Supreme Court dismisses appeal for violation of interpretation rules regarding property transfer intent in Greek civil law.

Απόφαση 1281 / 2013 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1281/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασίλειο Φούκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (λόγω μη υπάρξεως Αντιπροέδρου στο Τμήμα), Δημήτριο Μαζαράκη, Νικόλαο Μπιχάκη, Ερωτόκριτο Καλούδη και Ελένη Διονυσοπούλου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 6 Μαρτίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ι. Κ. του Δ., 2) Ε. Κ. συζ. Ι., 3) Δ. Κ. του Ι., κατοίκων ..., 4)Ν. Ν. του Α., κατοίκου ... και 5)Α. Φ. του Ν., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Απόστολο Γεωργιάδη.

Του αναιρεσιβλήτου: Τ. Κ. του Δ., κατοίκου ... που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μιχάλη Σταθόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24/11/2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ζακύνθου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1/2005, 69/2005 μη οριστικές, 48/2007 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 787/2009 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 18/1/2010 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Διονυσοπούλου ανέγνωσε την από 5/10/2011 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση Αρεοπαγίτη Σπυρίδωνος Μιτσιάλη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 18/1/2010 αίτησης για αναίρεση της 787/2009 απόφασης του Εφετείου Πατρών.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψη της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή οι ερμηνευτικοί κανόνες των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ, που εκφράζουν γενικότερες ερμηνευτικές αρχές, εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση κατά την οποία υπάρχει κενό στην ερμηνευόμενη σύμβαση η αμφιβολία ως προς τις δηλώσεις βούλησης των συμβληθέντων. Εξάλλου, κατά τις διατάξεις των αρ.1 και 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάσθηκαν, ευθέως ή εκ πλαγίου, οι ερμηνευτικοί ως άνω κανόνες των δικαιοπραξιών.

Το δικαστήριο παραβιάζει τους ερμηνευτικούς αυτούς κανόνες όταν, καίτοι ανελέγκτως διαπιστώνει, έστω και εμμέσως, την ύπαρξη κενού ή αμφιβολίας στις δηλώσεις βούλησης των δικαιοπρακτούντων και εντεύθεν την ανάγκη συμπλήρωσης ή ερμηνείας τους, παραλείπει να προσφύγει, για τη συμπλήρωση ή ερμηνεία τους, στις διατάξεις των πιο πάνω άρθρων, ή προσφεύγει στην εφαρμογή των διατάξεων αυτών και τη συμπλήρωση ή ερμηνεία της δικαιοπραξίας, καίτοι δέχεται, επίσης ανελέγκτως, ότι η δικαιοπραξία είναι πλήρης και σαφής και δεν έχει ανάγκη συμπληρώσεως ή ερμηνείας ή προβαίνει σε κακή εφαρμογή τους (ΑΠ 1176/2012, ΑΠ 255/2009, ΑΠ 254/2003, ΑΠ 142/2003, ΑΠ 110/2001).

Δεν δημιουργείται δε αμφιβολία και δεν υπάρχει κενό στη δήλωση βούλησης, είτε στην περίπτωση που ο δηλών εκφράστηκε σαφώς και περιέλαβε στη δήλωσή του όλα όσα θέλησε, είτε στην περίπτωση που στη ρητή δήλωση της βούλησης του συμβαλλομένου διάταξη νόμου που περιέχει κανόνα αναγκαστικού δικαίου προσδίδει έννομες συνέπειες και επί πραγμάτων που δεν περιελήφθησαν στη δήλωση.

Η δεύτερη περίπτωση συντρέχει και στη μεταβίβαση ακινήτου με κάποια απαλλοτριωτική της κυριότητας σύμβαση στην οποία περιγράφεται μεν το ακίνητο (έδαφος, γήπεδο, οικόπεδο, αγρός), χωρίς όμως να γίνεται μνεία των πάνω σ' αυτό συστατικών του και μάλιστα των ουσιωδών και ως εκ τούτου αναποχωρίστων, όπως είναι και τα πάνω σ' αυτό κτίσματα.

Πράγματι, στην περίπτωση αυτή τα προαναφερθέντα συστατικά ακολουθούν τη νομική τύχη του κυρίου, όπως προκύπτει από τον κανόνα αναγκαστικού δικαίου που θέτει η διάταξη του άρθρου 953ΑΚ, κατά την οποία συστατικό μέρος πράγματος, που δεν μπορεί να αποχωριστεί από το κύριο πράγμα χωρίς βλάβη αυτού του ίδιου ή του κυρίου πράγματος ή χωρίς αλλοίωση της ουσίας ή του προορισμού του, όπως είναι κατά την αποκλειστική απαρίθμηση του άρθρου 954 ΑΚ, τα με το έδαφος σταθερά συνδεδεμένα οικοδομήματα, ακολουθούν τη νομική τύχη του κυρίου πράγματος.

Επομένως εμπράγματη δικαιοπραξία που αφορά το κύριο πράγμα περιλαμβάνει κατά νομική ανάγκη χωρίς άλλο και το συστατικό αυτού. Η μη μνεία, συνεπώς, σε σύμβαση μεταβιβαστική της κυριότητας ακινήτου των πάνω σ' αυτό υπαρχόντων κτισμάτων, δεν αποτελεί κενό της σύμβασης που να δικαιολογεί ερμηνεία αυτής, επειδή η δηλωθείσα βούληση για τη μεταβίβαση της κυριότητας ακινήτου περιλαμβάνει, κατά τα προεκτεθέντα και τα πάνω σ' αυτό κτίσματα, δυνάμει ρητής και αναγκαστικού δικαίου διάταξης νόμου.

Με τους δύο πρώτους λόγους της αναίρεσης, από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., οι αναιρεσείοντες προβάλλουν την αιτίαση ότι ο αναιρεσίβλητος με την ένδικη αγωγή του ζήτησε να αναγνωριστεί κύριος του σ' αυτή περιγραφομένου ακινήτου 4010 τ.μ., η κυριότητα του οποίου περιήλθε σε αυτόν με δωρεά του πατέρα του Δ.

Κ., δυνάμει των υπ' αρ. ... και .../1982 συμβολαίων του συμβολαιογράφου Ζακύνθου Ι. Σαμπάτη, που μεταγράφηκαν νόμιμα, ότι τα δωρητήρια αυτά συμβόλαια δεν κάνουν καμιά μνεία οικίας που βρίσκεται ανάμεσα στις ιδιοκτησίες τους και ότι, ως εκ τούτου, απ' αυτά δεν προκύπτει ότι η οικία αυτή δωρήθηκε στον αναιρεσίβλητο.

Ότι το Εφετείο, το οποίο, αφού δέχθηκε την ένδικη αγωγή, απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση των αναιρεσειόντων κατά της απόφασης του Πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, που είχε κρίνει ομοίως επικυρώνοντας την απόφαση αυτή. Τέλος ότι το Εφετείο, παρόλο που δέχθηκε την ύπαρξη κενού και αμφίβολων σημείων αναφορικά με τη μεταβίβαση ή όχι της επίδικης οικίας στον αναιρεσίβλητο με τα πιο πάνω δωρητήρια συμβόλαια δεν προέβη σε ερμηνεία των συμβάσεων αυτών και έτσι παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου τους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, με το να μη προσφύγει σε αυτούς.

Όμως, σύμφωνα με τη σκέψη που προηγήθηκε, και αν ακόμη γινόταν δεκτός ως αληθινός ο ισχυρισμός των αναιρεσειόντων ότι ο δωρητής δεν ήθελε να περιλάβει στην πιο πάνω δωρεά την επίδικη οικία (την οποία διέθεσε μεταγενέστερα με την 162/2001 διαθήκη του), δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο ερμηνείας, κατά τις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, η περιεχομένη στα συμβόλαια αυτά δήλωση βούλησης του δωρητή, επειδή δεν υπάρχει ασάφεια ή κενό σ' αυτήν, ενόψει του ότι δεν είναι αναγκαία για την πληρότητα της δήλωσης βούλησης η μνεία της επί του μεταβιβαζομένου ακινήτου υπάρχουσας οικίας, δεδομένου ότι η δηλωθείσα βούληση του δωρητή περί μεταβιβάσεως της κυριότητας ακινήτου περιλαμβάνει, σύμφωνα με το άρθρο 953 ΑΚ και το υπάρχον σε αυτό οικοδόμημα (επίδικη οικία).

Επομένως οι ερευνώμενοι ως άνω λόγοι αναίρεσης είναι αβάσιμοι.

Επειδή, κατά τη διάταξη του αρ. 11 περ.α του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει. Με τον τρίτο, κατ' ορθή εκτίμησή του, λόγο της αναίρεσης οι αναιρεσείοντες ψέγονται την προσβαλλομένη απόφαση για πλημμέλεια από τον αριθμό 11περ.α του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ.

γιατί το Εφετείο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε με τις λοιπές αποδείξεις και μη επιτρεπόμενο αποδεικτικό μέσο και ειδικότερα την από 24/2/2006 έκθεση πραγματογνωμοσύνης, που συντάχθηκε από τον τοπογράφο - μηχανικό Γ. Ζ., επειδή όπως δέχεται το Εφετείο, από την πραγματογνωμοσύνη αυτή αποδεικνύεται η βούληση του δωρητή να μεταβιβάσει με δωρεά στον ενάγοντα την επίδικη οικία, ζήτημα όμως το οποίο δεν περιλαμβάνεται σε εκείνα του άρθρου 368 Κ.Πολ.Δ..

Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος, ως στηριζόμενος επί εσφαλμένης προϋποθέσεως, επειδή, σύμφωνα με την προηγηθείσα νομική σκέψη, δεν ερευνάται η βούληση του δωρητή σχετικά με τη μεταβίβαση στον ενάγοντα της επίδικης οικίας, δεδομένου ότι η δηλωθείσα βούληση του δωρητή περί μεταβιβάσεως της κυριότητας του ακινήτου περιλαμβάνει σύμφωνα με το άρθρο 953 ΑΚ και την υπάρχουσα σ' αυτό οικία.

Κατ' ακολουθίαν τούτων πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης. Οι αναιρεσείοντες, ως ηττώμενοι διάδικοι, πρέπει να καταδικασθούν στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου (άρθρα 176, 183 Κ.Πολ.Δ.), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 18/10/2010 αίτηση των Ι. Κ., Ε. Κ., Δ. Κ., Ν. Ν. και Α. Φ. περί αναιρέσεως της 787/2009 απόφασης του Εφετείου Πατρών.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει στο ποσόν των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 14 Μαΐου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Ιουνίου 2013.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ