127/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 127 / 2014 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 127/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Χρυσικό, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Γεώργιο Γεωργέλλη, Δημήτριο Κράνη, Αντώνιο Ζευγώλη και Αθανάσιο Καγκάνη Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 4 Νοεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. Σ. του Ι., κατοίκου ... ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Πιστιόλα, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Φ. χας Ι. Μ., το γένος Θ. Α., 2 Ά. Μ. του Ι., ως νομίμου κληρονόμου του αρχικώς εφεσίβλητου Ι. Μ. του Γ. και 3. Α. Μ. του Ι., ως νομίμου κληρονόμου του αρχικώς εφεσίβλητου Ι. Μ. του Γ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Χαρίλαο Τζαμακλή, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔικ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2 Ιουνίου 2006 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Κατερίνης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 158/2008 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 773/2012 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 20 Ιουλίου 2012 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Καγκάνης, ανέγνωσε την από 19 Μαρτίου 2013 έκθεση του κωλυομένου να συμμετέχει στη σύνθεση Αρεοπαγίτη Νικολάου Λεοντή, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της 171/27-7-2012 αιτήσεως για αναίρεση της 773/12-4-2012 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους του στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 174, 178, 179 και 180 ΑΚ προκύπτει ότι, για τον χαρακτηρισμό μιας δικαιοπραξίας ως αισχροκερδούς - καταπλεονεκτικής και, συνακολούθως ακύρου λόγω αντίθεσής της προς τα χρηστά ήθη, απαιτείται η σωρευτική συνδρομή των παρακάτω προϋποθέσεων και ειδικότερα α) της προφανούς δυσαναλογίας μεταξύ παροχής και αντιπαροχής β) της ανάγκης, κουφότητας ή απειρίας του ενός από τους συμβαλλομένους και γ) της εκμετάλλευσης από τον συμβαλλόμενο της γνωστής σ' αυτόν ως άνω ανάγκης, κουφότητα ή απειρία, (ΑΠ 1050/2005).

Τα στοιχεία της ανάγκης, κουφότητας ή της απειρίας δεν είναι απαραίτητο να συντρέχουν σωρευτικά αλλά αρκεί η συνδρομή και μόνο του ενός απ' αυτά (ΑΠ 2095/2009). Αν λείπει κάποια από τις παραπάνω, υπό στοιχεία α-γ προϋποθέσεις, δεν μπορεί να γίνει λόγος για ακυρότητα της δικαιοπραξία ως αισχροκερδούς (ΑΠ 30/2010).

Δεν αποκλείεται όμως να υπάρχει σε κάποια δικαιοπραξία, και χωρίς τη συνδρομή των όρων της διάταξης του άρθρ. 179 ΑΚ, εκμετάλλευση του άλλου μέρους υπό περιστάσεις και συνθήκες που προσδίδουν στη δικαιοπραξία ανήθικο χαρακτήρα, συνεπαγόμενο ακυρότητα αυτής κατά τη γενική διάταξη του 178 ΑΚ. Η δημιουργία όμως αυτοτελούς εντεύθεν λόγου ακυρότητας προϋποθέτει τη συνδρομή γεγονότων διαφορετικών εκείνων του άρθρ. 179 ΑΚ των οποίων έγινε επίκληση και κρίθηκαν αβάσιμα κατ' ουσίαν, αφού η τελευταία αυτή διάταξη αποτελεί ειδική περίπτωση εφαρμογής εκείνης του άρθρου 178 ΑΚ (ΑΠ 2095/2009, ΑΠ 1272/2004), ενώ μόνη η τυχόν συνδρομή .......

δυσαναλογίας μεταξύ παροχής και αντιπαροχής δεν αρκεί, χωρίς άλλο, να προσδώσει στη σύμβαση το χαρακτήρα της αντίθεσής την προς τα χρηστά ήθη κατά την έννοια του άρθ. 178 του ΑΚ. Περαιτέρω, στην περίπτωση που το διατακτικό της προσβαλλομένης απόφασης στηρίζεται αυτοτελώς σε περισσότερες αιτιολογίες και με την αναίρεση πλήττεται μία απ' αυτές χωρίς να διατυπώνεται ουδεμία αιτίαση κατά των λοιπών, οι λόγοι αναίρεσης που προσβάλλουν την εν λόγω αιτιολογία κρίνονται απορριπτέοι ως αλυσιτελώς προβαλλόμενοι, λόγω ελλείψεως εννόμου συμφέροντος, αφού η τυχόν ευδοκίμηση αυτών (αναιρετικοί λόγοι) δεν δύναται να επιφέρει την αναίρεση της προσβαλλομένης απόφασης, το διατακτικό της οποίας επαρκώς υποστηρίζουν οι μη πληττόμενες λοιπές αιτιολογίες (Ολ.

ΑΠ 25/1994, ΑΠ 137/2012, ΑΠ 320/2005).

Με τους δύο λόγους της αναίρεσης προβάλλεται από τον αναιρεσείοντα η από το άρθρο 559 αρ. 8 και 19 Κ.Πολ.Δ. αιτίαση με την επίκληση των σχετικών πλημμελειών της προσβαλλομένης απόφασης αναφορικά με την αρνητική κρίση αυτής ως προς τη συνδρομή μιας, από τις απαιτούμενες για την κατ' άρθ. 179 του ΑΚ ακυρότητα της ένδικης δικαιοπραξίας ως αισχροκερδούς, προϋπόθεσης, και ειδικότερα αυτής που αναφέρεται στη "μη απόδειξη υπάρξεως προφανούς δυσαναλογίας μεταξύ παροχής και αντιπαροχής" χωρίς όμως να προβάλλεται καμμιά αιτίαση ως προς την επίσης αρνητική κρίση της προσβαλλομένης απόφασης αναφορικά με τις λοιπές προϋποθέσεις που απαιτούνται να συντρέχουν για την ουσιαστική βασιμότητα της ένδικης αγωγής του αναιρεσείοντος, και τη θεμελίωσή της τόσο στη διάταξη του άρθ. 179 του ΑΚ όσο και σ' εκείνη του άρθ. 178 του ΑΚ, κατά την οποία (κρίση) "δεν αποδείχθηκε περαιτέρω ούτε ότι οι εναγόμενοι (αναιρεσίβλητοι) εκμεταλλεύτηκαν την ανάγκη, κουφότητα ή απειρία του ενάγοντος (αναιρεσείοντος) ούτε ότι η ένδικη σύμβαση αντιβαίνει στα χρηστά ήθη ώστε να συντρέχει περίπτωση αυτοτελούς εφαρμογής της διάταξης του άρθρου 178 ΑΚ".

Οι λόγοι αυτοί κρίνονται απορριπτέοι ως αλυσιτελώς προβαλλόμενοι αφού η τυχόν ευδοκίμηση των λόγων αυτών δεν δύναται να επιφέρει την αναίρεση της προσβαλλομένης απόφασης ως προς το απορριπτικό διατακτικό της, που επαρκώς στηρίζεται στην κρίση αυτής ως προς την διαπίστωση μη συνδρομής α) καταστάσεως ανάγκης, κουφότητας ή απειρίας του εκ των συμβαλλομένων μερών αναιρεσείοντος β) εκμεταλλεύσεως των παραπάνω καταστάσεων από τους αντισυμβαλλομένους αναιρεσίβλητους (και), οι οποίες πρέπει, κατά τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη, να συντρέχουν σωρευτικά με την ύπαρξη προφανούς δυσαναλογίας μεταξύ παροχής και αντιπαροχής για την ευδοκίμηση της από το άρθ. 179 ΑΚ αγωγής και γ) αντιθέσεως προς τα χρηστά ήθη, που πρέπει να συντρέχουν για την ευδοκίμηση της αυτοτελούς από το άρθ. 178 ΑΚ αγωγικής βάσης.

Κατ' ακολουθίαν αυτών και ενόψει της μη προβολής άλλου αναιρετικού λόγου προς έρευνα πρέπει ν' απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναίρεσης, διατασσομένης της εισαγωγής του παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (άρ. 495 §4 Κ.Πολ.Δ.) και καταδικαζομένου του αναιρεσείοντος στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων (άρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 27-7-2012 αίτηση αναίρεσης της 773/12-4-2012 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων από δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) Ερώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 19 Νοεμβρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 20 Ιανουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ