1278/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1278 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1278/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Μιλτιάδη Σπυρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 10 Φεβρουαρίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Α. χήρας Ε. Μ., η οποία δεν παραστάθηκε, 2. Δ. Μ. του Ε., κατοίκου ... και 3. Ε. Μ. του Ε., κατοίκου ..., οι 2ος και 3ος εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Ασημάκη Ασημακόπουλου και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Του Νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΩΝ (ΤΠΔ)", που εδρεύει στην Αθήνα, νόμιμα εκπροσωπούμενο από τον Προϊστάμενο της Γενικής Διεύθυνσης του, το οποίο εκπροσωπήθηκε δια της πληρεξουσίας Παρέδρου του Ν.Σ.Κ., Σταυρούλας Μπανάκου, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ και κατέθεσε προτάσεις.

Στο σημείο αυτό, ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων αφού έλαβε τον λόγο δήλωσε ότι η 1η των αναιρεσειόντων σύμφωνα με την 744/2-3-2010 ληξιαρχικής πράξεως θανάτου του Ληξιάρχου Νίκαιας, απεβίωσε την 19-3-2010 και την υπόθεση συνεχίζουν οι 2ος και 3ος των αναιρεσειόντων, ως μοναδικοί κληρονόμοι της.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-11-2007 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6583/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 649/2009 του Εφετείου Πειραιά. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 22-12-2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου ανέγνωσε την από 2-3-2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης νομίμως φέρεται προς συζήτηση, μετά τη διακοπή της δίκης, την επελθούσα λόγω θανάτου της αρχικώς πρώτης εκ των αναιρεσειόντων Α. Μ. και τη νόμιμη επανάληψη αυτής, κατά το άρθ. 286 εδ.α, 287, 290, 291 ΚΠολΔ, μεταξύ του αναιρεσιβλήτου και των νυν αναιρεσειόντων Δ. Μ. και Ε. Μ., οι οποίοι συνεχίζουν τη δίκη, ως μόνοι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι-τέκνα της αποβιωσάσης την 19-3-2010 αρχικώς αναιρεσείουσας, χωρίς να προβάλλεται αντίρρηση.

Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 7, 8 και 9 παρ.4α Ν. 2882/2001, συνάγεται, ότι στην περίπτωση αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, η παρακατάθεση της αποζημίωσης που καθορίστηκε προσωρινά ή οριστικά στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και η δημοσίευση της γενόμενης κατάθεσης στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης ή η είσπραξη αυτής με οποιοδήποτε τρόπο από εκείνον που με απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου αναγνωρίστηκε δικαιούχος αυτής επιφέρει συντέλεση της απαλλοτρίωσης, ανεξάρτητα από το αν ο αναγραφόμενος ως δικαιούχος στην απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου είναι η όχι ο πραγματικός κύριος του απαλλοτριωθέντος.

Με τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης επέρχεται με πρωτότυπο τρόπο η κτήση της κυριότητας του πράγματος από τον υπερού η απαλλοτρίωση και αντίστοιχα η απόσβεση κάθε δικαιώματος του ιδιοκτήτη ή οποιουδήποτε τρίτου πάνω στο πράγμα. Ο αληθινός κύριος, αν δεν συμπίπτει με το δικαιούχο, όπως και κάθε τρίτος που διεκδικεί εμπράγματο δικαίωμα στο απαλλοτριούμενο ακίνητο, αλλά δεν κλήθηκε, ούτε είχε συμμετοχή στη δίκη για προσωρινό ή οριστικό καθορισμό της αποζημίωσης, έχει ενοχική αξίωση και δικαιούται να ζητήσει την αποζημίωση που καθορίστηκε, από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων ή από εκείνον που την εισέπραξε ή υπέρ του οποίου εκδόθηκε το χρηματικό ένταλμα πληρωμής (Ολ.ΑΠ 7/2007).

Επίσης, κατά τη διάταξη του άρθ. 9 παρ.4β του ίδιου ως άνω νόμου (2882/2001), όποιος δεν κλητεύτηκε ούτε έλαβε μέρος στη δίκη για τον καθορισμό της αποζημίωσης δικαιούται να ασκήσει με αίτηση την αξίωσή του για καθορισμό μεγαλύτερης οριστικής αποζημίωσης, κατά το άρθρο 21 του παρόντος νόμου, μέσα σε πέντε έτη από τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης και, σε περίπτωση που αποδεδειγμένα έχει λάβει γνώση, μέσα σε έξι μήνες από τότε που αυτός έλαβε γνώση.

Περαιτέρω, η έννομη σχέση της δίκης προσδιορισμού της προσωρινής ή οριστικής αποζημίωσης απαλλοτριωθέντων ακινήτων καθιδρύει μεταξύ των πολλών ενδιαφερομένων δικαιούχων της αποζημίωσης σχέση απλής και όχι αναγκαστικής ομοδικίας. Με την πράξη αναγκαστικής απαλλοτρίωσης δημιουργούνται τόσες έννομες σχέσεις δίκης, όσοι οι ομόδικοι δικαιούχοι, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε μία δίκη, με κοινή διαδικασία, ή σε πολλές χωριστές δίκες, για τον καθορισμό της αποζημίωσης.

Ο κάθε ιδιοκτήτης δικαιούται να ανοίξει την απαλλοτριωτική δίκη μόνο για το δικό του ακίνητο (ΑΠ 807/1994). Το ίδιο ισχύει και όταν είναι πολλοί συνιδιοκτήτες εξ αδιαιρέτου, δικαιούχοι της αποζημίωσης του ίδιου απαλλοτριωθέντος ακινήτου, δηλαδή είναι ενδιαφερόμενοι για το ίδιο διακριτικό ακίνητο, διότι το αντικείμενο της δίκης για κάθε συγκύριο εξ αδιαιρέτου είναι το δικαίωμα επί του ιδανικού μεριδίου της συγκυριότητάς του, που επιδέχεται χωριστή κτήση, άσκηση, απώλεια ή μεταβίβαση (ΑΠ 15/2001).

Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, προφανές είναι ότι δεν δημιουργείται δεσμός αναγκαστικής ομοδικίας ούτε στην περίπτωση καθορισμό αποζημίωσης (προσωρινής ή οριστικής), ούτε στην περίπτωση αναγνώρισης δικαιούχου σε συγκυριότητα του απαλλοτριωθέντος ακινήτου (ΑΠ 15 και 19/2001). Κατά συνέπεια, ο καθορισμός της αποζημίωσης του απαλλοτριωθέντος ακινήτου είναι δυνατόν να είναι διαφορετικός για τον καθέναν από τους συγκυρίους του ακινήτου αυτού, καθόσον οι πράξεις κάθε ομοδίκου ούτε ωφελούν ούτε βλάπτουν τους λοιπούς.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την αναιρεσιβαλλομένη απόφασή του, δέχθηκε τα εξής κρίσιμα ως προς την τύχη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης: "Με την υπ' αριθ. 1025291/2142/0010/19-3-2001 ΚΥΑ των Υπουργών Οικονομικών, Πολιτισμού και ΠΕΧΩΔΕ κηρύχθηκε αναγκαστικώς απαλλοτριωτέα για λόγους δημόσιας ωφέλειας υπέρ και με δαπάνες του Δημοσίου έκταση 3.517,25 τ.μ.

για τη διεύρυνση της Λεωφ. Κηφισού, στο τμήμα αυτής από τις οδούς Κοντώνη-Κοτζιά έως την οδό Κωνσταντινουπόλεως στους Δήμους Αγ. Ιωάννη Ρέντη και Μοσχάτου. Μεταξύ των ιδιοκτησιών που απαλλοτριώθηκαν περιλαμβάνεται και η σημειούμενη στον κτηματολογικό πίνακα με αριθμό 36 ιδιοκτησία, για την οποία αναγνωρίστηκαν δικαιούχοι της αποζημίωσης με την υπ' αριθ. 5443/2003 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς οι αιτούντες ως μοναδικοί συγκύριοι αυτής, κατά ποσοστό 18,08 εξ αδιαιρέτου η πρώτη Α.

Μ., 40,96% ο δεύτερος Δ. Μ. και 40,96% ο τρίτος Ε. Μ.. Ειδικότερα, με την πιο πάνω 5443/2003 απόφαση οι αιτούντες αναγνωρίστηκαν δικαιούχοι της αποζημίωσης, που καθορίστηκε προσωρινά για την απαλλοτριούμενη έκταση και τα επικείμενα της με την υπ' αριθ. 2220/2001 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και αφορά την υπ' αριθ. 36 ιδιοκτησία 135 τ.μ.

με τα περιγραφικά στοιχεία 122-123-127-125-122, η οποία ανήκει σε οικόπεδο τους εμβαδού συνολικά 526,08 τ.μ. επί της Λεωφ. Κηφισού αρ. 26, το οποίο αποτελεί διακεκριμένο τμήμα μείζονος έκτασης 2.242,22 τ.μ. και στο οποίο υπάρχει οικοδομή αποτελούμενη από υπόγειο, ισόγειο και πρώτο όροφο επιφάνειας 401,80 τ.μ. η κάθε οριζόντια ιδιοκτησία.

Ακολούθως, εκδόθηκε η υπ' αριθ. 3549/2003 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, με την οποία καθορίστηκε οριστική αποζημίωση για την εν λόγω 36 ιδιοκτησία μικρότερη της προσωρινής και συνολικά στο ποσό των 39.360,31 ευρώ.

Συγκεκριμένα καθορίστηκε οριστική τιμή μονάδας για το έδαφος 281,73 ευρώ ανά τ.μ. και για τα επικείμενα α) τσιμεντένια σκαλοπάτια 11,74 ευρώ ανά τεμάχιο, β) κάγκελο Η=0,50 μ. 8,80 ευρώ ανά μ.μ. και γ) ΠΛΑΚΌΣΤΡΩΣΗ 17,61 ευρώ ανά τ.μ. Με το υπ' αριθ. 39114/5-2-2004 χρηματικό ένταλμα οι αιτούντες εισέπραξαν από το καθού, κατά το ποσοστό συνιδιοκτησίας του ο καθένας, το σύνολο της οριστικής αποζημίωσης για την υπ' αριθ. 36 ιδιοκτησία, όπως καθορίστηκε με την υπ' αριθ. 3549/2003 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, δηλαδή 39,360,31 ευρώ.

Κατόπιν της από 20/7/2004 αίτησης, την οποία άσκησε ενώπιον του Εφετείου Πειραιώς ο Β. Κ., επικαλούμενος ότι είναι συγκύριος της υπ' αριθ. 36 ιδιοκτησίας και ότι δεν έλαβε γνώση, ούτε κλητεύτηκε στις δίκες καθορισμού αποζημίωσης για την ιδιοκτησία αυτή, εκδόθηκε η υπ' αριθ. 689/2005 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς, με την οποία καθορίστηκαν νέες αυξημένες τιμές αποζημίωσης για το έδαφος και τα επικείμενα του, καθώς και ιδιαίτερη αποζημίωση για τα εναπομείναντα κτίσματα.

Ειδικότερα, η οριστική τιμή αποζημίωσης για την εδαφική έκταση (ΚΠ 36) καθορίστηκε σε 322,82 ευρώ ανά τ.μ., για τα επικείμενα α) κτίσμα πρώτου ορόφου πλακοσκεπές σε 250 ευρώ ανά κ.μ. β) υπόγειο σε 200 ευρώ ανά κ.μ. γ) τσιμεντένια σκαλοπάτια σε 13,38 ευρώ ανά τεμάχιο δ) κάγκελα μασίφ Η=0,50 σε 10,12 ευρώ ανά μ.μ. και ε) πλακόστρωση σε 20,25 ευρώ ανά τ.μ.

και για τα απομένοντα εκτός απαλλοτρίωσης κτίσματα α) τμήμα του ισογείου και πρώτου ορόφου σε 200 ευρώ ανά κ.μ. και β) τμήμα του υπογείου σε 300 ευρώ ανά κ.μ. Σε εκτέλεση της παραπάνω υπ' αριθ. 689/2005 απόφασης του Εφετείου Πειραιώς το ΥΠΕΧΩΔΕ με το υπ' αριθ. Δ12/ΟΙΚ/36136/19-4-2006 έγγραφο του έδωσε εντολή στο καθού Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων να αποδώσει τη διαφορά παρακαταθέματος, που αναφέρεται στο συνημμένο πίνακα παρακατάθεσης στους αναγνωριζόμενους δικαιούχους για την με αριθ. 36 ΚΠ ιδιοκτησία, ήτοι ποσό 1.280.482,89 ευρώ.

Οι αιτούντες με την από 22/5/2006 εξώδικη όχληση τους ζήτησαν από το καθού να τους αποδώσει το παραπάνω ποσό του παρακαταθέματος, αλλά το καθού αρνήθηκε την καταβολή της επιπλέον αυτής αποζημίωσης. Η άρνηση αυτή του καθού είναι νόμιμη και δικαιολογημένη για ακόλουθους λόγους: 1) οι αιτούντες αναγνωρίστηκαν δικαιούχοι της αποζημίωσης, που καθορίστηκε προσωρινά με την υπ' αριθ. 2220/2001 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου και οριστικά με την υπ' αριθ. 3549/2003 απόφαση του Εφετείου Αθηνών ως μοναδικοί συγκύριοι της απαλλοτριωθείσας υπ' αριθ. 36 ιδιοκτησίας και εισέπραξαν εξολοκλήρου την οριστική αποζημίωση για την εδαφική έκταση και τα επικείμενα της, όπως περιγράφονται στις άνω δικαστικές αποφάσεις, ενώ απορρίφθηκε σχετική αίτηση τους για καθορισμό οριστικής αποζημίωσης συμπληρωματικών επικειμένων και ιδιαίτερη αποζημίωση για εναπομείναντα επικείμενα 2) οι αυξημένες τιμές οριστικής αποζημίωσης, που πέτυχε ο εμφανιζόμενος ως συγκύριος της ίδιας υπ' αριθ. 36 ιδιοκτησίας Β.

Κ. με την υπ' αριθ. 689/2005 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς για το έδαφος και τα επικείμενα του, καθώς και η ιδιαίτερη αποζημίωση αφορά αποκλειστικά και μόνο αυτόν και η καθορισθείσα με την απόφαση αυτή αποζημίωση δεν μπορεί να αποδοθεί στους αιτούντες, δεδομένου ότι μεταξύ των συγκυρίων εξ αδιαιρέτου δεν δημιουργείται δεσμός αναγκαστικής ομοδικίας και όταν υπάρχουν πολλοί συγκύριοι εξ αδιαιρέτου δικαιούχοι αποζημίωσης του ίδιου ακινήτου, ο καθένας μπορεί να επιδιώξει τον καθορισμό τιμής μονάδας και η αποζημίωση να είναι διαφορετική για τον καθένα, καθόσον οι πράξεις του κάθε δικαιούχου ωφελούν και βλάπτουν μόνο τον ίδιο.

Και υπό τις ως άνω παραδοχές, το Εφετείο έκρινε ότι "οι αιτούντες δεν δικαιούνται να εισπράξουν την καθορισθείσα με την υπ' αριθμ. 689/2005 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς αποζημίωση" και ότι "η ένδικη αίτηση (με την οποία ζητούσαν να υποχρεωθεί το καθού-νυν αναιρεσίβλητο (Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων) λόγω αρνήσεώς του - να τους καταβάλει την κατατεθείσα από το υπόχρεο Ελληνικό Δημόσιο, ως άνω διαφορά της αποζημίωσης), είναι απορριπτέα, ως κατ' ουσία αβάσιμη.

Με το να κρίνει την αίτηση ως αβάσιμη, έστω και με εσφαλμένη αιτιολογία (αντί του ορθού ως νόμω αβάσιμη, την απέρριψε ως ουσία αβάσιμη), το Εφετείο ορθώς κατ' αποτέλεσμα έκρινε και ο μοναδικός, από το άρθ. 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί (άρθρ. 578 ΚΠολΔ). ο ίδιος λόγος, κατά το μέρος αυτού, με το οποίο αποδίδεται η από το άρθ. 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ πλημμέλεια, εκ του ότι δεν αναφέρεται στην προσβαλλομένη απόφαση ποίες είναι οι εφαρμοσθείσες διατάξεις, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι οι ελλείψεις στη μείζονα πρόταση της απόφασης, δηλαδή η παράλειψη παράθεσης των νομικών διατάξεων δεν συνιστά παραβίαση των διατάξεων (ούτε ευθεία ούτε εκ πλαγίου), Ολ.ΑΠ 3/1997.

Μετά από αυτά, η αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της και να καταδικασθούν οι ηττηθέντες αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ), κατά τα αναφερόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22-12-2009 αίτηση του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων για αναίρεση της υπ' αριθμ. 649/2009 απόφασης του Εφετείου Πειραιώς. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 9 Μαρτίου 2012.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Ιουλίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ