Supreme Court partially allows appeal due to insufficient reasoning on contributory negligence in traffic accident case.

Απόφαση 1278 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1278/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 6 Φεβρουαρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) ..., 2) ..., ανήλικης, νομίμως εκπροσωπουμένης από τον ασκούντα τη γονική μέριμνα πατέρα της ..., 3) ..., ανήλικης, νομίμως εκπροσωπουμένης από τον ασκούντα τη γονική μέριμνα πατέρα της ..., 4) ..., 5) ..., κατοίκων ..., 6) ..., κατοίκου ..., 7) ... 8) ..., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους Βασίλειο Κούρτη και Γεώργιο Ψαρράκη και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Χ1, ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, 2) Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "ΑΦΟΙ ΣΙΟΥΤΟΥ ΤΕΧΝΟΔΟΜΙΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε.", που εδρεύει στο Βραχάτι Κορινθίας και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, 3) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΑΕΕΓΑ Η ΕΘΝΙΚΗ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Αρνέλλο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5/9/2004 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, και τις από 26/8/2004 και 13/11/2004 αγωγές προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1932/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2287/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 29/1/2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, ανέγνωσε την από 27/1/2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης, κατά τον πρώτο λόγο αυτής. Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσειόντων ζήτησαν την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ, αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Αρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύτηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που είχε κλητευθεί. Στην προκείμενη περίπτωση από τις προσκομιζόμενες υπ' αριθ. ... και ... εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητού του Πρωτοδικείου Κορίνθου ..., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την δικάσιμο της 15-2-2008 κατά την οποία αναβλήθηκε η συζήτηση της υπόθεσης για την ανωτέρω στην αρχή της παρούσαας αναφερόμενη, μη απαιτούμενης ως εκ τούτου νέας κλήσης (άρθρα 226 αριθ. 4 σε συνδ. με 573 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ), επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως, με επιμέλεια των αναιρεσειόντων στους δύο πρώτους των αναιρεσιβλήτων Χ1 και ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "ΑΦΟΙ ΣΙΟΥΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΒΕΤΕ". Επομένως, εφ' όσον αυτοί δεν εμφανίσθηκαν κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία τους, σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 Κ.πολ.Δ.

ΙΙ. Για τη θεμελίωση της, από το άρθρο 914 ΑΚ, αξίωσης αποζημίωσης από αδικοπραξία, εκτός από τη συνδρομή των στοιχείων της παράνομης πράξης ή παράλειψης, της υπαιτιότητας του παρανόμως πράξαντος ή παραλείψαντος και της επέλευσης ζημίας, απαιτείται και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της πράξης ή παράλειψης και του επελθόντος ζημιογόνου αποτελέσματος, η οποία (αιτιώδης συνάφεια) υπάρχει και όταν η παράνομη συμπεριφορά του υποχρέου ήταν ικανή, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και κατά τη συνήθη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε, στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Επίσης, η μη συμμόρφωση προς την επιβαλλόμενη από το άρθρο 12 παρ. 5 ΚΟΚ υποχρέωση χρήσης ζώνης ασφαλείας από τον οδηγό και τους επιβάτες των αυτοκινήτων, δεν θεμελιώνει, μόνη αυτή, υπαιτιότητα, για την επέλευση τραυματισμού από τροχαίο ατύχημα, αποτελεί, όμως, στοιχείο, η στάθμιση του οποίου, από το δικαστήριο της ουσίας, θα κριθεί, σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της συγκεκριμένης παράλειψης και του επελθόντος ζημιογόνου αποτελέσματος.

Επομένως, στην περίπτωση αξίωσης αποζημίωσης από αδικοπραξία, υπόκειται στον έλεγχο του Ακυρωτικού η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, περί του εάν τα ανελέγκτως υπ' αυτού δεχθέντα πραγματικά περιστατικά συνιστούν συντρέχον πταίσμα του ζημιωθέντος, κατά τα άρθρα. 300, και 330 Α.Κ. και μάλιστα από την άποψη της παραβίασης των διδαγμάτων της κοινής πείρας και την ορθή υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας, δηλαδή του κατά πόσο τα περιστατικά της υπαιτιότητας του ζημιωθέντος, τα οποία κυριαρχικώς δέχεται, ως αποδειχθέντα, το δικαστήριο της ουσίας, επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθούν αντικειμενικά, τα γεγονότα, αυτά ως πρόσφορος αιτία του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Εξάλλου, ο από το άρθρο 559 αριθμ. 19 λόγος αναίρεσης, για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της απόφασης τα περιστατικά, που είναι αναγκαία, για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, περί της συνδρομής των όρων και προϋποθέσεων, για την εφαρμογή της εφαρμοσθείσας διάταξης, ή της μη συνδρομής των όρων αυτών, που αποκλείουν την εφαρμογή της, όπως, επίσης και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, σε ό, τι αφορά το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, που έγιναν δεκτά και ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, όχι δε και όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων (ανάλυση - στάθμιση - αξιολόγηση του αποδεικτικού υλικού) και στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος.

Ανεπάρκεια και ασάφεια αιτιολογιών υπάρχει όταν από το αιτιολογικό δεν προκύπτουν τα πραγματικά περιστατικά, που είναι αναγκαία για τη δικαιολόγηση της εφαρμοσθείσας διάταξης ουσιαστικού δικαίου, καθιστώντας έτσι ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο. Στην προκείμενη περίπτωση, το δικάσαν Εφετείο δέχθηκε ότι η επέλευση του ενδίκου τροχαίου ατυχήματος οφείλεται σε συντρέχουσα υπαιτιότητα των οδηγών των δύο συγκεκριμένων οχημάτων, δηλαδή του οδηγού του ΙΧΕ αυτοκινήτου ... (μη διαδίκου) και του εναγομένου - νυν αναιρεσιβλήτου Χ1, οδηγού του φορτηγού αυτοκινήτου.

Περαιτέρω, ως προς το κρίσιμο ζήτημα της συνυπαιτιότητας, για την επέλευση του θανασίμου τραυματισμού της, της συνεπιβάτου του πρώτου των ως άνω αυτοκινήτων, ..., συζύγου, μητρός, θυγατέρας, αδελφής και νύφης των εναγόντων - νυν αναιρεσειόντων, δέχθηκε κατά λέξη: "εξάλλου αποδείχθηκε ότι οι δύο θανόντες, οδηγός και συνεπιβαίνουσα, δεν φορούσαν ζώνη ασφαλείας και έτσι συνετέλεσαν στο θανάσιμο τραυματισμό τους, κατά ποσοστό 20% έκαστος τούτων".

Με βάση τις παραδοχές αυτές έκρινε ότι ήταν απορριπτέος ο σχετικός με την ένσταση συνυπαιτιότητας της παθούσας λόγος έφεσης των εναγόντων - νυν αναιρεσειόντων και επικύρωσε, ως προς το κεφάλαιο αυτό, την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, το οποίο είχε δεχθεί ως βάσιμη κατ' ουσίαν την ένσταση των εναγομένων και ήδη αναιρεσίβλητων, περί συντρέχουσας, κατά το άνω ποσοστό, υπαιτιότητας της θανούσας.

Με το να κρίνει έτσι το δικάσαν Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες, ως προς το ως άνω κρίσιμο ζήτημα, καθόσον ουδόλως αναφέρεται στην προσβαλλόμενη απόφαση ποιες σωματικές κακώσεις υπέστη η θανούσα και από ποια μέρη του αυτοκινήτου, στο οποίο επέβαινε, τα οποία επλήγησαν κατά τη σύγκρουση, προκλήθηκαν, ποιες από τις σωματικές αυτές βλάβες επέφεραν το θάνατό της, καθώς και αν οι θανατηφόρες αυτές σωματικές κακώσεις τελούν σε αιτιώδη συνάφεια με την παράλειψη εκ μέρους της θανούσας, της χρήσης ζώνης ασφαλείας, εάν δηλαδή θα είχαν αποφευχθεί με τη χρήση της ζώνης ασφαλείας. Κατά συνέπεια, το Εφετείο υπέπεσε στην, εκ του άρθρου 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ πλημμέλεια, της εκ πλαγίου παραβίασης των αναφερόμενων στη προηγηθείσα μείζονα νομική σκέψη διατάξεων, κατά τον βάσιμο σχετικό πρώτο λόγο αναίρεσης. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το μέρος της που αφορά την μερική παραδοχή της αγωγής των αναιρεσειόντων ως προς τους εναγομένους ήδη αναιρεσιβλήτους να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση, στο εκδόσαν την απόφαση ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές (άρθρα 580 παρ. 3 Κ.πολ.Δ) και να καταδικασθούν οι ηττηθέντες αναιρεσίβλητοι στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων (άρθρα 176, 183 Κ.πολ.Δ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 2887/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών και συγκεκριμένα κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 28 Απριλίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Μαΐου 2009 .

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ