1277/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1277 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1277/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Νοεμβρίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. εταιρείας με την επωνυμία "Ν. Μ. -Ε. Τ. ΟΕ" που εδρεύει στο Δ.Δ Μυρσίνης Δήμου Ζαλόγγου Πρέβεζας και εκπροσωπείται νόμιμα, 2. Ν. Μ. του Μ., κατοίκου ..., και 3. Ε. Τ. του Β., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ευστάθιο Ζάγκα .

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΙΧΘΥΟΤΡΟΦΕΙΑ Χ. ΑΒΕΕ" που εδρεύει στην Πρέβεζα, και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ιωάννα Ακρίβη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-1-2009 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πρεβεζης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 28/2010 του ίδιου Δικαστηρίου και 201/2011 του Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 12-10-2012 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Εμμανουήλ Κλαδογένης, ανέγνωσε την από 15-11-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 559 αριθ.1 περ.α'ΚΠολΔ: "Αναίρεση επιτρέπεται, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών..."? κατά τον αριθμό δε 19 του ιδίου άρθρου: "Αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης".

Εξ άλλου, από το άρθρο 914 Α.Κ., το οποίο ορίζει: "Όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει", προκύπτει ότι προϋποθέσεις της αδικοπρακτικής ευθύνης είναι: α')ανθρώπινη, παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά, β')επέλευση ζημίας και γ')αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της συμπεριφοράς και της ζημίας.

Αιτιώδης συνάφεια υπάρχει, όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνομένου προσώπου, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ήταν ικανή και μπορούσε, αντικειμενικά, να επιφέρει, κατά τη συνηθισμένη και κανονική των πραγμάτων πορεία, το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε κυριαρχικώς ως αποδειχθέντα, επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή, από το δικαστήριο της ουσίας, των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας, η παραβίαση των οποίων ιδρύει τον αναιρετικό λόγο του εδ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ. (Ολ.

ΑΠ 23/1988, Α.Π.209/2006). Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλομένη απόφαση τα ακόλουθα: "Η ενάγουσα.... εκμεταλλεύεται μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας οξύρρυγχου και πέστροφας, που λειτουργεί στο Δημοτικό Διαμέρισμα Χόχλας του Δήμου Φαναριού Νομού Πρέβεζας. Η μονάδα αυτή υδροδοτείται μέσω αγωγού του οποίου το στόμιο υδροδότησης βρίσκεται μέσα σε ρέμα, παραπόταμο του Βωβού ποταμού...Ο αγωγός υδροδότησης αρχίζει από το σημείο υδροληψίας, με το στόμιο αυτού σε βάθος ενός περίπου μέτρου από την επιφάνεια του ρέματος, ακολουθεί, με υπόγεια διαδρομή, την πορεία της υπάρχουσας αγροτικής οδού και σε απόσταση 140 περίπου μέτρων καταλήγει στην είσοδο του αντλιοστασίου της ενάγουσας, σε δεξαμενή συλλογής του νερού.

Το σημείο υδροληψίας είναι σχεδόν απέναντι από την ιδιοκτησία της εναγομένης που βρίσκεται παρά την κοίτη του ρέματος που προαναφέρθηκε. Ο αγωγός έχει διατομή 2,50 m χ 2 50 m. Στο στόμιο αυτού στο υδατόρεμα, τοποθετήθηκε ειδική σχάρα από συγκολλημένες μπετόβεργες, για την αποτροπή εισαγωγής στον αγωγό αντικειμένων και φερτών υλικών.

Στο τέλος του υπόγειου αγωγού υδροληψίας, εντός της μονάδας ιχθυοκαλλιέργειας και πριν από τα αντλιοστάσια, τοποθετήθηκε σ' αυτόν δεύτερη σχάρα από ΙΝΟΧ, με τον ίδιο σκοπό, ενώ ως πρόσθετη προστασία των αντλιών αυτές διαθέτουν ειδικά κυλινδρικά φίλτρα από πλέγμα χάλυβα. Η μονάδα της ενάγουσας είναι μια από τις σύγχρονες μονάδες παραγωγής πέστροφας στην Ελλάδα, και διαθέτει αυτοματοποιημένους μηχανισμούς...Τις νυκτερινές ώρες της 9 προς 10 Νοεμβρίου 2007, κακοκαιρία έπληξε το Νομό Πρέβεζας με δυνατή βροχή και πολύ δυνατό άνεμο.

Συνεπεία της κακοκαιρίας και της μεγάλης ποσότητας νερού που υπήρξε στο ρέμα υδροδότησης της ανωτέρω μονάδας και της ορμητικής κίνησης του νερού, μεταφέρθηκαν με το νερό αυτού διάφορα υλικά όπως καλάμια που υπήρχαν φυτεμένα στις όχθες αυτού, κλαδιά από δέντρα, κυρίως ιτιές και τμήματα καλαμιών καλαμποκιού που απομένουν μετά τη συλλογή του, τα οποία οδηγήθηκαν στο στόμιο του αγωγού, το οποίο και απέφραξαν, με αποτέλεσμα να μην εισέρχεται νερό στον αγωγό.

Λόγω δε της ορμητικότητας και ποσότητας του νερού και της ποσότητας και βάρους των φερτών υλικών, καθόσον μάλιστα μεταφέρθηκαν και μεγάλα κλαδιά, έσπασε και υποχώρησε η τοποθετημένη στην είσοδο του στομίου του αγωγού σχάρα, τα υλικά αυτά μεταφέρθηκαν στη συνέχεια μέσα στον αγωγό, μετακίνησαν στην έξοδο του το πλέγμα που υπήρχε και βρέθηκαν στη μεγάλη τσιμέντινη δεξαμενή στην οποία υπάρχουν κατακόρυφα τα στόμια των αντλιών που αντλούν το νερό για να το διοχετεύσουν στις δεξαμενές-λεκάνες που βρίσκονται τα ψάρια.

Λόγω των υλικών αυτών έσπασε και το φίλτρο προστασίας των αντλιών και τμήματα των φερτών υλικών εισέρχονταν σ' αυτές και σταματούσε η λειτουργία τους. Έτσι, δεν διοχετεύονταν νερό στις λεκάνες με τα ψάρια και μειώνονταν το οξυγόνο σ' αυτές. Η πτώση της συγκέντρωσης του οξυγόνου, διαπιστωθείσα από το σύστημα αυτόματης μέτρησης αυτού, προκάλεσε την ενεργοποίηση του ηχητικού συναγερμού, αλλά και το σύστημα αυτόματης προσθήκης οξυγόνου στις λεκάνες.

Από την ενεργοποίηση του συστήματος συναγερμού κινητοποιήθηκαν εργαζόμενοι στην μονάδα και επιχείρησαν την απόφραξη των αντλιών με την αφαίρεση των φερτών υλικών, επιτυγχάνοντας προσωρινά την αποκατάσταση της λειτουργίας, όμως λόγω του όγκου των μεταφερόμενων υλικών πάλι προκαλούνταν παύση αυτής.

Συνεπεία της καταστάσεως αυτής και παρά την αυτόματη παροχή οξυγόνου, επικράτησαν συνθήκες ανοξίας στις λεκάνες των ψαριών, λόγω της αυξήσεως της συγκεντρώσεως διοξειδίου του άνθρακα και συνεπεία αυτής επήλθε η θανάτωση των ψαριών. Με την 154/31.1.2007 απόφαση του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας Ηπείρου, αποφασίστηκε η χορήγηση στην πρώτη εναγόμενη άδειας ίδρυσης και λειτουργίας μονάδας υδατοκαλλιέργειας-πεστροφοκαλλιέργειας με το σύστημα των ιχθυολεκανών, στη θέση ΜΕΣΑΙΑ του Δ.Δ.

Κουκουλίου του Δήμου Φαναριού Πρέβεζας. Η εναγομένη εταιρεία, περί τις αρχές Νοεμβρίου 2007 προκειμένου να αρχίσει την κατασκευή υδατοδεξαμενής στο αγροτικό ακίνητο, που βρίσκεται απέναντι από το στόμιο του αγωγού υδροδότησης της όμοιας μονάδας της ενάγουσας, προχώρησε σε εκσκαφή θεμελίων με σκαπτικό μηχάνημα (τσάπα)...με το οποίο έσκαψε χαντάκι για τη θεμελίωση της δεξαμενής, πλάτους 40 εκ., βάθους 40 εκ.

στην περίμετρο δεξαμενής επιφάνειας 46 τετρ. μέτρων, και επιπλέον έσκαψε σε τέσσερα σημεία εντός του ακινήτου για τη λήψη δειγμάτων για γεωλογική εξέταση του υπεδάφους. Επίσης, οι εναγόμενοι προέβησαν σε καθαρισμό του ακινήτου στο οποίο θα κατασκεύαζαν τη μονάδα από τα τμήματα φυτών καλαμποκιού, καθώς και το τμήμα μεταξύ της κατασκευαζόμενης δεξαμενής και της κοίτης του ποταμού από τα κάθε μορφής υδρόβια φυτά, ήτοι καλάμια, άτομα ιτιάς και άλλα φυτά.

Τα υλικά αυτού του καθαρισμού, εναπόθεσαν στην όχθη του ρέματος που διέρχεται από το κτήμα τους. Μεμονωμένα τμήματα των υλικών αυτών, ήδη από την αρχή της τοποθέτησης τους στην προαναφερόμενη θέση, παρασύρθηκαν από τα νερά του ρέματος και κινήθηκαν στο στόμιο του αγωγού υδροδότησης της επιχείρησης της ενάγουσας και απαιτήθηκε η επέμβαση των υπαλλήλων της για την απομάκρυνση τους προκειμένου να μη δημιουργηθεί κίνδυνος για το σύστημα διοχετεύσεως του νερού στις δεξαμενές και τις αντλίες της μονάδας...Εάν οι ομόρρυθμοι εταίροι της πρώτης εναγομένης, δεύτερος και τρίτος εναγόμενοι, επέδειχναν την επιμέλεια που απαιτείται, κατ' αντικειμενική κρίση, στις συναλλαγές, αυτή δηλαδή που έπρεπε και είχαν τη δυνατότητα να καταβάλλουν κατά τη συναλλακτική καλή πίστη με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού, επιμελούς και ευσυνείδητου ανθρώπου κάτω από τις ίδιες περιστάσεις, σύμφωνα με τις προσωπικές τους ιδιότητες, γνώσεις και ικανότητες, την κοινή πείρα και λογική, μπορούσαν να προϊδούν και να αποφύγουν το αξιόποινο αποτέλεσμα, το οποίο τελεί σε αντικειμενικά αιτιώδη σύνδεσμο, με την πράξη τους.

Τα ομόρρυθμα μέλη της εναγόμενης εταιρείας, δεύτερος και τρίτος εναγόμενοι, ο πρώτος των οποίων είναι κάτοικος Πρέβεζας και ο έτερος κάτοικος Βουλιάστας Δωδώνης Ιωαννίνων, γνώριζαν τις ειδικότερες κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής αυτής, δεδομένου μάλιστα ότι από διετίας τουλάχιστον είχαν επιδείξει ενδιαφέρον και έχουν προβεί σε διαδικασίες αδειοδότησης προκειμένου να λειτουργήσουν τη μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας σ' αυτή και οπωσδήποτε ενδιαφέρθηκαν για τις επικρατούσες συνθήκες, τις οποίες και εκ του άνω τόπου κατοικίας τους γνώριζαν.

Εάν επέδειχναν την επιμέλεια που έπρεπε και μπορούσαν να επιδείξουν, δεν θα εναπόθεταν τα υλικά που προαναφέρθηκαν στην όχθη του ρέματος, καθόσον θα μπορούσαν να σκεφθούν ότι επειδή διανύονταν χειμερινή περίοδος, κατά την οποία συνέβαιναν έντονα καιρικά φαινόμενα και έπεφταν δυνατές βροχές, οι οποίες αύξαναν τον όγκο των νερών του ρέματος και την ορμή αυτών, θα παρασύρονταν τα υλικά αυτά και θα μεταφέρονταν στο στόμιο του αγωγού υδροδότησης της ιχθυοκαλλιέργειας της ενάγουσας, που γνώριζαν ότι βρίσκεται απέναντι από το ακίνητο τους και θα προκαλούσαν κίνδυνο συνεπεία απόφραξης του συστήματος υδροδότησης.

Η ανωτέρω παράλειψη τους συνιστά παράβαση του καθήκοντος επιμέλειας που είχαν. Επομένως, από υπαιτιότητα και συγκεκριμένα από την εκτεθείσα αμέλεια, των εναγομένων προκλήθηκε το ζημιογόνο αποτέλεσμα και αυτοί οφείλουν να αποκαταστήσουν τη ζημία της ενάγουσας, καταβάλλοντας ισόποση αποζημίωση δεδομένου ότι παράνομα και υπαίτια ζημίωσαν την περιουσία της...Τα καιρικά φαινόμενα που επικράτησαν δεν ήταν απρόβλεπτα, ούτε συνιστούν ανώτερη βία, ενώ, όπως προεκτέθηκε, με μέτρα επιμελείας και συνέσεως θα αποτρέπονταν το ζημιογόνο αποτέλεσμα, και συνεπώς δεν μπορεί η εκδήλωση αυτών των φαινομένων να οδηγήσει στην απαλλαγή των εναγομένων...Περαιτέρω, από τα προαναφερόμενα αποδεικτικά μέσα, αποδείχθηκε ότι συνεπεία της καταστάσεως ανοξίας που κατά τα ανωτέρω δημιουργήθηκε στις λεκάνες των ιχθύων, νεκρώθηκε σημαντική ποσότητα αυτών.

Η ποσότητα των ιχθύων που καταστράφηκε ανέρχεται σε 30 τόνους. Ειδικότερα, για την ποσότητα αυτή αναφέρθηκε στα παράπονα που εξέφρασε στο Α.Τ. Καναλακίου Πρέβεζας στις 10.11.2007 ο εκπρόσωπος της ενάγουσας Τ. Μ., όπως προκύπτει από το δελτίο αδικημάτων-συμβάντων της ανωτέρω Αστυνομικής Αρχής της ημέρας αυτής.

Ο ίδιος στην από 16.4.2008 ένορκη εξέτασή του κατά την προανάκριση που διενεργήθηκε μετά τη μήνυση της ενάγουσας σε βάρος των δευτέρου και τρίτου των εναγομένων για την αξιόποινη πράξη της διακεκριμένης φθοράς ξένης ιδιοκτησίας, αναφέρει ότι η ποσότητα των ψαριών που νεκρώθηκαν ανήλθε σε εκατό τόνους, και ότι η αναφορά των 30 τόνων ήταν η αρχική εκτίμηση, όμως το Δικαστήριο δεν πείθεται στην αλήθεια αυτής της καταθέσεώς του...Η αξία των θανατωθέντων ψαριών ανέρχεται, σύμφωνα με όσα κατέθεσε και ο μάρτυρας Α.

Κ. κατά την προανάκριση σε τρία ευρώ το κιλό. Και το μέλος όμως του Δ.Σ. της ενάγουσας Τ. Μ. στην ίδια ποινική διαδικασία καταθέτει ότι η αξία ανέρχεται σε 3-4 ευρώ το κιλό. Κατ' ακολουθία τούτων η αξία των θανατωθέντων ψαριών ανήλθε σε 90000 (30000χ3) ευρώ. Το ποσό τούτο που αποτελεί τη ζημία της ενάγουσας από την αδικοπραξία των εναγομένων, πρέπει οι τελευταίοι να καταβάλουν στην ενάγουσα για την αποκατάσταση της θετικής ζημίας της...".

Με αυτά τα οποία δέχθηκε το Εφετείο, ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε το άρθρο 914 Α.Κ., διέλαβε δε στην απόφασή του σαφείς και επαρκείς αιτιολογίες και ειδικότερα αφ'ενός μεν όσον αφορά την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της πράξεως των δύο πρώτων εναγομένων και νομίμων εκπροσώπων της τρίτης εναγομένης, ήτοι της εναποθέσεως των αναφερθέντων χωμάτων και λοιπών υλικών στην κοίτη του ρέματος και του επελθόντος ζημιογόνου αποτελέσματος, δηλαδή του θανάτου των ιχθύων, αφ'ετέρου δε όσον αφορά την ποσότητα των θανατωθέντων ιχθύων.

Επομένως, το Εφετείο δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ.1 και 19 ΚΠολΔ και οι τα αντίθετα υποστηρίζοντες πρώτος, ως προς αμφότερα τα σκέλη του και δεύτερος, ως προς το πρώτο σκέλος του, λόγοι αναιρέσεως είναι αβάσιμοι.

Κατά το άρθρο 559 αριθ.10 ΚΠολΔ: "Αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παρά τον νόμο δέχθηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη". Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, αν από την προσβαλλομένη απόφαση προκύπτει, ότι το δικαστήριο εσχημάτισε την κρίση του από τα μνημονευόμενα σε εκείνην αποδεικτικά μέσα.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, αφού έλαβε υπ'όψιν τα αποδεικτικά μέσα της υποθέσεως (καταθέσεις εξετασθέντων μαρτύρων, νομίμως συνταγείσα ένορκη βεβαίωση, επικαλούμενα και νομίμως προσκομιζόμενα έγγραφα), εσχημάτισε την κρίση του και κατέληξε στο αποδεικτικό πόρισμά του, με το οποίο, μεταξύ άλλων, δέχθηκε, ότι η καταστραφείσα ποσότητα ιχθύων ανέρχεται σε τριάντα (30) τόνους. Επομένως, το Εφετείο δεν δέχθηκε παρά τον νόμο πράγματα έχοντα ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη και ο από το άρθρο 559 αριθ.10 ΚΠολΔ αντίθετος δεύτερος, κατά το δεύτερο σκέλος του, λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος.

Ακολούθως, πρέπει να απορριφθεί η κρινομένη αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 12-10-2012 αίτηση των "Ν.Μ. - Ε. Τ. Ο.Ε." κ.λπ. για αναίρεση της υπ'αριθ.201/2011 αποφάσεως του Εφετείου Ιωαννίνων.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 14η Ιανουαρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 12η Ιουνίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ