1277/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1277 / 2007 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1277/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Νικόπουλο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καπερώνη, Σταύρο Γαβαλά, Ιωάννη Ιωαννίδη και Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Φεβρουαρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, ως ασκούντος την εποπτεία επί των υπέρ κοινωφελών σκοπών και ιδρυμάτων καταλειπομένων περιουσιών, που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Κωνσταντίνο Λαϊνά Πάρεδρο Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσίβλητων: 1. ..... , 2. Σωματείου με την επωνυμία "Ένωσις Σμυρναίων", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα και 3. Σωματείου με την επωνυμία "Εστία Νέας Σμύρνης" που εδρεύει στη Ν. Σμύρνη και εκπροσωπείται νόμιμα. Οι 1η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Ντανάκα ενώ τα 2ο και 3ο δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-7-1997 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και τις πρόσθετες παρεμβάσεις του Υπουργού Οικονομικών και του Ελληνικού Δημοσίου που ασκήθηκαν δια των προτάσεών τους και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 9596/1998 προδικαστική, 5642/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1794/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 24-5-2005 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Μιχαήλ Θεοχαρίδης ανέγνωσε την από 8-2-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

ΕΠΕΙΔΗ, σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ.1 και 2 του ν.2298/1995, όπως ισχύει μετά την αντικατάσταση της παρ.1 αυτού με το άρθρο 28 παρ.3 του ν.2579/1998 και της παρ. 2 αυτού με το άρθρο 42 του ν. 2721/1999, η αναίρεση του Δημοσίου ή ν.π.δ.δ., του οποίου η νομική υπηρεσία και η δικαστική εκπροσώπηση διεξάγεται από το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους ή από μέλη του, θεωρείται ότι δεν ασκήθηκε αν μέσα σε προθεσμία τριών μηνών από την άσκηση της δεν κατατεθεί στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στο οποίο έχει κατατεθεί η αναίρεση, κυρωμένο αντίγραφο θετικής γνώμης του αρμόδιου Τμήματος του Ν.Σ.Κ για το παραδεκτό και βάσιμο ενός τουλάχιστον από τους λόγους της αναίρεσης.

Εξάλλου, όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 125 και 126 παρ. 1-3 του α.ν. 2039/1939 " περί τροποποιήσεως, συμπληρώσεως και κωδικοποιήσεως των νόμων περί εκκαθαρίσεως και διοικήσεως των εις το Κράτος και υπέρ κοινωφελών σκοπών καταλειπομένων κληρονομιών, κληροδοσιών και δωρεών", που διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την εφαρμογή του ΚΠολΔ με το άρθρο 52 αριθμ. 18 του Εισαγωγικού του Νόμου, όπως η παρ.2 του άρθρου 126 αντικαταστάθηκε με το άρθρο 11 του ν.δ. 2157/1943, με αυτές παρέχεται στον Υπουργό των Οικονομικών το δικαίωμα, να ασκεί αγωγή για αναγνώριση ή διεκδίκηση κάθε περιουσίας που έχει ταχθεί υπέρ κοινωφελούς σκοπού ή κοινωφελούς Ιδρύματος χωρίς ειδικό σκοπό, να παρεμβαίνει σε κάθε στάση της δίκης στις δίκες που αφορούν διεκδίκηση της υπέρ κοινωφελούς σκοπού ταχθείσης περιουσίας και γενικώς σε όλες τις δίκες που ενδιαφέρουν οπωσδήποτε την υπέρ κοινωφελούς σκοπού ή κοινωφελούς ιδρύματος, χωρίς ειδικό σκοπό, καταλειπόμενη περιουσία και να ασκεί αυτοτελώς κατά των αποφάσεων που εκδίδονται σε δίκες που αφορούν τέτοια περιουσία ένδικα μέσα, και επομένως και αυτοτελή αίτηση αναιρέσεως, προτείνοντας μάλιστα με αυτήν και άλλους λόγους, εκτός από εκείνους που πρότεινε ο κύριος διάδικος με την ασκηθείσα προηγουμένως από αυτόν αναίρεση. (Ολ.

ΑΠ 1521/1982). Από το σκοπό και το όλο πνεύμα του ως άνω α.ν. 2039/1939 συνάγεται ότι η δικονομική νομιμοποίηση του Υπουργού των Οικονομικών, κατά τα άρθρα 125 και 126 του νόμου αυτού, στην άσκηση αγωγών και ενδίκων μέσων στις δίκες που αφορούν τις υπέρ κοινωφελούς σκοπού ή κοινωφελούς ιδρύματος, χωρίς ειδικό σκοπό, καταλειπόμενες περιουσίες, παρέχεται στα πλαίσια της από το Ελληνικό Δημόσιο ασκούμενης εποπτείας για την προστασία του δημοσίου συμφέροντος προς εκπλήρωση των κοινωφελών σκοπών.

Έτσι στο πρόσωπο του Ελληνικού Δημοσίου ταυτίζεται ο νόμιμος εκπρόσωπος αυτού με τον εποπτεύοντα τα κοινωφελή ιδρύματα, που είναι ο Υπουργός των Οικονομικών.

Συνεπώς και στην περίπτωση κατά την οποία ο Υπουργός των Οικονομικών, ως έχων την εποπτεία στα κοινωφελή ιδρύματα, ασκεί, σύμφωνα με το άρθρο 126 του ως άνω αναγκαστικού νόμου, αίτηση αναιρέσεως κατά απόφασης που εκδόθηκε σε διαφορά η οποία αφορά κληρονομιά καταλειφθείσα με διάταξη τελευταίας βουλήσεως υπέρ κοινωφελούς σκοπού, έχουν εφαρμογή οι προεκτεθείσες διατάξεις του άρθρου 12 παρ.1 και 2 του ν. 2298/1995, σύμφωνα με τις οποίες για το παραδεκτό της αναίρεσης αυτής απαιτείται θετική γνωμοδότηση του Ν.Σ.Κ.

και η αίτηση αναίρεσης θεωρείται ότι δεν ασκήθηκε αν μέσα σε προθεσμία τριών μηνών από την άσκηση της δεν κατατεθεί στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στο οποίο έχει κατατεθεί, κυρωμένο αντίγραφο θετικής γνώμης του αρμόδιου Τμήματος του Ν.Σ.Κ για το παραδεκτό και βάσιμο ενός τουλάχιστον από τους λόγους της αναίρεσης.

Στην προκειμένη περίπτωση με την κρινόμενη από 24-5-2005 αίτηση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών ζητείται η αναίρεση της υπ' αριθμ. 1794/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, με την οποία, αφενός έγινε δεκτή αγωγή της πρώτης αναιρεσίβλητης ..... περί αναγνωρίσεως της ακυρότητας της από 27-9-1993 ιδιόγραφης διαθήκης της θετής μητέρας της ....., με την οποία την είχε αποκληρώσει για λόγους προνοίας, και αφετέρου απορρίφθηκε η πρόσθετη παρέμβαση που άσκησε κατά την πρωτοβάθμια δίκη ο αναιρεσείων Υπουργός υπέρ των εναγομένων, ήδη δευτέρου και τρίτου αναιρεσιβλήτων, σωματείων, που επιτελούν κοινωφελείς σκοπούς, και υπέρ των οποίων συνεστήθη με την ίδια διαθήκη κληρονομικό καταπίστευμα.

Για την αίτηση αυτή αναίρεσης του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών εκδόθηκε η από 9-11-2005, με αριθμό 1550/2005, γνωμοδότηση του αρμόδιου Β Τμήματος του Ν.Σ.Κ., με την οποία, κατά την ομόφωνη γνώμη αυτού, ο μοναδικός λόγος της αιτήσεως αναίρεσης εκτιμάται ότι είναι αβάσιμος. Η γνωμοδότηση, όμως, αυτή δεν λαμβάνεται υπόψη, γιατί διαβιβάσθηκε στη Γραμματεία του Α.Π., χωρίς να έχει κατατεθεί, μέσα σε τρεις μήνες από την άσκηση της αναίρεσης, επικυρωμένο αντίγραφο αυτής στη Γραμματεία του Εφετείου Αθηνών, στο οποίο κατατέθηκε η αίτηση αναίρεσης και συντάχθηκε για την κατάθεση αυτή υπ' αριθμ. 666/27-5-2005 πράξη του Γραμματέα του Εφετείου.

Επομένως, σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν, αφού δεν κατατέθηκε εμπρόθεσμα στη γραμματεία του ως άνω Εφετείου θετική γνωμοδότηση του αρμόδιου Τμήματος του Ν.Σ.Κ., η προκειμένη αίτηση αναίρεσης θεωρείται ότι δεν ασκήθηκε και πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη. Ο αναιρεσείων πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα της πρώτης αναιρεσίβλητης.

ΠΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 24-5-2005 αίτηση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1794/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της πρώτης αναιρεσίβλητης ....., τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 20 Μαρτίου 2007.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 6 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ