1275/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1275 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1275/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Μιλτιάδη Σπυρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 9 Μαρτίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Ι. Ν. Μ., 2. Β. Ε. Τ., 3. Ε. Χ. Κ., 4. Γ. Ε. Τ., κατοίκων ..., 5. Β. Π. Ζ., κατοίκου ..., 6. Γ. Ε. Τ., κατοίκου ... και 7. Β. Σ. συζ. Δ., κατοίκου ..., οι οποίοι παραστάθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Ιωάννη Κάντζιο και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Του Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου του Παρέδρου του Ν.Σ.Κ. Αντώνιο Αντωνίου και κατέθεσε προτάσεις.

Στο σημείο αυτό ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων έλαβε τον λόγο από τον Πρόεδρο και δήλωσε ότι η 3η των αναιρεσειόντων, Ε. Χ. Κ., Ε. Τ., είχε αποβιώσει 9-10-2009, πριν από την αίτηση αναιρέσεως 14-6-2010, στην οποία είχε συμπεριληφθεί λόγω άγνοιας του θανάτου της και ζητά την ακυρότητα του δικογράφου της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης, ως προς το πρόσωπό της. Επίσης ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων δήλωσε ότι ο 4ος των αναιρεσειόντων, Γ. Τ. είναι το ίδιο πρόσωπο με το Γ. Τ. και προσκόμισε το από 22/2/2012 πιστοποιητικό ταυτοπροσωπίας του Δήμου Ιωαννίνων. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου αφού έλαβε τον λόγο δεν αντέλεξε.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1973/21-12-2005 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 42/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 246/2009 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 10-6-2010 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μιλτιάδης Σπυρόπουλος ανέγνωσε την από 29-4-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως και την αναίρεση της 246/2009 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 62 εδ.α, 73, 159 παρ.2, 160 παρ.1 και 556 παρ.1 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι η αναίρεση που ασκήθηκε στο όνομα προσώπου που έχει αποβιώσει κατά το χρόνο άσκησής της είναι απορριπτέα ως άκυρη για έλλειψη αναγκαίας διαδικαστικής προϋπόθεσης, η ακυρότητα δε αυτή λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο.

Στην προκειμένη περίπτωση, από την προσκομιζόμενη και επικαλούμενη με αριθμό 41Β/9-10-2009 ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιαρχείου του Δήμου Μπιζανίου, αποδεικνύεται ότι η τρίτη από τους αναιρεσείοντες, Ε. θυγατέρα Χ. Κ., χήρα Ε. Τ., έχει αποβιώσει στις 9-10-2009, δηλαδή πριν από την άσκηση, στις 14-6-2010, της κρινόμενης από 10-6-2010 άσκησης αναίρεσης.

Συνεπώς, ως προς την αναιρεσείουσα αυτή, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης, λόγω ακυρότητας του δικογράφου (ΑΠ 155/2005). Από τις διατάξεις του άρθρου 1 της ΕΣΔΑ, των άρθρων 17 παρ.2 και 3 του Συντάγματος, 7 παρ. 1 και 13 παρ.1, 2 και 4 του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ) προκύπτει: α) ότι η αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτου συντελείται μόνο αφού καταβληθεί στον δικαστικώς αναγνωρισθέντα ή στον αληθινό δικαιούχο ή δικαστικώς προσδιορισθείσα αποζημίωση, η οποία πρέπει να είναι πλήρης, πρέπει δηλαδή να ανταποκρίνεται προς την αξία του απαλλοτριουμένου και ειδικότερα να επαρκεί για την αγορά άλλου ανάλογου ακινήτου, και β) ότι εάν απαλλοτριωθεί τμήμα ακινήτου με αποτέλεσμα η αξία του τμήματος που απομένει στον ιδιοκτήτη να μειωθεί ή το τμήμα αυτό να γίνει άχρηστο για τη χρήση που προορίζεται, με την απόφαση προσδιορισμού της αποζημίωσης για το απαλλοτριούμενο τμήμα προσδιορίζεται και ιδιαίτερη αποζημίωση για το τμήμα που απομένει στον ιδιοκτήτη, η οποία καταβάλλεται μαζί με την αποζημίωση για το απαλλοτριούμενο.

Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι σε περίπτωση που σε χρόνο μεταγενέστερο απαλλοτριωθεί τμήμα ιδιοκτησίας το οποίο έχει απομείνει από προγενέστερη απαλλοτρίωση και για το οποίο έχει καθοριστεί ιδιαίτερη αποζημίωση για τη μείωση της αξίας που έχει υποστεί, προκειμένου να είναι πλήρης η αποζημίωση την οποία θα λάβει τελικώς ο δικαιούχος θα πρέπει να καταβληθούν σε αυτόν τόσο η μείωση της αξίας του εναπομείναντος τμήματος η οποία προσδιορίστηκε ως ιδιαίτερη αποζημίωση στα πλαίσια της πρώτης απαλλοτριώσεως όσο και το υπόλοιπο της αξίας του τμήματος αυτού το οποίο απαλλοτριώθηκε στα πλαίσια της δεύτερης, μεταγενέστερης, απαλλοτριώσεως.

Σε περίπτωση όμως κατά την οποία στην οριστική τιμή που καθοριστεί για το μεταγενεστέρως απαλλοτριωθέν εναπομείναν τμήμα συνυπολογισθεί και η μείωση της αξίας που καθορίστηκε ως ιδιαίτερη αποζημίωση στα πλαίσια προγενέστερης απαλλοτριωτικής δίκης, καθοριστεί δηλαδή οριστική τιμή η οποία συμπεριλαμβάνει και τη μείωση της αξίας του ακινήτου η οποία καθορίστηκε ως ιδιαίτερη αποζημίωση και την αξία του εναπομείναντος τμήματος, τότε, η οριστική αυτή τιμή ανταποκρίνεται πλέον αυτοτελώς στην πλήρη αξία του απαλλοτριωθέντος εναπομείναντος τμήματος και ικανοποιείται πλήρως η απορρέουσα από τις διατάξεις της ΕΣΔΑ, το Σύνταγμα και τον ΚΑΑΑ απαίτηση για πλήρη ικανοποίηση του δικαιούχου.

Στην τελευταία αυτή περίπτωση η επιδίωξη από το δικαιούχο να του καταβληθεί η μείωση της αξίας του ακινήτου η οποία προσδιορίστηκε ως ιδιαίτερη αποζημίωση στα πλαίσια προγενέστερης απαλλοτριωτικής δίκης προσκρούει στις ανωτέρω διατάξεις, διότι ζητείται η είσπραξη δύο φορές του ίδιου ποσού.

Στην προκειμένη περίπτωση το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων, με την προσβαλλόμενη 246/2009 απόφασή του, ύστερα από αξιολόγηση των αποδείξεων, δέχθηκε τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Με την υπ' αριθμόν 1014417/658/0010/26.2-1998 K.YA. των Υπουργών Οικονομικών και ΠΕΧΩΔΕ (ΦΕΚ Δ' 148/713-3-1998), απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά, για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για τη διάνοιξη της Εγνατίας Οδού, τμήμα Βροσίνα - Ιωάννινα, από χ.θ. 14+400 έως χ.θ. 27+200, υποτμήμα Πεδινή Μπάφρα-Κουτσελιό-Πλατανιά-Δροσοχώρι, έκταση συνολικού εμβαδού 726.394 τετραγωνικών μέτρων, που απεικονίζεται στα κτηματολογικά διαγράμματα και στους αντίστοιχους κτηματολογικούς πίνακες που έχει θεωρήσει ο Διευθυντής της Διεύθυνσης (Δ12) Απαλλοτριώσεων και Τοπογραφήσεων του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, Κ.

Δ. της 19-9-1997. Στην ανωτέρω απαλλοτριωθείσα έκταση περιλαμβάνονται: α) στο τμήμα 1,η ιδιοκτησία με κτηματολογικό αριθμό 15Α του πρώτου ενάγοντος, β) στο τμήμα 1,η ιδιοκτησία με κτηματολογικό αριθμό 22 των 2α, 2β, και 2γ των εναγόντων, γ) στο τμήμα 2,η ιδιοκτησία με κτηματολογικό αριθμό 139 της τρίτης των εναγόντων, δ) στο τμήμα 4,η ιδιοκτησία με κτηματολογικό αριθμό 27, του τετάρτου των εναγόντων και ε) στο τμήμα 4,η ιδιοκτησία με κτηματολογικό αριθμό 120 του πέμπτου των εναγόντων.

Με την υπ' αριθμόν 251/2002 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων καθορίστηκε οριστική τιμή μονάδος απομείωσης αξίας των μη απαλλοτριούμενων τμημάτων γης των παραπάνω ιδιοκτησιών και συγκεκριμένα: α) στο τμήμα 1 για την ιδιοκτησία με κτηματολογικό αριθμό 15 Α, σε 22,45 ΕΥΡΩ/τετραγωνικό μέτρο, β) στο τμήμα 1 για την ιδιοκτησία με κτηματολογικό αριθμό 22, σε 37,57 ΕΥΡΩ/τετραγωνικό μέτρο, γ) στο τμήμα 2 για την ιδιοκτησία με κτηματολογικό αριθμό 139, σε 35,21 ΕΥΡΩ/τετραγωνικό μέτρο, δ) στο τμήμα 4 για την ιδιοκτησία με κτηματολογικό αριθμό 27, σε 7,04 ΕΥΡΩ/τετραγωνικό μέτρο και ε) στο τμήμα 4, για το κτίσμα της ιδιοκτησίας με κτηματολογικό αριθμό 120, σε 14,67 ΕΥΡΩ/κυβικό μέτρο.

Εν συνεχεία, με την υπ' αριθμόν 1038894/3501/0010/10-5-2000 Κ.Υ.Α. των Υπουργών Οικονομικών και ΠΕΧΩΔΕ (ΦΕΚ Δ' 296/23-5-2000) μεταξύ άλλων απαλλοτριώθηκαν και τα αρχικώς εναπομείναντα τμήματα των ανωτέρω ιδιοκτησιών, για τα οποία είχε οριστεί τιμή μονάδος απομείωσης αξίας μη απαλλοτριούμενων τμημάτων. Με την υπ' αριθμόν 397/2003 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων, προσδιορίσθηκε οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης και για την νεώτερη αναγκαστική απαλλοτρίωση.

Μάλιστα το Εφετείο, όπως με σαφήνεια συνάγεται από το περιεχόμενο της απόφασής του, κατά τον προσδιορισμό της οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης συνυπολόγισε το γεγονός ότι είχε καθορισθεί, με την υπ' αριθμόν 251/2002 απόφαση του, τιμή αποζημίωσης για την απομείωση της αξίας των επιδίκων τμημάτων από την αρχική απαλλοτρίωση:

Δηλαδή με την υπ' αριθμόν 397/2003 απόφαση του το Εφετείο Ιωαννίνων έκρινε ότι οι ενάγοντες δε δικαιούνται να λάβουν την αποζημίωση για την απομείωση της αξίας των επιδίκων τμημάτων από την αρχική απαλλοτρίωση, αλλά αφού αυτά απαλλοτριώθηκαν εξολοκλήρου, τότε η πλήρης αποζημίωση συνίσταται από την οριστική τιμή μονάδος που αυτό προσδιόρισε με την απόφαση του (δηλ.

την υπ' αριθμόν 397/2003). Άλλωστε θα ήταν παράλογο οι ενάγοντες να λάβουν την αποζημίωση για την απομείωση της αξίας των τμημάτων των ακινήτων που δεν απαλλοτριώθηκαν, αφού αυτή ορίσθηκε ακριβώς για το λόγο ότι τα τμήματα αυτά εξαιρέθηκαν, της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης και κατέστησαν μη αξιοποιήσιμα. Επομένως από τη στιγμή που και τα τμήματα αυτά απαλλοτριώνονται εξ ολοκλήρου έπεται ότι οφείλεται μόνον η αποζημίωση που.

ορίσθηκε με την υπ' αριθμόν 397/2003 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων." Ακολούθως το Πολυμελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων, δεχόμενο την έφεση του Ελληνικού Δημοσίου, εξαφάνισε την 42/2007 απόφαση του Ειρηνοδικείου Ιωαννίνων, που είχε κρίνει ότι στους ενάγοντες οφείλεται η ιδιαίτερη αποζημίωση που καθόρισε η 251/2002 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων και διακρατώντας την υπόθεση, απέρριψε την από 20-12-2005 αγωγή τους, ως ουσιαστικά αβάσιμη. 'Ετσι που έκρινε, το Πολυμελές Πρωτοδικείο, δεν παραβίασε ευθέως τους κανόνες ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 17 παρ.2 του Συντάγματος, 13 παρ.4 του ΚΑΑΑ και 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, τα δε περί του αντιθέτου υποστηριζόμενα στην αίτηση αναίρεσης, με τον μοναδικό, από το άρθρο 560 αριθ.1 ΚΠολΔ, λόγο, είναι αβάσιμα και απορριπτέα.

Κατ' ακολουθίαν όλων των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστούν οι παριστάμενοι αναιρεσείοντες, που ηττώνται, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10-6-2010 αίτηση αναίρεσης κατά της 246/2009 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων. Και

Καταδικάζει τους παρισταμένους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 8 Ιουνίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Ιουλίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ