Supreme Court partially allows appeal against insurance company's non-appearance and dismisses appeal against insurer due to lack of specific complaint.

Απόφαση 1273 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1.273/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αθανάσιο Ζηκογιάννη και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) ..., ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, 2) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "INTERASCO ΑΝΩΝΥΜOΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΑΕΓΑ" που εδρεύει στο Χαλάνδρι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, ως οιονεί καθολικής διαδόχου της αρχικά αναιρεσίβλητης γερμανικής ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "UNIVERSA ALLGEMEINE VERSICHERUNG AG" που εδρεύει στη Νυρεμβέργη Γερμανίας, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Δημαρά με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25/6/2002 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος και την από 10/1/2003 αγωγή του δευτέρου των ως άνω ανιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1319/2003 μη οριστική και 4210/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και οι 6564/2004 μη οριστική και 9537/2005 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 27/6/2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ευτύχιος Παλαιοκαστρίτης, ανέγνωσε την από 3/11/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των δευτέρου και τρίτου λόγων της αναίρεσης από την περίπτωση 559 αριθμ. 9 ΚΠολΔ και την απόρριψη των υπολοίπων. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από την προσκομιζόμενη με επίκληση 5702/23-5-2007 έκθεση επιδόσεως του αρμόδιου δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου της νήσου Κω ... αποδεικνύεται ότι επικυρωμένο αντίγραφο της κρινόμενης αναίρεσης με κλήση προς συζήτηση και πράξη ορισμού δικασίμου για την 25-1-2008, κατά την οποία νόμιμα αναβλήθηκε η υπόθεση με εγγραφή στο πινάκιο για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο επιδόθηκε στον πρώτο αναιρεσίβλητο .... Κλήση του αναιρεσιβλήτου αυτού προς εμφάνιση στην ως άνω μετ' αναβολή νέα δικάσιμο, δεν απαιτείται (άρθρο 226 παρ. 4 εδ. γ' ΚΠολΔ). Ο προαναφερόμενος αναιρεσίβλητος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο και δεν παραστάθηκε με πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε με δήλωση του άρθρου 242 παρ 2 Κ.Πολ.Δ.

Συνεπώς πρέπει η συζήτηση να προχωρήσει σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι (άρθρ. 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ).

ΙΙ. Κατά τις διατάξεις των άρθρων 297, 298 299, 553, 573 παρ 1 και 577 παρ 1 και 2 Κ.Πολ.Δ, είναι απαράδεκτη η αναίρεση κατ'αποφάσεως, την oποία αποδέχτηκε ο αναιρεσείων είτε ρητώς είτε σιωπηρώς, με πράξη, από την οποία συνάγεται σαφώς η αποδοχή (Α.Π 763/2003). Η αποδοχή αυτή μπορεί να αφορά και σε ορισμένα μόνο κεφάλαια της αποφάσεως και μπορεί να γίνει τόσον πριν όσο και μετά την άσκηση της αναιρέσεως. Για την πρώτη περίπτωση, ήτοι για την αποδοχή της αποφάσεως πριν από την άσκηση της αναιρέσεως, δεδομένου ότι η αποδοχή έχει ως συνέπεια ουσιαστικώς την παραίτηση από το ένδικο αυτό μέσο απαιτείται ειδική πληρεξουσιότητα κατ' ανάλογη εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 98 παρ. β' ΚΠολΔ. Για τη δεύτερη περίπτωση, δηλαδή για την αποδοχή της αποφάσεως μετά την άσκηση της αναιρέσεως απαιτείται γενική πληρεξουσιότητα, κατά το άρθρο 27 ΚΠολΔ, δεν υπόκειται δε η αποδοχή αυτή σε κανένα τύπο και ειδικότερα στον οριζόμενο από τη διάταξη του άρθρου 297 ΚΠολΔ, για την παραίτηση από το δικόγραφο της αναιρέσεως, τύπο, αφού, όπως έχει λεχθεί, η αποδοχή της απόφασης μπορεί να είναι και σιωπηρή. Με τον πρώτο λόγο της αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο μείωσε το ποσόν της αποζημίωσης του αναιρεσείοντος που εδικαιούτο κατά τη διάταξη του άρθρου 931 Α.Κ κατά το ποσοστό της συνυπαιτιότητάς του, εφαρμόζοντας

εσφαλμένα τις διατάξεις του άρθρου 931 Α.Κ. 'Ηδη όμως ο αναιρεσείων, με τις προτάσεις του, που κατατέθηκαν στις 12-11-2008 για την παρούσα συζήτηση της αναίρεσης, δήλωσε ότι αποδέχεται τις διατάξεις της προσβαλλόμενης απόφασης, οι οποίες αφορούν τις αξιώσεις του από το άρθρο 931 Α.Κ και ότι δεν εισάγεται για συζήτηση ο ανωτέρω λόγος της αναίρεσης. Κατόπιν αυτών ο λόγος αυτός της αναίρεσης είναι απαράδεκτος και πρέπει να απορριφθεί.

ΙΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 522, 535 και 536 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο εξαφανίσει την πρωτόδικη απόφαση κατά παραδοχή λόγου εφέσεως, καθίσταται αρμόδιο να ερευνήσει όλα τα ζητήματαπου υποβλήθηκαν πρωτοδίκως για την οριστική διάγνωση της διαφοράς, αν δε κρίνεται αγωγή, με το δικόγραφο της οποίας ασκούνται επικουρικά πλείονες αξιώσεις, το μεταβιβαστικό αποτέλεσμα της εφέσεως δεν περιορίζεται στις διατάξεις της πρωτόδικης αποφάσεως, που πλήττονται με αυτήν, αλλά εκτείνεται, κατ εξαίρεση των απαγορευτικών διατάξεων των άρθρων 12 και 13 του ίδιου Κώδικα, και στις αξιώσεις εκείνες που δεν εξετάστηκαν πρωτοδίκωςκαθόσον δεν δικάζεται πλέον η έφεση, αλλά η αγωγή.

Εάν όμως οι αξιώσεις αυτές απορρίφθηκαν, το Εφετείο, μετά την εξαφάνιση της πρωτοδίκου αποφάσεως, στερείται εξουσίας να επιληφθεί των κεφαλαίων εκείνων της αποφάσεως, τα οποία δεν προσβάλλονται με αυτοτελή λόγο εφέσεως (ΑΠ. 833/2003). Εξάλλου, κατά την περίπτωση 8 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ, λόγος αναιρέσεως ιδρύεται και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Πράγματα υπό την έννοια της άνω διατάξεως είναι οι ασκούντες ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων που, υπό την προϋπόθεση της νόμιμης προτάσεως τους, θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως. Ο εκ του άνω άρθρου λόγος αναιρέσεως δεν στοιχειθετείται, αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη του προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό.

Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων που υπάρχουν στη δικογραφία προκύπτουν τα ακόλουθα : Την 12-6-1999 το με αριθμ. ... Ι.Χ.Ε αυτοκίνητο που ήταν ασφαλισμένο στη δεύτερη αναιρεσίβλητη, οδηγούμενο από τον πρώτο αναιρεσίβλητο στη ... παρέσυρε και τραυμάτισε τον αναιρεσείοντα.

Συνυπαίτιοι του εν λόγω ατυχήματος κρίθηκαν με δύναμη δεδικασμένου ο οδηγός του ζημιογόνου αυτοκινήτου και ο αναιρεσείων κατά ποσοστό 70% και 30% αντίστοιχα. Με την από 25-6-2002 αγωγή του ο αναιρεσείων ζήτησε να υποχρεωθούν οι αναιρεσίβλητοι να του καταβάλουν σε ολόκληρο ο καθένας και ότι του οφείλουν επίσης σε ολόκληρο τα ποσά που αναφέρονται στην ανωτέρω αγωγή και με προσωπική κράτηση του πρώτου αναιρεσίβλητου, κυρίως μεν κατά τις περί αδικοπραξιών και της αναδοχής χρέους διατάξεις, επικουρικά δε η δεύτερη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία πλαγιαστικά.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκαν οι με αριθμ. 1319/2003 μη οριστική και 4210/2003 οριστική αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Με την τελευταία αυτή απόφαση έγινε μερικά δεκτή η αγωγή του αναιρεσείοντος ως προς τον πρώτο εναγόμενο κατά την κύρια αυτής βάση από την αδικοπραξία και απαγγέλθηκε κατ' αυτού προσωπική κράτηση ως μέσον εκτελέσεώς της.

Ως προς την δεύτερη αναιρεσίβλητη έγινε δεκτή η πλαγιαστική αγωγή, η οποία είχε ασκηθεί επικουρικά και επομένως απορρίφθηκε η κύρια βάση της από τις περί αναδοχής χρέους διατάξεις της όπως, και το αίτημα του αναιρεσείοντος για την σε ολόκληρο καταδίκη των αναιρεσιβλήτων. Κατά της αποφάσεως αυτής ο αναιρεσείων άσκησε την από 27-11-2003, έφεση, με την οποία ζητεί μεν την εξαφάνιση της εκκαλουμένης αποφάσεως και την παραδοχή της αγωγής του στο σύνολό της, δεν διατυπώνει όμως κανένα συγκεκριμένο παράπονο για την απόρριψη της κύριας βάσης της αγωγής του κατά της δεύτερης αναιρεσίβλητης, καθώς και του αιτήματος για την σε ολόκληρο καταδίκη των αναιρεσιβλήτων. 'Ετσι το Εφετείο δεν είχε εξουσία να δικάσει τα ως άνω αιτήματα του αναιρεσείοντος, αφού ως προς αυτά δεν είχε μεταβιβαστεί η υπόθεση και ορθά δεν αποφάνθηκε γι' αυτά.

Δεν υπέπεσε, επομένως, στις πλημμέλειες από το άρθρο 559 αριθμ. 8 και 19 Κ.Πολ.Δ, που αποδίδονται από τον αναιρεσείοντα με τον δεύτερο λόγο της αναίρεσης και πρέπει και ο λόγος αυτός να απορριφθεί ως απαράδεκτος.

IV. Ως αίτηση, η μη εκδίκαση της οποίας ιδρύει τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αριθ. 9 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, νοείται όχι οποιαδήποτε αίτηση, υποβληθείσα από τους διαδίκους κατά τη διαδρομή της δίκης, αλλά μόνο εκείνη, που αναφέρεται σε ιδιαίτερο κεφάλαιο της δίκης και προκαλεί εκκρεμοδικία. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης αποφάσεως, το Εφετείο παρέλειψε να αποφανθεί για το αίτημα του αναιρεσείοντος για απαγγελία προσωπικής κράτησης του πρώτου εναγομένου μετά τη εξαφάνιση της αποφάσεως του Πρωτόδικου δικαστηρίου και την έρευνα της αγωγής, με την οποία είχε υποβληθεί και αίτημα απαγγελίας προσωπικής κρατήσεως, το οποίο είχε γίνει δεκτό με την εκκαλούμενη απόφαση. 'Ετσι, υπέπεσε στην ως άνω πλημμέλεια από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ.9 Κ.Πολ.Δ, που αποδίδεται με τον τρίτο λόγο της αναίρεσης, ο οποίος πρέπει να γίνει δεκτός ως ουσιαστικά βάσιμος.

Μετά από αυτά πρέπει να γίνει μερικά δεκτή η αίτηση αναίρεσης και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση μόνο κατά το μέρος της, που αφορά την απαγγελία προσωπικής κράτησης κατά του πρώτου αναιρεσίβλητου, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς εκδίκαση, για το αναιρούμενο αυτό μέρος της, στο ίδιο Εφετείο Αθηνών, του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ) και να καταδικαστεί ο πρώτος αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος λόγω της ήττας του (άρθρα 176, 183 Κ.Πολ.Δ.).

Η ίδια αίτηση αναίρεσης, ως προς τη δεύτερη αναιρεσίβλητη εταιρία, πρέπει ν' απορριφθεί και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά της έξοδα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ AYΤΟΥΣ

Αναιρεί την 9537/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κατά ένα μέρος της, μόνον ως προς τον πρώτο αναιρεσίβλητο ..., όπως στο σκεπτικό.

Παραμπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο μόνον μέρος της στο ίδιο Εφετείο Αθηνών, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο αυτό στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Απορρίπτει την από 27.6.2006 αίτηση του ... για αναίρεση της 9537/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών ως προς την δεύτερη αναιρεσίβλητη εταιρία, με την επωνυμία "UNIVERSA ALLGEMEINE VERSICHERUNG AG".

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης αυτής, που ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 14 Απριλίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 28 Μαΐου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ