126/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 126 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 126/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Νοεμβρίου 2016, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Κωνσταντίνου Ζ. του Δ., 2) Σ. συζ. Κ. Ζ., κατοίκων ... και 3) Β. Ζ. του Κ., συζ. Κ. Π., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γρηγόριο Μπλαβέρη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Π. Π. του Ν., κατοίκου ... και 2) ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Αρνέλλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-8-2012 αγωγή φυσικών προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 3-10-2012 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2303/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 179/2015 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 24-7-2015 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Χοϊμές διάβασε την από 19-2-2016 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί οι πρώτος και δεύτερος, κατά το πρώτο σκέλος του, λόγοι της κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως και να απορριφθεί ο δεύτερος λόγος αυτής, κατά το δεύτερο σκέλος του. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με τα άρθρα 94 παρ. 1, 96 παρ. 1 και 3 και 104 ΚΠολΔ ορίζεται, μεταξύ άλλων, και ότι: Οι διάδικοι έχουν υποχρέωση να παρίστανται με πληρεξούσιο δικηγόρο (94 παρ. 1). Η πληρεξουσιότητα δίνεται είτε με συμβολαιογραφική πράξη είτε με προφορική δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά ή στην έκθεση... (96 παρ. 1). Κατά τη διαδικασία ενώπιον του Αρείου Πάγου και στις περιπτώσεις του άρθρου 98 η πληρεξουσιότητα δίνεται μόνο με συμβολαιογραφική πράξη ή με προφορική δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά ή την έκθεση (96 παρ. 3, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρ. 7 παρ. 2 ν. 3994/2011).

Για τη συζήτηση στο ακροατήριο απαιτείται ρητή πληρεξουσιότητα και, αν αυτή δεν υπάρχει, κηρύσσονται άκυρες όλες οι πράξεις, ακόμη και εκείνες που είχαν γίνει προηγουμένως. Το δικαστήριο εξετάζει αυτεπαγγέλτως, σε κάθε στάση της δίκης, την έλλειψη πληρεξουσιότητας...(104). Περαιτέρω, κατά το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε τη συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα.

Αν η κλήση για τη συζήτηση δεν επιδόθηκε καθόλου ή δεν επιδόθηκε νόμιμα ή εμπρόθεσμα, ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήτευση. Στην αντίθετη περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι οι διάδικοι παρίστανται στο ακροατήριο με πληρεξούσιο δικηγόρο, στον οποίο, αν πρόκειται για διαδικασία ενώπιον του Αρείου Πάγου, πρέπει να έχει δοθεί δικαστική πληρεξουσιότητα με συμβολαιογραφική πράξη ή με δήλωση του διαδίκου που καταχωρίζεται στα πρακτικά ή στην έκθεση.

Έτσι, στην περίπτωση κατά την οποία ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου, ο οποίος δεν επισπεύδει τη συζήτηση, εμφανίζεται στο ακροατήριο του Αρείου Πάγου, κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, χωρίς όμως να αποδεικνύει την ύπαρξη νόμιμης πληρεξουσιότητας, η οποία εξετάζεται αυτεπαγγέλτως, τότε ο αναιρεσίβλητος θεωρείται ως μη παριστάμενος.

Στη συνέχεια, ερευνάται αυτεπαγγέλτως αν ο αναιρεσίβλητος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και, αν η κλήση για τη συζήτηση της αναίρεσης δεν επιδόθηκε καθόλου σε αυτόν ή δεν επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, κηρύσσεται απαράδεκτη η συζήτησή της (ΑΠ 1921/ 2014, ΑΠ 652/2014, ΑΠ 1472/2009, ΑΠ 1574/2008, πρβλ. ΑΠ Ολομ. 8/2009, ΑΠ Ολομ. 9/2003).

Στην προκείμενη περίπτωση, η συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως επισπεύδεται με την επιμέλεια των αναιρεσειόντων. Κατά τη συζήτηση αυτής, όπως προκύπτει από τα οικεία πρακτικά, ο πρώτος των αναιρεσιβλήτων Π. Ν. Π. εκπροσωπήθηκε από τον δικηγόρο Ιωάννη Αρνέλλο. Ο τελευταίος, προς απόδειξη της πληρεξουσιότητάς του, προσκομίζει και επικαλείται το .../2015 ειδικό πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Πειραιά Α.

Κ., συζύγου Η. Γ., το οποίο, όμως, δεν αναφέρεται στη χορήγηση πληρεξουσιότητας σε αυτόν από τον πρώτο αναιρεσίβλητο για τη διεξαγωγή της παρούσας δίκης, αλλά για την απόκρουση άλλης, συναφούς, αίτησης αναιρέσεως (από 13-7-2015 και με αύξοντα αριθμό κατάθεσης .../14-7-2015 των Ι. Γ. Γ. κ.λπ). Επομένως, αφού ο εν λόγω δικηγόρος δεν αποδεικνύει την ύπαρξη νόμιμης πληρεξουσιότητας με κάποιον από τους πιο πάνω συστατικούς τύπους του άρθρου 96 παρ. 3 ΚΠολΔ, ο πρώτος αναιρεσίβλητος θεωρείται ότι δεν παρίσταται κατά τη συζήτηση της αίτησης αναιρέσεως.

Αυτός, όμως, όπως προκύπτει από τις ... και ..., με ημερομηνία 7-9-2016, εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Αθηνών Ν. Α. Κ., κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα για να εμφανιστεί ενώπιον του Αρείου Πάγου, κατά την αναφερόμενη στην αρχή δικάσιμο, με επίδοση α) ακριβούς αντιγράφου της αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου για τις 4-3-2016 που είχε οριστεί αρχικά, κατά την οποία η υπόθεση αναβλήθηκε, ερήμην αυτού που δεν παραστάθηκε, για την παρούσα δικάσιμο και β) ακριβούς αντιγράφου του σχετικού πρακτικού αναβολής για τη δικάσιμο αυτή.

Συνεπώς, η συζήτηση της αίτησης πρέπει να προχωρήσει, παρά την απουσία του πρώτου αναιρεσιβλήτου. Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 εδάφ. β' και 914 ΑΚ συνάγεται ότι προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υπόχρεου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, η παράνομη συμπεριφορά του υπόχρεου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας.

Υπαιτιότητα είναι ο ψυχικός δεσμός του δράστη προς την αδικοπραξία. Αν η ζημία οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του παθόντος, δεν οφείλεται αποζημίωση, ενώ, αν διαπιστωθεί οικείο πταίσμα αυτού, το δικαστήριο μπορεί, σύμφωνα με το άρθρο 300 ΑΚ, να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό της. Η παράνομη συμπεριφορά, ως όρος της αδικοπραξίας, μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη, αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση εκείνος που υπέπεσε στην παράλειψη ήταν υποχρεωμένος σε πράξη από το νόμο ή τη δικαιοπραξία ή από την καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη.

Αιτιώδης συνάφεια υπάρχει, όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου ήταν, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Επίσης, οι έννοιες της υπαιτιότητας και της συνυπαιτιότητας είναι νομικές και, επομένως, η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ως προς τη συνδρομή ή όχι οικείου πταίσματος του ζημιωθέντος κατά την επέλευση της ζημίας, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά τις διατάξεις του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ για ευθεία και εκ πλαγίου παράβαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου, καθώς και για παραβίαση διδαγμάτων κοινής πείρας (ΑΠ 1591/ 2014, ΑΠ 76/2014, ΑΠ 2181/2013).

Εκφεύγει όμως του αναιρετικού ελέγχου η κρίση ως προς το βαθμό-τη βαρύτητα του πταίσματος και το ποσοστό, κατά το οποίο πρέπει να μειωθεί η αποζημίωση, διότι η κρίση αυτή σχηματίζεται από την κατ' άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ αναιρετικά ανέλεγκτη εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων, χωρίς την υπαγωγή τους σε νομική έννοια (ΑΠ 1591/ 2014, ΑΠ 1715/2010).

Τα πιο πάνω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. ΓΠΝ/1911, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των αυτοκινήτων που συγκρούστηκαν, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ. Περαιτέρω, η παράβαση διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθ' εαυτήν υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του αποτελέσματος που επήλθε.

Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 1 του ΚΟΚ (ν. 2696/1999), για την εφαρμογή του Κώδικα αυτού νοείται ως ισόπεδος οδικός κόμβος "κάθε ισόπεδη συμβολή, διακλάδωση ή διασταύρωση οδών, συμπεριλαμβανομένων και των ελεύθερων χώρων που σχηματίζονται από αυτές". Κατά δε το άρθρο 26 του ΚΟΚ, η προτεραιότητα στους κόμβους ορίζεται με κατάλληλη σήμανση (παρ. 4).

Στους κόμβους χωρίς τέτοια σήμανση ή προτεραιότητα ανήκει σε αυτόν που έρχεται από τα δεξιά. Κατ' εξαίρεση: α) Αυτοί που κυκλοφορούν στους αυτοκινητόδρομους, εθνικές οδούς και οδούς ταχείας κυκλοφορίας έχουν προτεραιότητα, β) Αυτοί που εισέρχονται σε οδό από χωματόδρομο, μονοπάτια, παρόδιο ιδιοκτησία, χώρο στάθμευσης και σταθμούς ανεφοδιασμού και εξυπηρέτησης οφείλουν να παραχωρούν προτεραιότητα σε αυτούς που κινούνται στην οδό, γ) Αυτοί που εκκινούν ή κινούνται προς τα πίσω, όπου αυτό επιτρέπεται, οφείλουν να παραχωρούν προτεραιότητα, δ) Τα σιδηροδρομικά ή τροχιοδρομικά οχήματα έχουν προτεραιότητα (παρ. 5).

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι σε οποιονδήποτε οδικό κόμβο, είτε αυτός σχηματίζεται από διασταύρωση, είτε από απλή συμβολή οδών, στον οποίο δεν υπάρχει κατάλληλη σήμανση που να ορίζει την προτεραιότητα, αυτή (προτεραιότητα) ανήκει σε αυτόν που έρχεται από τα δεξιά με τις εξαιρέσεις, όμως, που προαναφέρθηκαν (ΑΠ 641/2014, ΑΠ 871/2013, ΑΠ 1669/2012).

Ακόμη, κατά τη διάταξη του άρθρ. 559 αριθμ. 1 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών... Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά που ανέλεγκτα το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν και την υπαγωγή τους στο νόμο και ιδρύεται αυτός ο λόγος αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση.

Με το λόγο αυτόν δεν επιτρέπεται να πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο (ΑΠ 849/2007). Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Από τη διάταξη αυτή, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο πιο πάνω λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Στην προκείμενη περίπτωση, το Μονομελές Εφετείο Αθηνών, με την προσβαλλόμενη 179/2015 απόφασή του, που εκδόθηκε κατά τη διαδικασία των άρθρων 666, 667 και 670 έως 676 (681Α) ΚΠολΔ, όπως ίσχυαν, δέχτηκε, ανέλεγκτα, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά, σχετικά με τα ζητήματα των συνθηκών του ένδικου τροχαίου ατυχήματος και της υπαιτιότητας των οδηγών των δύο οχημάτων που είχαν εμπλοκή σε αυτό, δηλαδή του θανόντος συγγενούς των αναιρεσειόντων Δ.

Κ. Ζ. (γιου των πρώτου και δεύτερης και αδελφού της τρίτης απ' αυτούς) και του πρώτου των αναιρεσιβλήτων: "Στις 10-6-2011 και περί ώρα 18:20 μ.μ., ο Δ. Ζ., οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας ... δίκυκλο όχημα ιδιοκτησίας του και φορώντας προστατευτικό κράνος, εκινείτο επί της ΝΕΟΑΚ στη δεξιά λωρίδα του ρεύματος προς Αθήνα, επιστρέφοντας από την εργασία του στον Ασπρόπυργο με κατεύθυνση προς Αθήνα.

Στο ύψος του …ου χιλ. της πιο πάνω Εθνικής οδού, όπου διακόπτεται η δεξιά σε σχέση με την πορεία της μοτοσικλέτας μπάρα της ΝΕΟΑΚ και δημιουργείται είσοδος στον παράδρομο, υπάρχει συμβολή των δύο άνω οδών και δημιουργείται κόμβος προκειμένου να εξυπηρετούνται τα οχήματα που κινούνται σ' αυτές (έξοδος από την ΕΟ, είσοδος στο πρατήριο καυσίμων και είσοδος στην ΕΟ από τον παράδρομο), υπάρχει δε σήμανση στον παράδρομο με την ένδειξη STOP 20 μέτρα από την έναρξη της διακοπής των κιγκλιδωμάτων που ρυθμίζει την κυκλοφορία των οχημάτων στον παράδρομο που πρόκειται να εξέλθουν στην ΝΕΟΑΚ, ενώ δεν υπάρχει τέτοια σήμανση γι' αυτούς που κινούνται ευθεία στον παράδρομο προς Αθήνα.

Ο παράδρομος της ΝΕΟΑΚ είναι διπλής κατεύθυνσης με δύο λωρίδες κυκλοφορίας, με πλάτος οδοστρώματος 9,5 μέτρα και είναι ευθεία με μικρή ανωφέρεια. Ο παράδρομος είναι βοηθητική οδός της Εθνικής οδού που εξυπηρετεί τους παρόδιους ιδιοκτήτες. Την προτεραιότητα κίνησης εν προκειμένω έχει αυτός που κινείται επί της Εθνικής οδού, ο οποίος δεν είναι υποχρεωμένος, πλησιάζοντας στη συμβολή της Εθνικής οδού με τον παράδρομο αυτής, να ελέγξει την κίνηση των οχημάτων επί του παράδρομου, εφόσον όμως προτίθεται να συνεχίσει την κίνησή του επί της Εθνικής οδού.

Αντίθετα ο κινούμενος επί του παράδρομου, εφόσον προτίθεται να εισέλθει στην Εθνική οδό, οφείλει προηγουμένως να παραχωρήσει προτεραιότητα στα οχήματα τα οποία κινούνται στην Εθνική οδό και να μην εισέλθει στην Εθνική οδό χωρίς προηγουμένως να βεβαιωθεί ότι μπορεί να το πράξει αυτό χωρίς κίνδυνο και χωρίς να παρεμποδίσει την κίνηση των λοιπών οχημάτων επί της Εθνικής οδού.

Όταν όμως ο κινούμενος επί της Εθνικής οδού πρόκειται να εξέλθει αυτής για να εισέλθει στον παράδρομο, τότε, κατ' ανάλογη εφαρμογή των άρθρων 29 § 6 και 21 § 1 του ΚΟΚ, οφείλει να ελέγξει προηγουμένως την κίνηση των οχημάτων επί του παράδρομου και να μην εισέλθει σ' αυτόν χωρίς να βεβαιωθεί προηγουμένως ότι μπορεί να το πράξει αυτό χωρίς κίνδυνο και χωρίς να παρεμποδίσει την κυκλοφορία των λοιπών οχημάτων, τα οποία βαίνουν στον παράδρομο, δίνοντάς τους προτεραιότητα.

Όταν ο Δ. Ζ. έφθασε στο ύψος του 13ου χιλ. της ως άνω Εθνικής οδού, όπου σχηματίζεται συμβολή αυτής με τον παράδρομο, εισήλθε σ' αυτόν, προκειμένου να κατευθυνθεί στο παρακείμενο πρατήριο υγρών καυσίμων "…" ιδιοκτησίας του Γ. Γ., ανέλεγκτα και χωρίς προηγουμένως να βεβαιωθεί ότι μπορούσε να το πράξει αυτός χωρίς κίνδυνο και χωρίς να παρεμποδίσει την ομαλή κυκλοφορία των οχημάτων, τα οποία έβαιναν σ' αυτόν και χωρίς να υπολογίσει την απόσταση και την ταχύτητα των οχημάτων που τον πλησίαζαν.

Έτσι απέφραξε την ομαλή πορεία του πρώτου εναγομένου, ο οποίος, οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητό του, έβαινε με αυτό στον παράδρομο της Εθνικής οδού Αθηνών -Κορίνθου με κατεύθυνση προς Αθήνα, κινούμενος ευθεία ορθά επ' αυτής, εφόσον δεν είχε στην πορεία του πινακίδα υποχρεωτικής διακοπής πορείας (SΤΟΡ), πλην όμως με αυξημένη ταχύτητα, μη επακριβώς εξακριβωθείσα, πάντως πάνω από το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 50 χιλ/ώρα για τον παράδρομο και, αιφνιδιασθείς από την απόφραξη της πορείας του από την μοτοσικλέτα του δικαιοπαρόχου των εναγόντων συγκρούσθηκε με αυτήν και ειδικότερα το δίκυκλο όχημα του τελευταίου επέπεσε με το εμπρόσθιο τμήμα του επί του εμπρόσθιου πλαγίου αριστερού τμήματος του οχήματος του εναγομένου και ακολούθως το μεν δίκυκλο σύρθηκε σε απόσταση 15 μέτρων και ο οδηγός του, αφού εκτινάχθηκε, χτύπησε στην παρακείμενη ζαρντινιέρα στη νησίδα του προαύλιου χώρου του πρατηρίου υγρών καυσίμων και τραυματίσθηκε θανάσιμα, το δε αυτοκίνητο του εναγομένου πέρασε πάνω από τη νησίδα του προαυλίου χώρου, διήνυσε περίπου τριάντα πέντε μέτρα εντός του χώρου αυτού και κατόπιν ακινητοποιήθηκε.

Να σημειωθεί ότι ο οδηγός της μοτ/τας έφερε προστατευτικό κράνος παρά τα αντιθέτως υποστηριζόμενα από τους εναγόμενους, καθώς στο βίντεο φαίνεται κατά τη σύγκρουση να κυλά κάποιο αντικείμενο που προσομοιάζει με κράνος προς τις αντλίες του πρατηρίου, να τις ξεπερνά και να σταματά μετά από αυτές. Αποδείχθηκε επίσης ότι ο θανών δικυκλιστής οδηγούσε υπό την επίδραση οινοπνεύματος, καθώς στο αίμα του ανιχνεύθηκε ποσοστό αυτού 1,41 γραμμαρίων ανά λίτρο αίματος (1,41 gr/Ι) κατά την πρώτη και 1,38 γραμμαρίων ανά λίτρο αίματος (1,38 gr/Ι) κατά τη δεύτερη μέτρηση.

Και ναι μεν δεν προέκυψε ότι η επίδραση του οινοπνεύματος είναι η μοναδική ενεργή αιτία πρόκλησης του ατυχήματος, όμως το δικαστήριο κρίνει ότι επηρέασε την αντίληψη και τα αντανακλαστικά του θανόντα οδηγού του, καθώς πρόκειται για υψηλή τιμή, πολύ παραπάνω από το κατώτατο επιτρεπόμενο όριο του νόμου.

Από τα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά συνυπαίτιοι του ένδικου ατυχήματος είναι αμφότεροι οι οδηγοί και το ποσοστό που βαρύνει τον μεν οδηγό του δικύκλου ανέρχεται σε 80%, τον δε οδηγό του αυτοκινήτου σε 20%, γενομένης εν μέρει δεκτής της ένστασης περί συνυπαιτιότητας που παραδεκτά νόμιμα πρόβαλαν οι εναγόμενοι.

Ειδικότερα, ο μεν οδηγός του δικύκλου, κινούμενος με αυξημένη ταχύτητα και υπό την επίδραση οινοπνεύματος στο αίμα, η οποία στην ανιχνευθείσα ποσότητα επηρέασε τις αντιδράσεις του περί την οδήγηση, εισήλθε στον παράδρομο της ΝΕΟΑΚ χωρίς να ελέγξει αν μπορούσε να το πράξει αυτό με ασφάλεια και δίχως να παρεμποδίσει την ομαλή πορεία των οχημάτων που έβαιναν σ' αυτόν και συνέχιζαν ορθά την ευθεία πορεία τους προς Αθήνα, και χωρίς να παραχωρήσει προτεραιότητα στα οχήματα που εκινούντο στον παράδρομο με αποτέλεσμα να αποφράξει την ομαλή πορεία του αυτοκινήτου του εναγομένου και να επιπέσει με το εμπρόσθιο τμήμα του δικύκλου του επί του εμπρόσθιου πλαϊνού αριστερού τμήματος του αυτοκινήτου του πρώτου εναγομένου και να συγκρουσθεί με αυτό.

Ο δε τελευταίος εκινείτο στον παράδρομο της ΝΕΟΑΚ με αυξημένη ταχύτητα σχεδόν ίση με των κινουμένων οχημάτων στην Εθνική οδό που ορίζεται σε 80 χιλ/ώρα (όπως φαίνεται από το βίντεο που πρατηρίου), ήτοι κατά πολύ αυξημένη από το επιτρεπόμενο όριο, το οποίο στο σημείο του ατυχήματος καθορίζεται στο όριο των 50 χιλ/ώρα, καθώς είναι κατοικημένη περιοχή και δεν ρύθμισε την ταχύτητα του οχήματός του, ώστε να μπορεί να διακόψει τη πορεία αυτού σε περίπτωση κινδύνου.

Συνεπώς, ορθά κατ' αποτέλεσμα, έκρινε όμοια η εκκαλουμένη απόφαση, πλην όμως με εσφαλμένη αιτιολογία, δεχθείσα ότι δεν υπάρχει συμβολή της ΝΕΟΑΚ με τον παράδρομο αυτής στο ύψος του …ου χιλ. και ότι δεν υπάρχει κόμβος στο σημείο αυτό αλλά ότι είναι δύο διαφορετικοί και ανεξάρτητοι δρόμοι με τα κιγκλιδώματα να διακόπτονται στο δεξιό άκρο της ΝΕΟΑΚ, για την εξυπηρέτηση των κινουμένων οχημάτων σ' αυτές και ότι ο οδηγός του δίκυκλου δεν εκινείτο σε κόμβο αλλά εισήλθε σε αυτοτελή οδό, η οποία όμως διορθώνεται με την ορθή της παρούσας απόφασης όπως αναφέρεται παραπάνω...".

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο απέρριψε, ως ουσιαστικά αβάσιμες, τις αντίθετες εφέσεις των διαδίκων [α) από 19-11-2013 των ήδη αναιρεσειόντων και β) από 24-10-2013 των ήδη αναιρεσιβλήτων] κατά της πρωτόδικης 2303/2013 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που είχε κρίνει, κατ' αποτέλεσμα, ομοίως, δεχόμενο, κατά ένα μέρος, την ένδικη, από 3-10-2012, αγωγή των αναιρεσειόντων για επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης, λόγω ψυχικής οδύνης, από το θάνατο του πιο πάνω συγγενούς τους Δ.

Κ. Ζ.. Κρίνοντας, όμως, έτσι, παραβίασε ευθέως, αλλά και εκ πλαγίου με αντιφατικές αιτιολογίες, τις προπαρατιθέμενες διατάξεις των άρθρων 300, 330, 914 ΑΚ και 26 παρ. 4 και 5 του ν. 2699/1999 (ΚΟΚ), σχετικά με την προτεραιότητα του οδηγού Δ. Ζ. που τραυματίστηκε θανάσιμα. Συγκεκριμένα, η πληττόμενη απόφαση, ενώ δέχεται, ανέλεγκτα, ότι στο κρίσιμο σημείο της σύγκρουσης, στο ύψος του …ου χιλιομέτρου της ΝΕΟΑΚ, όπου δεν υφίστατο σήμανση, υπάρχει συμβολή της με τον παράδρομο αυτής και δημιουργείται κόμβος και, συνεπώς, η προτεραιότητα, σύμφωνα με όσα αναπτύχθηκαν στη νομική σκέψη της παρούσας, ανήκε στον θανόντα-οδηγό του δίκυκλου οχήματος Δ.

Ζ., ως κινούμενο επί της εθνικής οδού (ΝΕΟΑΚ), ωστόσο αναγνωρίζει προτεραιότητα στον οδηγό του ΙΧΕ αυτοκινήτου-πρώτο των αναιρεσιβλήτων που κινούνταν στον παράδρομο αυτής. Στη συνέχεια, μετά την εν λόγω, εσφαλμένη κατά νόμο, παραδοχή, παραβίασε εκ πλαγίου τις προαναφερόμενες διατάξεις του ΑΚ, συνεκτιμώντας την εσφαλμένη αυτή παραδοχή ως στοιχείο για τη διάγνωση της ύπαρξης αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης, ανύπαρκτης κατά νόμο, από τον θανόντα-οδηγό του δίκυκλου οχήματος, παράβασης του ΚΟΚ και του αποτελέσματος που επήλθε, με συνέπεια να καταλήξει στη διάγνωση συνυπαιτιότητας του θανόντος οδηγού στην επέλευση του ένδικου τροχαίου ατυχήματος, αλλά και στον προσδιορισμό του ποσοστού αυτού σε 80%.

Η εκδοχή που υποστηρίζει η δεύτερη αναιρεσίβλητη ότι η προαναφερόμενη εξαίρεση του άρθρου 26 παρ. 5 περ. α' του ΚΟΚ από τον κανόνα της εκ δεξιών προτεραιότητας ισχύει για όσους οδηγούς κυκλοφορούν σε αυτοκινητόδρομους, εθνικές οδούς και οδούς ταχείας κυκλοφορίας έναντι μόνο αυτών που επιθυμούν να εισέλθουν στις εν λόγω οδούς, όχι, όμως, και όταν οι ίδιοι οδηγοί, κινούμενοι σε εθνικές οδούς κ.λπ., εξέρχονται από αυτές, δεν στηρίζεται στο νόμο, διότι στην επίμαχη διάταξη του ΚΟΚ δεν γίνεται καμία τέτοια διάκριση και, συνακόλουθα, καταλαμβάνει και ρυθμίζει και την κρινόμενη περίπτωση.

Η άποψη, άλλωστε, αυτή της αναιρεσίβλητης θα οδηγούσε σε μία εξαιρετικά επικίνδυνη, για την ασφάλεια της οδικής κυκλοφορίας, κατάσταση μεταξύ των οδηγών και, εν πάση περιπτώσει, εκτός από τον κίνδυνο πρόκλησης ατυχημάτων, θα προκαλούσε ιδιαίτερα προβλήματα και θα δυσχέραινε την κυκλοφορία, ιδίως εκείνων που κινούνται στην εθνική οδό κ.λπ., όταν ο προπορευόμενος αυτών, στην ίδια λωρίδα κυκλοφορίας, οδηγός επιθυμούσε να εξέλθει από την πιο πάνω οδό (επιβράδυνση της κίνησης των οχημάτων ή και ακινητοποίησή τους επί της εθνικής οδού κ.λπ.

με τον κίνδυνο να προκληθούν, όπως έγινε μνεία, πολλαπλές προσκρούσεις-"καραμπόλες"), με περαιτέρω συνέπεια να αναιρούνται και τα βασικά-ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των οδών αυτών που προσφέρουν και εξασφαλίζουν απρόσκοπτη και συνεχή κίνηση των οχημάτων. Επισημαίνεται ότι είναι διαφορετικό ζήτημα το θέμα ότι ο κινούμενος στην εθνική οδό κ.λπ.

οδηγός είναι υποχρεωμένος, στις υπόψη περιπτώσεις, να τηρεί τις διατάξεις των άρθρων 12 παρ. 1, 19 παρ. 1 - 3, 21 παρ. 1 - 2 και 23 παρ. 1 του ΚΟΚ. Επομένως, είναι βάσιμοι οι πρώτος και δεύτερος, κατά το πρώτο σκέλος του, λόγοι της αναίρεσης, από τους αριθμούς 1 και 19, αντίστοιχα, του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ενώ παρέλκει η έρευνα του δεύτερου λόγου, κατά το δεύτερο σκέλος του, επίσης από τον αριθμό 19 του ίδιου άρθρου του ΚΠολΔ.

Μετά από αυτά, αφού η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης γίνει δεκτή, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το κεφάλαιό της που προεκτέθηκε καθώς και για τα συνεχόμενα με αυτό κεφάλαια και κατά το μέρος που αναφέρεται στους διαδίκους της προκείμενης δίκης και, ακολούθως, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο κεφάλαιό της, στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), ενώ πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου, που έχουν καταθέσει οι αναιρεσείοντες, σε αυτούς (άρθρο 495 παρ. 4 εδάφ. ε' του ΚΠολΔ, όπως ίσχυε και εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση πριν αντικατασταθεί με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του ν. 4335/2015 που ισχύει, κατ' άρθρ. 1 άρθρο ένατο παρ. 2 και 4 αυτού, για τα κατατιθέμενα από την 1-1-2016 ένδικα μέσα). Τέλος, οι αναιρεσίβλητοι που νικήθηκαν στη δίκη πρέπει να καταδικαστούν στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, που κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά τους (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 179/2015 οριστική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, ως προς τα κεφάλαια που αναφέρονται στο σκεπτικό της παρούσας και ως προς τους διαδίκους της προκείμενης δίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Μονομελές Εφετείο Αθηνών, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την παραπάνω απόφαση.

Διατάζει την επιστροφή στους αναιρεσείοντες του παραβόλου που έχουν καταθέσει. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 13 Ιανουαρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Ιανουαρίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ