1264/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1264 / 2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1264/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Μαρτίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Nestle Ελλάς ΑΕ", που εδρεύει στο Μαρούσι Αττικής που εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αθανάσιο Τεγόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. ..., κατοίκου ..., 2. ..., κατοίκου ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-10-2004 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2678/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 7221/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 19-6-2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρυσόστομος Ευαγγέλου ανέγνωσε την από 25-2-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη των αντιδίκου της στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από τις υπ' αριθ. ... και ... εκθέσεις των δικαστικών επιμελητών ... και ... του Πρωτοδικείου Αθηνών, αντίστοιχα, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με τις κάτω από αυτήν Πράξεις του Προέδρου και του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, με τις οποίες ορίστηκε το αρμόδιο για την εκδίκαση της αίτησης Τμήμα του Δικαστηρίου, η δικάσιμος και ο Εισηγητής Δικαστής, καθώς και της από 19-1-2009 κλήσης προς συζήτηση, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στους αναιρεσίβλητους, οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε παρέστησαν με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία τους (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

Aπό το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 5 παρ. 1 του Συντάγματος 280, 281, 288, 297, 298 και 914 ΑΚ., που ενόψει της από τη διάταξη του άρθρου 6 παρ. 7 ν. 2551/1994 εξαίρεσης εφαρμογής του νόμου αυτού στην περίπτωση της επιδίκασης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης από κατανάλωση ελαττωματικού προϊόντος, εφαρμόζονται στην ανωτέρω περίπτωση, συνάγεται γενική αρχή του δικαίου κατά την οποία είναι παράνομη κάθε πράξη ή παράλειψη που έρχεται σε αντίθεση όχι μόνο με συγκεκριμένο κανόνα δικαίου, αλλά και με το γενικότερο πνεύμα της έννομης τάξης που επιβάλλει την υποχρέωση να μη εξέρχεται κανείς με τις πράξεις του από τα όρια της.

Στην περίπτωση έτσι αυτή, εφόσον συντρέχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις (υπαιτιότητα, ζημία και αιτιώδης σύνδεσμος), δημιουργείται υποχρέωση αποζημίωσης έστω και αν μεταξύ του δράστη και του ζημιουμένου δεν υπάρχει συμβατικός δεσμός. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε τα εξής : " Στις 4-10-2002 στη ..., στην διασταύρωση των οδών ....

και ..., οι ενάγοντες επισκέφτηκαν το Σούπερ Μάρκετ της αρχικής 2ης εναγομένης "...", προκειμένου να αγοράσουν τρόφιμα. Όταν τελείωσαν τα ψώνια τους, επέστρεψαν στο σπίτι της 2ης ενάγουσας, θείας του 1ου ενάγοντος, η οποία εκείνο το χρονικό διάστημα και για μερικές ημέρες φιλοξενούσε στο σπίτι της, στο ..., τόσο τον 1° ενάγοντα, όσο και τη σύζυγο του ...

καθώς και τα τρία ανήλικα τέκνα τους. Μεταξύ των άλλων, αγοράσανε από το συγκεκριμένο κατάστημα μία σοκολάτα τύπου ..., περιτυλίγματος μπλε χρώματος, την οποία παράγει η εδρεύουσα στο Μιλάνο Ιταλίας εταιρεία NESTLE ITALIANA spa, η οποία άρεσε στα παιδιά του 1ου ενάγοντος, ήτοι τον ..., ηλικίας τότε έξι (6) ετών και την ...τότε τριών (3) ετών.

Αφού γυρίσανε στο σπίτι της 2ης ενάγουσας, ανοίξανε τη σοκολάτα και την μοιραστήκανε όλοι τους. Τότε, ο 1ος ενάγων, την στιγμή που δοκίμαζε το δικό του κομμάτι σοκολάτας, διαπίστωσε αηδιασμένος ότι μέσα στη σοκολάτα υπήρχαν ζωντανά σκουλήκια. Τα μεγαλύτερα παιδιά του 1ου ενάγοντος, τα οποία είχαν ήδη δοκιμάσει τη σοκολάτα, τρομοκρατήθηκαν από την αντίδραση του 1ου ενάγοντος και την εικόνα των σκουληκιών μέσα στη σοκολάτα και εντός λίγης ώρας παραπονέθηκαν στους γονείς τους για πόνους στην κοιλιακή χώρα.

Τις ίδιες διαταραχές νιώσανε τόσο ο 1ος ενάγων όσο και η 2η ενάγουσα καθώς και η τελευταία είχε, πριν διαπιστώσουνε ότι το εν λόγω προϊόν ήταν άκρως ακατάλληλο για βρώση, δοκιμάσει σοκολάτας. Αμέσως, μεταβήκανε στο κέντρο υγείας ....και εκεί τους δόθηκαν οδηγίες για την αντιμετώπιση τυχόν τροφικής δηλητηρίασης, η οποία τελικά αποφεύχθηκε (οι ενάγοντες δεν προσκομίζουν κανένα σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό, από το οποίο να διαπιστώνεται ότι υπέστησαν τροφική δηλητηρίαση).

Πρέπει δε να αναφερθεί ότι κατά του νόμιμου εκπροσώπου της εκκαλούσας εταιρείας και συγκεκριμένα κατά του ...., νομίμου εκπροσώπου της Nestle Ελλάς Α.Ε.", ασκήθηκε αυτεπαγγέλτως ποινική δίωξη για παράβαση της υπ' αριθμ. 14-98 Αγορανομικής Διάταξης, η οποία απαγορεύει την παρασκευή, κατοχή και διάθεση για πώληση αγαθών, τα οποία είναι ακατάλληλα για βρώση ή μπορούν να προκαλέσουν οποιαδήποτε βλάβη ή κίνδυνο στην υγεία των ανθρώπων....

Από την σχετική έκθεση ελέγχου του ΕΦΕΤ, επί του προσκομισθέντος δείγματος, κρίθηκε, ότι το εν λόγω τρόφιμο είναι ακατάλληλο προς βρώση και ρυπαρό, σύμφωνα με τη ΔγΑ 2805/60, άρθ. 3 παρ.2 και αρθρ. 4παρ.5, καθώς στην επιφάνεια αυτού βρέθηκε έρπων σκώληκας, χρώματος υπόλευκου και μεγέθους ενός εκατοστού. Ο νόμιμος δε εκπρόσωπος της εκκαλούσας καταδικάστηκε πρωτοδίκως με την υπ' αριθμ..37621/2004 απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου σε ποινή φυλακίσεως πέντε (5) μηνών...

Η εκκαλούσα με τους λόγους της έφεσής της, όπως αυτοί εκτιμώνται συνολικά από το Δικαστήριο, ισχυρίζεται ότι δεν θεμελιώνεται η αδικοπρακτική της ευθύνη, όπως κατ' εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου δέχτηκε η εκκαλουμένη. Πλην αυτού, ισχυρίζεται ότι δεν είναι παραγωγός του ένδικου προϊόντος, αλλά προμηθεύτρια- εισαγωγέας.

Ως τέτοια δε θα ευθυνόταν μόνο εάν εισήγαγε το προϊόν αυτό από άλλη χώρα, πλην της Ε.Κ. ενώ αυτή το εισήγαγε από την Γαλλία, που βρισκόταν κατά τον επίδικο χρόνο το εργοστάσιο παραγωγής, από το οποίο προμηθεύτηκε, μεταξύ άλλων και το επίδικο προϊόν. Επ' αυτού: Υπό τα ως άνω αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά η εναγομένη δεν απέδειξε την αρνητική προϋπόθεση του αρθ. 6 παρ.8 Ν. 2251/94, που επικαλέστηκε για την απαλλαγή της, ήτοι ότι το ελάττωμα του ένδικου προϊόντος δεν υπήρχε, όταν το προϊόν τέθηκε σε κυκλοφορία.

Αντίθετα, εκ μέρους των εναγόντων και ενόψει του γεγονότος ότι κατ' αρθρ. 6 παρ.7 "η ικανοποίηση της ηθικής βλάβης διέπεται από τις διατάξεις, που ισχύουν για τις αδικοπραξίες..." αποδείχτηκαν τα εξής: 1) Ότι το προϊόν που έφαγαν ήταν ελαττωματικό, ακατάλληλο προς βρώση, γεγονός που προκάλεσε σ' αυτούς πεπτικές διαταραχές και το αίσθημα της διαρκούς αηδίας για το ίδιο και για παρεμφερή προϊόντα και 2) παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά των προστηθέντων της εναγομένης, με την οποία συνδέεται η (αντικειμενική) βλαπτική ελαττωματικότητα του ανωτέρω προϊόντος.

Ειδικότερα και σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στην μείζονα σκέψη, η συμπεριφορά της εναγομένης με την θέση σε κυκλοφορία του ανωτέρω προϊόντος, εξήλθε από τα όρια των χρηστών συναλλακτικών ηθών, παραβαίνοντας την γενική υποχρέωση πρόνοιας που είχε, αφού αυτή προμηθευόταν από την παραγωγό εταιρεία το ένδικο προϊόν και το διέθετε στα καταστήματα της Ελληνικής αγοράς, δηλαδή της λήψης όλων των κατάλληλων μέτρων για την προστασία των εννόμων αγαθών των τρίτων, που εύλογα εμπιστεύτηκαν την άσκηση της δραστηριότητας της (αρχής της εμπιστοσύνης).

Η οργάνωση δε της παραγωγής και διάθεσης της συγκεκριμένης σοκολάτας είχε γίνει με τρόπο που να μην εξυπηρετείται η γενική υποχρέωση πρόνοιας, μέσω κυρίως του ελέγχου του συγκεκριμένου προϊόντος. Η παράβαση ακολούθως της υποχρέωσης αυτής είχε ως συνέπεια την παραγωγή και διάθεση του ανωτέρω ελαττωματικού προϊόντος, με το οποίο ετέθη σε κίνδυνο το έννομο αγαθό της υγείας των εναγόντων.

Η συμπεριφορά αυτή εξέρχεται από τα όρια της θεμιτής δράσης του παραγωγού καθώς και της προμηθεύτριας εκκαλούσας- εναγομένης και διαψεύδει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών, ως προς το προσδοκώμενο όριο ασφαλείας του προϊόντος. Έτσι, αποτελεί παράνομη και υπαίτια (αρθρ. 330 εδ. β' ΑΚ) συμπεριφορά, που δικαιολογεί, με τη συνδρομή και των λοιπών προαναφερθεισών προϋποθέσεων της αδικοπρακτικής ευθύνης, την χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης των εναγόντων.

Συνεπώς, οι ανωτέρω λόγοι έφεσης κρίνονται απορριπτέοι ως αβάσιμοι.....". Από τις άνω παραδοχές του Εφετείου προκύπτει σαφώς ότι αυτό δέχθηκε υποκειμενική κατά τις κοινές διατάξεις των άρθρων 281, 288, 297, 298, 330, 914, 932 Α.Κ. ευθύνη της αναιρεσείουσας ως προμηθεύτριας του ελαττωματικού προϊόντος της σοκολάτας από χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διανομέα αυτού στην Ελλάδα, εγκειμένης στην μη τήρηση της οφειλόμενης από την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη γενικής υποχρέωσης πρόνοιας, δηλαδή στην παράλειψή της να ελέγξει την καταλληλότητα του προϊόντος κατά το στάδιο από της εισαγωγής του στην Ελλάδα και μέχρι της διαθέσεώς του στην αγορά.

Η αναφορά στην απόφαση, ότι η αναιρεσίβλητη δεν απέδειξε την αρνητική προϋπόθεση του άρθρου 6 παρ. 8 του Ν. 2251/1994, έγινε εκ περισσού και δεν στηρίζει το διατακτικό της απόφασης. Επομένως, οι πρώτος και δεύτερος από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ λόγοι του αναιρετηρίου, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια ότι το εφετείο, δεχόμενο ότι η αναιρεσείουσα ως εισαγωγέας του ελαττωματικού προϊόντος από χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εξομοιώνεται με τον παραγωγό και ευθύνεται αντικειμενικά για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης των αναιρεσιβλήτων, παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου με ανύπαρκτη αιτιολογία τις διατάξεις ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 6 παρ. 2, 3, 4, 7 και 8 του Ν. 2251/1994 περί προστασίας του καταναλωτή, σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 932 Α.Κ., στηρίζονται στην εσφαλμένη προϋπόθεση ότι το Εφετείο δέχθηκε αντικειμενική ευθύνη της αναιρεσείουσας και είναι απορριπτέοι.

Κατ' ακολουθίαν πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 19-6-2008 αίτηση της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία " Nestle Ελλάς Α.Ε. ", η οποία εδρεύει στο Μαρούσι Αττικής, περί αναιρέσεως της υπ' αριθ. 7221/2007 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Μαΐου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Ιουνίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ