Supreme Court allows appeal against bus accident verdict due to insufficient evidence of driver negligence.

Απόφαση 1262 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1262/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή και Βασίλειο Λαμπρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Φεβρουαρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων:1.Π. συζ. Γ. Γ., το γένος Β. Μ., 2 Β. Γ. του Γ., οι οποίοι ανωτέρω παραστάθηκαν μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Ελευθέριο Παπαδημητρίου και κατέθεσαν προτάσεις, 3. Λ. Γ. του Γ., η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Ελευθέριο Παπαδημητρίου και κατέθεσε προτάσεις και 4. Γ. Γ. του Β., κατοίκων ... ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Ελευθέριο Παπαδημητρίου και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων:1. Μ. Λ. του Ν., κατοίκου ... 2. Γ. Φ. του Σ., κατοίκου ... 3. Της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΩΣΙΣ Α.Ε.", η οποία εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα και 4. του Αστικού ΚΤΕΛ Άρτας Α.Ε. που εδρεύει στην 'Αρτα και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Πρόεδρό του, όλοι οι ανωτέρω εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Ευθυμίου Ζήση και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την 961/ 24-6-2009 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Άρτας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 87/2010 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 136/2012 του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 6-8-2012 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γρηγόριος Κουτσόπουλος, ανέγνωσε την από 5-2-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του τρίτου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως και την παραδοχή των λοιπών.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 330 και 914 ΑΚ προκύπτει ότι προϋποθέσεις της ευθύνης προς αποζημίωση είναι η υπαιτιότητα του υποχρέου, το παράνομο της πράξης ή παράλειψης αυτού και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της πράξης ή παράλειψης και της επελθούσας ζημίας (ΑΠ 527/2009 Εσυγκλ.Ολ.2010 374). Περαιτέρω κατά τη διάταξη του άρθρου 13 παρ.5 εδ.3 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, οι οδηγοί, των λεωφορείων, οφείλουν να οδηγούν με σύνεση ώστε να είναι απόλυτα ασφαλής η μεταφορά των επιβατών, ενώ με το άρθρο 38 του ίδιου κώδικα ορίζονται οι κανόνες κυκλοφορίας των πεζών.

Συγκεκριμένα με την παρ.4 περ.ε'αυτού ορίζεται ότι "αν δεν υπάρχουν στο οδόστρωμα διαβάσεις πεζών, να μην κατεβαίνουν σ'αυτό, αν δεν βεβαιωθούν ότι δεν θα παρεμποδίσουν την κυκλοφορία των οχημάτων, στη συνέχεια δε να διασχίζουν το οδόστρωμα κάθετα προς τον άξονά του". Εξάλλου, παράβαση κανόνα δικαίου, που ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως του άρθρου 559 αριθ.1 ΚΠολΔ, υπάρχει εφόσον αυτός δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εάν αυτός εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε ή εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (Ολ.ΑΠ 36/1988 ΕλλΔ 1989 1153).

Ενώ έλλειψη νόμιμης βάσης, που ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως του αριθμ.19 του ανωτέρω άρθρου υπάρχει όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού, δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά ή τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του κανόνα δικαίου, για την επέλευση της απαγγελθείσας έννομης συνέπειας, ή την άρνησή της ή αντιφάσκουν μεταξύ τους.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά, κατά την ανέλεγκτη επί της ουσίας εκτίμηση των αποδείξεων: Με βάση την από 2-7-2007 σύμβαση παροχής υπηρεσιών συγκοινωνιακού έργου που καταρτίστηκε μεταξύ του Δήμου Αμβρακικού και του τέταρτου εναγομένου Αστικού ΚΤΕΛ Αρτας, το τελευταίο ανέλαβε τη δωρεά μεταφορά μελών του ΚΑΠΗ του Δήμου Αμβρακικού για θαλάσσια μπάνια στην Κορωνησία Άρτας.

Με το άρθρο 5 παρ. β της ανωτέρω σύμβασης το τέταρτο εναγόμενο ανέλαβε αποκλειστικά την ευθύνη (ποινική και αστική) για οποιοδήποτε ατύχημα ή ζημιά θα συνέβαινε στο προσωπικό του ή σε τρίτους από την εκτέλεση της σύμβασης αυτής. Σε εκτέλεση της ανωτέρω σύμβασης στις 5-7-2007 και περί ώρα 9.30 ο πρώτος εναγόμενος (Μ.Λ.), οδηγούσε το Α.Τ.Ε 3088 Δ.Χ λεωφορείο, συνιδιοκτησίας του ιδίου και του δευτέρου εναγομένου (Γ.Φ.), το οποίο ήταν ενταγμένο στη δύναμη του τετάρτου εναγομένου και ασφαλισμένο για ζημιές που θα προξενούσε σε τρίτους στην τρίτη εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία "Διεθνής Ένωσις Α.Ε", στην Ανέζα Άρτας και συγκεκριμένα στην επαρχιακή οδό Άρτας - Μύτικα με κατεύθυνση προς Άρτα, προκειμένου να παραλάβει επιβάτες και να τους μεταφέρει στην Κορωνησία για μπάνια.

Η ανωτέρω οδός διασταυρώνεται με την οδό που οδηγεί από Άρτα προς Απόμερο. Πριν από τη διασταύρωση με την οδό προς Απόμερο στάθμευσε προσωρινά το λεωφορείο σε στάση που υπάρχει μπροστά από την εκκλησία, που βρίσκεται στη συμβολή των παραπάνω οδών, προκειμένου να επιβιβάσει επιβάτες. Μεταξύ των επιβατών που περίμεναν να επιβιβασθούν στο λεωφορείο ήταν και η ηλικίας 79 ετών Σ.

Μ. Όταν επιβιβάσθηκαν στο λεωφορείο όλοι οι επιβάτες, άλλοι από την έμπροσθεν και άλλοι από την οπίσθια πόρτα, πλην της τελευταίας, ο οδηγός του λεωφορείου, αφού έκλεισε τις πόρτες του λεωφορείου, κινήθηκε προκειμένου να συνεχίσει το δρομολόγιο του προς Άρτα, χωρίς να αντιληφθεί την παραπάνω πεζή, η οποία δεν είχε προλάβει να επιβιβαστεί στο λεωφορείο από την οπίσθια πόρτα και με ένα καλάμι που είχε στα χέρια της και το οποίο χρησιμοποιούσε για βοήθεια της , λόγω και της μεγάλης ηλικίας της, χτυπούσε την πίσω πόρτα.

Όταν το λεωφορείο διήνυσε δύο περίπου μέτρα και βρισκόταν πάνω στη διασταύρωση για να κατευθυνθεί αριστερά προς Κορωνησία, ο ως άνω οδηγός άκουσε ένα θόρυβο στο πίσω μέρος του λεωφορείου. Αμέσως ακινητοποίησε το λεωφορείο και ελέγχοντας από τους καθρέπτες, είδε στο πίσω δεξιό μέρος του λεωφορείου πεσμένη στο οδόστρωμα την Σ.

Μ. Αμέσως κατέβηκε από το λεωφορείο και είδε ότι αυτή είχε χτυπήσει και έτρεχε αίμα στο πόδι της , οπότε την ακούμπησε στον τροχό του λεωφορείου και την ρώτησε πως τραυματίσθηκε. Περαιτέρω αποδείχθηκε .ότι η Σ. Μ., ήταν υπέρβαρη και κρατώντας στα χέρια της ένα καλάμι, για να την βοηθά στο περπάτημα, επιχείρησε με την εκκίνηση του λεωφορείου, να κινηθεί προς αυτό και στην πίσω πλευρά του, με αποτέλεσμα να χάσει την ισορροπία της, να πέσει στο οδόστρωμα και κοντά στον πίσω δεξιό τροχό του λεωφορείου.

Ειδικότερα αποδείχθηκε ότι η παθούσα Σ. Μ., από έλλειψη της επιμέλειας και προσοχής του μέσου συνετού και ευσυνείδητου πεζού, επιχείρησε ανέλεγκτα να πλησιάσει το λεωφορείο μόλις αυτό είχε ξεκινήσει, χωρίς να λάβει τις αναγκαίες προφυλάξεις και συγκεκριμένα χωρίς να ελέγξει αν το λεωφορείο είχε ξεκινήσει, ούτε βεβαιώθηκε ότι μπορούσε να κινηθεί προς το οδόστρωμα με ασφάλεια, και με το καλάμι που κρατούσε κινήθηκε προς την πίσω πλευρά του λεωφορείου, με αποτέλεσμα λόγω του βάρους της, να απωλέσει την ισορροπία της και να πέσει στο οδόστρωμα πλησίον του οπισθίου τροχού του λεωφορείου.

Η ανωτέρω πεζή επιχείρησε να διασχίσει το οδόστρωμα απερίσκεπτα και ανέλεγκτα, εκτός διαβάσεως των πεζών, δίχως να λάβει υπόψη της την απόσταση και την ταχύτητα των κινούμενων οχημάτων, αλλά και να βεβαιωθεί προηγουμένως ότι, με την κίνηση αυτή, δεν θα παρεμπόδιζε την κυκλοφορία αυτών, παραβιάζοντας το άρθρο 38 του ΚΟΚ το οποίο ορίζει ;"..ε,) Αν δεν υπάρχουν στο οδόστρωμα διαβάσεις πεζών, να μην κατεβαίνουν σ' αυτό, αν δεν βεβαιωθούν ότι δεν θα παρεμποδίσουν την κυκλοφορία των οχημάτων, στη συνέχεια δε να διασχίζουν το οδόστρωμα κάθετα προς τον άξονα του".

Αντίθετα, αποδείχθηκε ότι ο πρώτος των εναγομένων οδηγός του λεωφορείου (Μ.Λ.) ουδεμία διάταξη του Κ.Ο.Κ , παραβίασε, ούτε ότι υπήρξε αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του τραυματισμού της παθούσας και των ενεργειών του οδηγού του λεωφορείου. Αντίθετα, αφού διαπίστωσε, ότι όλοι οι επιβάτες είχαν επιβιβασθεί και ότι έκλεισαν όλες οι πόρτες του λεωφορείου κινήθηκε με πολύ μικρή ταχύτητα, οδηγώντας με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκρινε ότι αποκλειστικά υπαίτια του ενδίκου ατυχήματος και του θανάσιμου τραυματισμού της ήταν η παραπάνω πεζή - παθούσα, η οποία τραυματίστηκε από την πτώση της στο έδαφος, στην οποία (πτώση) ουδεμία ανάμειξη είχε ο οδηγός του παραπάνω λεωφορείου, και αφού απέρριψε τους σχετικούς λόγους της έφεσης των αναιρεσειόντων, επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση που είχε κρίνει ομοίως, και δη:

είχε απορρίψει την αγωγή των τελευταίων ως κατ'ουσίαν αβάσιμη. Έτσι, όμως, που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες για το κρίσιμο ζήτημα της υπάρξεως ή μη αμέλειας του πρώτου αναιρεσιβλήτου και οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου στην επέλευση του ατυχήματος και στην έκταση των συνεπειών του, έτσι ώστε καθίσταται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 300, 330 εδ.β', 914 ΑΚ και 38 του ΚΟΚ.

Και τούτο, γιατί παρέλειψε να εκθέσει, αν ο ως άνω αναιρεσίβλητος έλαβε πράγματι στην ένδικη περίπτωση, τα ενδεικνυόμενα μέτρα για να αποτρέψει το ατύχημα. Ειδικότερα: 1)δεν διευκρινίζει αν ο οδηγός του λεωφορείου πριν από την εκκίνηση του προέβη σε έλεγχο της ασφαλούς επιβίβασης των ενδιαφερομένων επιβατών και ειδικότερα αν όλοι αυτοί είχαν επιβιβασθεί σ'αυτό, 2)δεν διευκρινίζει γιατί δεν έγινε αντιληπτή από τον οδηγό του λεωφορείου η παρουσία και η προσπάθεια της παθούσας να εισέλθει στο λεωφορείο, καίτοι αυτή βρισκόταν πολύ πλησίον και δη:

σχεδόν σε επαφή με την δεξιά πόρτα. 3)δεν αναφέρει πραγματικά περιστατικά από τα οποία να προκύπτει ή χρήση ή μη της λειτουργίας των καθρεπτών από τον οδηγό, ώστε να αντιληφθεί την ύπαρξη ή μη πεζών πλησίον του λεωφορείου κατά τη στιγμή που ξεκινούσε για την πραγματοποίηση του δρομολογίου του, ενόψει μάλιστα και του ότι η παθούσα ήταν υπέρβαρη και κρατούσε στο χέρι της ένα καλάμι, το οποίο τη βοηθούσε στο περπάτημά της, 4)δεν διευκρινίζει γιατί δεν αντιλήφθηκε την παθούσα όταν αυτή μετά το κλείσιμο της πίσω δεξιάς πόρτας, κτυπούσε με το καλάμι που είχε στο χέρι της για να την ανοίξει ο οδηγός και να επιβιβαστεί και αυτή στο λεωφορείο, ενώ δεν εκτίθεται αν ο εναγόμενος οδηγός, προτού ξεκινήσει για το ως άνω δρομολόγιο κατήλθε του λεωφορείου και διενήργησε και προσωπικό έλεγχο για την ασφαλή επιβίβαση όλων των επιβατών, όπως επιβάλλεται και ως εκ του είδους του οχήματος που οδηγούσε.

Τέλος, ενώ δέχεται ότι η παθούσα περίμενε, μαζί με τους ως άνω επιβάτες στην προαναφερόμενη στάση για να επιβιβασθεί στο λεωφορείο, στη συνέχεια όλως αντιφατικώς δέχεται ότι η ευθύνη για το ατύχημα βαρύνει αποκλειστικά αυτήν γιατί "επιχείρησε να διασχίσει το οδόστρωμα απερίσκεπτα και ανέλεγκτα, εκτός διαβάσεως πεζών...παραβιάζοντας το άρθρο 38 του Κ.Ο.Κ.".

Κατά συνέπειαν αυτών είναι βάσιμοι οι πρώτος και δεύτερος λόγοι αναιρέσεως, κατ'ορθήν εκτίμηση από τους αριθμ.1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και πρέπει να γίνουν δεκτοί.

Κατ'ακολουθίαν αυτών παρελκούσης της έρευνας του τρίτου λόγου αναιρέσεως, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο Εφετείο για περαιτέρω εκδίκαση (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ ως ήδη ισχύει) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι λόγω της ήττας τους (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ) στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 136/2012 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την άνω απόφαση. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε τρείς χιλιάδες (3000) ευρώ. Και Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στους καταθέσαντες.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Μαρτίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 14 Ιουνίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ