1255/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1255 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1255/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Μιλτιάδη Σπυρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 20 Μαΐου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού εκ του νόμου διαδόχου και υπεισελθόντος στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της αρχικά ενάγουσας-εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "LE MONDE ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ Α.Ε." της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο Κούρτη και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ν. Α. του Β., ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29/9/2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου και την από 3/1/2004 παρεμπίπτουσα αγωγή της ως άνω ασφαλιστικής εταιρείας, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών και συνεκδικάστηκαν.

Εκδόθηκε η 737/2004 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 10/7/2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου ανέγνωσε την από 9/5/2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του μοναδικού λόγου της αίτησης, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 737/2004 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Στην προκειμένη περίπτωση από την προσκομιζόμενη υπ' αριθμ. 5748Γ/22-12389 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Πατρών ..., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αρχική δικάσιμο της 5-11-2010, κατά την οποία η συζήτηση ματαιώθηκε, λόγω της διενέργειας των Περιφερειακών και Δημοτικών εκλογών, καθώς και κλήση προς συζήτηση, με την κάτωθι αυτής πράξη ορισμού δικασίμου για την ανωτέρω στην αρχή της παρούσας αναφερομένη (20-5-2011), επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος στον αναιρεσίβλητο (Ν. Α.).

Επομένως, εφ' όσον αυτός δεν εμφανίσθηκε, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία του, σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ. Ο από το αρθρ. 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται όταν ο κανόνας δικαίου δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ, δεν έπρεπε, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα.

Περαιτέρω, η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας ελέγχεται, με τον από τον αριθμό 1 άρθρου 559 ΚΠολΔ, λόγο αναίρεσης, μόνον εάν τα διδάγματα αφορούν την ερμηνεία ή εφαρμογή κανόνα δικαίου, δηλαδή την εξειδίκευση αορίστων νομικών εννοιών ή την υπαγωγή πραγματικών γεγονότων σ' αυτόν, όχι όμως και όταν χρησιμεύουν προς εκτίμηση αποδείξεων ή προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων.

Επίσης, ο από το άρθ. 559 αριθμ. 19 λόγος αναίρεσης, για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της απόφασης, τα περιστατικά που είναι αναγκαία, για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, περί της συνδρομής των όρων και προϋποθέσεων, για την εφαρμογή της εφαρμοσθείσας διάταξης, ή της μη συνδρομής των όρων αυτών, που αποκλείουν την εφαρμογή της, όπως, επίσης και όταν η απόφαση έχει ελλείπεις ή αντιφατικές αιτιολογίες, σε ότι αφορά το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, που έγιναν δεκτά και ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, όχι δε και όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων (ανάλυση - στάθμιση - αξιολόγηση του αποδεικτικού υλικού) και στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος.

Περαιτέρω, κατά την έννοια του άρθ. 281 ΑΚ, το δικαίωμα ασκείται καταχρηστικά και όταν η συμπεριφορά του δικαιούχου, που προηγήθηκε της άσκησής του, καθώς και η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε, κατά το διάστημα που μεσολάβησε, δημιούργησαν στον οφειλέτη την εύλογη πεποίθηση ότι δεν θα ασκηθεί το δικαίωμα, σε τρόπο ώστε, η μεταγενέστερη άσκησή του, που θα έχει επαχθείς για τον οφειλέτη συνέπειες, να μη δικαιολογείται επαρκώς και να υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος.

Εξάλλου, στην περίπτωση της καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος, η μεν διακρίβωση των πράξεων, με τις οποίες πραγματώνεται η άσκηση του δικαιώματος είναι ζήτημα πραγματικό και υπάγεται στην ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας [άρθ. 561§1 ΚΠολΔ], ενώ το ζήτημα περί του εάν οι πράξεις άσκησης του δικαιώματος που έγιναν δεκτές, σύμφωνα με τις παραδοχές της απόφασης του δικαστηρίου της ουσίας συνιστούν υπέρβαση και μάλιστα προφανή των διαγραφομένων από τη διάταξη του άρθ. 281 ΑΚ αντικειμενικών κριτηρίων, αποτελεί ζήτημα νομικό, το οποίο υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών, με την υπ' αριθμ. 737/2004 απόφασή του, η οποία ως προς το κεφάλαιο αυτής, που αφορούσε την παρεμπίπτουσα (εξ αναγωγής) αγωγή, την ασκηθείσα από την αρχικώς ενάγουσα, ασφαλιστική εταιρεία "LE MONDE", στη θέση της οποίας, λόγω ανάκλησης της αδείας της, υπεισήλθε το νυν αναιρεσείον Επικουρικό Κεφάλαιο, δεν προσβλήθηκε με έφεση (όπως, κατά τα λοιπά κεφάλαια αυτής, που αφορούσαν την κυρία αγωγή) και έτσι, λόγω μη επίδοσης αυτής, κατέστη τελεσίδικος μετά πάροδο τριετίας από τη δημοσίευση αυτής και η οποία προσβάλλεται με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, έκρινε ότι ο εναγόμενος της κυρίας αγωγής - νυν αναιρεσίβλητος, οδηγός της ζημιογόνου μοτοσυκλέτας ήταν [συν] υπαίτιος, κατά ποσοστό 50% για την επέλευση του ενδίκου τροχαίου ατυχήματος και για τον εκ του ατυχήματος προκληθέντα τραυματισμό του ενάγοντος της κυρίας αγωγής [μη διαδίκου την παρούσα δίκη].

Περαιτέρω, όσον αφορά την ασκηθείσα από τη συνεναγομένη της κυρίας αγωγής, ασφαλιστική εταιρεία "LE MONDE", που εκάλυπτε ασφαλιστικά το ζημιογόνο όχημα, παρεμπίπτουσα [εξ αναγωγής] αγωγή, με την οποία ζητούσε να υποχρεωθεί ο εναγόμενος - ασφαλισμένος της -υπαίτιος οδηγός να καταβάλει σ' αυτήν, ό,τι ποσό η τελευταία υποχρεωθεί να καταβάλει στον ζημιωθέντα τρίτο [ενάγοντα της κυρίας αγωγής], λόγω εξαιρέσεως αυτής από την ασφαλιστική κάλυψη, εκ του ότι ο υπαίτιος οδηγός οδηγούσε χωρίς άδεια ικανότητας οδήγησης, το δικαστήριο της ουσίας, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλομένη απόφασή του, δέχθηκε μεν ότι ο υπαίτιος οδηγός, κατά το χρόνο του ατυχήματος, εστερείτο άδειας ικανότητας οδήγησης, καθώς και ότι είχε συμπεριληφθεί στο περιεχόμενο της ασφαλιστικής σύμβασης ο όρος περί αποκλεισμού της ασφαλιστικής εταιρείας από την ευθύνη για ζημιές που προξενούνται από οδηγό, που δεν έχει από το νόμο και για την κατηγορία του οχήματος που οδηγεί την προβλεπόμενη άδεια οδήγησης και στη συνέχεια, ερευνώντας κατ' ουσία την προβληθείσα από τον εναγόμενο ένσταση περί καταχρηστικής άσκησης του αγωγικού δικαιώματος της ενάγουσας - ασφαλιστικής εταιρείας, δέχθηκε την ένσταση αυτή, ως βάσιμη κατ' ουσία και έκρινε ως απορριπτέα την παρεμπίπτουσα αγωγή, με την αιτιολογία ότι:

Όμως, αποδείχθηκε τόσο από την υπ' αριθ. 4876/10-5-2004 ένορκη βεβαίωση του Β. Α., πατέρα του Ν. Α., καθώς και από τη μη ειδικότερη αμφισβήτηση εκ μέρους της ασφαλιστικής εταιρίας, ότι ο τελευταίος, πριν τη σύναψη της ασφαλιστικής συμβάσεως, γνωστοποίησε στον ασφαλιστικό του πράκτορα, περί της ελλείψεως της αδείας ικανότητας οδήγησης μοτοσικλέτας, αλλά παρόλα αυτά, ο ασφαλιστής προέβη στην σύναψη της εν λόγω ασφαλιστικής συμβάσεως, δημιουργώντας έτσι στον ασφαλιζόμενο Ν.

Α. τη δικαιολογημένη πεποίθηση ότι ο ασφαλιστής του δεν επρόκειτο να επικαλεστεί την έλλειψη της άδειας ικανότητας οδηγού, έτσι ώστε η άσκηση της υπό κρίση παρεμπίπτουσας αγωγής να είναι καταχρηστική και ως εκ τούτου απορριπτέα, κατά παραδοχή της προβαλλόμενης εκ μέρους του ασφαλιζόμενου - εναγόμενου σχετικής ενστάσεως (άρθρο 281 του ΑΚ)".

Με το να κρίνει έτσι το Εφετείο, ορθώς αποφάνθηκε και δεν παρεβίασε την προαναφερθείσα διάταξη, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην προηγηθείσα μείζονα νομική σκέψη, ενώ, εξ άλλου, διέλαβε στην απόφασή του επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, οι οποίες καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς τη συνδρομή των όρων και προϋποθέσεων εφαρμογής της ίδιας ως άνω διάταξης του άρθ. 281 Α.Κ.

Επομένως, ο μοναδικός, από το άρθ. 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος. Ο ίδιος λόγος, κατά το μέρος αυτού, από το άρθρ. 559 αριθμ. 1ΚΠολΔ, για παραβίαση των διδαγμάτων αυτού, από το άρθ. 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, για παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας, σύμφωνα με τα οποία: α) εάν μία ασφαλιστική εταιρεία προβεί στη σύναψη μιας συμβάσεως ασφαλίσεως για την έναντι τρίτων κάλυψη των κινδύνων από την κυκλοφορία αυτοκινήτου, παρά το γεγονός ότι ο αντισυμβαλλόμενος λήπτης της ασφάλισης δεν κέκτηται άδεια ικανότητος οδηγού, αυτό ουδόλως μπορεί να οδηγήσει τον αντισυμβαλλόμενο - λήπτη της ασφάλισης την πεποίθηση ότι η ασφαλιστική εταιρεία παραιτείται του μελλοντικού δικαιώματός της να αντιτάξει κατ' αυτού, σε περίπτωση επελεύσεως του κινδύνου, την έλλειψη αυτή, δηλ.

να αντιτάξει την ύπαρξη ασφαλιστικού βάρους και β] οι ενήλικοι πολίτες, γνωρίζουν ότι καμία ασφαλιστική εταιρεία δεν αποδέχεται να καλύψει τις ζημιές από αυτοκίνητο, ο οδηγός του οποίου δεν έχει άδεια οδήγησης, είναι απαράδεκτος, διότι οι ως άνω επικαλούμενες στο αναιρετήριο, προς θεμελίωση του λόγου αυτού αιτιάσεις, δεν αφορούν την ερμηνεία και εφαρμογή της φερομένης ως παραβιασθείσας διάταξης του άρθ. 281 Α.Κ., αλλά την εκτίμηση των αποδείξεων, για τον σχηματισμό του αποδεικτικού πορίσματος του δικάσαντος δικαστηρίου.

Μετά από αυτά, η αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της. Δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται, λόγω απουσίας του αναιρεσιβλήτου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10-7-2009 αίτηση του Επικουρικού Κεφαλαίου, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 737/2004 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Ιουνίου 2011. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Ιουλίου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ