1253/2023 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1253 / 2023 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1253/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Χρήστο Κατσιάνη, Στέφανο - Σπυρίδωνα Πανταζόπουλο, Γεώργιο Παπαγεωργίου και Φώτιο Μουζάκη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 8 Μαΐου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας - καθ'ης η κλήση: Χ. Ζ. του Δ., συζύγου Κ. Μ., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Του αναιρεσιβλήτου - καλούντος: Κ. Μ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8/1/2009 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου και την από 21/4/2009 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Σπάρτης και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 63/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 319/2016 του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε η αναιρεσείουσα με την από 10/4/2017 αίτησή της επί της οποίας εκδόθηκε η 822/2018 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε την συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επανέφερε προς συζήτηση ο ήδη αναιρεσίβλητος με την από 18/10/2018 κλήση του. Με την υπ' αριθμ. 151/2022 Πράξη του Προέδρου του Α1' Πολιτικού Τμήματος, ορίστηκε, κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 307 του ΚΠολΔ, η δικάσιμος, που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Νόμιμα φέρεται ενώπιον του Δικαστηρίου, κατ' εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 307 ΚΠολΔ, με την υπ αριθμ. 151/6-4-2022 Πράξη του Προέδρου του Α' Πολιτικού Τμήματος, Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, που είχε συζητηθεί με αρ. πιν. 15 κατά τη δικάσιμο της 16-9-2019, επειδή, λόγω σοβαρού προβλήματος υγείας της ήδη συνταξιοδοτηθείσας Εισηγήτριας Αρεοπαγίτη, διαπιστώθηκε, μετά τη συζήτηση αυτής, αδυναμία έκδοσης αποφάσεως.

Με την κρινόμενη από 10/4/2017 (αριθμ. καταθ. 19/12-4-2017) αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά τη διαδικασία των γαμικών διαφορών 319/2016 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου. Με την ως άνω τελεσίδικη απόφαση, έγινε δεκτή τυπικά και απορρίφθηκε κατ'ουσίαν η έφεση της νυν αναιρεσείουσας κατά της 63/2010 οριστικής αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σπάρτης, με την οποία έγιναν δεκτές - κατά την επικουρική τους βάση της τουλάχιστον διετούς διαστάσεως των διαδίκων με πρόθεση διάσπασης της έγγαμης σχέσης των και από την οποία τεκμαίρονταν αμάχητα ο ισχυρός κλονισμός αυτής - οι από 8.1.2009 και από 21.4.2009 αγωγές, αντιστοίχως, του αναιρεσιβλήτου και της αναιρεσείουσας, με τις οποίες ζητούσαν, για τον λόγο αυτό, τη λύση του γάμου τους. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, αφού δεν προκύπτει επίδοση της ως άνω αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και δεν παρήλθε, μέχρι την άσκησή της, η προθεσμία ασκήσεως της αιτήσεως αναιρέσεως (άρθρ. 495, 552, 553, 556, 558, 564 παρ.1, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Συνεπώς είναι παραδεκτή (άρθρ. 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ). Κατά το άρθρο 1439 παρ. 1 ΑΚ, καθένας από τους συζύγους μπορεί να ζητήσει διαζύγιο, όταν οι μεταξύ τους σχέσεις έχουν κλονισθεί τόσο ισχυρά από λόγο που αφορά στο πρόσωπο του εναγομένου ή και των δύο συζύγων, ώστε βάσιμα η εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης τους να είναι αφόρητη για τον ενάγοντα. Με τη διάταξη αυτή καθιερώνεται ως λόγος διαζυγίου ο αντικειμενικός κλονισμός της έγγαμης σχέσης, χωρίς να απαιτείται το στοιχείο της υπαιτιότητας για να δύναται να ζητηθεί το διαζύγιο. Εξάλλου, κατά το άρθρο 1439 παρ. 3 ΑΚ, εφόσον οι σύζυγοι βρίσκονται σε διάσταση συνεχώς από δύο τουλάχιστον χρόνια, ο κλονισμός τεκμαίρεται αμάχητα και το διαζύγιο μπορεί να ζητηθεί, έστω και αν ο λόγος του κλονισμού αφορά το πρόσωπο του ενάγοντος.

Αντικείμενο της δίκης διαζυγίου είναι όχι η δικαστική διάγνωση του λόγου διαζυγίου, που δικαιολογεί την απαγγελία τούτου, αλλά το διαπλαστικό αποτέλεσμα της λύσης του γάμου. Οι αιτιολογίες της απόφασης δεν έχουν στοιχεία διατακτικού και δεν παράγουν δεδικασμένο για τα ζητήματα της υπαιτιότητας ούτε για τα πραγματικά περιστατικά των λόγων διαζυγίου (Α.Π. 154/2019, Α.Π. 315/2018, Α.Π. 1731/2017).

Εξάλλου, από τα άρθρα 218 παρ. 1 και 219 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ., σε συνδυασμό με το άρθρο 591 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα προκύπτει ότι, σε περίπτωση επικλήσεως εκ μέρους του ενάγοντος συζύγου δύο βάσεων του άρθρου 1439 του Α.Κ., δυνάμει των οποίων αιτείται τη λύση του γάμου του γάμου του, λόγω ισχυρού κλονισμού από λόγο που αφορά στρο πρόσωπο του εναγομένου συζύγου, σύμφωνα με την παρ. 1, αλλά και του ισχυρού κλονισμού, που τεκμαίρεται, λόγω διετούς διάστασής τους, σύμφωνα με την παρ. 3 και ανεξάρτητα αν υπάρχει απλή σώρευση ή επικουρική, το δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να λάβει υπόψη τη σειρά προτεραιότητας, που υποδεικνύει ο ενάγων, αλλά μπορεί να ερευνήσει πρώτα τη βάση της διετούς διάστασης, ακόμη και αν υποβάλλεται επικουρικά και, μόνον, αν αυτή δεν αποδεικνύεται, να προχωρήσει στην έρευνα της κύριας βάσης και τούτο διότι οι ως άνω βάσεις της αγωγής διαζυγίου αναπτύσσουν ισοδύναμη ενέργεια, καθόσον, όπως προαναφέρεται, η αιτούμενη διάπλαση, που είναι η λύση του γάμου και όχι η δικαστική διάγνωση του λόγου διαζυγίου, ο οποίος δικαιολογεί την απαγγελία του, επέρχεται με την αποδοχή της μίας βάσης, έστω και της επικουρικής.

Συνεπώς, καθίσταται αλυσιτελής η έρευνα της άλλης βάσης, για έλλειψη εννόμου συμφέροντος του ενάγοντος, το οποίο δεν υφίσταται ούτε για την άσκηση έφεσης ούτε και αναίρεσης, αφού με την παραδοχή της μίας εκ των δύο βάσεων της αγωγής του και τη λύση του γάμου, θεωρείται ότι νίκησε (Α.Π. 818/2021, Α.Π. 315/2018, Α.Π. 20/2015).

Έννομο δε συμφέρον για τον ίδιο λόγο δεν υφίσταται για την άσκηση έφεσης ή αναίρεσης από τον ενάγοντα κατά της προσβαλλόμενης απόφασης, κατά το μέρος που δέχθηκε αντίθετη αγωγή του εναγομένου συζύγου και έλυσε το μεταξύ τους γάμο για τον προβλεπόμενη στο άρθρο 1439 παρ. 3 του Α.Κ. λόγο, αφού ο ίδιος ο ενάγων επεδίωκε για τον ίδιο λόγο τη λύση του γάμου, με την επικουρική βάση της αγωγής του, η οποία έγινε δεκτή.

Σύμφωνα, εξάλλου, με τα προεκτεθέντα και δεδομένου ότι από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 68, 73 και 556 παρ. 1 και 2 του Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι προϋπόθεση του παραδεκτού της άσκησης του ένδικου μέσου της αναίρεσης είναι και η ύπαρξη εννόμου συμφέροντος, το οποίο ερευνάται αυτεπαγγέλτως και πρέπει να υφίσταται, τόσον κατά το χρόνο της άσκησης όσον και κατά το χρόνο συζήτησής της, η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης πρέπει ν' απορριφθεί ως απαράδεκτη, κατ' αυτεπάγγελτη έρευνα του Δικαστηρίου τούτου, διότι δεν δικαιολογείται το έννομο συμφέρον της αναιρεσείουσας για την άσκησή της, δεδομένου ότι νίκησε, αφού λύθηκε ο γάμος με τον αναιρεσίβλητο για τον προβλεπόμενο στο άρθρο 1439 παρ. 3 του Α.Κ.

λόγο, με τον οποίο, εκτός από τον αναιρεσίβλητο και η ίδια επεδίωκε τη λύση του, με την επικουρική βάση της αγωγής της, η οποία έγινε δεκτή. Περαιτέρω, με τη διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 495 του Κ.Πολ.Δ., η οποία προστέθηκε με το άρθρο 12 παρ. 2 του ν. 4055/2012, με έναρξη ισχύος από τις 2-4-2012, κατά το άρθρο 113 τούτου, όπως συμπληρώθηκε με το άρθρο 93 παρ. 1 του ν. 4139/2013 και η οποί αναριθμήθηκε σε παρ. 3 με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του ν. 4335/2015, μετά την αναδιατύπωση του εν λόγω άρθρου, ισχύοντος από 1.1.2016 [κατά το άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 του τελευταίου αυτού νόμου] και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 35 του Ν.4446/2016, προβλέπεται η καταβολή παραβόλου από εκείνον που ασκεί το ένδικο μέσο της έφεσης, της αναίρεσης και της αναψηλάφησης (και επί περισσοτέρων διαδίκων ενός παραβόλου), το οποίο ανέρχεται στο ποσό των τετρακοσίων πενήντα (450) ευρώ για την περίπτωση της αναίρεσης, που επισυνάπτεται στην έκθεση που συντάσσει ο γραμματέας, με κύρωση, σε περίπτωση μη καταβολής αυτού, την απόρριψη του ενδίκου μέσου ως απαράδεκτου από το Δικαστήριο.

Σύμφωνα όμως με το τελευταίο εδάφιο της διάταξης αυτής, η υποχρέωση αυτή δεν ισχύει για τις διαφορές, μεταξύ άλλων, από το άρθρο 592 αριθ.1 και 2 του ιδίου Κώδικα, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι γαμικές διαφορές που αφορούν διαζύγιο. Στην προκειμένη περίπτωση κατά την κατάθεση της ένδικης αίτησης αναίρεσης κατά της υπ' αριθ. 319/2016 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου με αντικείμενο διαφορά μεταξύ των διαδίκων από διαζύγιο, η αναιρεσείουσα προέβη στην επισύναψη του υπ' αριθμ. 1298509219570612 0039 παραβόλου, ύψους τετρακοσίων πενήντα (450) ευρώ για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης.

Η ως άνω διαφορά όμως, ως γαμική αφορώσα διαζύγιο απαλλάσσεται της καταβολής παραβόλου για το παραδεκτό της αίτησης αναίρεσης και κατά συνέπεια το καταβληθέν παράβολο πρέπει να αποδοθεί στην αναιρεσείουσα, ανεξάρτητα από την έκβαση της δίκης επί της ως άνω αίτησης αναίρεσης (ΑΕΔ 3, 4/2014, ΑΠ 484/2019, ΑΠ 445/2019).

Τέλος, εν όψει του ότι ο αναιρεσίβλητος δεν παρέστη μετά την κήρυξη της συζήτησης ως απαράδεκτης, με την 822/2018 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, ώστε να υποβάλει νομοτύπως αίτημα καταβολής δικαστικών εξόδων, δεν επιδικάζονται δικαστικά έξοδα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10-4-2017 αίτηση αναίρεσης κατά της 319/2016 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου.

Διατάσσει την απόδοση στην αναιρεσείουσα του αναφερομένου στο σκεπτικό παραβόλου που κατατέθηκε κατά την άσκηση της αναίρεσης.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 25 Ιουλίου 2023.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Και ταύτης κωλυόμενης ο αρχαιότερος της σύνθεσης Αρεοπαγίτης

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Αυγούστου 2023. Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ως αρχαιότερος της συνθέσεως Αρεοπαγίτης, κωλυομένης της Προεδρεύουσας της συνεδριάσεως και ήδη Προέδρου του Αρείου Πάγου