1253/2006 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1253 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1253/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη, Ανδρέα Μαρκάκη και Δημήτριο Δαλιάνη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Μαϊου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. ..., 2...., 3...., 4. ..., 5. ..., 6. ..., 7. ... και 8. ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Καραγκούνη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. ..., 2. ... και 3. ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Χειρδάρη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5 Μαϊου 2003 αίτηση προσδιορισμού οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης επί αναγκαστικής απαλλοτρίωσης των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε ενώπιον του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκε η 227/2005 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 7 Απριλίου 2005 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Δαλιάνης, ανέγνωσε την από 26 Απριλίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 2 του Συντάγματος, 13, 19 παρ. 7 και 9 και 20 παρ. 6, 7 και 8 του ν.2882/2001 συνάγεται ότι, επί αναγκαστικής απαλλοτριώσεως ακινήτου, η οφειλόμενη για τον λόγο αυτόν αποζημίωση, μέχρι την καταβολή της οποίας διατηρούνται ακέραια όλα τα δικαιώματα του ιδιοκτήτη, πρέπει να είναι πλήρης, ήτοι να ανταποκρίνεται στην αξία του εν λόγω ακινήτου κατά τον χρόνο της συζητήσεως για τον προσωρινό ή τον οριστικό (εφόσον από την πρώτη συζήτηση παρήλθε ένα έτος) προσδιορισμό της αποζημιώσεως και να επιτρέπει στον ιδιοκτήτη την αντικατάσταση του απαλλοτριούμενου με άλλο ισάξιο ακίνητο. Για την διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριούμενου ακινήτου, το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη του, κατά τη διαμόρφωση της σχετικής αποδεικτικής του κρίσεως, την αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, καθώς και την πρόσοδο του απαλλοτριούμενου, μπορεί δε να λάβει υπόψη του και να εκτιμήσει ελευθέρως και άλλα αποδεικτικά μέσα, έστω και μη πληρούντα τους όρους του νόμου, εφόσον αυτά, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του, αποτελούν πρόσφορα συγκριτικά στοιχεία. Εξάλλου, οι αναιρετικοί λόγοι των αριθμών 1 εδ. α΄ και 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ ιδρύονται, ο μεν πρώτος, αν το δικαστήριο της ουσίας προέβη σε εσφαλμένη ερμηνεία των προϋποθέσεων εφαρμογής του εφαρμοσθέντος κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή σε εσφαλμένη υπαγωγή ή μη υπαγωγή των πραγματικών διαπιστώσεών του στο εννοιολογικό περιεχόμενο του εν λόγω κανόνα, ο δε δεύτερος, όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχονται καθόλου ή δεν περιγράφονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του εφαρμοσθέντος κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ή όχι ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων, όχι όμως και όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του συναχθέντος από αυτές και με σαφήνεια διατυπωμένου αποδεικτικού πορίσματος. Η θεμελίωση του τελευταίου λόγου προϋποθέτει ελλείψεις σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, όπως είναι οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί που συνθέτουν την ιστορική βάση και άρα στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως. Δεν υπάρχει δε έλλειψη αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές μεν, αλλά πλήρεις αιτιολογίες.

Εν προκειμένω, το εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του, ανελέγκτως, ως αποδειχθέντα τα εξής: Προς εφαρμογή του εγκεκριμένου με τα από 2-8-1958, 24-10-1980 και 18-4-1981 διατάγματα ρυμοτομικού σχεδίου του Δήμου Καλαμαριάς Θεσσαλονίκης, κηρύχθηκαν αναγκαστικώς απαλλοτριωτέες λόγω ρυμοτομίας και προσκυρώσεως δύο εδαφικές εκτάσεις εμβαδού 182 μ2 και 52 μ2, αντιστοίχως, για τις οποίες, αποτελούσες τμήματα μείζονος οικοπεδικής εκτάσεως, εκδόθηκαν η 4693/12-10-1982 πράξη τακτοποιήσεως και αναλογισμού αποζημιώσεως της Διευθύνσεως Πολεοδομίας της Νομαρχίας Θεσσαλονίκης και η κυρωτική αυτής ΔΠ/οικ./44596/13-12-1982 απόφαση του Νομάρχη Θεσσαλονίκης. Επί των εν λόγω εδαφικών τμημάτων αξιώνουν δικαίωμα κυριότητας οι αναιρεσείοντες, προς αποζημίωση των οποίων φέρονται ως υπόχρεοι οι αναιρεσίβλητοι. Η ως άνω μείζων οικοπεδική έκταση ευρίσκεται επί της οδού ...του Δήμου Καλαμαριάς στο οικοπεδικό τετράγωνο (ο.τ) 136 του προαναφερθέντος ρυμοτομικού σχεδίου, το οποίο (ο.τ) περικλείεται από τις οδούς ...., πλησίον δε τούτου διέρχεται η κεντρική οδός... Η γύρωθεν περιοχή είναι πλήρως διαμορφωμένη οικιστικώς και πολεοδομικώς και εξυπηρετείται από όλα τα δίκτυα κοινής ωφέλειας και από αστική συγκοινωνία, διερχόμενη από την οδό ..., επί της οποίας παρατηρείται αυξημένη εμπορική κίνηση. Στην περιοχή αυτή, προσφερόμενη για κατοικίες, ανεγείρονται πολυώροφες οικοδομές καλής κατασκευής με συντελεστή δομήσεως 2,1 και μέγιστη οικοπεδική κάλυψη 70%, ενώ η προσφερόμενη από κατασκευαστές εργολάβους αντιπαροχή κυμαίνεται σε ποσοστά 50% έως 55%. Η αντικειμενική αξία προσδιορίζεται σε 591 ευρώ κατά μ2 για το ρυμοτομούμενο και 473 ευρώ κατά μ2 για το προσκυρούμενο τμήμα, η δε μέση τιμή πωλήσεως διαμερισμάτων της περιοχής ανέρχεται στο ποσό των 2.000 ευρώ κατά μ2. Την αξία των απαλλοτριούμενων υπολογίζουν ο μεν μάρτυρας των αναιρεσειόντων σε 2.300 ευρώ κατά μ2, ο δε μάρτυρας των αναιρεσιβλήτων σε 700 ευρώ κατά μ2. Η προσωρινή τιμή μονάδας καθορίσθηκε από το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης στο ποσό των 1.400 ευρώ μ2, με κρίσιμο χρόνο τη 12-11-2002. Οι αναιρεσείοντες δεν προσκόμισαν συγκριτικά στοιχεία, ενώ οι αναιρεσίβλητοι προσκόμισαν και επικαλέσθηκαν α)την 453/2001 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Καλαμαριάς, με την οποία μια προσκυρωτέα, πρώην κοινόχρηστη δημοτική έκταση εμβαδού 10,09 μ2, ευρισκόμενη στην περιοχή των υπό εκτίμηση (απαλλοτριούμενων) ακινήτων, αποφασίσθηκε να μεταβιβασθεί σε τρίτους αντί τιμήματος 440,20 ευρώ κατά μ2 και β)το 2148/2002 συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Ζαφειρίας Δεληβοριά, με το οποίο ο Δήμος Καλαμαριάς πώλησε στους αναιρεσιβλήτους προσκυρωμένο τμήμα δημοτικής οδού αντί τιμήματος 733,68 ευρώ κατά μ2. Ύστερα από τις διαπιστώσεις του αυτές, το εφετείο, συνεκτιμώντας τα ανωτέρω στοιχεία καθώς και τις ισχύουσες οικονομικές και νομισματικές συνθήκες, προσδιόρισε οριστικώς την αποζημίωση για τα απαλλοτριούμενα εδαφικά τμήματα στο ποσό των 1.100 ευρώ κατά μ2. Με την κρίση του αυτή το εφετείο δεν παρεβίασε, με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή, τις προαναφερθείσες διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου σε σχέση με την πληρότητα της καθορισθείσας αποζημιώσεως, διέλαβε δε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντίφαση αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των εν λόγω διατάξεων, ως προς το αν δηλαδή έγινε ή όχι σωστή εξειδίκευση της αόριστης νομικής έννοιας της πλήρους αποζημιώσεως. Ειδικότερα, η παράλειψή του να χρησιμοποιήσει ως κριτήριο για την αξία των απαλλοτριούμενων ακινήτων μόνη την αξία που θα προέκυπτε από την ανοικοδόμησή τους με το σύστημα της αντιπαροχής δεν συνιστά ερμηνευτικό ούτε υπαγωγικό σφάλμα, αφού οι εκτεθείσες διατάξεις του Συντάγματος και του ν. 2882/2001 δεν καθιερώνουν συναφώς αποκλειστικά κριτήρια, και κατά συνέπεια το εφετείο επιτρεπτώς έλαβε υπόψη και άλλα στοιχεία για την διάγνωση της πραγματικής αξίας των απαλλοτριούμενων. Εξάλλου, η παράλειψή του να αναφέρει συγκεκριμένως για ποιους λόγους καθόρισε την αποζημίωση περίπου στο ήμισυ της αξίας της αντιπαροχής και με ποιο τρόπο θα καταστεί δυνατή η αντικατάσταση των απαλλοτριούμενων με άλλα ισάξια ακίνητα δεν καταφάσκει την έλλειψη νόμιμης βάσεως στην προσβαλλόμενη απόφαση, αφού σ΄ αυτή έχει διατυπωθεί με σαφήνεια το αποδεικτικό πόρισμα, που το εφετείο συνήγαγε από τα αποδεικτικά μέσα. Επομένως, αμφότεροι οι λόγοι του αναιρετηρίου, με τους οποίους, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ, υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμοι. Κατ΄ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να επιβληθούν τα δικαστικά έξοδα σε βάρος των αναιρεσειόντων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 7-4-2005 αίτηση των ... κλπ. για αναίρεση της 227/2005 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Μαίου 2006.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 14 Ιουνίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ