Supreme Court allows appeal by mother but dismisses appeal by father due to lack of legal interest.

Απόφαση 1251 / 2019 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1251/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αβροκόμη Θούα, Γεώργιο Αποστολάκη - Εισηγητή, Θεόδωρο Κανελλόπουλο και Κυριάκο Οικονόμου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Μαΐου 2019, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει τις υποθέσεις μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών - αναιρεσιβλήτων: 1) Ολυμπίας - Σ. Χ. του Γ., ενεργούσης ως ασκούσα την επιμέλεια και για λογαριασμό των ανηλίκων τέκνων της, που εκπροσωπεί νόμιμα, ήτοι του Γ. Ι. του Π. και της Π Ι. του Π., απάντων κατοίκων ... και 2) Φ. Ι. του Π., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θεόδωρο Σεβιντικίδη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου - αναιρεσείοντος: Π. Ι. του Α., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Τουσιάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-7-2015 αγωγή της Ο. Χ., που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2287/2016 του ίδιου Δικαστηρίου και 2852/2017 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με τις από 2-3-2018 και 19-12-2017 αιτήσεις τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του Π. Ι. ζήτησε την παραδοχή της από 19-12-2017 αίτησής του, την απόρριψη της από 2-3-2018 αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο του Δικαστηρίου τούτου (13.5.2019) συζητήθηκαν α) η από 2.3.2018 (αριθ. κατ. 727/2018) αίτηση της Ο. Χ., ως νόμιμης εκπροσώπου των ανήλικων τέκνων της Γ. και Π., και της Φ. Ι. εναντίον του Π. Ι. και β) η από 19.12.2017 (αριθ. κατ. 569/2018) αίτηση του Π. Ι. κατά της Ο. Χ.,ως νόμιμης εκπροσώπου των ως άνω ανήλικων τέκνων της, και της Φ. Ι., και οι δύο για αναίρεση της υπ" αριθ. 2852/2017 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Οι αιτήσεις αυτές πρέπει να συνεκδικασθούν, διότι έτσι διευκολύνεται και επιταχύνεται η δίκη και επέρχεται μείωση των εξόδων, σύμφωνα το με το άρθρο 246 ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη κατά το άρθρο 573 του ίδιου Κώδικα.

Α. ΕΠΙ ΤΗΣ ΑΙΤΗΣΕΩΣ ΤΗΣ Ο. Χ. ΚΑΙ Φ. Ι..

Κατά το άρθρο 671 παρ. 1 ΚΠολΔ, το οποίο σύμφωνα με το άρθρο 681Β του ίδιου Κώδικα (όπως τα άρθρα αυτά είχαν πριν τροποποιηθούν από το ν. 4335/2015, αφού η ένδικη αγωγή εκκρεμούσε πριν από την 1.1.2016), εφαρμόζεται και επί διαφορών διατροφής τέκνων, λαμβάνονται υπόψη και αποδεικτικά μέσα που δεν πληρούν τους όρους του νόμου.

Δηλαδή και έγγραφα άκυρα ή ιδιωτικά, ανυπόγραφα ή ιδιωτικά υπέρ του εκδότη τους και γενικώς κάθε είδους έγγραφα. Δεν λαμβάνονται υπόψη μόνο πλαστά ή μη γνήσια έγγραφα, γιατί δεν συγχωρείται η χρησιμοποίηση ψευδών αποδεικτικών στοιχείων και ένορκες βεβαιώσεις για τις οποίες δεν τηρήθηκε η καθορισμένη διαδικασία.

Εξάλλου, από το συνδυασμό των άρθρων 432, 433 και 445 ΚΠολΔ συνάγεται ότι ένα ιδιωτικό έγγραφο, για να υπάρχει ως αποδεικτικό μέσο και να καταλέγεται στα επώνυμα αποδεικτικά μέσα, σύμφωνα με το άρθρο 339 ιδίου Κώδικα, θα πρέπει να είναι κατ' αρχην αναγνώσιμο, να μην έχει υποστεί τεμαχισμό, διάτρηση ή διαγραφή, οπότε τεκμαίρεται πως έχει εκμηδενιστεί η αποδεικτική του δύναμη (άρθρο 433 ΚΠολΔ) και να είναι γνήσιο.

Περαιτέρω, ένα ιδιωτικό έγγραφο για να έχει αποδεικτική δύναμη, δηλαδή για να μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση δικανικής πεποίθησης, πρέπει να φέρει την υπογραφή του εκδότη του (άρθρο 443 ΚΠολΔ). Επομένως, ένα ιδιωτικό έγγραφο, που απλώς περιέχει κάποιες "ιδιόγραφες σημειώσεις" χωρίς καμία υπογραφή, δεν έχει, κατ' αρχήν, αποδεικτική ισχύ, σύμφωνα με τα άρθρα 432 και 443 ΚΠολΔ.

Δεν παύει όμως να έχει τα τυπικά χαρακτηριστικά του εγγράφου και να είναι υποστατό ως έγγραφο. Αποτελεί ένα αποδεικτικό μέσο που δεν πληροί τους όρους του νόμου, με την έννοια που στον όρο αυτό δίνει το άρθρο 671 παρ. 1 ΚΠολΔ, και εντεύθεν λαμβάνεται υπόψη στην ως άνω διαδικασία των διαφορών από διατροφή τέκνων, ως ανωτέρω (Ολομ ΑΠ 15/2003).

Τέλος, ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν είτε προς άμεση απόδειξη είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Σε περίπτωση δε που το Δικαστήριο της ουσίας ρητά απέκλεισε ένα αποδεικτικό μέσο ως απαράδεκτο, καίτοι ήταν παραδεκτό, συντρέχει σωρευτικά και ο από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 λόγος αναίρεσης (ΑΠ 466/2000).

Εν προκειμένω, οι αναιρεσείουσες με το δεύτερο λόγο της αίτησής τους προβάλλουν την (κατ' ορθή υπαγωγή) από τους αριθμούς 11 γ και 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση, καίτοι αυτές επικαλέστηκαν και προσκόμισαν παραδεκτά ενώπιον του Εφετείου δύο ανυπόγραφες σελίδες με ιδιόγραφες σημειώσεις του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου, προς απόδειξη του αγωγικού ισχυρισμού τους ότι αυτός, όντας υπόχρεος στη διατροφή τους, διαθέτει, πλην άλλων, και αποθησαυρισμένο πλούτο σε χρυσό και σε μετρητά δολάρια και ευρώ κρυμμένα εκτός τραπεζικού συστήματος, έτσι ώστε να διευρύνονται οι οικονομικές του δυνατότητες και αντίστοιχα το ποσοστό συμμετοχής του στη διατροφή τους, εν τούτοις το Εφετείο απέκλεισε τα ως άνω (με ουσιώδη για την έκβαση της δίκης επιρροή) αποδεικτικά στοιχεία ως απαράδεκτα και δεν τα έλαβε υπόψη, με την αιτιολογία ότι "δεν πρόκειται για έγγραφα, αφού δεν φέρουν υπογραφή, δεν μπορούν δε να θεωρηθούν ούτε καν ως μη πληρούντα τους όρους του νόμου αποδεικτικά μέσα, αφού είναι δυσανάγνωστα σημειώματα".

Κρίνοντας όμως έτσι, παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο και δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικό μέσο του οποίου έγινε νόμιμη επίκληση, αφού σύμφωνα και με την προπαρατιθέμενη νομική σκέψη, ναι μεν τα ανυπόγραφα έγγραφα και δη οι ιδιόχειρες σημειώσεις, των οποίων δεν αμφισβητείται η γνησιότητα, δεν έχουν την αποδεικτική ισχύ εγγράφου σύμφωνα με τα άρθρα 432 και 443 ΚΠολΔ, πλην όμως δεν παύουν να έχουν τα τυπικά χαρακτηριστικά του εγγράφου και να είναι υποστατά ως τέτοια, αποτελώντας ένα αποδεικτικό μέσο που δεν πληροί τους όρους του νόμου, με την έννοια που στον όρο αυτό δίνει το άρθρο 671 παρ. 1 ΚΠολΔ, και επομένως λαμβάνονται υπόψη στη διαδικασία των διαφορών από διατροφή.

Η παραδοχή του Εφετείου ότι "είναι δυσανάγνωστα σημειώματα" δεν δικαιολογεί την κρίση του ότι "δεν μπορούν δε να θεωρηθούν ούτε καν ως μη πληρούντα τους όρους του νόμου αποδεικτικά μέσα", διότι το δυσανάγνωστο ενός σημειώματος, το οποίο σημαίνει ότι είναι μεν αναγνώσιμο αλλά δυσχερώς, δεν το καθιστά ανυπόστατο ως έγγραφο, δεδομένου ότι κατά το άρθρο 432 ΚΠολΔ προϋπόθεση για το υποστατό ενός εγγράφου είναι το αναγνώσιμο αυτού, δηλαδή να μπορεί να διαβαστεί, έστω και αν υπάρχει μικρή ή μεγάλη δυσχέρεια γι' αυτό ή είναι δυσνόητο.

Τέτοιες ιδιότητες ενός εγγράφου δεν αποκλείουν την αποδεικτική του δύναμη αλλά σχέση έχουν με την ποιότητα της αποδεικτικής του αξίας. Επομένως, ο ως άνω δεύτερος λόγος της αιτήσεως είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, παρέλκει δε λόγω τη αναιρετικής εμβέλειας του λόγου αυτού η εξέταση του πρώτου.- Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, η υπό κρίση αίτηση για αναίρεση πρέπει να γίνει δεκτή και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση.

Στη συνέχεια πρέπει κατά την παρ. 3 του άρθρ. 580 ΚΠολΔ να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από δικαστή διαφορετικό από αυτόν που εξέδωσε την απόφαση αυτή, ενώ η δικαστική δαπάνη πρέπει να συμψηφισθεί μεταξύ των διαδίκων λόγω της συγγενικής σχέσης αυτών εξ αίματος πρώτου βαθμού (άρθρο 179, 183 ΚΠολΔ).

Β.- ΕΠΙ ΤΗΣ ΑΙΤΗΣΕΩΣ ΤΟΥ Π. Ι.

Κατά το άρθρο 556 παρ. 2 ΚΠολΔ, δικαίωμα αναίρεσης έχει ο διάδικος που ηττήθηκε ολικά ή εν μέρει κατά τη δίκη που εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση. Ο εν μέρει νικήσας διάδικος, που ως τέτοιος θεωρείται και ο ενάγων, όταν για οποιοδήποτε λόγο έγινε κατά ένα μέρος δεκτή η αγωγή, έχει δικαίωμα να ασκήσει αναίρεση εφόσον έχει προς τούτο έννομο συμφέρον, τη συνδρομή του οποίου πρέπει ρητά να επικαλείται στο αναιρετήριο. Η ύπαρξη εννόμου συμφέροντος κρίνεται από την προσβαλλόμενη απόφαση κατά τη γενική διάταξη του άρθρου 68 ΚΠολΔ και η έλλειψή του, που ερευνάται και αυτεπαγγέλτως σε κάθε στάση της δίκης, κατ' άρθρο 73 ΚΠολΔ, συνεπάγεται την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης, ως απαράδεκτης. Η ύπαρξη εννόμου συμφέροντος, το οποίο πρέπει να υφίσταται τόσο κατά το χρόνο άσκησης όσο και κατά το χρόνο συζήτησης της αναίρεσης, απαιτείται όχι μόνο γενικώς για το παραδεκτό της αίτησης αναίρεσης, αλλά και ειδικώς για κάθε λόγο αναίρεσης, πρέπει δε ο αναιρεσείων να επικαλείται αυτό για τη νομιμοποίησή του στην αίτηση αναίρεσης.

Εν προκειμένω, η υπό κρίση αίτηση του (εν μέρει ηττηθέντος) εναγομένου Π. Ι. είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη διότι, ενόψει της κατά τα ανωτέρω αναιρέσεως της προσβαλλόμενης απόφασης, εξέλιπε εκ των υστέρων και δεν δικαιολογείται πλέον το έννομο συμφέρον του για την άσκησή της. Η δικαστική δαπάνη πρέπει να συμψηφισθεί μεταξύ των διαδίκων λόγω της συγγενικής σχέσης αυτών εξ αίματος πρώτου βαθμού (άρθρο 179, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Διατάζει τη συνεκδίκαση των αναφερόμενων στο σκεπτικό αιτήσεων αναιρέσεως.

Αναιρεί την υπ' αριθ. 2852/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, ως προς τις αιτούσες της από 2-3-2018 αιτήσεως αναιρέσεως.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί όμως από δικαστή άλλον από αυτόν που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Απορρίπτει την από 19.12.2017 αίτηση του Π. Ι. για αναίρεση της υπ' αριθ. 2852/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Συμψηφίζει στο σύνολο της τη δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων και για τις δύο αιτήσεις.-

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 11 Ιουνίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 10 Οκτωβρίου 2019.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ και νυν Πρόεδρος του Αρείου Πάγου

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ