Supreme Court annuls single-judge appeal decision due to illegal court composition under Article 17A of the Code of Civil Procedure.
Greece (EL)
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court annulled the first-instance judgment because the single judge presiding over the appeal was not legally qualified under Article 17A of the Code of Civil Procedure. The appellant argued that the court's composition violated the constitutional right to a judge of one's choice, while the appellee contended the appointment was valid. The court ruled that the single judge lacked the required five-year service qualification and that the court had full capacity to assign the case to a qualified judge, thus mandating a remand for retrial.
Legislator headnote
AI generatedArt. 560(2) KPolD; Art. 17A KPolD: An appeal against a first-instance decision must be heard by a single judge with at least five years of service as a judge, and a decision is void if this statutory requirement for court composition is violated.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Απόφαση 1250 / 2021 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)
Αριθμός 1250/2021
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Γ' Πολιτικό Τμήμα
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χριστοδούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Μουλιανιτάκη, Μαρουλιώ Δαβίου-Απέργη - Εισηγήτρια, Μαρία Κουφούδη, Γεώργιο Καλαμαρίδη, Αρειοπαγίτες.
ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 8 Σεπτεμβρίου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Του αναιρεσείοντος: Ε. Τ. του Β., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτρη Ανδρέου με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ. και κατέθεσε προτάσεις.
Της αναιρεσίβλητης: Θ. Τ. του Ι., κατοίκου … , η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Ζέρβα και κατέθεσε προτάσεις.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23-11-2015 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Χαλκίδας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 861/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 127/2020 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 23-07-2020 αίτησή του.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου της στη δικαστική δαπάνη.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Κατά το άρθρο 560 παρ. 2 ΚΠολΔ κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των Πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση και αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος. Μη νόμιμη συγκρότηση του δικαστηρίου υπάρχει αν δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, του Οργανισμού των Δικαστηρίων ή ειδικών νόμων που αφορούν τη σύνθεση του, δηλαδή την κατά νόμο σύστασή του για την ασκούμενη από αυτό δικαιοδοτική αρμοδιότητα και την αναπλήρωση των κωλυομένων μελών του.
Ο αναιρετικός λόγος, συνδεόμενος με την επιταγή του άρθρου 8 εδ. α' του Συντάγματος, που επαναλήφθηκε στο άρθρο 109 παρ. 1 ΚΠολΔ, σύμφωνα με την οποία, "κανένας δεν στερείται χωρίς τη θέλησή του το δικαστή που του έχει ορίσει ο νόμος", ιδρύεται μόνον όταν η σχετική πλημμέλεια βαρύνει τη σύνθεση του δικαστηρίου, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.
Ο καθορισμός της συνθέσεως του δικαστηρίου, με την έννοια του προσδιορισμού του συγκεκριμένου δικαστή ή των συγκεκριμένων δικαστών που θα εκδικάσουν τις υποθέσεις, γίνεται από τον πρόεδρο του δικαστηρίου, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 5 και 15 του Ν. 1756/1988. Περαιτέρω κατά τις διατάξεις του άρθρου 17Α ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 3 παρ. 3 του Ν. 3994/2011, "στην αρμοδιότητα των μονομελών πρωτοδικείων υπάγονται και οι εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων της περιφέρειάς τους.
Στην περίπτωση αυτή τα μονομελή πρωτοδικεία συγκροτούνται από πρόεδρο πρωτοδικών ή πρωτοδίκη με πενταετή τουλάχιστον υπηρεσία, στην οποία συνυπολογίζεται και η υπηρεσία αυτού ως παρέδρου Πρωτοδικείου, και σε περίπτωση που δεν υπηρετούν πρωτοδίκες με την πιο πάνω υπηρεσία, ή αυτοί που υπηρετούν δεν επαρκούν, από τον αρχαιότερο κατά διορισμό πρωτοδίκη" (ΑΠ 1077/2020, ΑΠ 737/2019, ΑΠ 26/2019).
Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο της από 23.7.2020 αιτήσεως αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 2 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, δηλαδή της μη νόμιμης συνθέσεως του δικαστηρίου της ουσίας, συνιστάμενη στο ότι το Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκίδας, που δίκασε, ως Εφετείο, συγκροτήθηκε από την Πρωτοδίκη, Παναγιώτα Νίκα, κατά παράβαση της διατάξεως του άρθρου 17Α ΚΠολΔ, που ρυθμίζει τη σύνθεση του μονομελούς πρωτοδικείου, όταν δικάζει έφεση κατά αποφάσεως του Ειρηνοδικείου, αφού η τελευταία, κατά το χρόνο που δίκασε την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της 861/2018 αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Χαλκίδας, δεν είχε συμπληρώσει πενταετή υπηρεσία, ενώ κατά τον ίδιο χρόνο συζητήσεως αυτής (εφέσεως), υπηρετούσαν στο ίδιο δικαστήριο δικαστές με το βαθμό του Προέδρου Πρωτοδικών, καθώς και Πρωτοδίκες, αρχαιότεροι αυτής.
Από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων, για την έρευνα της βασιμότητας του παραπάνω αναιρετικού λόγου, προκύπτουν τα εξής: Με την προσβαλλόμενη 127/2020 απόφαση το Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκίδας, που δίκασε ως Εφετείο, δέχθηκε τυπικά και απέρριψε κατ'ουσίαν την από 13.12.2018 έφεση του αναιρεσείοντος - εναγομένου κατά της 861/2018 αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Χαλκίδας, με την οποία είχε γίνει δεκτή, κατά την επικουρική της βάση, η από 23.11.2015 αγωγή της αναιρεσίβλητης - ενάγουσας και είχε αναγνωρισθεί αυτή οιονεί νομέας δουλείας διόδου .
Η προαναφερόμενη πρωτοδίκης, που αποτέλεσε τη σύνθεση του Μονομελούς Πρωτοδικείου την 25.10.2019, κατά την οποία συζητήθηκε η έφεση του αναιρεσείοντος, δεν είχε συμπληρώσει τον απαιτούμενο κατά νόμο χρόνο πενταετούς υπηρεσίας, καθώς αυτή είχε διορισθεί ως Πάρεδρος Πρωτοδικείου με Προεδρικό Διάταγμα στις 5.3.2015, που δημοσιεύθηκε στις 11.3.2015 (ΦΕΚ, 203/11.3.2015 ) Περαιτέρω, προέκυψε, ότι κατά τον ίδιο χρόνο υπηρετούσαν στο Πρωτοδικείο Χαλκίδας τρεις (3) Πρόεδροι Πρωτοδικών, και συγκεκριμένα οι 1)Κωνσταντίνα Φλετούρη., 2) Μιχαήλ Ντόστας και 3) Ευθύμιος Κατσαλούλης και δέκα τέσσερεις (14) πρωτοδίκες .
Στο Πρωτοδικείο Χαλκίδας οι υποθέσεις Τακτικής και Εκουσίας Δικαιοδοσίας, αρμοδιότητας Πολυμελούς και Μονομελούς δικαστηρίου καθώς και εκείνες των Ειδικών Διαδικασιών εκδικάζονται από τα Α ' και Β' Πολιτικά Τμήματα, εκ των οποίων το πρώτο συνεδριάζει την πρώτη και τρίτη εβδομάδα και το δεύτερο την δεύτερη και τέταρτη εβδομάδα κάθε μήνα.
Τη σύνθεση του Α' Πολιτικού Τμήματος, αποτελούν η Πρόεδρος Πρωτοδικών, Κωνσταντίνα Φλετούρη, η οποία συγχρόνως ως αρχαιότερη Πρόεδρος, είναι η Διευθύνουσα το Πρωτοδικείο Χαλκίδας και έξι (6) Πρωτοδίκες, οι Ζωή Κουρκάκη, Σωκράτης Σιαμέτης, Δέσποινα Ταβούτη, Αναστασία Βοϊτσίδου, Μαρίνα Καυκούλα και Εμμανουέλλα - Φωτεινή Κουρσοβίτη.
Τη σύνθεση του Β' Πολιτικού Τμήματος, αποτελούν ο Πρόεδρος Πρωτοδικών, Ευθύμιος Κατσαλούλης και έξι (6) Πρωτοδίκες, οι Παναγιώτα Νίκα, Αντωνία - Μαρία Σκόκου, Δημήτριος Ζάχος, Σταυριανή Ασημακοπούλου, Μαρία Καράλη και Αθανασία Ρυσσάκη. Πρόεδρος του Τμήματος Βουλευμάτων του ίδιου Πρωτοδικείου είναι ο Πρόεδρος Πρωτοδικών, Μιχαήλ Ντόστας, και σε αυτό συμμετέχουν όλοι οι ως άνω Πρωτοδίκες καθώς και οι Πρωτοδίκες, Γεώργιος Κουρκάκης και Αικατερίνη Βαλσαμίδη, οι οποίοι είναι αντίστοιχα ανακριτές των Α' και Β' Ανακριτικών Τμημάτων του Πρωτοδικείου Χαλκίδας.
Κατά τα ήδη εκτιθέμενα, την 25.10.2019, ημερομηνία εκδίκασης της έφεσης του αναιρεσείοντος κατά της 861/2018 αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Χαλκίδας, που εκδόθηκε κατά την τακτική διαδικασία, υπηρετούσαν στο Πρωτοδικείο Χαλκίδας, οι ανωτέρω τρεις (3) Πρόεδροι Πρωτοδικών, οι οποίοι ήταν αρχαιότεροι της Πρωτοδίκη Παναγιώτας Νίκα, που την δίκασε ως Μονομελής Δικαστής, εκ των οποίων μάλιστα ο Ευθύμιος Κατσαλούλης, στο ίδιο τμήμα με αυτήν, το οποίο δίκασε πολιτικές υποθέσεις την ίδια ημέρα, καθώς και δύο αρχαιότερες κατά διορισμό Πρωτοδίκες, η Ζωή Κουρκάκη που είναι μέλος της συνθέσεως του Α' Πολιτικού Τμήματος και η Αικατερίνη Βαλσαμίδη, Ανακρίτρια του Β' Ανακριτικού Τμήματος του Πρωτοδικείου Χαλκίδας.
Συνεπώς, σύμφωνα και με όσα αναφέρονται στη νομική σκέψη που προηγήθηκε, δεν ήταν νόμιμη η συγκρότηση του δικαστηρίου της ουσίας, αφού έγινε κατά παράβαση της διατάξεως του άρθρου 17Α ΚΠολΔ, έστω και αν αορίστως αναγράφεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, ότι κωλύονταν οι δικαστές του άρθρου 17Α Κ.ΠολΔ, και ανεξάρτητα από το γεγονός, ότι η Πρωτοδίκης, Παναγιώτα Νίκα, η οποία δίκασε ως μονομελής δικαστής την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Χαλκίδας, ήταν η αρχαιότερη Πρωτοδίκης της συνθέσεως του Β' Πολιτικού Τμήματος του Πρωτοδικείου Χαλκίδας.
Τούτο δε, διότι, οι διατάξεις του άρθρου 17 Α του ΚΠολΔ επιβάλλουν την εκδίκαση των εφέσεων κατά αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, πρωτίστως, από τους υπηρετούντες στο συγκεκριμένο Πρωτοδικείο, Προέδρους Πρωτοδικών και εναλλακτικά από τους Πρωτοδίκες που έχουν συμπληρώσει πενταετή υπηρεσία ως δικαστές, ανεξάρτητα από την επιβάρυνσή των προσώπων αυτών με οποιαδήποτε υπηρεσιακά καθήκοντα .
Μόνο, όταν, στο Πρωτοδικείο που δικάζει την έφεση κατά αποφάσεως Ειρηνοδικείου, το οποίο ανήκει στην περιφέρειά του, δεν υφίστανται δικαστές με τα προαναφερόμενα προσόντα, ή οι υπηρετούντες στο ίδιο δεν επαρκούν, παρέχεται από το νόμο η δυνατότητα της εκδίκασης των υποθέσεων αυτών από τον αρχαιότερο Πρωτοδίκη τούτου, προϋπόθεση, η οποία, παρεπιπτόντως, δεν συντρέχει στην προκειμένη περίπτωση, καθόσον, κατά τα ανωτέρω εκτιθέμενα, το Πρωτοδικείο Χαλκίδας έχει πλήρη στελέχωση από Προέδρους Πρωτοδικών και Πρωτοδίκες, με αντίστοιχη ευχέρεια καταμερισμού όλων των υποθέσεων μεταξύ των δικαστών αυτών, σε τρόπο ώστε να μην καταστρατηγείται η διάταξη του άρθρου 17 Α του ΚΠολΔ.
Συνεπώς, ο ως άνω λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, ο οποίος παραδεκτά προτείνεται για πρώτη φορά ενώπιον του δικαστηρίου τούτου, ενόψει του ότι ο ισχυρισμός στον οποίο στηρίζεται, της κακής συνθέσεως του δικαστηρίου, αφορά τη δημόσια τάξη (άρθρο 562 παρ. 2γ' ΚΠολΔ), είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθία τούτων και δοθέντος ότι παρέλκει η έρευνα των λοιπών αναιρετικών λόγων, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την αναιρουμένη απόφαση. Επίσης πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στον αναιρεσείοντα του κατατεθέντος παραβόλου, ( άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ ) και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη, ως ηττηθείσα διάδικος, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, κατά το σχετικό αίτημά του (άρθρα 176, 183 ΚπολΔ).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την 127/2020 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας, που δίκασε ως Εφετείο.
Παραπέμπει την υπόθεση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκίδας, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την αναιρουμένη απόφαση.
Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στον αναιρεσείοντα. Και
Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 6 Οκτωβρίου 2021.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 26 Οκτωβρίου 2021.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ