Supreme Court partially allows appeal against divorce property division for insufficient valuation of contributions.

Απόφαση 1250 / 2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1250/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Νοεμβρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ συζ. Ψ, κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χριστόδουλο Θεοδωρόπουλο.

Του αναιρεσιβλήτου : Ψ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Καράτσαλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-7-2002 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αγρινίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 53/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 218/2008 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 12-5-2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δήμητρα Παπαντωνοπούλου ανέγνωσε την από 18-11-2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της απόφασης κατά παραδοχή εν μέρει των αναφερομένων στο σκεπτικό λόγων.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψη της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, κατ' αποδοχή των αντιθέτων εφέσεων των διαδίκων και αντίστοιχη εξαφάνιση της απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, δέχθηκε κατά ένα μέρος την αγωγή του ενάγοντος και ήδη αναιρεσιβλήτου περί συμμετοχής του στην επαύξηση της περιουσίας της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας συζύγου του, αποτελούμενης από τα κινητά που αναφέρονται στην απόφαση και τα ακίνητα που απέκτησε αυτή μετά το γάμο τους με αιτία την προίκα, τη γονική παροχή και την πώληση, δεχθέν συμβολή του αναιρεσιβλήτου στην επαύξηση της περιουσίας της, με την παροχή εισοδημάτων από την εργασία του και με την προσωπική του εργασία και επίβλεψη στις δαπάνες αποκαταστάσεως ζημιών των ακινήτων και βελτιώσεως της καταστάσεώς τους και επιδίκασε τελικά σ'αυτόν το ποσό των 48.167,55 ευρώ με το νόμιμο τόκο.

Επειδή, από τη διάταξη του άρθρου 1400 ΑΚ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 15 του Ν.1329/1983, η οποία, σύμφωνα με το άρθρο 54 παρ.1 αυτού (Ν. 1329/1983), όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 του Ν.1649/1986, έχει εφαρμογή και επί γάμων που τελέσθηκαν, καθώς και περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του Ν.1329/1983, λαμβανόμενη υπόψησε συνδυασμό με το άρθρο 216 ΚΠολΔ, συνάγεται ότι στοιχείο για το ορισμένο της εκ της άνω διατάξεως αγωγής συμμετοχής στα αποκτήματα, είναι, πλην άλλων, και ο χρόνος υπολογισμού της τελικής περιουσίας του υπόχρεου.

Επί αγωγής στηριζόμενης στη συμπλήρωση τριετούς διαστάσεως, κρίσιμος χρόνος για την εξεύρεση της εν λόγω τελικής περιουσίας, υπό την έννοια του καθορισμού των περιουσιακών στοιχείων που την αποτελούν, είναι εκείνος της συμπληρώσεως της τριετούς διαστάσεως, για την περαιτέρω όμως αναγωγή σε χρήμα των περιουσιακών αυτών στοιχείων, προς εξεύρεση δηλαδή της αξίας τους σε χρήμα, κρίσιμος είναι ο χρόνος της παροχής έννομης προστασίας, ήτοι ο χρόνος ασκήσεως της αγωγής.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την αγωγή, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, όπως από την επισκόπηση του δικογράφου της προκύπτει, ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος ζήτησε μερίδα από την περιουσία της αναιρεσείουσας συζύγου του, την οποία απέκτησε η τελευταία κατά τη διάρκεια του γάμου τους και η οποία επαυξήθηκε με τη συμβολή του ίδιου, το είδος και την έκταση της οποίας προσδιόρισε ειδικότερα ως παροχή χρημάτων και προσωπικής εργασίας για την βελτίωση της καταστάσεως των αποκτηθέντων ακινήτων της και με σκοπητέο χρόνο αποτιμήσεως της τελικής περιουσίας, εκείνον της ενάρξεως της τριετούς διαστάσεως των συζύγων, αξία η οποία, όπως κατά λέξη εκτίθεται στη αγωγή, "διατηρείται μέχρι σήμερα".

Ειδικότερα, ως προς το τελευταίο αυτό στοιχείο προκύπτει ότι, ναι μεν αναφέρεται στην αγωγή η αξία της επαύξησης της περιουσίας της αναιρεσείουσας κατά τον χρόνο ενάρξεως της τριετούς διαστάσεως, πλην όμως, κατ' εκτίμηση του δικογράφου της, η έννοια της διατηρήσεως της αξίας είναι ότι αυτή εξακολουθούσε να είναι η ίδια και κατά τον χρόνο ασκήσεως της αγωγής.

Επομένως, το Εφετείο που απέρριψε τον περί αοριστίας του αγωγικού δικογράφου ισχυρισμό της αναιρεσείουσας, αποτελούντα περιεχόμενο του σχετικού λόγου της εφέσεώς της, λόγω έλλειψης αναφοράς της αξίας της περιουσίας της αναιρεσείουσας κατά το χρόνο ασκήσεως της αγωγής, δεν υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αριθμ. 8 ΚΠολΔ πλημμέλεια και ο περί του αντιθέτου, κατ' επίκληση της ανωτέρω πλημμέλειας, πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, κατά το οικείο μέρος του, είναι αβάσιμος.

Ο ίδιος λόγος, κατά το μέρος του με το οποίο, υπό την επίκληση του άρθρο 559 αριθμ. 20 ΚΠολΔ, προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο παραμόρφωσε το περιεχόμενο του αγωγικού δικογράφου, με το να δεχθεί ότι η αξία της περιουσίας της αναιρεσείουσας εξακολουθούσε να είναι ίδια και κατά τον χρόνο ασκήσεως της αγωγής, είναι απαράδεκτος, διότι η θεμελίωσή του προϋποθέτει "παραμόρφωση" αποδεικτικού και όχι διαδικαστικού εγγράφου, όπως είναι το αγωγικό δικόγραφο.

Τέλος, ο ίδιος λόγος κατά το μέρος του με το οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη έλλειψη νόμιμης βάσης και ειδικότερα έλλειψη αιτιολογίας, άλλως αντιφατική αιτιολογία ως προς το ορισμένο του αγωγικού δικογράφου, είναι απαράδεκτος, διότι η αποδιδόμενη παράβαση της δικονομικής διατάξεως του άρθρου 216 ΚΠολΔ δεν ιδρύει τον εκ του αριθμού 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ απορρέοντα αναιρετικό λόγο.

Ο εκ του άρθρου 559 αριθμ. 11γ ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως, ιδρυόμενος αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν, είναι αβάσιμος, αν προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν.

Προς τούτο αρκεί η γενική αναφορά του είδους του αποδεικτικού μέσου (μάρτυρες, έγγραφα κ.λ.π.), χωρίς ανάγκη ειδικής αξιολογήσεως του καθενός από αυτά, εφόσον από τη γενική αυτή αναφορά σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες αιτιολογίες της, προκύπτει αναμφιβόλως η λήψη υπόψη του αποδεικτικού μέσου. Από την περιλαμβανόμενη στη προσβαλλόμενη απόφαση βεβαίωση του Εφετείου, ότι στο πόρισμά του ως προς την εν μέρει ουσιαστική βασιμότητα της αγωγής του αναιρεσείοντος κατέληξε, αφού έλαβε υπόψη τις καταθέσεις των πρωτοδίκως εξετασθέντων μαρτύρων των διαδίκων, τις περιεχόμενες στα ταυτάριθμα με την εκκαλουμένη απόφαση πρακτικά, τις ειδικώς προσδιοριζόμενες ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον του Ειρηνοδίκη Αγρινίου και όλα τα έγγραφα που είχαν επικαλεσθεί και προσκομίσει νομίμως οι διάδικοι και από το όλο περιεχόμενο της αποφάσεως, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε μαζί με τις υπόλοιπες αποδείξεις, την κατάθεση της μητέρας της αναιρεσείουσας Δ, την από 20-2-2007 ένορκη κατάθεση του θείου της Δ1 καθώς και το από ...

δελτίο αυτοψίας της δευτεροβάθμιας Επιτροπής του Υπουργείου Δημοσίων Έργων, το οποίο προσκόμισε και επικαλέσθηκε ο αναιρεσίβλητος με τις προτάσεις του κατά τη συζήτηση ενώπιον του Εφετείου, προς απόδειξη του ισχυρισμού του ότι τα κείμενα στο ... προικώα διαμερίσματα της αναιρεσείουσας υπέστησαν ζημιές από το σεισμό του έτους 1981 στην αποκατάσταση των οποίων συμμετείχε και εκείνος, έγγραφο το οποίο επικαλέσθηκε και η αναιρεσείουσα, προς ανταπόδειξη του άνω ισχυρισμού.

Συνεπώς, ο περί του αντιθέτου, κατ' εκτίμηση, εκ του άρθρου 559 αριθμ. 11 ΚΠολΔ (όχι και 8 ) δεύτερος, κατά ένα μέρος, λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, είναι αβάσιμος. Ο ίδιος λόγος, κατά το μέρος του με το οποίο καταλογίζονται στο Εφετείο πλημμέλειες εκ του άρθρου 559 αριθμ. 10 και 12 ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτος, διότι, υπό την επίφαση συνδρομής των προϋποθέσεων αυτών, πλήττεται η κατ'άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ αναιρετικά ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων από το δικαστήριο της ουσίας, αναφορικά με το ζήτημα της προκλήσεως ζημιών στα εν λόγω διαμερίσματα της αναιρεσείουσας.

Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι συνάγεται ή όχι εξώδικη ομολογία από έγγραφα που προσκόμισαν και επικαλέσθηκαν οι διάδικοι, ανάγεται σε εκτίμηση πραγμάτων και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου. Επομένως, ο τρίτος λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αριθμ. 11 ΚΠολΔ, αποδίδεται στο Εφετείο η αιτίαση ότι δεν έλαβε υπόψη ομολογία του αναιρεσείοντος απορρέουσα από τα αναφερόμενα στο λόγο αυτά έγγραφα που αφορούν την πρόκληση ζημιών στα επί της οδού ... διαμερίσματα της αναιρεσείουσας, είναι απαράδεκτος. Ο ίδιος λόγος, κατά το μέρος του με το οποίο καταλογίζεται στο Εφετείο η από τη διάταξη του άρθρου 17 ΚΠολΔ πλημμέλεια, είναι αβάσιμος, διότι, όπως προκύπτει από το διατακτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως, δεν υπάρχουν σ' αυτό αντιφατικές διατάξεις.

Από τη διάταξη του άρθρου 1400 ΑΚ προκύπτει ότι μεταξύ των απαιτουμένων προϋποθέσεων της αξίωσης του συζύγου προς συμμετοχή στα αποκτήματα του άλλου είναι η αύξηση της περιουσίας του υποχρέου αφότου τελέσθηκε ο γάμος και η συμβολή με οποιονδήποτε τρόπο του δικαιούχου συζύγου στην αύξηση αυτή. Για την τελευταία είναι αναγκαίο να προσδιορίζεται το είδος της συμβολής, η αξία της και ο αιτιώδης σύνδεσμος αυτής με την αύξηση της περιουσίας.

Η συμβολή μπορεί να συνίσταται όχι μόνο στην παροχή κεφαλαίου με οποιαδήποτε μορφή, αλλά και στην παροχή υπηρεσιών, αποτιμωμένων σε χρήμα, όταν και κατά το μέτρο που αυτές δεν επιβάλλονται από την, κατά τα άρθρα 1389 και 1390 του ΑΚ, υποχρέωση συνεισφοράς στην αντιμετώπιση των οικογενειακών αναγκών, κατά το οποίο έμεινε απερίσπαστος από την εκπλήρωση της αντίστοιχης υποχρέωσής του σε συνεισφορά στην αντιμετώπιση των οικογενειακών αναγκών ο υπόχρεος σύζυγος και έτσι εξοικονόμησε δαπάνες και δυνάμεις που συνέβαλαν στην επαύξηση της περιουσίας του.

Για να ληφθούν υπόψη και να υπολογισθούν αυτού του είδους οι υπηρεσίες ως συμβολή στην επαύξηση της περιουσίας του υπόχρεου συζύγου, απαιτείται να γίνεται χρηματική αποτίμησή τους. Περαιτέρω, το καθιερούμενο από τη διάταξη του άρθρου 1400 εδάφ. β` του ΑΚ μαχητό τεκμήριο ότι η συμβολή του δικαιούχου συζύγου ανέρχεται στο ένα τρίτο της αύξησης (της περιουσίας του δικαιούχου), εκτός αν αποδειχθεί μεγαλύτερη ή μικρότερη ή καμία συμβολή, λειτουργεί αμφιμερώς και υπέρ των δύο διαδίκων, με την έννοια ότι αν ο ενάγων ζητήσει με την αγωγή του ποσοστό της αύξησης που αντιστοιχεί σε μεγαλύτερη του 1/3 συμβολή, αυτός υποχρεούται να αποδείξει το μεγαλύτερο του τεκμαρτού ποσοστό της συμβολής του, ενώ ο εναγόμενος μπορεί, κατ` ένσταση, να προβάλει και να αποδείξει ότι ο ενάγων είχε μικρότερη της τεκμαιρόμενης ή και καμία συμβολή.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ.19 ΚΠολΔ αναίρεση χωρεί αν η απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ανεπάρκεια και αντιφατικότητα αιτιολογιών, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, υπάρχει, όταν δεν προκύπτουν από την απόφαση σαφώς και επαρκώς τα περιστατικά που είναι κατά νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση στη συγκεκριμένη περίπτωση της διάταξης ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, η οποία αποκλείει την εφαρμογή της, όχι δε όταν υφίστανται ελλείψεις αναγόμενες στην ανάλυση, στάθμιση και εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση αυτή εκτίθεται σαφώς, πλήρως και χωρίς αντιφάσεις (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο για τον σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος, περί συμβολής του αναιρεσιβλήτου στην επαύξηση της περιουσίας της αναιρεσείουσας, αποτελούμενης, πλην άλλων περιουσιακών στοιχείων και από τα αναφερόμενα στην προσβαλλόμενη με στοιχεία Β, Γ, Δ και Ε ακίνητα, δέχθηκε τα ακόλουθα:

Γ. Με το υπ' αριθμ. ... συμβόλαιο του Συμβ/φου Θέρμου Κων/νου Υφαντή, που μεταγράφηκε νόμιμα, η μητέρα της εναγομένης (ήδη αναιρεσείουσας), της μεταβίβασε λόγω προικός το 1/2 εξ αδιαιρέτου ενός οικοπέδου εμβαδού 507 τ.μ., μαζί με την οικία που υπήρχε εντός αυτού, εμβαδού 56 τ.μ, αξίας 626.000 δρχ. Τα έξοδα του συμβολαίου (αμοιβή συμβολαιογράφου 40.000 δρχ., φόρος μεταβιβάσεως 39.250 δρχ., έξοδα μεταγραφής 3.000 δρχ.) ανήλθαν στο ποσό των 82.250 δρχ.

Το ... με το υπ' αριθμ. ... συμβόλαιο του Συμβ/φου Αγρινίου Γεωργίου Σταμάτη, που μεταγράφηκε νόμιμα, η εναγομένη αγόρασε από την συγκυρία αδελφή της ... το υπόλοιπο 1/2 εξ αδιαιρέτου του ως άνω οικοπέδου με την υπάρχουσα σε αυτό οικία, έναντι ποσού 650.000 δρχ. Τα έξοδα μεταβιβάσεως (αμοιβή συμβ/φου 12.000 δρχ., φόρος μεταβιβάσεως 42.234 δρχ., έξοδα μεταγραφής 4.000 δρχ.) ανήλθαν στο ποσό των 58.234 δρχ.

Στο ακίνητο αυτό έγιναν εργασίες επισκευής και βελτιώσεώς του για τις οποίες δαπανήθηκαν τα εξής ποσά: (1) Αλλαγή στέγης (ήταν από "ελλενίτ") και κατασκευή κεραμοσκεπής 200.000 δρχ., (2) βελτίωση υδραυλικής εγκαταστάσεως 50.000 δρχ., (3) τοποθέτηση ηλιακού θερμοσίφωνα 100.000 δρχ. , (4) επισκευή μπάνιου 100.000 δρχ., (5) τοποθέτηση μαρμάρων σε δάπεδα, βεράντες και σκαλοπάτια 270.000 δρχ., (6) τοποθέτηση κουφωμάτων από αλουμίνιο (3 παράθυρα και 2 πόρτες) 70.000 δρχ., (8) βάψιμο εσωτερικά και εξωτερικά 70.000 δρχ., (9) επισκευή τζακιού και καμινάδας 30.000 δρχ.

και (10) καλλιέργεια δένδρων και φυτών 10.000 δρχ. , ήτοι συνολικά 900.000 δρχ. Ο ενάγων συμμετείχε στις ως άνω δαπάνες αγοράς και βελτιώσεων του ακινήτου κατά ποσοστό 50% . Τούτο, διότι κατά τον χρόνο των δαπανών αυτών (1987 και μεταγενέστερα) η εναγομένη ήταν ήδη διορισμένη στο Δημόσιο ως καθηγήτρια, με τα ίδια εισοδήματα από την εργασία της με αυτά του ενάγοντος, πλέον των εισοδημάτων από τα μισθώματα των δύο διαμερισμάτων στην ....

Όμως, ο ενάγων προσέφερε πλέον των χρηματικών ποσών και την προσωπική του εργασία στις βελτιώσεις του ακινήτου, τόσο ως χειρωνακτική εργασία καθ' εαυτή όσο και με τη μέριμνα για την εκτέλεση και επίβλεψη των βελτιώσεων αυτών. Η προσφορά του αυτή εξισώνει την όποια διαφορά των εισοδημάτων κατά την περίοδο εκείνη των δυο συζύγων, ώστε τελικά η συμμετοχή του να είναι η ανωτέρω αναφερθείσα.

Κατά συνέπεια και με δεδομένο (α) ότι η πραγματική αξία του ακινήτου ήταν 2.966.484 δρχ., (β) ότι το σύνολο των ως άνω δαπανών αυτών ανέρχεται σε (82.250 + 58.234 + 650.000 + 900.000 = ) 1.690.484 δρχ., ποσό που αντιπροσωπεύει το (1.690,484 Χ 100 :

2.966.484) 57% της προαναφερθείσας αξίας του ακινήτου και ότι ο ενάγων συνέβαλε κατά το ήμισυ του ποσού αυτού (28,5%) και (γ) ότι η αξία του ακινήτου ανερχόταν κατά τον χρόνο ασκήσεως της αγωγής σε 30.000.000 δρχ., ο ενάγων συμμετείχε στην επαύξηση της περιουσίας της εναγομένης από το ακίνητο αυτό κατά το ποσό των (30.000.000 Χ 28,5% =) 8.550.000 δρχ. ή 25.071,90 ευρώ.

Δ. Με το ανωτέρω συμβόλαιο η μητέρα της εναγομένης της μεταβίβασε επί πλέον και το 1/2 εξ αδιαιρέτου ενός περιβολιού με εσπεριδοειδή στην θέση "..., εμβαδού 734 τ.μ. και αξίας 110.000 δρχ. Τα έξοδα μεταβιβάσεως (αμοιβή συμβολαιογράφου 8.000 δρχ., φόρος μεταβιβάσεως 9.000 δρχ., έξοδα μεταγραφής 3.000 δρχ.) ανήλθαν στο ποσό των 20.000 δρχ.

Στο ακίνητο αυτό έγιναν διάφορες βελτιώσεις για τις οποίες δαπανήθηκαν τα εξής ποσά: (1) επισκευή μάνδρας 10.000 δρχ., (2) κατασκευή περιφράξεως 30.000 δρχ., κλάδεμα_και φύτευση νέων δένδρων 20.000 δρχ., ήτοι συνολικά 60.000 δρχ. Ο ενάγων συμμετείχε στις ως δαπάνες και εργασίες βελτιώσεων, τόσο με καταβολή χρηματικών ποσών όσο και με την παροχή προσωπικής εργασίας κατά ποσοστό 50%.

Επομένως και με δεδομένο (α) ότι η αξία του ακινήτου ήταν (110.000 + 80.000 =) 190.000 δρχ. , (β) ότι το σύνολο των ως άνω δαπανών αυτών ανέρχεται σε (20.000 + 60.000) 80.000 δρχ., ποσό που αντιπροσωπεύει το (80.000 Χ 100 : 190.000) 42% της προαναφερθείσας αξίας του ακινήτου και ότι ο ενάγων συνέβαλε κατά το ήμισυ του ποσού αυτού (21%) και (γ) ότι η αξία του ακινήτου ανερχόταν κατά τον χρόνο ασκήσεως της αγωγής σε 3.000.000 δρχ., ο ενάγων συμμετείχε στην επαύξηση της περιουσίας της εναγομένης από το ακίνητο αυτό κατά το ποσό των (3.000.000 Χ 21%) 630.000 δρχ.

ή 1.848,86 ευρώ. Ε. Με το υπ' αριθμ. ... συμβόλαιο του ιδίου ως άνω Συμβ/φου Αγρινίου Γεωργίου Σταμάτη, που μεταγράφηκε νόμιμα , η μητέρα της εναγομένης της μεταβίβασε λόγω γονικής παροχής την ψιλή κυριότητα μιας παλαιάς οικίας επί της οδού ..., αξίας τότε 1.539.000 δρχ. Τα έξοδα μεταβιβάσεως (αμοιβή συμβολαιογράφου 10.000 δρχ., φόρος μεταβιβάσεως 11.330 δρχ., έξοδα μεταγραφής 3.000 δρχ.) ανήλθαν στο ποσό των 24.330 δρχ.

Στην οικία αυτή έγιναν επισκευές και βελτιώσεις για τις οποίες δαπανήθηκαν τα εξής ποσά: (1) Ενίσχυση της οροφής και του πατώματος με σιδηροδοκούς και διαμόρφωση του ισογείου σε "γκαράζ" 80.000 δρχ., (2) βάψιμο εσωτερικά και εξωτερικά 60.000 δρχ., (3) κατασκευή 10 σκαλοπατιών από "μπετόν αρμέ" 15.000 δρχ., ήτοι συνολικά 155.000 δρχ.

Ο ενάγων συμμετείχε στις ως δαπάνες και εργασίες βελτιώσεων, τόσο με καταβολή χρηματικών ποσών όσο και με την παροχή προσωπικής εργασίας κατά ποσοστό 50% . Ενόψει των ανωτέρω και με δεδομένο (α) ότι η αξία του ακινήτου ήταν (1.539.000 + 24.330 + 155.000 =) 1.718.330 δρχ., (β) ότι το σύνολο των ως άνω δαπανών αυτών ανέρχεται σε (24.330 + 155.000) 179.330 δρχ., ποσό που αντιπροσωπεύει το (179.330 Χ 100 : 1.718.330) 10,43% της προαναφερθείσας αξίας του ακινήτου και ότι ο ενάγων συνέβαλε κατά το ήμισυ του ποσού αυτού (5,21%) και (γ) ότι η αξία της ψιλής κυριότητας του ακινήτου ανερχόταν κατά τον χρόνο ασκήσεως της αγωγής σε 16.000.000 δρχ., ο ενάγων συμμετέσχε στην επαύξηση της περιουσίας της εναγομένης από το ακίνητο αυτό κατά το ποσό των (16.000.000X5,21%=,) 833.600 δρχ.

ή 2.446,36 ευρώ. Με βάση δε τις ανωτέρω παραδοχές και με την περαιτέρω τοιαύτη ότι οι προαναφερθείσες παροχές του αναιρεσιβλήτου προς την αναιρεσείουσα υπερέβαιναν το όριο της υποχρεώσεώς του εκ του άρθρου 1389 ΑΚ να συνεισφέρει στις οικογενειακές ανάγκες, δέχθηκε ακολούθως το εφετείο, ότι ο αναιρεσίβλητος συνέβαλε στην επαύξηση της περιουσίας της αναιρεσείουσας (πλην άλλων) και κατά τα ανωτέρω ποσά.

Έτσι κρίνοντας το Εφετείο στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση και ειδικότερα περιέλαβε σ` αυτή ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς τα κρίσιμα ζητήματα του προσδιορισμού της κατά τη διάρκεια του γάμου αύξησης της περιουσίας της αναιρεσείουσας και της συμβολής του αναιρεσιβλήτου στην αύξηση αυτή, έτσι ώστε να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής του άρθρου 1400 ΑΚ.

Ειδικότερα, ενώ δέχεται, σε σχέση με τα υπό στοιχεία Β, Δ και Ε ακίνητα, που κατά τις παραδοχές του αποτέλεσαν αντικείμενο περιουσιακής επαύξησης της αναιρεσείουσας, ότι ο αναιρεσίβητος συνέβαλε με την παροχή χρημάτων, προσωπικής εργασίας στην πραγματοποίηση των εργασιών βελτιώσεως αυτών και επίβλεψη από τον ίδιο των εργασιών επισκευής τους, παραλείπει να προβεί τόσο σε προσδιορισμό του χρηματικού ποσού εκ των εισοδημάτων του τα οποία διέθεσε αυτός, όσο και σε χρηματική αποτίμηση των ανωτέρω παρασχεθεισών υπηρεσιών του και προσδιορισμό του ποσοστού συμμετοχής που αντιπροσωπεύουν οι ανωτέρω υπηρεσίες, προσδιορισμός και αποτίμηση που ήταν αναγκαίο να διαλάβει στην απόφασή του, ενόψει του ότι η αγωγή ερείδεται επί της πραγματικής συμβολής και έγινε δεκτή για ποσό μείζον της εξ 1/3 τεκμαρτής συμβολής, αλλά και της προβληθείσης πρωτοβαθμίως ενστάσεως της αναιρεσείουσας περί μηδενικής συμβολής του αναιρεσιβλήτου στην επαύξηση της περιουσίας της.

Δεν εξειδικεύεται επίσης στην προσβαλλόμενη απόφαση ο τρόπος και ο χρόνος προσφοράς των υπηρεσιών αυτών, ενόψει μάλιστα της παραδοχής του Εφετείου ότι ο αναιρεσίβλητος ασκούσε το επάγγελμα του καθηγητή μαθηματικών, διορισμένου στο Δημόσιο, τα δε υπό στοιχεία Γ και Δ ακίνητα δεν κείνται στον τόπο κατοικίας του.

Περαιτέρω, ενώ δέχεται ότι οι ανωτέρω παροχές του αναιρεσιβλήτου υπερέβαιναν το μέτρο το επιβαλλόμενο από την υποχρέωση συνεισφοράς στην αντιμετώπιση των οικογενειακών αναγκών, αφού μόνο κατά το μέρος αυτό οι εν λόγω υπηρεσίες αποτελούν συμβολή στην αύξηση της περιουσίας του υποχρέου συζύγου, παραλείπει να προβεί σε χρηματική αποτίμηση των αναγκών αυτών.

Αναφορικά επίσης με το υπό στοιχείο Γ ακίνητο (οικόπεδο με οικία εντός αυτού), το οποίο κατά τις παραδοχές του απέκτησε η αναιρεσείουσα μετά την τέλεση του γάμου τους , κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου από την μητέρα της λόγω προίκας και κατά το υπόλοιπο 1/2 λόγω αγοράς από την συγκυρία αδελφή της, ενώ δέχεται ότι ο αναιρεσίβλητος συμμετείχε στις δαπάνες αγοράς και βελτιώσεως αυτού κατά ποσοστό 50%, συνυπολογίζει στο σύνολο των δαπανών στις οποίες συμμετείχε αυτός και τα εκ δραχμών 82.250 έξοδα μεταγραφής του υπ' αριθμ. ...

συμβολαίου με βάση το οποίο απέκτησε η αναιρεσείουσα το ανάλογο ποσοστό από την μητέρα της, χωρίς παράλληλα να δέχεται συμμετοχή του στα ως άνω έξοδα μεταγραφής. Επομένως οι συναφείς κατ' εκτίμηση, έβδομος και δέκατος λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως, κατά το μέρος τους με το οποίο υπό την επίκληση πλημμέλειας από το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, καταλογίζεται στο Εφετείο η έλλειψη νόμιμης βάσης, εξαιτίας ανεπαρκών αιτιολογιών, είναι βάσιμοι.

Κατ` ακολουθίαν, πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση και ειδικότερα κατά τα κεφάλαιά της που αφορούν συμβολή του αναιρεσιβλήτου στην επαύξηση της περιουσίας της αναιρεσείουσας αναφορικά με τα προσδιοριζόμενα στην προσβαλλομένη υπό στοιχεία Γ, Δ και Ε ακίνητα της τελευταίας (οικόπεδο 507 τ.μ. με οικία εντός αυτού, ακίνητο με εσπεριδοειδή στη θέση ... και παλαιά οικία επί της οδού ..., αντίστοιχα), παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων, και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο όμως από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως(άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ). Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, κατανεμόμενα ανάλογα με την έκταση της νίκης και ήττας κάθε διάδικου, θα επιβληθούν κατά ένα μέρος σε βάρος του αναιρεσιβλήτου (άρθρα, 178, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει, κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό κεφάλαιά της την υπ' αριθμ. 218/2008 απόφαση του Εφετείου Πατρών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Επιβάλλει στον αναιρεσίβλητο ένα μέρος των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας εκ χιλίων (1.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 18 Μαΐου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 28 Ιουνίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ