124/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 124 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 124/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Οκτωβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, κατοίκου ......, 2) Χ2, κατοίκου ......, 3) Χ3, κατοίκου ......, 4) Χ4, κατοίκου ......, 5) Χ5, κατοίκου ......, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Πετρόπουλο και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπουμένου από α) τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, που κατοικοεδρεύει στην Πάτρα και β) τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Χρήστο Μητκίδη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 1/9/2005, 19/9/2005, 10/10/2005, 24/10/2005, 25/10/2005, 25/10/2005, 8/11/2005, 21/11/2005, 25/11/2005, 14/12/2005, 27/12/2005 αιτήσεις, που κατατέθηκαν στο Εφετείο Πατρών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκε η υπ'αριθμ. 1249/2006 οριστική απόφαση του Εφετείου Πατρών την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 20/10/2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελευθέριος Μάλλιος, ανέγνωσε την από 2/10/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αιτήσεως για αναίρεση της υπ'αριθμ. 1249/2006 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 335, 338, 340, 346 ΚΠολΔ και 19 παρ. 9 και 10, 20 παρ. 6 και 8 του Ν. 2882/2001 (ΚΑΑΔ) προκύπτει ότι στην ειδική διαδικασία των απαλλοτριώσεων το δικαστήριο της ουσίας προκειμένου να σχηματίσει την κρίση του για το αποδεικτικό του πόρισμα αναφορικά με τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι.

Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής ιδρύει τον λόγο αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 11 ΚΠολΔ. Αυτός θεμελιώνεται όχι μόνο όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν βεβαιώνει ότι έλαβε υπόψη του και τα έγγραφα τα οποία επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλά και όταν παρά την βεβαίωση αυτή, από το περιεχόμενο της απόφασης δεν καθίσταται απόλυτα βέβαιο ότι λήφθηκαν υπόψη όλα ή ορισμένα από τα έγγραφα αυτά.

Στην προκείμενη περίπτωση οι αναιρεσείοντες, με τις προτάσεις, που υπέβαλαν κατά τη συζήτηση ενώπιον του Εφετείου, με τις οποίες άσκησαν ανταίτηση για τον καθορισμό της οριστικής αποζημιώσεως των απαλλοτριωθέντων ακινήτων τους, επικαλέστηκαν και προσκόμισαν για την απόδειξη της αξίας αυτών και ειδικότερα των οικοπέδων και των επικειμένων τους, κατά τον κρίσιμο χρόνο της συζήτησης της υποθέσεως στις 9-2-2006, εκτός των άλλων και τα ακόλουθα έγγραφα, ήτοι α) η πρώτη αναιρεσείουσα Χ1 για το ΑΚΠ ...

ακίνητο, δηλαδή οικόπεδο με τα επ' αυτού κτίσματα, την από Σεπτέμβριο 2004 τεχνική έκθεση της Α, β) η δεύτερη αναιρεσείουσα Χ2 για το ΑΚΠ ... ακίνητο, δηλαδή οικόπεδο με τα επ' αυτού κτίσματα, την από 12-7-2004 τεχνική έκθεση του Β, γ) οι τρίτος και τέταρτος αναιρεσείοντες Χ3 και Χ4 για το ΑΚΠ ... ακίνητο, δηλαδή οικόπεδο με τα υπερκείμενά του, την από 9-6-2004 τεχνική έκθεση του Β και δ) η πέμπτη αναιρεσείουσα Χ5 για το ΑΚΠ ...

ακίνητο, δηλαδή οικόπεδο με τα επ' αυτού υπερκείμενά του την από 23- 9-2004 τεχνική έκθεση του Γ. Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, καθόρισε την οριστική τιμή μονάδας των ακινήτων των αναιρεσειόντων και των επικειμένων τους ως ακολούθως 1) για ΑΚΠ ..., εδαφική έκταση 240 ευρώ το τ.μ., κτίσμα 57,42 τ.μ. 320 ευρώ το τ.μ., κτίσμα ισόγειο 22,26 τ.μ.350 ευρώ το τ.μ., κτίσμα ισόγειο 5,46 τ.μ. 350 ευρώ το τ.μ., μάντρα τσιμεντόλιθοι, πλ. 0,20μ.

Η 1μ. και 1,20 μ. κάγκελα και L5,18μ. 40 ευρώ το τ.μ. 2) για ΑΚΠ ..., εδαφική έκταση 240 ευρώ το τ.μ., κτίσμα ισόγειο 84,75 τ.μ. 320 ευρώ το τ.μ. 3) για ΑΚΠ ..., εδαφική έκταση 240 ευρώ το τ.μ., διώροφο κτίσμα, το ισόγειο 67,20 τ.μ. 340 ευρώ το τ.μ., διώροφο κτίσμα, ο α' όροφος 67,20 τ.μ. 370 ευρώ το τ.μ., κτίσμα, ισόγειο 16,12 τ.μ. 305 ευρώ το τ.μ., κτίσμα, ισόγειο 54,06 τ.μ. 295 ευρώ το τ.μ., κτίσμα, ισόγειο 15,66 τ.μ. 290 ευρώ το τ.μ., κτίσμα, ισόγειο 5,44 τ.μ. 290 ευρώ το τ.μ., κτίσμα, ισόγειο 1,44 τ.μ. 290 ευρώ το τ.μ., μάνδρα, τσιμεντόπλιθοι πλ.0,20μ.

Η2,5 μ. και L2,75 μ. 50 ευρώ το τ.μ., μάνδρα, τσιμεντόπλιθοι πλ. 0,20 μ. Η 2μ. και L7,40 μ. 20 ευρώ το τ.μ., μάνδρα, τσιμεντόπλιθοι 1 0,20μ. Η 1,5 μ. και L12,10 μ.30 ευρώ το τ.μ., μάνδρα πέτρινη πλ. 0,40 μ. Η 1,80+1,50 μ. συρματόπλεγμα και L12,10 μ. 85 ευρώ το τ.μ. και 4) για ΑΚΠ ..., εδαφική έκταση 240 ευρώ το τ.μ., κτίσμα, ισόγειο 57,35 τ.μ. 320 ευρώ το τ.μ. κτίσμα, ισόγειο 17,10 τ.μ. 300 ευρώ το τ.μ.

Προκειμένου να καταλήξει στην κρίση του αυτή αναφέρει ως συγκριτικά στοιχεία κυρίως τα φύλλα προσδιορισμού της αξίας της Γ' ΔΟΥ Πατρών, που προσκόμισε το αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο και την καθοριζόμενη με αυτά αξία του κάθε οικοπέδου και των επικειμένων του κατά το έτος 2003, καθώς και την αξία που επικαλείται ο εικαζόμενος ιδιοκτήτης του κάθε ακινήτου αναιρεσείων, ενώ δεν κάνει απολύτως καμιά μνεία των πιο πάνω τεχνικών εκθέσεων και της καθοριζόμενης από αυτές πραγματικής αξίας των απαλλοτριωθέντων ακινήτων και των συστατικών τους.

Και ναι μεν το Εφετείο βεβαιώνει στην αρχή της αποφάσεώς του ότι για το σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος έλαβε υπόψη "... και όλα τα έγγραφα που προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι ...", πλην όμως από τη γενική αυτή διαβεβαίωση σε συνδυασμό προς την πιο πάνω ειδικότερη αναφορά σχετικά με τα συγκριτικά στοιχεία, που προσκομίζει το αναιρεσείβλητο και την εκτίμηση των αναιρεσειόντων για την αξία των ακινήτων και προς το όλο περιεχόμενο της απόφασης και ειδικότερα τον προσδιορισμό της αξίας του κάθε οικοπέδου και των επικειμένων τους, η οποία υπολείπεται ακόμη και της αξίας, που καθόρισε, κατά τον προσδιορισμό της προσωρινής αποζημιώσεως το Μονομελές Πρωτοδικείο με κρίσιμο χρόνο την 1-12-2004, αλλά και είναι πολλαπλασίως μικρότερη εκείνης που καθορίζεται με τις ως άνω επίμαχες τεχνικές εκθέσεις, δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε μαζί με τα άλλα μνημονευόμενα αποδεικτικά μέσα και τις εν λόγω εκθέσεις, που οι αναιρεσείοντες επικαλέσθηκαν προς απόδειξη των ουσιωδών ισχυρισμών τους σχετικά με την αξία των απαλλοτριωθέντων πραγμάτων τους.

Επομένως οι πέμπτος, έκτος, έβδομος και όγδοος λόγοι αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια της μη λήψεως υπόψη των προαναφερόμενων αποδεικτικών μέσων είναι βάσιμοι.

II. Ο αναιρετικός λόγος από τον αριθμό 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ δημιουργείται αν το δικαστήριο άφησε αίτηση αδίκαστη. Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από τις προτάσεις των αναιρεσειουσών Χ2 και Χ5, που κατέθεσαν στο Εφετείο, οι αναιρεσείουσες αυτές, με την διαλαμβανόμενη ανταίτησή τους, ζήτησαν και τον καθορισμό της οριστικής αποζημίωσης η πρώτη για ισόγεια οικιακή αποθήκη, που βρίσκεται επί του απαλλοτριωθέντος οικοπέδου της, και η δεύτερη για άλλα επικείμενα του απαλλοτριωθέντος οικοπέδου της, δηλαδή α) για τσιμεντόστρωση αυλής, β) για πλακόστρωση αυλής, γ) για σιδεριά κληματαριάς, δ) για λεμονιές μεσαίες, και ε) για μανταρινιές και βερυκοκιές μεγάλες. Το Εφετείο, όμως, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δεν απάντησε επί του ανωτέρω αιτήματος το οποίο άφησε αδίκαστο, Έτσι υπέπεσε στην πλημμέλεια του αριθμού 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και οι έκτος και όγδοος, κατά το σχετικό μέρος τους, λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως είναι βάσιμοι.

III. Μετά τα παραπάνω πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση, και συγκεκριμένα μόνο ως προς τους αναιρεσείοντες, να παραπεμφθεί η υπόθεση, μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, διότι είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), και να καταδικαστεί το αναιρεσίβλητο Δημόσιο στο σύνολο της δικαστικής δαπάνης των ανωτέρω αναιρεσειόντων (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ), δεδομένου ότι στην παρούσα δίκη δεν χωρεί μείωση ή περιορισμός αυτών κατά το άρθρο 22 παρ. 1 του Ν. 3693/1957.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1249/2006 απόφαση του Εφετείου Πατρών, μόνο ως προς τους αναιρεσείοντες, όπως στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση, μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος της ανωτέρω αποφάσεως, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, που θα συντεθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 11 Νοεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Ιανουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ