Supreme Court dismisses appeal withdrawal due to lack of joint action by parties bound by mandatory co-litigation. Withdrawal by two of three co-litigants is invalid. Mandatory co-litigation requires joint action.

Απόφαση 1248 / 2024 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1248/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Παναγιώτη Βενιζελέα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 46/2024 Πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου, Κλεόβουλο - Δημήτριο Κοκκορό - Εισηγητή, Γεώργιο Σχοινοχωρίτη, Παναγιώτα Γκουδή - Νινέ και Μιχαήλ Αποστολάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Απριλίου 2024, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στις Αχαρνές Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Ε. Κ. του Α. - Η., κατοίκου Αχαρνών Αττικής και 3) Α. - Η. Κ. του Ν.. Ο τρίτος αναιρεσείων δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, ενώ οι πρώτη και δεύτερη αναιρεσείουσες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αχιλλέα Τσιχτή, ο οποίος δήλωσε στο ακροατήριο ότι ο τρίτος αναιρεσείων απεβίωσε στις 12-1-2023, όπως προκύπτει από την προσκομισθείσα υπ' αριθ. ... ληξιαρχική πράξη θανάτου της Ληξιάρχου του Δήμου ... του Νομού Αττικής, η οποία και αναγνώσθηκε. Της αναιρεσιβλήτου: αλλοδαπής εμπορικής εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην Ελβετία, εκπροσωπείται νόμιμα και δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από το πινάκιο παραστάθηκαν μόνο οι πρώτη και δεύτερη αναιρεσείουσες, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Στο σημείο αυτό, ο πληρεξούσιος των πρώτης και δεύτερης αναιρεσείουσας ζήτησε και έλαβε από τον Προεδρεύοντα τον λόγο και δήλωσε ότι οι πρώτη και δεύτερη αναιρεσείουσες παραιτούνται από το δικόγραφο της από 21-10-2022 αίτησής για αναίρεση της 4306/2022 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, προσκόμισε δε το υπ' αριθμ. ... πληρεξούσιο του Συμβολαιογράφου Αχαρνών Κ. Γ..

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 294, 295 παρ. 1, 297 και 299 ΚΠολΔ, όπως το πρώτο και το τρίτο τροποποιήθηκαν με το ν. 4335/2015, τα οποία εφαρμόζονται κατά το άρθρο 573 παρ. 1 του ίδιου κώδικα και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, προκύπτει ότι ο αναιρεσείων μπορεί με δήλωση που καταχωρείται στα πρακτικά συνεδρίασης του δικαστηρίου ή με δικόγραφο, που επιδίδεται στον αναιρεσίβλητο ή με δήλωση στις προτάσεις να παραιτηθεί από το δικόγραφο της αίτησης αναίρεσης χωρίς τη συναίνεση του αντιδίκου του, εφόσον το δικαστήριο δεν προχώρησε στην προφορική συζήτηση της ουσίας της υπόθεσης, ενώ η παραίτηση που γίνεται αργότερα είναι απαράδεκτη, εφόσον ο αναιρεσίβλητος προβάλλει αντίρρηση και πιθανολογεί ότι έχει έννομο συμφέρον η δίκη να περατωθεί με την έκδοση οριστικής απόφασης.

Για το κύρος της παραίτησης δεν είναι αναγκαία η κλήτευση του αναιρεσιβλήτου, αφού αυτός, και αν ακόμη είχε κληθεί και παρίστατο, δεν μπορούσε να αντιταχθεί σ' αυτή, εφόσον γίνεται πριν το δικαστήριο προχωρήσει στην έρευνα των λόγων της αναίρεσης [ΑΠ 741/2020]. Η παραίτηση από το δικόγραφο της αίτησης αναίρεσης, για την οποία αρκεί μόνο η ύπαρξη γενικής πληρεξουσιότητας στο πρόσωπο του δικηγόρου του παραιτουμένου, έχει ως αποτέλεσμα ότι η αίτηση αναίρεσης θεωρείται πως δεν ασκήθηκε και κηρύσσεται καταργημένη η δίκη [ΑΠ 741/2020].

Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 62, 73, 286 επ. και 313 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι αν κάποιος διάδικος αποβιώσει κατά τη διάρκεια της δίκης και μέχρι το τέλος της προφορικής συζήτησης μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση και εφόσον τηρηθούν οι νόμιμες διατυπώσεις, μεταξύ των οποίων είναι και εκείνη της γνωστοποίησης του θανάτου στο αντίδικο του αποβιώσαντος, επέρχεται διακοπή της δίκης και όλες οι διαδικαστικές πράξεις που επιχειρούνται μέχρι τη νόμιμη επανάληψη της διαδικασίας λογίζονται άκυρες.

Η γνωστοποίηση του λόγου της διακοπής, γίνεται κατά το άρθρο 287 ΚΠολΔ με επίδοση δικογράφου ή με τις προτάσεις ή με προφορική δήλωση στο ακροατήριο ή εκτός ακροατηρίου κατά την επιχείρηση διαδικαστικής πράξης, από εκείνον που έχει το δικαίωμα να επαναλάβει τη δίκη ή από εκείνον που μέχρι τη στιγμή της επέλευσης του λόγου της διακοπής ήταν πληρεξούσιός του.

Ως διάδικος υπέρ του οποίου επήλθε η διακοπή της δίκης επί θανάτου του αρχικού διαδίκου νοείται ο κληρονόμος του, ο οποίος και έχει δικαίωμα να επαναλάβει τη δίκη [ΑΠ 1283/2022]. Ακόμη, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 847,850, 851 επ. ΑΚ και 328 ΚΠολΔ συνάγεται ότι στη δίκη που διεξάγεται μεταξύ του δανειστή αφενός και του εγγυητή και του πρωτοφειλέτη αφετέρου, η μεταξύ των τελευταίων ομοδικία είναι αναγκαστική, μόνο καθ' ο μέρος αντικείμενο της κοινής δίκης, ως προς κάθε ομόδικο, είναι η ύπαρξη της κύριας οφειλής και συνεπώς οι αρχές της εν λόγω αναγκαστικής ομοδικίας περιορίζονται μόνο στις περιπτώσεις, όπου το ζήτημα που πρόκειται να κριθεί αναφέρεται στην κοινή υπεράσπιση πρωτοφειλέτη και εγγυητή ως προς την ύπαρξη του χρέους [ΑΠ 1104/2020, ΑΠ 573/2019, ΑΠ 338/2017, ΑΠ 1946/2017].

Εξάλλου, με την ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής, η οποία υπόκειται στη ρύθμιση των άρθρων 583 επ. ΚΠολΔ, προβάλλονται λόγοι είτε κατά του κύρους της διαταγής πληρωμής για έλλειψη διαδικαστικής προϋπόθεσης είτε κατά της ύπαρξης της απαίτησης [ΟλΑΠ 10/1997, ΑΠ 573/2019, ΑΠ 1946/2017]. Έτσι, εφόσον ο πρωτοφειλέτης και ο εγγυητής ασκούν ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής, που εκδόθηκε σε βάρος τους με βάση άκυρη συναλλαγματική, που ισχύει κατά μετατροπή ως αφηρημένη υπόσχεση χρέους για τον πρωτοφειλέτη και ως εγγύηση για τους λοιπούς ανακόπτοντες [άρθρα 182, 873 επ.

και 847 επ. ΑΚ], υφίσταται αναγκαστική ομοδικία μεταξύ τους καθ' ο μέρος αντικείμενο της δίκης, ως προς τον καθένα, είναι η ύπαρξη και η έκταση της κύριας σε βάρος τους οφειλής [ΑΠ 573/2019, ΑΠ 1946/2017]. Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 76 παρ. 1 ΚΠολΔ, αν υπάρχει αναγκαστική ομοδικία, τούτο έχει ως κύρια συνέπεια ότι οι πράξεις του καθενός ομόδικου ωφελούν και βλάπτουν τους άλλους.

Κατά την παρ. 2 του ίδιου άρθρου η κοινή διαδικαστική πορεία της παρ. 1 αποκλείει το ενδεχόμενο της διάσπασης της δικονομικής ενότητας που απαρτίζουν οι αναγκαίοι ομόδικοι, όπως είναι ο πρωτοφειλέτης και ο εγγυητής, όσον αφορά την ύπαρξη και την έκταση της απαίτησης του δανειστή, όπου δεν μπορούν να υπάρξουν αντίθετες αποφάσεις απέναντι στους ομόδικους.

Γι' αυτό δεν μπορεί ο ένας να παραιτηθεί από το δικόγραφο της αναίρεσης και ο άλλος όχι. Για να επιχειρηθεί η πράξη αυτή της παραίτησης χρειάζεται η σύμπραξη όλων των αναγκαίων ομόδικων, η δε τυχόν χωριστή επιχείρηση από τον έναν από αυτούς είναι ανίσχυρη τόσο έναντι των άλλων, όσο και έναντι εκείνου που την επιχείρησε σε κάθε περίπτωση αναγκαστικής ομοδικίας [ΑΠ 28/2015].

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης [άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ], προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την από 30-4-2015 ανακοπή, οι αναιρεσείοντες ζήτησαν την ακύρωση της υπ' αριθ. 3959/2015 διαταγής πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που εκδόθηκε εις βάρος τους με αίτηση της αναιρεσίβλητης με βάση συναλλαγματική η οποία λόγω μη νόμιμης χαρτοσήμανσης μετατράπηκε σε αφηρημένη υπόσχεση χρέους για την πρώτη αναιρεσείουσα και σε εγγύηση για τους λοιπούς και της από 24-4-2015 επιταγής προς πληρωμή κάτω από το αντίγραφο εξ απογράφου της παραπάνω διαταγής πληρωμής προβάλλοντας λόγους που αμφισβητούν την ύπαρξη αλλά και το μέγεθος της απαίτησης.

Επί της ανακοπής αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθ. 3058/2020 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή η ανακοπή και ακυρώθηκε εν μέρει η διαταγή πληρωμής και η επιταγή προς πληρωμή αυτής. Κατά της πρωτόδικης αυτής απόφασης οι ανακόπτοντες άσκησαν την από 16-5-2020 έφεση, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλομένη υπ' αριθ.4306/2022 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε η έφεση.

Κατά της απόφασης αυτής οι ανακόπτοντες, οι οποίοι συνδέονται με το δεσμό της αναγκαστικής ομοδικίας, κατ' άρθρο 76 παρ. 1 ΚΠολΔ, εφόσον η ισχύς της απόφασης που θα εκδοθεί εκτείνεται σε όλους τους ομόδικους, ενόψει της προβολής εκ μέρους τους λόγων ανακοπής κατά της ως άνω διαταγής πληρωμής που αφορούν την ύπαρξη του χρέους, άσκησαν την υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, η οποία ορίστηκε να δικαστεί κατά την αναφερομένη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο.

Κατά την ως άνω δικάσιμο, ο πληρεξούσιος δικηγόρος των αναιρεσειόντων Α. Τ., ο οποίος εκπροσώπησε τους αναιρεσείοντες στο Εφετείο, όταν εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφασης και ο οποίος υπογράφει και κατέθεσε την αίτηση αναίρεσης, δήλωσε τη βίαιη διακοπή της δίκης ως προς τον τρίτο αναιρεσείοντα, προσκομίζοντας την υπ' αριθ. ...

ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Γ... Αττικής και, επιπλέον, ότι οι δύο πρώτοι αναιρεσείοντες παραιτούνται από το δικόγραφο της ένδικης αίτησης αναίρεσης, προσκομίζοντας το υπ' αριθ. ... ειδικό πληρεξούσιο του συμβολαιογράφου Αχαρνών Κ. Γ.. Η παραίτηση αυτή όμως από το δικόγραφο της αναίρεσης είναι ανίσχυρη, αφού, κατά τα προαναφερόμενα στη μείζονα σκέψη, δεν έγινε από κοινού από όλους τους αναιρεσείοντες, που συνδέονται με δεσμό αναγκαστικής ομοδικίας, δηλαδή και από τους κληρονόμους του τρίτου αναιρεσείοντος που έχουν δικαίωμα να συνεχίσουν τη δίκη, και επομένως θα πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αποφαίνεται ότι είναι ανίσχυρη η από 8-4-2024 παραίτηση των δύο πρώτων αναιρεσειόντων από το δικόγραφο της ένδικης από 21-10-2022 αίτησης αναίρεσης κατά της υπ' αριθ. 4306/2022 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Σεπτεμβρίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 12 Σεπτεμβρίου 2024.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ