Supreme Court dismisses bank's appeal on damages calculation, ruling profit from loss cannot offset compensation.

Απόφαση 1247 / 2021 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1247/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόττουλο, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου, Μυρσίνη Παπαχίου, Ιωάννη Δουρουκλάκη και Μαρία Ανδρικοπούλου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Μαΐου 2021, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας «ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α.Ε.», που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ζωγραφιά Ευαγγελίδου – Τσικρικά, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ι. Α. του Σ. και 2) Δ. συζύγου Ι. Α., θυγατέρας Τ. Ν., κατοίκων ... Λέσβου. Εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Αλεξάνδρα Βογιατζή, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30.09.2016 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Μυτιλήνης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 86/2018 του ίδιου Δικαστηρίου και 33/2020 του Μονομελούς Εφετείου Βορείου Αιγαίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 28.07.2020 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

[I] Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η, αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία, με αριθμό 33/2020 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Βορείου Αιγαίου, κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής, κατ’ επιτρεπτή (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) εκτίμηση των διαδικαστικων εγγράφων:

Οι αναιρεσίβλητοι άσκησαν, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης την από 30.09.2016 αγωγή, με την οποία ζήτησαν να υποχρεωθεί η ανώνυμη τραπεζική εταιρεία με την επωνυμία «ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ», με την ιδιότητά της ως καθολικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία «ΓΕΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ», να τους καταβάλει τα εκεί αναφερόμενα ποσά, για την ζημία και την ηθική βλάβη που υπέστησαν από την παράβαση των υποχρεώσεών της που απέρρεαν από τις διατάξεις των άρθρων 281, 288, 914 ΑΚ, του Κανονισμού Δεοντολογίας ΕΠΕΥ και του ν. 2251/1994. Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η με αριθμό 86/2018 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης, η οποία την δέχθηκε εν μέρει και υποχρέωσε την εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα να καταβάλει σε έκαστο των εναγόντων και ήδη αναιρεσίβλητων το ποσό των 42.461,84 ευρώ, με το νόμιμο τόκο κατά τις αναφερόμενες εκεί διακρίσεις.

Κατά της άνω απόφασης άσκησαν έφεση αμφότερα τα διάδικα μέρη και επ’ αυτών εκδόθηκε η με αριθμό 33/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Βορείου Αιγαίου, η οποία αφού συνεκδίκασε τις εφέσεις, απέρριψε την έφεση της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας και έκανε δεκτή την έφεση των εναγόντων και ήδη αναιρεσίβλητων, εξαφάνισε την εκκαλουμένη και δικάζοντας επί της ουσίας έκανε δεκτή την αγωγή εν μέρει και υποχρέωσε την εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα να καταβάλει σε έκαστο των εναγόντων και ήδη αναιρεσίβλητων το ποσό των 54.970 ευρώ, με το νόμιμο τόκο κατά τις αναφερόμενες εκεί διακρίσεις Κατά της απόφασης αυτής βάλλει η εναγομένη – εκκαλούσα και ήδη αναιρεσείουσα με την υπό κρίση αίτηση για τον λόγο που αναφέρεται σ’ αυτή και αναλύεται ειδικότερα κατωτέρω.

[II] Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298 και 914 ΑΚ προκύπτει ότι η αποζημίωση, την οποία οφείλει ο παρά το νόμο ζημιώσας άλλον υπαιτίως, περιλαμβάνει τη διαφορά μεταξύ της περιουσιακής κατάστασης του ζημιωθέντος μετά την επέλευση του ζημιογόνου γεγονότος και εκείνης στην οποία θα τελούσε ο ζημιωθείς αν δεν συνέβαινε αυτό το γεγονός. Όταν δε από το ζημιογόνο γεγονός προκύπτει και ωφέλεια, η οποία τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο προς αυτό, με την έννοια ότι το γεγονός (αυτό) ήταν πρόσφορο να παραγάγει το όφελος, κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων (ΑΚ 298), πραγματική ζημία είναι ό,τι υπολείπεται μετά την αφαίρεση της ωφέλειας. Σε περίπτωση, επομένως, ωφέλειας από το ζημιογόνο γεγονός επιβάλλεται, (εφόσον υποβληθεί σχετική ένσταση), για τον προσδιορισμό της ζημίας, ο συνυπολογισμός του οφέλους που προέκυψε, εκτός αν τέτοιος συνυπολογισμός αντίκειται, υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις, στην καλή πίστη. Ειδικότερα, όταν ο υπόχρεος να αποζημιώσει το ζημιωθέντα είναι και ο ίδιος υπόχρεος να χορηγήσει στο ζημιωθέντα και την ωφέλεια, είναι δυνατόν από τις γενικές διατάξεις του δικαίου να μην δικαιολογείται στη συγκεκριμένη περίπτωση ο συνυπολογισμός της ωφέλειας στη ζημία, είναι δε επίσης δυνατόν η καλή πίστη να μην ανέχεται το κέρδος από το ζημιογόνο γεγονός να αποβεί σε ωφέλεια του ζημιώσαντος (ΟλΑΠ 10/2011, ΑΠ 1350/2018, ΑΠ 244/2016).

Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ. προκύπτει ότι ο λόγος αναίρεσης για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται, αν αυτός δεν εφαρμόστηκε, ενώ συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εφαρμόστηκε, ενώ δεν έπρεπε, όπως και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή. Έτσι, η παραβίαση εκδηλώνεται, είτε με ψευδή ερμηνεία του κανόνα δικαίου είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή σ’ αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης (ΟλΑΠ 10/2011). Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ’ ουσία, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε, ότι αποδείχθηκαν ή δεν αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση (ΑΠ 24/2015). Ειδικά για να είναι ορισμένος ο λόγος αναίρεσης για παραβίαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου από το δικαστήριο της ουσίας (αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ) πρέπει να καθορίζεται η συγκεκριμένη διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκε και το αποδιδόμενο στην απόφαση νομικό σφάλμα ως προς την ερμηνεία και εφαρμογή του ουσιαστικού νόμου (ΟλΑΠ 20/2005).

[III] Με τον μοναδικό λόγο της αναίρεσής της η αναιρεσείουσα αποδίδει στο Εφετείο την πλημμέλεια εκ του αριθμού 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την ειδικότερη αιτίαση ότι με εσφαλμένη ερμηνεία των διατάξεων των άρθρων 288, 298 και 914 ΑΚ απέρριψε την ένσταση που πρόβαλε περί συνυπολογισμού κέρδους και ζημίας ώστε να αφαιρεθεί από την τυχόν επιδικασθείσα σε κάθε ενάγοντα θετική ζημία η ωφέλεια που αποκόμισε από τις αποδόσεις των επίδικων επενδυτικών προϊόντων που είχαν εισπράξει κατά το χρονικό διάστημα που τα διακρατούσαν. Η συγκεκριμένη ένσταση, που είχε προβάλει η δικαιοπάροχος της αναιρεσίβλητης και είχε γίνει δεκτή στον πρώτο βαθμό, απορρίφθηκε από το Εφετείο το οποίο δεχόμενο λόγο έφεσης των αναιρεσίβλητων έκρινε ότι:

«| [...] Σύμφωνα με τις νομικές αυτές παραδοχές, η προαναφερθείσα ένσταση της εναγομένης είναι νόμιμη, στηριζόμενη στις αμέσως παραπάνω διατάξεις των άρθρων 298, 914 και 930 παρ. 3 ΑΚ, πρέπει, όμως, να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη, καθόσον, υπό τα πιο πάνω δεκτά γενόμενα πραγματικά περιστατικά, δεν συντρέχει εν προκειμένω περίπτωση συνυπολογισμού ζημίας και κέρδους. Τούτο δε διότι, ναι μεν το παραπάνω ποσό των 25.016,33 ευρώ, το οποίο πράγματι εισέπραξαν οι ενάγοντες, όπως δεν αμφισβητείται από αυτούς, αποτελεί κέρδος τους από την κυριότητα του ομολόγου, πλην, όμως, το εν λόγω κέρδος, δεν προέρχεται από τη ζημία που αυτοί υπέστησαν εξαιτίας της απώλειας του κεφαλαίου τους αλλά από την παραχώρηση αυτού (κεφαλαίου) στην εκδότρια των τίτλων Τράπεζα, η οποία το εκμεταλλεύθηκε, αποδίδοντας στους ενάγοντες τους συμφωνημένους καρπούς και κατά συνέπεια, δεν μπορεί να συνυπολογιστεί στη ζημία τους Άλλωστε, ο προτεινόμενος από την εναγομένη συνυπολογισμός αντίκειται, υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις, στην καλή πίστη, η οποία, όπως προεκτέθηκε δεν ανέχεται το κέρδος από το ζημιογόνο γεγονός να αποβεί σε ωφέλεια του ζημιώσαντος. Το πρωτοβάθμιο, επομένως, δικαστήριο το οποίο με την εκκαλουμένη απόφαση δέχθηκε την ένσταση αυτή και αφαίρεσε το εν λόγω ποσό από τη δικαιούμενη από τους ενάγοντες αποζημίωση, έσφαλε, κατά το βάσιμο μοναδικό λόγο εφέσεως των εναγόντων|».

[IV] Με το να απορρίψει το Εφετείο την ανωτέρω ένσταση, αναφορικά με το ποσό που ο κάθε ενάγων έλαβε ως απόδοση των επίδικων επενδυτικών προϊόντων, δεν υπέπεσε στην αποδιδόμενη πλημμέλεια, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι δεν παραβίασε, με εσφαλμένη ερμηνεία και υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων, τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 297, 298 εδ. α`, 914 ΑΚ, τις οποίες σωστά εφάρμοσε, καθόσον, υπό τα δεκτά γενόμενα ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, πράγματι δεν συντρέχει εν προκειμένω περίπτωση συνυπολογισμού ζημίας και κέρδους. Τούτο διότι ναι μεν τα ως άνω ποσά αποτελούν κέρδος του κάθε αναιρεσίβλητου από τους τίτλους που κατείχε, πλην όμως το κέρδος αυτό, (όπως και η προσβαλλόμενη απόφαση δέχεται), δεν προέρχεται από τη ζημία που αυτοί υπέστησαν εξαιτίας της απώλειας του κεφαλαίου τους, αλλά από την παραχώρηση του κεφαλαίου αυτού στην τράπεζα, η οποία το εκμεταλλεύθηκε, αποδίδοντας τους συμφωνημένους καρπούς του στους αναιρεσίβλητους και κατά συνέπεια δεν μπορεί να συνυπολογιστεί στη ζημία των τελευταίων. Άλλωστε, ο προτεινόμενος (από την αναιρεσείουσα) συνυπολογισμός αντίκειται, υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις, στην καλή πίστη, η οποία, όπως προαναφέρθηκε, δεν ανέχεται το κέρδος, (από το ζημιογόνο γεγονός), να αποβεί σε ωφέλεια του ζημιώσαντος.

Συνεπώς, είναι αβάσιμος ο μοναδικός λόγος αναίρεσης, με τον οποίο η αναιρεσείουσα ισχυρίζεται τα αντίθετα.

[V] Κατ’ ακολουθίαν τούτων και μη υπάρχοντος, προς έρευνα, άλλου αναιρετικού λόγου, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της και να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Μετά δε ταύτα, πρέπει να απορριφθεί, ως άνευ αντικειμένου, και η υποβληθείσα, με τις κατατεθείσες πριν από τη δικάσιμο προτάσεις της αναιρεσείουσας, αίτηση επαναφοράς των πραγμάτων στην κατάσταση που υπήρχε πριν από την εκτέλεση της προσβαλλόμενης τελεσίδικης απόφασης, ενόψει του ότι, κατά το άρθρο 579 παρ.2 ΚΠολΔ, η έρευνα αυτής τελεί υπό την αίρεση της παραδοχής της αναίρεσης.

Τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, που κατέθεσαν προτάσεις, θα επιβληθούν σε βάρος της αναιρεσείουσας, λόγω της ήττας της (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), κατά τα αναφερόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28.07.2020 αίτηση της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας «ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Α.Ε.» για αναίρεση της με αριθμό 33/2020 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Βορείου Αιγαίου. Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 12 Οκτωβρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 26 Οκτωβρίου 2021.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ