1247/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1247 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1247/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη και Παναγιώτη Παρτσιλίβα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 27 Απριλίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. ....,2. ..... και 3. ...., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Αποστολίδη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσίβλητων: 1. .....και 2. ..... , οι οποίοι δεν παραστάθηκαν.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20 Ιανουαρίου 2005 αίτηση προσδιορισμού οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης επί αναγκαστικής απαλλοτρίωσης των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε ενώπιον του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκε η 255/2006 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 10 Μαϊου 2006 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνον οι αναιρεσείοντες, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αχιλλέας Νταφούλης, ανέγνωσε την από 10 Απριλίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις προσκομιζόμενες με επίκληση ....και .... εκθέσεις επίδοσης των δικαστικών επιμελητών Θεσσαλονίκης ....και ..... αντίστοιχα, με τις επισυναπτόμενες στη δεύτερη έκθεση απόδειξη και βεβαίωση του άρθρου 128 παρ. 4 ΚΠολΔ, αποδεικνύεται ότι πιστό αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση στη σημερινή δικάσιμο επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στους αναιρεσίβλητους. Όμως αυτοί δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο και δεν παραστάθηκαν με πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Συνεπώς, η συζήτηση πρέπει να προχωρήσει σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Κατά την παράγραφο 1 εδ. α΄ του άρθρου 39 του "Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων" (α.ν. 1731/1939, όπως κωδικοποιήθηκε με το β.δ. της 29/30-4-1953 και τροποποιήθηκε μεταγενέστερα) που εφαρμόζεται στην κρινόμενη υπόθεση, ένεκα του χρόνου κήρυξης της παρακάτω απαλλοτρίωσης, "μετά πενταετία από τον τελεσίδικο προσδιορισμό της αποζημιώσεως ή της δημοσιεύσεως στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως, της γενόμενης στο Ταμείο Παρακαταθηκών και δανείων καταθέσεως της προσωρινής ή οριστικής μονάδος αποζημιώσεως, παραγράφεται η αξίωση του δικαιούχου, προς απόληψη αυτής", κατά δε τη διάταξη της παραγράφου 2 του ίδιου άρθρου "η παραπάνω βραχυπρόθεσμη παραγραφή, δεν χωρεί κατά του δικαιώματος για το δικαστικό προσδιορισμό της αποζημιώσεως".

Από τη διάταξη αυτή συνάγεται (πρβλ. άρθρο 10 του ν.δ. 797/1971 και ν.2882/2001), ότι σε αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτου το δικαίωμα (αξίωση) του ενδιαφερόμενου για το δικαστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης υπόκειται πλέον στη γενική παραγραφή, η οποία μετά την εισαγωγή του ΑΚ είναι 20ετής κατ' άρθρο 249 αυτού, ενόψει και της διάταξης του άρθρου 18 Εισαγ.

Νόμου ΑΚ. Στην ίδια παραγραφή, που αρχίζει από την κατάληψη του ακινήτου από τον υπερού η απαλλοτρίωση, υπόκειται και η διεκδικητική του ακινήτου αγωγή, μετά δε τη συμπλήρωση του χρόνου παραγραφής δεν μπορεί να ζητηθεί ο καθορισμός αποζημίωσης για το απαλλοτριωθέν, λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος αυτού που προβάλλει τον εαυτό του ως δικαιούχο.

Εξάλλου, από το γεγονός ότι κατά τη διαδικασία του καθορισμού της αποζημίωσης η δικαιοδοσία του δικαστηρίου περιορίζεται κατά κανόνα μόνο στον προσδιορισμό τιμής μονάδας, χωρίς την αναγνώριση δικαιούχων και την καταψήφιση υποχρέων (πρβλ άρθρα 14 παρ. 1, 18, 19, 20 και 26 ν.2882/2001), δεν αποκλείεται η έρευνα ζητημάτων, τα οποία έχουν σχέση με θεμελιώδεις ιδιότητες των δικαζομένων, όπως είναι και η ύπαρξη έννομου συμφέροντος για την κίνηση της διαδικασίας αυτής, πράγμα το οποίο εξετάζεται αυτεπάγγελτα από το δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης, κατά τα άρθρα 70 και 73 ΚΠολΔικ.

Στην κρινόμενη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε τα ακόλουθα: "Με την από 20-1-2005 αίτησή τους οι αιτούντες ζητούν να καθοριστεί οριστικά η τιμή μονάδας αποζημίωσης των ακινήτων που περιγράφουν στην αίτηση, τα οποία απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά, λόγω ρυμοτομίας, κατ' εφαρμογή του ρυμοτομικού σχεδίου του Δήμου Θεσσαλονίκης, το οποίο εγκρίθηκε με το από 3-4-1929 διάταγμα και εκδόθηκε η αρ. ....

πράξη τακτοποίησης και αναλογισμού αποζημίωσης της πολεοδομικής υπηρεσίας Θεσσαλονίκης, η οποία εγκρίθηκε με την .... απόφαση του Νομάρχη Θεσσαλονίκης. Η αίτηση είναι νόμιμη. Στηρίζεται στις διατάξεις των άρθρων 30, 32, 34, 42, 47 του ν.δ. 17/7-16.8.1923 "περί σχεδίου πόλεων", 6 του Ν. 5269/1931 και 10 του α.ν. 1731/1939, όπως αυτός ισχύει μετά την τροποποίησή του από το ν.δ. 3979/1959, 6, 8, 9, 10, 11, 38, 42 του β.δ.

της 29/30-4-1953, οι οποίες εφαρμόζονται λόγω του χρόνου που κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση [άρθρ. 31 παρ.1 του ν.δ. 797/1971]. Περαιτέρω, εφόσον έχει τηρηθεί η προδικασία που προβλέπεται από τις διατάξεις των άρθρων 6, 8, 10 και 11 του α.ν. 1731/1939, πρέπει να εξεταστεί κατ' ουσίαν. Από τις διατάξεις των άρθρων 16 παρ.2, 4, 39 του α.ν. 1731/1939, όπως η πρώτη από αυτές τροποποιήθηκε με το άρθρο 63 παρ.3 και 5 του Κ.Πολ.Δ., σαφώς συνάγεται, ότι προσδιορισθείσης προσωρινώς της αποζημιώσεως απαλλοτριωθέντος ακινήτου, επέρχεται μεν κατά τους όρους των άρθρων 7 και 24 του ίδιου νόμου η συντέλεση της απαλλοτριώσεως, ο καθού όμως η απαλλοτρίωση, εφόσον δεν του κοινοποιήθηκε η απόφαση που προσδιόρισε την προσωρινή αποζημίωση, διατηρεί ακέραια την αξίωσή του να ζητήσει τον οριστικό προσδιορισμό της, αφού ο νόμος δεν ορίζει γι' αυτήν ειδική παραγραφή.

Κατά τη διάταξη 31 παρ.1 του ν.δ. 797/71, που είναι διαχρονικού δικαίου, οι διατάξεις αυτού εφαρμόζονται στις αναγκαστικές απαλλοτριώσεις που κηρύσσονται μετά την έναρξη της ισχύος του, ενώ αυτές που κηρύχθηκαν προηγουμένως εξακολουθούν να διέπονται από τις μέχρι τούδε κείμενες διατάξεις. Περαιτέρω, κατά το προαναφερόμενο ν.δ.

δεν προβλεπόταν προθεσμία άσκησης της αίτησης για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδας αποζημιώσεως. Στην προκείμενη περίπτωση οι καθών η αίτηση προβάλλουν την ένσταση της παραγραφής του δικαιώματος των αιτούντων να ζητήσουν το δικαστικό προσδιορισμό της αποζημιώσεως, επικαλούμενοι την πάροδο εικοσαετίας από τότε που κατέστη αμετάκλητη η πράξη τακτοποίησης, δηλονότι κατά τους ισχυρισμούς τους από το 1967 και περαιτέρω από της καταλήψεως του ακινήτου από το Δήμο προς εκτέλεση της ρυμοτομίας, ήτοι κατά τους ισχυρισμούς τους από το 1971.

Η ένσταση αυτή, ενόψει των προαναφερομένων στο νομικό μέρος, κρίνεται απορριπτέα ως μη νόμιμη, καθόσον λόγω του χρόνου κηρύξεως της απαλλοτριώσεως και της δημοσιεύσεως της σχετικής αποφάσεως, κατά το ισχύον νομικό καθεστώς του οποίου δεν ετίθετο προθεσμία στους δικαιούχους, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ακολούθως δεν τους επιδόθηκε απόφαση προσωρινού προσδιορισμού αποζημιώσεως, οι τελευταίοι, ως είναι οι αιτούντες, διατηρούν την ένδικη αξίωση.

Περαιτέρω, ως προς την επικαλούμενη κατάληψη από το Δήμο και την μετά από αυτήν πάροδο της εικοσαετούς προθεσμίας αποσβέσεως του δικαιώματος της κυριότητάς τους στα επίδικα, το δικαστήριο κρίνει πέραν των ως άνω ότι οι καθών δεν νομιμοποιούνται ενεργητικώς να τις επικαλούνται, καθόσον το δικαίωμα ανήκει στον διενεργήσαντα την κατάληψη Δήμο".

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο, παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή, τις επικαλούμενες στο αναιρετήριο ως άνω διατάξεις ουσιαστικού δικαίου του α.ν. 1731/1939, όπως κωδικοποιήθηκε με το β.δ. της 29/30-4-1953 και τροποποιήθηκε μεταγενέστερα, καθώς και των άρθρων 249 ΑΚ και 18 του εισαγ. αυτού νόμου, αφού οι ως άνω ισχυρισμοί (ενστάσεις) των αναιρεσειόντων, κατά τους οποίους α) το δικαίωμα των αναιρεσιβλήτων να ζητήσουν καθορισμό τιμής μονάδας αποζημίωσης υπέκυψε στην 20ετή παραγραφή που συμπληρώθηκε και β) δεν έχουν έννομο συμφέρον να ζητήσουν οι ίδιοι τον καθορισμό τιμής μονάδας αποζημίωσης, λόγω παραγραφής και της διεκδικητικής αγωγής τους, καθόσον από το 1971 το ακίνητο το κατέλαβε ο υπερού η απαλλοτρίωση Δήμος Θεσσαλονίκης που έγινε κύριος αυτού, ήταν νόμιμοι σύμφωνα με όσα στη μείζονα σκέψη της παρούσας απόφασης αναφέρθηκαν, και έπρεπε να εξεταστούν κατ' ουσίαν (σχ ΑΠ 528/2005, 1157/2003, 596/1984).

Συνακόλουθα το Εφετείο υπέπεσε στην αποδιδόμενη πλημμέλεια, που προβλέπεται από το εδάφιο 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ, γι' αυτό και πρέπει ο μοναδικός λόγος της αναίρεσης να γίνει δεκτός ως βάσιμος, ώστε να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και στη συνέχεια να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο που την εξέδωσε, διότι είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔικ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 255/2006 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο Θεσσαλονίκης, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, που ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 30 Μαΐου 2007.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 6 Ιουνίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ