1246/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1246 / 2008 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1246/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β'2 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο, Ηλία Γιαννακάκη, Χρήστο Αλεξόπουλο, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Ζήση Βασιλόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Απριλίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ - ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Ανδρέα Πετρόπουλο και Ελένη Βακαλοπούλου.

Των αναιρεσίβλητων: 1. ...., 2. ...., 3. ...., 4. ...., 5......., 6......, και 7......, οι οποίες δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5/12/2002 αγωγή των ήδη αναιρεσίβλητων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 450/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3421/2005 οριστική του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 27/6/2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ζήσης Βασιλόπουλος, ανέγνωσε την από 11/3/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης. Οι πληρεξούσιοι της αναιρεσείουσας ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, όπως προκύπτει από τις επικαλούμενες και προσκομιζόμενες εκθέσεις επίδοσης ..., ...., ...., ...., .... του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών ..., ... και ... του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Πατρών ..., με επιμέλεια της αναιρεσείουσας επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στις αναιρεσίβλητες επικυρωμένο ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με την υφιστάμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο. Επομένως, εφόσον οι αναιρεσίβλητες δεν εμφανίστηκαν κατά την άνω δικάσιμο, κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση από της σειρά του οικείου πινακίου, πρέπει, κατά το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, να προχωρήσει η συζήτηση της αίτησης, παρά την απουσία αυτών.

Επειδή, κατά την έννοια του άρθρου 281 Α.Κ. το δικαίωμα ασκείται καταχρηστικά και όταν η συμπεριφορά του δικαιούχου, που προηγήθηκε από την άσκησή του, καθώς και η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε κατά το διάστημα που μεσολάβησε δημιούργησαν στον οφειλέτη την εύλογη πεποίθηση ότι δεν θ' ασκηθεί το δικαίωμα, κατά τρόπο ώστε η μεταγενέστερη άσκησή του που θα έχει επαχθείς για τον οφειλέτη συνέπειες να μη δικαιολογείται επαρκώς και να υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή ο οικονομικός σκοπός του δικαιώματος.

Μόνη η μακροχρόνια αδράνεια του δικαιούχου, και όταν ακόμη δημιούργησε στον οφειλέτη την πεποίθηση ότι δεν υπάρχει το δικαίωμα ή ότι δεν πρόκειται πλέον αυτό να ασκηθεί δεν αρκεί για να καταστήσει καταχρηστική τη μεταγενέστερη άσκηση αυτού, αλλ' απαιτείται να συντρέχουν επιπροσθέτως ειδικές συνθήκες και περιστάσεις προερχόμενες κυρίως από την συμπεριφορά του δικαιούχου και του οφειλέτη που προηγήθηκε, ενόψει των οποίων (συνθηκών και περιστάσεων) και της αδράνειας του δικαιούχου, η άσκηση του δικαιώματος που επακολούθησε και που τείνει σε ανατροπή της κατάστασης, που δημιουργήθηκε και διατηρήθηκε επί μακρό χρόνο, να εξέρχεται από τα όρια που τίθενται με τη διάταξη του άρθρου 281 Α.Κ.

Στην περίπτωση αυτή η επιχειρούμενη από τον δικαιούχο ανατροπή της πιο πάνω κατάστασης δεν είναι απαραίτητο να προκαλεί αφόρητες ή δυσβάσταχτες συνέπειες για τον οφειλέτη και να θέτει έτσι σε κίνδυνο την οικονομική υπόσταση της επιχείρησής του, αλλ' αρκεί να έχει δυσμενείς απλώς επιπτώσεις στα συμφέροντα του (ολ.

ΑΠ 8/2001). Εξάλλου η μελλοντική άσκηση και από τρίτους παρόμοιων αξιώσεων, στην περίπτωση που ευδοκιμήσει η επίδικη, δε συνιστά από μόνη της τις προαναφερόμενες ειδικές περιστάσεις, αφού η ενέργεια αυτή αφορά αποκλειστικά τις συνέπειες που μπορεί να έχει για τον οφειλέτη η ικανοποίηση του δικαιώματος που ήδη ασκήθηκε και συνδέεται με τη συμπεριφορά του δικαιούχου και του οφειλέτη που προηγήθηκε της άσκησης του δικαιώματος.

Αν όμως συντρέχουν οι προερχόμενες από τη συμπεριφορά αυτών ειδικές περιστάσεις, οι ενέργειες των τρίτων, που έχουν ήδη ασκήσει ή αναμένεται βασίμως ότι θ' ασκήσουν όμοιες αξιώσεις, μπορούν να ληφθούν υπόψη για την εκτίμηση επαχθών συνεπειών που θα έχει για τον οφειλέτη η ικανοποίηση της επίδικης αξίωσης, στις περιπτώσεις ιδίως που κρίνεται ότι η ικανοποίηση της επίδικης αξίωσης μόνο δεν θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στα συμφέροντα του οφειλέτη.

Στην προκείμενη περίπτωση από τα προσκομιζόμενα διαδικαστικά έγγραφα προέκυψαν τα ακόλουθα: Με την αγωγή που άσκησαν οι αναιρεσίβλητες κατά της αναιρεσείουσας εταιρίας ισχυρίζονται ότι απασχολούνται στην τελευταία ως διοικητικοί υπάλληλοι, με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, και ζητούν να τους καταβληθεί το επίδομα τέκνων του χρονικού διαστήματος από 7-9-1999 έως 30-6-2002, το οποίο η αναιρεσείουσα δεν τους κατέβαλε, διότι το εν λόγω επίδομα το εισέπρατταν οι σύζυγοί τους.

Η αναιρεσείουσα ζήτησε την απόρριψη της αγωγής προτείνοντας, εκτός των άλλων, παραδεκτώς στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, ένσταση καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος, για λήψη από τις αναιρεσίβλητες του επίδικου επιδόματος, την οποία ένσταση επανέφερε νόμιμα στο Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο και το οποίο επιλήφθηκε κατόπιν εφέσεως της αναιρεσείουσας - εναγομένης κατά της πρωτόδικης απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών, που είχε κάνει δεκτή την αγωγή των αναιρεσιβλήτων.

Ειδικότερα η αναιρεσείουσα ισχυρίστηκε ότι: 1) Οι αναιρεσίβλητες επί μακρό χρόνο εισέπρατταν το μισθό τους χωρίς να προβάλουν αντίρρηση η επιφύλαξη μολονότι στην έγγραφη μηνιαία ανάλυση της μισθοδοσίας περιεχόταν πρόκληση της αναιρεσείουσας προς αυτές να εκφέρουν τυχόν διαφωνίες τους επί των κονδυλίων της μισθοδοσίας. 2) Σε περίπτωση ευδοκίμησης της κρινόμενης αγωγής των αναιρεσιβλήτων, άλλων εκκρεμών και όσων αναμένεται βασίμως ότι θ' ασκηθούν σχετικά με τη λήψη του επίδικου επιδόματος τέκνων θα επέλθει τεράστια και ανεπανόρθωτη ζημία στην αναιρεσείουσα, της οποίας το συσσωρευμένο έλλειμμα στις 31-12-1998 ανερχόταν στο ποσό των 65.145.675.048 δραχμών και η επιβάρυνσή της από τις εκκρεμείς αγωγές ανερχόταν σε 1.127.000.000 δραχμών, θα υπάρξει αδυναμία επιχειρησιακής και οικονομικής επιβίωσής της, ανατροπή των προϋπολογισμών και του προγράμματος εξυγίανσή της, με συνέπεια αυτή να βρεθεί και πάλι προ του κινδύνου χρεοκοπίας της.

Το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, έκρινε ότι τα ανωτέρω πραγματικά γεγονότα που επικαλείται η αναιρεσείουσα - εναγομένη και αν ακόμη θεωρηθούν αληθή, δεν επαρκούν για τη θεμελίωσή της από το άρθρο 281 ΑΚ ένστασης. Έτσι απέρριψε την ένσταση αυτή ως μη νόμιμη και δέχθηκε την αγωγή των αναιρεσιβλήτων.

Με την κρίση αυτή το Πολυμελές Πρωτοδικείο παραβίασε την προαναφερόμενη ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 282 Α.Κ., διότι, υπό τα προεκτιθέμενα πραγματικά περιστατικά, η άσκηση του δικαιώματος των αναιρεσιβλήτων αντίκειται στις καθοριζόμενες από τη διάταξη αυτή αρχές, αφού η περιγραφόμενη ως άνω συμπεριφορά τούτων δικαιολογεί στην αναιρεσείουσα την εύλογη πεποίθηση ότι δεν πρόκειται οι αναιρεσίβλητες ν' ασκήσουν το δικαίωμά τους αυτό, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μέχρι το χρόνο της άσκησης της αγωγής η συγκεκριμένη, δύσκολη για την αναιρεσείουσα, κατάσταση, η αναδρομική ανατροπή της οποίας θα είναι οικονομικά υπέρμετρα επαχθής, ενόψει του ότι το αξιούμενο, για την ίδια αιτία από ικανό αριθμό υπαλλήλων ποσό μεγαλύτερον των 1.127.000.000 δραχμών, λόγω του πάγια ελλειμματικού προϋπολογισμού της είναι αδύνατο να εκταμιευθεί.

Επομένως ο μόνος λόγος αναίρεσης από τον αρ. 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. είναι βάσιμος και πρέπει, ως εκ τούτου ν' αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ. προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 3421/2005 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τις αναιρεσίβλητες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας που ορίζει στο ποσό των χιλίων πεντακοσίων (1500) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Μαΐου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 9 Ιουνίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ