1245/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1245 / 2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1245/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Μαρτίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ομόρρυθμης Εταιρείς με την επωνυμία "ΑΦΟΙ Χ Ομόρρυθμος Εταιρείας" που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Πάσχο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον κ. Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην ... και εν προκειμένω και από τον κ. Προϊστάμενο της ΔΟΥ ..., το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Παναγιώτη Παππά πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. .

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-7- 2002 της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 633/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 1288/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 23-8-2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Ζώης ανέγνωσε την από 22-2-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 361, 455 επ και 471 του ΑΚ, οι οποίες εφαρμόζονται, σύμφωνα με το άρθρο 29 του ν. 813/78 (ήδη άρθρο 44 του π.δ. 34/95) και στις εμπορικές μισθώσεις, συνάγεται ότι η μεταβίβαση ολόκληρης της μισθωτικής σχέσης από το μισθωτή προς τρίτο, εκτός των προβλεπομένων στο άρθρο 6 παρ.3 και 4 του ν.813 (άρθρο 12 π.δ. 34/95) περιπτώσεων, γίνεται μόνο με τον συνδυασμό εκχώρησης και αναδοχής χρέους κατόπιν συναινέσεως του εκμισθωτή.

Με την εκχώρηση μεταβιβάζεται η σχέση με την ενεργητική της μορφή και με την αναδοχή χρέους με την παθητική της μορφή. Μόνη η σύμβαση μεταξύ μισθωτή και τρίτου για μεταβίβαση προς το δεύτερο της μισθωτικής σχέσης, χωρίς συναίνεση του εκμισθωτή, δεν καθιστά τον τρίτο, μισθωτή στη σχέση αυτή και ως εκ τούτου ο τελευταίος δεν αποκτά κανένα δικαίωμα από τη μίσθωση έναντι του εκμισθωτή.

Εξάλλου, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 361, 593 ΑΚ και 6 παρ.1 και 2 του ν.813/78, όπως το τελευταίο αντικαταστάθηκε με το άρθρο 2 παρ.1 του ν.2041/92, προκύπτει ότι με συμφωνία των μερών μπορεί να παραχωρηθεί η χρήση του μισθίου σε τρίτον ή σε εταιρεία που έχει συσταθεί με συμμετοχή και του μισθωτή. Η παραχώρηση όμως αυτή της χρήσης του μισθίου δεν αλλοιώνει υποκειμενικά τη μισθωτική σχέση, η οποία εξακολουθεί να λειτουργεί μεταξύ των αρχικών συμβαλλομένων, εκμισθωτή και μισθωτή και να έχει ο πρώτος την ιδιότητα του εκμισθωτή, ο δεύτερος δε την ιδιότητα του μισθωτή και η νομιμοποίηση για την άσκηση των δικαιωμάτων, που απορρέουν από την αρχική σύμβαση της μίσθωσης, εξακολουθεί να υπάρχει μεταξύ τους.

Τα αυτά ισχύουν και σε περίπτωση παραχώρησης της χρήσης σε εταιρεία που θα συσταθεί μεταξύ των συμμισθωτών, εκτός αν ρητά συμφωνηθεί μεταξύ των συμβαλλομένων και των νομίμων εκπροσώπων της εταιρείας η μεταβίβαση της μισθωτικής σχέσης στην εν λόγω εταιρεία. Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 847,850,471 και 477 ΑΚ σαφώς προκύπτει, ότι με την άτυπη, υποσχετική σύμβαση σωρευτικής αναδοχής χρέους, που καταρτίζεται μεταξύ του δανειστή και τρίτου, παράγεται αυθυπόστατη, έναντι της κυρίας οφειλής, ενοχή του τρίτου (αναδοχέα) έναντι του δανειστή, δημιουργουμένης παθητικής εις ολόκληρο ενοχής, δικαιουμένου του δανειστή, κατ' επιλογή του, να απαιτήσει την εκπλήρωση της παροχής είτε από τον παλαιό οφειλέτη είτε από τον αναδοχέα του χρέους.

Η αναδοχή μπορεί να αφορά και μελλοντικό χρέος.. Ως μελλοντικό χρέος νοείται είτε εκείνο του οποίου ο νομικός λόγος παραγωγής υπάρχει κατά την κατάρτιση της σύμβασης αναδοχής, αλλά δεν έχει γεννηθεί ακόμη (περιορισμένη μελλοντική απαίτηση), είτε εκείνο του οποίου ούτε ο λόγος παραγωγής ούτε η απαίτηση υπάρχει κατά την κατάρτιση της σύμβασης (πλήρης μελλοντική απαίτηση), υπό την προϋπόθεση όμως ότι και στις δύο περιπτώσεις το μελλοντικό χρέος είναι οριστό, μπορεί δηλαδή να προσδιορισθεί κατά τον χρόνο που γεννάται η σχετική αξίωση έναντι του οφειλέτη.

Τέλος, από τις διατάξεις των άρθρων 455,460,461, 462 και 477 ΑΚ σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 1 παρ.2 , και 2 ΝΔ 356/1974 (ΚΕΔΕ) και 4 παρ.7 του ν. 2238/94 ¨Κύρωση του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος" προκύπτει ότι ο υπόχρεος έναντι του Δημοσίου προς καταβολή φόρου για εισόδημα που αποκτά από την εκμίσθωση ακινήτου, όπως είναι και ο εκμισθωτής αυτού, σύμφωνα με το άρθρο 20 του άνω ν.2238/94, μπορεί να εκχωρήσει προς το Δημόσιο τα μη εισπραχθέντα από αυτόν μισθώματα, στην καταβολή των οποίων υποχρεούται ο μισθωτής καθώς και ο εις ολόκληρο με αυτόν ενεχόμενος τρίτος, ο οποίος με σύμβαση με τον δανειστή εκμισθωτή αποδέχθηκε σωρευτικώς την καταβολή αυτών, με σχετική δήλωσή του που υποβάλλεται στον αρμόδιο για τη φορολογία του προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ., παραδίδοντας συγχρόνως σ' αυτόν τα αποδεικτικά της εκχωρούμενης απαίτησης έγγραφα Από της δηλώσεως αυτής του εκχωρητή, με τη βεβαίωση αυτού ότι δεν κατέχει άλλα αποδεικτικά της εκχωρούμενης απαίτησης έγγραφα, το Δημόσιο ως εκδοχέας της εκχωρούμενης απαίτησης υποκαθίσταται ως προς την εκχωρούμενη απαίτηση στα δικαιώματα του εκχωρητή, ως ειδικός διάδοχος αυτού, μη απαιτουμένης, κατά την ειδικώς ρυθμίζουσα την εκχώρηση αυτή διάταξη του άνω άρθρου 4 παρ.7 του ν. 2238/94, αναγγελίας της εκχωρήσεως προς τον εκχωρούμενο οφειλέτη, η δε εκχωρούμενη απαίτηση αποτελεί δημόσιο έσοδο που εισπράττεται από τον εκχωρούμενο οφειλέτη σύμφωνα με τις διατάξεις του Κ.Ε.Δ.Ε..

Στον εκχωρούμενο οφειλέτη, εναντίον του οποίου επισπεύδεται διοικητική εκτέλεση προς είσπραξη της άνω ιδιωτικής φύσεως εκχωρηθείσας απαίτησης, παρέχεται το δικαίωμα να ασκήσει ανακοπή κατά τα άρθρα 73 επ. του Κ.Ε.Δ.Ε., η οποία δικάζεται από το αρμόδιο πολιτικό δικαστήριο, σύμφωνα με τα άρθρα 583- 585 ΚΠολΔ.

Με την ανακοπή αυτή επιτρέπεται η προβολή κάθε αντίρρησης, ουσιαστικού ή δικονομικού δικαίου, κατά του νομίμου τίτλου και της απαίτησης, στην απόδειξη της οποίας υποχρεούται το καθού η ανακοπή Δημόσιο. Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων προκύπτει ότι η ήδη αναιρεσείουσα με την ανακοπή της εναντίον του ήδη αναιρεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου, ζήτησε, για τους αναφερόμενους σ' αυτή λόγους, την ακύρωση των ατομικών ειδοποιήσεων και της πράξεως χρηματικής βεβαίωσης του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. ..., με τις οποίες βεβαιώθηκε εις βάρος της, ως δημόσιο έσοδο, ποσό 7.406,30 ευρώ.

Το Εφετείο, δικάζοντας έφεση του καθού η ανακοπή Ελληνικού Δημοσίου, κατά της εκκαλουμένης απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου, με την οποία έγινε δεκτή η ανακοπή και ακυρώθηκαν οι προσβαλλόμενες ως άνω πράξεις, δέχθηκε την έφεση και αφού εξαφάνισε την εκκαλουμένη, απέρριψε την ανακοπή της ήδη αναιρεσείουσας, δεχόμενο ανελέγκτως ως αποδειχθέντα τα εξής:

Με το από 15.1.1992 ιδιωτικό συμφωνητικό εμπορικής μίσθωσης οι Κ χήρα Λ, Α και Β εκμίσθωσαν στους Δ και Ξ, ένα κατάστημα επί της οδού ..., προκειμένου να χρησιμοποιηθεί από του συμμισθωτές ως κατάστημα κοσμηματοπωλείου. Με τον 5ο όρο του μισθωτηρίου, συμφωνήθηκαν επί λέξει τα εξής: "Απαγορεύεται απολύτως οποιαδήποτε μετατροπή της χρήσης του μισθίου, καθώς και η ολική ή η μερική υπεκμίσθωσή του ή υπό οιονδήποτε τίτλο μετά η άνευ ανταλλάγματος παραχώρηση της χρήσης του μισθίου σε τρίτον χωρίς τη ρητή έγγραφη συναίνεση των εκμισθωτών.

Επιτρέπεται η σύσταση ομόρρυθμης εταιρίας, που θα έχει νομική προσωπικότητα, μεταξύ των μισθωτριών και της Φ ή και οποιουδήποτε άλλου, στην οποία ομόρρυθμη εταιρία θα μετέχουν οι μισθώτριες με ποσοστό τουλάχιστον 51% και η οποία θα στεγάζεται στο μίσθιο και θα είναι αλληλέγγυα και εις ολόκληρον με τις μισθώτριες συνυπεύθυνη και υπόχρεα για την καταβολή των μισθωμάτων και την τήρηση όλων των όρων και συμφωνιών του παρόντος .

Οι μισθωτές υποχρεούνται μέσα σε 10 ημέρες από τη σύσταση-δημοσίευση του καταστατικού της εταιρίας να επιδώσουν με δικαστικό επιμελητή στους εκμισθωτές επίσημο αντίγραφο του καταστατικού". Οι μισθωτές αδελφοί, κάνοντας χρήση του άνω όρου του μισθωτηρίου, συνέστησαν μεταξύ τους το έτος 1992 την ανακόπτουσα και ήδη αναιρεσείουσα ομόρρυθμη εταιρία, της οποίας νόμιμοι εκπρόσωποι είναι οι ίδιοι και η οποία έκανε έκτοτε χρήση του μισθίου, χρησιμοποιώντας αυτό ως κατάστημα κοσμηματοπωλείου, και η οποία, δια των νομίμων εκπροσώπων της, που ήσαν οι συμμισθωτές αδελφοί, αποδέχθηκε τον όρο του μισθωτηρίου συμφωνητικού, ότι η υπ' αυτών συσταθείσα εταιρία ευθύνεται εις ολόκληρο με τους μισθωτές για την καταβολή των μισθωμάτων, καταρτισθείσας έτσι, μεταξύ εκμισθωτών και εταιρίας, σύμβασης σωρευτικής αναδοχής χρέους, χωρίς όμως οι μισθωτές και νόμιμοι εκπρόσωποί της να τηρήσουν τη συμβατική τους υποχρέωση για επίδοση του καταστατικού της εταιρίας στους εκμισθωτές, εντός 10 ημερών από της συστάσεώς της.

Περαιτέρω, το Εφετείο δέχεται ότι κατά το έτος 1999 (από 1.1. μέχρι 31.12.1999) ούτε οι μισθωτές ούτε η ανακόπτουσα, που αναδέχθηκε σωρευτικώς το χρέος των μισθωτών για καταβολή των οφειλομένων στους εκμισθωτές μισθωμάτων, κατέβαλαν στους εκμισθωτές τα οφειλόμενα μισθώματα, ανερχόμενα στο συνολικό ποσό των 2.436.000 δρχ. (203.000 δρχ.

το μήνα) και οι εκμισθωτές την 25.2.2000, προκειμένου να απαλλαγούν από τη φορολογική τους υποχρέωση για τα μη εισπραχθέντα από αυτούς ως άνω μισθώματα, με σχετικές τους δηλώσεις, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ.7 του ν. 2238/94, εκχώρησαν την αναλογούσα σε καθέναν απαίτηση επί των μισθωμάτων εις βάρος της ανακόπτουσας στο Ελληνικό Δημόσιο, το οποίο δια του αρμοδίου προϊσταμένου του Δημοσίου Ταμείου της Δ.Ο.Υ. ...

βεβαίωσε με την ανακοπτόμενη υπ' αριθμ. 10768/5.12.2001 πράξη του το άνω ποσό, ως δημόσιο έσοδο εις βάρος της ανακόπτουσας ως οφειλέτη και απέστειλε προς αυτή τις ανακοπτόμενες ατομικές ειδοποιήσεις για την πληρωμή του βεβαιωθέντος ποσού με τις σχετικές επ' αυτού προσαυξήσεις. Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο απέρριψε την ανακοπή της ήδη αναιρεσείουσας ανακόπτουσας, με την οποία αυτή ζήτησε την ακύρωση των άνω πράξεων για τους λόγους α) αυτή δεν όφειλε στους εκχωρητές εκμισθωτές το ποσό των εκχωρηθέντων μισθωμάτων, διότι ουδέποτε συνήψαν σύμβαση μίσθωσης με τους εκχωρητές (1ος λόγος), β) διότι ουδέποτε έγινε αναγγελία της εκχωρηθείσας απαίτησης σ' αυτούς και δεν εκλήθησαν από το Ελληνικό Δημόσιο να εκφράσουν τις απόψεις τους πριν την έκδοση των ανακοπτομένων πράξεων (2ος λόγος), γ) επικουρικώς, και αν ήθελε γίνει δεκτό ότι υπήρξε μισθώτρια, υποχρεούμενη στην καταβολή των εκχωρηθέντων μισθωμάτων, ουδέν οφείλει για τα εκχωρηθέντα μισθώματα (3ος λόγος), δ) διότι δεν προκύπτει ότι η εκχωρηθείσα απαίτηση είναι βεβαία και εκκαθαρισμένη (4ος λόγος) και ε) διότι η εκχωρηθείσα απαίτηση ήταν ανύπαρκτη έναντι αυτής (5ος λόγος). 'Ετσι που έκρινε, το Εφετείο, δεχόμενο εις ολόκληρο ενοχή της αναιρεσείουσας ανακόπτουσας έναντι των εκμισθωτών για την πληρωμή των οφειλομένων από τους μισθωτές μισθωμάτων του μισθίου καταστήματος, με πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 477,455,463 ΑΚ, 4 παρ.7 ν. 2238/94 και 1,2 του ΚΕΔΕ.

Με την κρινόμενη αίτηση η ανακόπτουσα (αναιρεσείουσα) αποδίδει στο Εφετείο τις εξής αιτιάσεις: α)ότι χωρίς αιτιολογίες άλλως με ανεπαρκείς αιτιολογίες δέχθηκε την ύπαρξη κενού στις δηλώσεις βουλήσεως των συμβληθέντων εκμισθωτών και μισθωτών, ως προς τον περιεχόμενο στο άνω υπ' αριθμ. 5 όρο της μισθωτικής σύμβασης ειδικότερο όρο πως οι μισθωτές υποχρεούνται εντός 10 ημερών από της δημοσιεύσεως του καταστατικού της εταιρίας να επιδώσουν αντίγραφο αυτού στους εκμισθωτές, προβαίνοντας δε σε ερμηνεία του όρου αυτού και δεχόμενο ότι, σύμφωνα με τους κανόνες της καλής πίστεως και των συναλλακτικών ηθών, η βούληση των μερών ήταν όπως σε περίπτωση παράβασης της άνω υποχρέωσης των μισθωτών παρέχεται δικαίωμα καταγγελίας στους εκμισθωτές, παραβίασε εκ πλαγίου τους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ (1ος λόγος κατά το πρώτο σκέλος του και 2ος λόγος), β)ότι χωρίς αιτιολογίες άλλως με ανεπαρκείς αιτιολογίες δέχθηκε ότι η αναιρεσείουσα υποχρεούται στην καταβολή των εκχωρηθέντων μισθωμάτων και απέρριψε το λόγο ανακοπής, ότι αυτή ουδέποτε υπήρξε μισθώτρια των εκχωρητών ή υπομισθώτρια (1ος λόγος κατά το δεύτερο σκέλος του) και γ) ότι παραβίασε εκ πλαγίου τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 305 και 306 ΑΚ (6ος λόγος) Οι λόγοι αυτοί, ως αιτιάσεις από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι αλυσιτελείς, διότι το Εφετείο δέχθηκε εις ολόκληρο ενοχή της ανακόπτουσας για την καταβολή των οφειλομένων από τους μισθωτές μισθωμάτων του έτους 1999 δυνάμει συμβάσεως σωρευτικής αναδοχής χρέους και όχι λόγω μεταβίβασης με τη συναίνεση των εκμισθωτών της μισθωτικής σχέσης στην ανακόπτουσα, ώστε αυτή να ευθύνεται ως μισθώτρια για την καταβολή των μισθωμάτων.

Με τους 3ο και 7ο λόγους η αναιρεσείουσα αιτιάται ότι το Εφετείο παρά τον νόμο δεν έλαβε υπόψη τα αναφερόμενα σ' αυτούς αποδεικτικά μέσα (αγωγές κλπ), τα οποία αυτή επικαλέστηκε και προσκόμισε προς απόδειξη του ισχυρισμού της πως δεν υπήρξε ποτέ μισθώτρια ή υπομισθώτρια του μισθίου. Και οι λόγοι αυτοί από τον αριθμό 11 του άρθρου 559 είναι αλυσιτελείς, διότι ο ισχυρισμός προς απόδειξη του οποίου αυτά προσκομίστηκαν δεν ασκεί επίδραση στην έκβαση της δίκης, αφού, όπως προαναφέρθηκε , το Εφετείο δέχθηκε ότι η υποχρέωση της αναιρεσείουσας για καταβολή των οφειλομένων μισθωμάτων απορρέει από την μεταξύ αυτής και των εκμισθωτών καταρτισθείσα σύμβαση σωρευτικής αναδοχής χρέους.

Ο 4ος και 5ος λόγοι, με τους οποίους προσάπτονται στο Εφετείο αντιστοίχως οι αιτιάσεις ότι δέχθηκε πράγματα ως αληθινά χωρίς να διατάξει απόδειξη και "έσφαλε ως προς την εκτίμησιν των πραγματικών γεγονότων της υπό κρίσιν υποθέσεως και του περιεχομένου των προσκομισθέντων εγγράφων...", είναι απαράδεκτοι, ο πρώτος μεν διότι δεν ιδρύεται πλέον ο λόγος αυτός αναίρεσης, ο δεύτερος δε διότι πλήττεται απαραδέκτως η εκτίμηση των αποδείξεων από το Εφετείο.

Απορριπτομένων όλων των λόγων, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση, καταδικασθεί δε η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου (άρθρα 176,183 ΚΠολΔ και 22 ν.3693/57)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 23 Αυγούστου 2008 αίτηση της εταιρίας με την επωνυμία "ΑΦΟΙ Χ ΟΕ" για αναίρεση της υπ' αριθμ.1288/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου από διακόσια ογδόντα (280) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Μαΐου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Ιουνίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ