Supreme Court dismisses appeal by State against minors' contract breach due to minor's adulthood and lack of proper service.

Απόφαση 1243 / 2025 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1243/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αγάπη Τζουλιαδάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιφιγένεια Ματσούκα, Φωτεινή Μηλιώνη, Ευαγγελία Στεργίου, Ευγενία Μπιτσακάκη-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 2 Απριλίου 2025, με την παρουσία και του γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπουμένου υπό του Υπουργού Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα (ΑΦΜ ...), οδός ... και εν προκειμένω υπό του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. Αγρινίου, που κατοικοεδρεύει στο Αγρίνιο, οδός ..., το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Θησέα Κουρή, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ε. Β. Ρ., συζ. Δ. Μ., 2) Δ. Χ. Μ. και της Ε. Β. Ρ., κατοίκων ..., ως ασκούντων τη γονική μέριμνα και επιμέλεια της ανηλίκου θυγατέρας τους Ν. - Ε. θυγ. Δ. Μ., κατοίκου ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-7-2000 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αγρινίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 125/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7/2017 του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδος. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί το αναιρεσείον με την από 23-1-2019 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 127 του Α.Κ. όποιος έχει συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας του (ενήλικος) είναι ικανός για κάθε δικαιοπραξία. Κατά άρθρο 63 παρ.1 εδ. α' του Κ.Πολ.Δ. όποιος είναι ικανός για οποιαδήποτε δικαιοπραξία μπορεί να παρίσταται στο δικαστήριο με το δικό του όνομα. Από τον συνδυασμό των άνω διατάξεων συνάγεται ότι αυτός που συμπλήρωσε το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας του είναι ικανός για κάθε δικαιοπραξία και μπορεί να παρίσταται στο δικαστήριο με το δικό του όνομα.

Επομένως, μετά την ενηλικίωση του μέχρι τούδε ανικάνου παράστασης στο δικαστήριο με το δικό του όνομα διαδίκου, παύει αυτοδικαίως η αντιπροσωπευτική εξουσία του νομίμου αντιπροσώπου του (ήτοι των ασκούντων, κατ' άρθρο 1510 Α.Κ., την γονική μέριμνα αυτού γονέων του) και χωρίς να μεσολαβήσει διακοπή της δίκης, κατ' άρθρο 286 Κ.Πολ.Δ., συνεχίζεται η διαδικασία με την συμμετοχή του ενηλίκου διαδίκου.

Αν δε η ενηλικίωση αυτού έλαβε χώρα πριν από την έκδοση της απόφασης του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου, η αναίρεση κατά της απόφασης αυτής πρέπει να ασκείται από αυτόν ή κατ' αυτού στο δικό του όνομα και όχι στο όνομα του τέως αντιπροσώπου του, εφόσον ο συμμετάσχων στη δευτεροβάθμια δίκη αναιρεσείων ή αναιρεσίβλητος έχει λάβει γνώση της ενηλικίωσης του αντιδίκου του.

Τυχόν ασκηθείσα αίτηση αναίρεσης κατά ήδη ενηλικιωθέντος διαδίκου, ως εκπροσωπούμενου από το νόμιμο αντιπρόσωπό του (γονέα του) είναι απαράδεκτη (άρθρο 577 παρ. 2 ΚΠολΔ), για έλλειψη αναγκαίας διαδικαστικής προϋπόθεσης, δηλαδή του ίδιου του υποκειμένου της διαδικαστικής πράξης, εκτός αν ο αναιρεσείων αγνοούσε το γεγονός της ενηλικίωσης (Α.Π. 1575/2021, ΑΠ 1136/2021, ΑΠ 1263/2018).

Εξάλλου από τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 1 και 2 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι, αν κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανιστεί κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ή εμφανιστεί και δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, τότε ερευνάται αν ο απολειπόμενος ή ο μη παριστάμενος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, διάδικος, κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση για συζήτηση δεν επιδόθηκε καθόλου, ή επιδόθηκε μεν αλλά όχι νόμιμα και εμπρόθεσμα, ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται (για συζήτηση) με νέα κλήση (ΑΠ 1675/2023, ΑΠ 1507/2022).

Στην αντίθετη περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Περαιτέρω, από την παράγραφο 3 του ιδίου ως άνω άρθρου 576 Κ.Πολ.Δ., όπως αυτή ισχύει μετά την τροποποίησή της με το άρθρο 62 ν. 4139/2013, προκύπτει ότι, αν μετέχουν περισσότεροι στη δίκη για την αναίρεση και δεν κλητεύθηκε καθόλου ή δεν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα από το διάδικο που επισπεύδει τη συζήτηση, κάποιος απ' αυτούς, στη μεν περίπτωση της απλής ομοδικίας, η υπόθεση χωρίζεται και η συζήτηση χωρεί νομίμως ως προς τους νομοτύπως και εμπροθέσμως κλητευθέντες και κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς τους λοιπούς, στη δε περίπτωση της αναγκαστικής ομοδικίας, κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς όλους τους διαδίκους (Ολ.

ΑΠ 3/2018, Α.Π.559/2024, ΑΠ 419/2023, ΑΠ 415/2020). Τις κλητεύσεις επικαλείται και αποδεικνύει ο παριστάμενος διάδικος. Έτσι, σε περίπτωση που απολείπεται ο αντίδικος του διαδίκου που επισπεύδει τη συζήτηση, η επίσπευση αυτής προκύπτει από την έκθεση επίδοσης του αντιγράφου της αίτησης αναίρεσης προς τον αντίδικο, την οποία οφείλει να προσκομίσει ο επισπεύδων, που μετέχει στη συζήτηση.

Αντίθετα, σε περίπτωση που απολείπεται ο διάδικος που επισπεύδει τη συζήτηση, η επίσπευση προκύπτει από το αντίγραφο της αίτησης αναίρεσης (ή της κλήσης με την οποία αυτή φέρεται προς συζήτηση) με την πράξη ορισμού δικασίμου, το οποίο ο επισπεύδων επέδωσε προς τον αντίδικό του. Το αντίγραφο αυτό, με την επ' αυτού σημείωση του δικαστικού επιμελητή, που διενήργησε την επίδοση, οφείλει να προσκομίσει ο παριστάμενος αντίδικος του επισπεύδοντος τη συζήτηση Α.Π. 559/2024, ΑΠ 245/2022, ΑΠ 992/2022, ΑΠ 1121/2020).

Εξάλλου, με τη διάταξη του άρθρου 76 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ. ορίζεται, μεταξύ άλλων, ότι όταν η ισχύς της απόφασης που θα εκδοθεί εκτείνεται σε όλους τους ομοδίκους, οι πράξεις του καθενός ωφελούν και βλάπτουν τους άλλους, οι δε ομόδικοι, οι οποίοι μετέχουν νόμιμα στη δίκη ή έχουν προσεπικληθεί, αν δεν παραστούν, θεωρούνται ότι αντιπροσωπεύονται από εκείνους που παρίστανται. Η αντιπροσώπευση, όμως, αυτή του απολειπόμενου αναγκαίου ομοδίκου προϋποθέτει ότι αυτός έχει νόμιμα και εμπρόθεσμα κλητευθεί στη δίκη. Διαφορετικά, σε περίπτωση μη εμφάνισής του, κηρύσσεται απαράδεκτη η συζήτηση της αναίρεσης ως προς όλους, κατ' εφαρμογή της προαναφερόμενης διάταξης του άρθρου 576 παρ. 3 ΚΠολΔ (ΑΠ 419/2023, ΑΠ 2072/2013). Τέλος, σε δίκη διάρρηξης καταδολιευτικής δικαιοπραξίας, η ομοδικία μεταξύ του εναγομένου οφειλέτη, που ενήργησε την απαλλοτρίωση προς βλάβη του ενάγοντος δανειστή του, και του συνεναγομένου τρίτου, που μετείχε ως αντισυμβαλλόμενος στη διαρρηκτέα δικαιοπραξία και στον οποίο διατέθηκε το αντικείμενό της, είναι αναγκαστική, αφού δεν νοείται η έκδοση αντίθετων αποφάσεων έναντι των ομόδικων αυτών (Α.Π. 259/2024, ΑΠ 223/2022, ΑΠ 1437/2019).

Στην προκείμενη περίπτωση εισάγεται προς συζήτηση η από 23-1-2019 αίτηση αναίρεσης, με την οποία προσβάλλεται η 7/2017 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδος, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία, η οποία, δικάζοντας την από 16-10-2005 έφεση κατά της υπ' αριθμ. 125/2005 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αγρινίου, δέχτηκε τυπικά και κατ' ουσίαν αυτή, εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση, κράτησε την υπόθεση και επαναδικάζοντας την από 5-7-2000 αγωγή, του ήδη αναιρεσείοντος απέρριψε αυτήν ως κατ' ουσίαν αβάσιμη.

Η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, στρέφεται κατά της αναιρεσίβλητης Ε. Β. Ρ. ατομικά, αλλά και υπό την ιδιότητά της ως ασκούσας τη γονική μέριμνα από κοινού με τον Δ. Χ. Μ. της "ανήλικου θυγατέρας τους" Ν.- Ε. θυγ. Δ. Μ. Από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων (άρθρ. 561 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.), προκύπτει ότι το φερόμενο ως εκπροσωπούμενο από τους ως άνω αναιρεσίβλητους τέκνο τους έχει ήδη ενηλικιωθεί, γεγονός που γνώριζε το αναιρεσείον, αφού τούτο προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, της γεννήσεώς του αναγομένης προ της 1-5-2005 που απεβίωσε ο αρχικός διάδικος Β.

Ρ. στη θέση του οποίου υπεισήλθε ως εκ διαθήκης κληρονόμος του η ανωτέρω ανήλικη. Περαιτέρω στην προκειμένη περίπτωση από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδρίασης του Δικαστηρίου τούτου προκύπτει ότι κατά την συζήτηση της ένδικης αναίρεσης, που έλαβε χώρα κατά τη δικάσιμο που αναγράφεται στην αρχή της παρούσας (2-4-2025), οι αναιρεσίβλητοι δεν εμφανίσθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε υποβλήθηκε ως προς αυτούς, κατά το άρθρο 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ, δήλωση ότι δεν θα παραστούν κατά την εκφώνηση της υπόθεσης.

Από την προσκομιζόμενη μετ' επικλήσεως από το αναιρεσείον υπ' αριθμ. ...-2024 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας της περιφερείας του Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδος Π. Λ., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της ένδικης αίτησης, με την οποία ζητείται η αναίρεση της με αριθ. 7/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδος, με πράξη ορισμού ως αρμοδίου του ανωτέρω Γ' τμήματος και πράξη ορισμού δικασίμου για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας, επιδόθηκε, με την επιμέλεια αυτού, την 13-9-2024, στην δικηγόρο Αγρινίου, Ευγενία Βλασοπούλου, υπό την ιδιότητά της ως πληρεξουσίου δικηγόρου και αντικλήτου της πρώτης των αναιρεσιβλήτων ατομικά καθώς και της ίδιας και του Δ.

Μ. του Χ. ως ασκούντων από κοινού τη γονική μέριμνα της θυγατέρας τους Ν.- Ε. θυγ. Δ. Μ. Κατά την σημερινή όμως δικάσιμο και κατά τη εκφώνηση της υπόθεσης στη σειρά της από το πινάκιο, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά συνεδρίασης του δικαστηρίου δεν παραστάθηκε ούτε εκπροσωπήθηκε η πρώτη αναιρεσίβλητη, αλλά ούτε και η ανωτέρω Ν.- Ε.

θυγ. Δ. Μ., η οποία έχει ήδη ενηλικιωθεί και συνεπώς παύσει αυτοδικαίως η αντιπροσωπευτική εξουσία του νομίμου αντιπροσώπου της (ήτοι των ασκούντων, κατ' άρθρο 1510 ΑΚ, την γονική μέριμνα αυτής γονέων της) κατά τα παραπάνω στη μείζονα σκέψη αναφερόμενα, γεγονός που γνώριζε το αναιρεσείον- επισπεύδον, κατά τα προεκτεθέντα.

Ωστόσο από όλα τα στοιχεία της δικογραφίας δεν προκύπτει κλήτευση της ομοδίκου της πρώτης αναιρεσίβλητης, ενήλικης πλέον (ενηλικιωθείσα ήδη κατά την 13-9-2024 που επιδόθηκε η κλήση στους ανωτέρω γονείς της υπό την ιδιότητά τους ως ασκούντες την γονική της μέριμνα) δεύτερης αναιρεσίβλητης ατομικά. Επομένως, ενόψει του ότι πρόκειται για διαφορά περί διάρρηξης καταδολιευτικής δικαιοπραξίας, και οι αναιρεσίβλητες συνδέονται μεταξύ τους με δεσμό αναγκαστικής ομοδικίας, πρέπει, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην προηγηθείσα νομική σκέψη, να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της υπόθεσης ως προς όλους τους διαδίκους.

Διάταξη περί δικαστικών εξόδων δεν ορίζεται, διότι η παρούσα απόφαση δεν είναι οριστική (Ολ. ΑΠ 4/2013).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση επί της από 23-1-2019 και με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 2/2019, αίτησης για την αναίρεση της υπ' αριθμ. 7/2017 τελεσίδικης απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδας.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Ιουλίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 14 Ιουλίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ