1243/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1243 / 2017 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1243/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Σακκά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, ο οποίος ορίστηκε με την υπ’ αριθμ. 83/2017 Πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου, κωλυομένης της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Δήμητρας Παπαντωνοπούλου, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Γεώργιο Κοντό, Αβροκόμη Θούα και Γεώργιο Παπανδρέου -Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 24 Απριλίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) με την επωνυμία "ΕΝΙΑΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ - ΤΟΜΕΑΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΝΟΜΙΚΩΝ (Ε.Τ.Α.Α. - Τ.Α.Ν.)", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικού διαδόχου του Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΝΟΜΙΚΩΝ", βάσει των διατάξεων των άρθρων 25§3 περ. Α’ , υποπερ. γ’ και 38 του Ν. 3655/2008.

Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Φανό, ο οποίος δήλωσε στο σημείο αυτό ότι τη δίκη συνεχίζει το Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΕΝΙΑΙΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ (Ε.Φ.Κ.Α.)", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, ως οιονεί καθολικός διάδοχος του Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) με την επωνυμία "ΕΝΙΑΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ - ΤΟΜΕΑΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΝΟΜΙΚΩΝ (Ε.Τ.Α.Α. - Τ.Α.Ν.)", που τυγχάνει περαιτέρω καθολικός διάδοχος του Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΝΟΜΙΚΩΝ".

Του αναιρεσιβλήτου: Α. Κ. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-2-2014 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκε η απόφαση 628/2016 του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 1-7-2016 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι). Κατά την έννοια του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, ή, αν τη συζήτηση επέσπευσε ο αντίδικος του απολειπομενου διαδίκου, οπότε εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση για συζήτηση δεν επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήτευση. Στην αντίθετη περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Στην προκειμένη περίπτωση από την .../28-9-2016 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας Εφετείου Πατρών Ζ. Α., που προσκομίζει και επικαλείται το αναιρεσείον .προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση στην αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στον αναιρεσίβλητο. Ο τελευταίος δεν εμφανίσθηκε ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας συνεδρίαση οπότε η εκφωνήθηκε η υπόθεση με τη σειρά της από το πινάκιο, και πρέπει, σύμφωνα με τις προαναφερόμενες διατάξεις των αρθρ. 576 παρ. 2 σε συνδ. 226 παρ. 4 ΚΠολΔ, να συζητηθεί η αίτηση αναίρεσης παρά την απουσία αυτού.

II). Με την από 1-7-2016 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 628/2016 απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών(διαδικασίας μικροδιαφορών) , με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή η από15-2-2014 αγωγή του αναιρεσίβλητου. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (αρθρ. 552, 553, 556, 558,560 αριθμ.3,564, 566§1 Κ.Πολ.Δ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (αρθρ. 577§1 Κ.Πολ.Δ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (αρθρ. 577§3 Κ.Πολ.Δ).

III). Ο Ν. 1406/1983 στο άρθρο 1 παρ.2 περίπτωση η" ορίζει ότι στις διοικητικές διαφορές ουσίας, που κατά την παρ.1 του ίδιου άρθρου υπάγονται στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, αυτές που αναφύονται κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας, που αφορά "την ευθύνη του Δημοσίου, των οργάνων τοπικής αυτοδιοικήσεως και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου προς αποζημίωση σύμφωνα με τα άρθρα 105 και 106 Εισ.

Νόμου του Αστικού Κώδικα". Στο άρθρο 105 Εισ.Ν.ΑΚ ορίζεται μεταξύ άλλων, ότι "για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του Δημοσίου κατά την άσκηση της δημοσίας εξουσίας που τους έχει ανατεθεί, το Δημόσιο ενέχεται προς αποζημίωση, εκτός αν η πράξη ή η παράλειψη έγινε κατά παράβαση διάταξης που υπάρχει για χάρη του γενικού συμφέροντος".

Τέλος, στο άρθρο 106 Εισ. Ν. ΑΚ ορίζεται ότι "οι διατάξεις των δύο προηγουμένων άρθρων εφαρμόζονται και για την ευθύνη των δήμων, των κοινοτήτων ή άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου από πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων που βρίσκονται στην υπηρεσία τους". Από το σκοπό της διατάξεως του άρθρου 105 Εισ.Ν.ΑΚ, ερμηνευομένης ενόψει και του άρθρου 1 παρ.2 περίπτωση η’ του Ν. 1406/1983, με το οποίο ο νομοθέτης απέβλεψε να υπαγάγει στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια, κατά την πρόβλεψη του άρθρου 94 παρ.1 του Συντάγματος, όλες τις διοικητικές διαφορές ουσίας, οι οποίες στα πλαίσια της δημόσιας δράσης της Διοίκησης γεννώνται από την ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση, συνάγεται ότι παρά τη συσταλτική διατύπωση του άρθρου 105 του Εισ.

Ν. ΑΚ, που αναφέρεται σε πράξεις ή παραλείψεις κατά την ενάσκηση της δημόσιας εξουσίας, η έννοια της διατάξεως αυτής είναι ότι η αγωγή αποζημιώσεως κατά του Δημοσίου για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του, υπαγόμενη ήδη, μετά τον νόμο 1406/1983 στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, παρέχεται, βάσει της διατάξεως αυτής του άρθρου 105 Εισ.Ν.ΑΚ, στις περιπτώσεις ευθύνης του Δημοσίου όχι μόνο από εκτελεστές διοικητικές πράξεις των οργάνων του ή παραλείψεις προς έκδοση τέτοιων πράξεων, αλλά και από υλικές ενέργειες που τελέστηκαν σε συνάρτηση προς την οργάνωση και λειτουργία της δημοσίας υπηρεσίας ή εξ αιτίας τους και δεν συνδέονται με την ιδιωτική διαχείριση της περιουσίας του Δημοσίου, ούτε οφείλονται σε προσωπικό πταίσμα οργάνου που ενήργησε εκτός του κύκλου των υπηρεσιακών του καθηκόντων (ΑΕΔ 5/1995 και 53/1995).

Όταν όμως για τις παραπάνω πράξεις ή παραλείψεις ή υλικές ενέργειες ενάγεται, ως προσωπικώς υπεύθυνο προς αποζημίωση, όχι το. Δημόσιο ή το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, αλλά το όργανο αυτών που προκάλεσε τη ζημία, επί της αγωγής αυτής έχουν δικαιοδοσία να κρίνουν τα πολιτικά δικαστήρια, γιατί στις περιπτώσεις αυτές η διαφορά είναι ιδιωτικού δικαίου (ΑΕΔ 53/1995).

Με τις ίδιες προϋποθέσεις γεννώνται διοικητικές διαφορές και από πράξεις οργάνων ν.π.ι.δ. στα οποία έχει εκ του νόμου ανατεθεί η άσκηση δημόσιας εξουσίας, καθόσον αυτά, κατά την άσκηση της εν λόγω εξουσίας, λειτουργούν ως ν.π.δ.δ. (ΑΠ 123/2005.ΑΠ 302/2009,.ΑΠ 657/2014.ΑΠ 1067/2015,ΑΠ 1781/2005). Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 560 αριθ. 3 του ΚΠολΔ κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων (ΑΠ 302/2009).

IV). Στην προκείμενη περίπτωση, το δίκασαν Ειρηνοδικείο έκρινε ότι: "Με την κρινόμενη αγωγή ο ενάγων εκθέτει ότι το εναγόμενο με την υπ’ αριθμ. Πρωτ....2011 συστημένη επιστολή του, τον κάλεσε να καταβάλει το ποσό των 6.371,06 ευρώ από φερόμενη οφειλή του από δάνειο επαγγελματικής εγκατάστασης ,ονομάζοντας το εν λόγω έγγραφο πράξη καταλογισμού και ότι κατά του εν λόγω εγγράφου γνωστοποίησε στο εναγόμενο με εξώδικη δήλωση του ,την οποία του κοινοποίησε τον Οκτώβριο του έτους 2011,ότι ενεργεί αντίθετα από το νόμο.

Ότι παραπλανήθηκε από το εναγόμενο καθώς δεν γνώριζε ότι το ανωτέρω όργανο ήταν εσωτερικό έγγραφο του τελευταίου χωρίς νομική υπόσταση ,λόγω δε της πλάνης του αυτής ζήτησε έννομη προστασία από τα διοικητικά δικαστήρια υποβαλλόμενος σε μακραίωνο δικαστικό αγώνα.Ότι σε απάντηση της ως άνω εξωδίκου δήλωσης του ,το εναγόμενο του κοινοποίησε τον Νοέμβριο του έτους 2011 εξώδικο έγγραφο ισχυριζόμενο ότι ενεργεί νόμιμα, κατόπιν δε αυτού ο ενάγων άσκησε ένδικα βοηθήματα κατά της ανωτέρω πράξεως τα οποία εκκρεμούν.

Ότι το εναγόμενο προέβη στην εν λόγω πράξη και αιτήθηκε παρελκυστικά και κακόβουλα την βεβαίωση της οφειλής του εκ του προαναφερθέντος δανείου σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΕΔΕ από την Γ’ ΔΟΥ Πατρών ,στην οποία υπάγεται φορολογικά μολονότι γνώριζε ότι η απαίτηση του είχε παραγραφεί βάσει των σχετικών διατάξεων του ΑΚ, αφού επί της ουσίας επρόκειτο για τοκοχρεωλυτικό δάνειο.

Ότι στη συνέχεια η ανωτέρω ΔΟΥ βεβαίωσε την επίδικη οφειλή ως δημόσιο έσοδο ,κατά τις διατάξεις του Ν496/1974 και του ζήτησε να καταβάλει το ποσό των 6.371,06 ευρώ αποστέλλοντας ατομική ειδοποίηση χρεών. Ότι κατ’ αυτής της βεβαίωσης άσκησε ενώπιον των δικαστηρίων Πατρών ανακοπή, η οποία εκκρεμεί προς εκδίκαση .Ότι, εξαιτίας της παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς του εναγομένου να βεβαιωθεί από το δημόσιο σύμφωνα με τις διατάξεις ΚΕΔΕ, απαίτηση του προερχόμενη από τοκοχρεωλυτικό δάνειο και άρα μη υπαγόμενο στις εν λόγω διατάξεις, η οποία απαίτηση επιπλέον ήταν παραγεγραμμένη ,γεγονός που γνώριζε το εναγόμενο αλλά σκόπευε στον εξαναγκασμό του σε εξόφληση του ανωτέρω ποσού βάσει της αναγκαστικής εκτέλεσης που προβλέπουν οι ανωτέρω διατάξεις ΚΕΔΕ, στερήθηκε τη δυνατότητα να λαμβάνει φορολογική ενημερότητα με τις σχετικές συνέπειες και να εξοφλεί τα τιμολόγια του καθώς και να προβαίνει σε συναλλαγές με το δημόσιο ,επλήγη η δημόσια εικόνα του ενώ δεσμεύτηκαν και οι τραπεζικοί λογαριασμοί του, γεγονός που τον εξόντωσε ηθικά, υλικά και ψυχικά.

Βάσει των ανωτέρω ,ζητά με την αγωγή του να υποχρεωθεί το εναγόμενο να του καταβάλει νομιμότοκα ως αποζημίωση για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστη από την προαναφερόμενη παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του ,το ποσό των 4.500 ευρώ ,το οποίο περιόρισε με τις προτάσεις του παραδεκτά και νόμιμα κατ’ άρθρο 223 ΚΠολΔ στο ποσό των 2.000ευρώ.

Επιπλέον ζητά να διαταχθεί η προσωπική κράτηση διάρκειας ενός έτους κατά του νομίμου εκπροσώπου του εναγομένου και να καταδικασθεί το τελευταίο στην καταβολή της δικαστικής του δαπάνης. "Περαιτέρω με την ανωτέρω απόφαση κρίθηκε ότι η ένδικη διαφορά μεταξύ του ενάγοντος και του εναγομένου ν.π.δ.δ. υπάγεται στην δικαιοδοσία των τακτικών πολιτικών δικαστηρίων, με την εξής αιτιολογία" απορριπτομένης της ενστάσεως ελλείψεως δικαιοδοσίας του παρόντος Δικαστηρίου που προέβαλε το εναγόμενο ....ισχυριζόμενο ότι δικαιοδοσία προς εκδίκαση της διαφοράς έχουν τα διοικητικά δικαστήρια καθώς πρόκειται για διοικητική διαφορά ουσίας .δεδομένου ότι η αξίωση του ενάγοντος στηρίζεται στα άρθρα 914 επ.

Α.Κ.. Η εν λόγω ένσταση κρίνεται απορριπτέα καθόσον ,εν προκειμένω, ο ενάγων δεν στρέφεται κατά του εναγομένου με την ιδιότητα αυτού ως φορέα δημόσιας εξουσίας αλλά ζητά την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστη από την παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του εναγομένου, η οποία έλαβε χώρα στα πλαίσια καταρτισθείσας μεταξύ των διαδίκων συμβάσεως χορήγησης δανείου και συνεπώς πρόκειται περί διαφοράς ιδιωτικού δικαίου(χωρίς να μεταβάλλεται η φύση της διαφοράς από την παρεμβολή της διοικητικής εκτέλεσης ) δοθέντος ότι το Ταμείο Νομικών , καθολικός διάδοχος του οποίου είναι το εναγόμενο αλλά και το τελευταίο, συνιστά αφενός ασφαλιστικό οργανισμό κοινωνικής ασφάλισης και με την ιδιότητα αυτή αποτελεί φορέα δημόσιας εξουσίας και αφετέρου ενεργεί ως οικονομική οντότητα ιδιωτικού δικαίου (fiscus) όπως ακριβώς δρουν τα πιστωτικά ιδρύματα και στα πλαίσια της δραστηριότητας του αυτής παρέχει στους ασφαλισμένους του πιστωτικές υπηρεσίες. "Στη συνέχεια με την προσβαλλόμενη απόφαση έγινε εν μέρει δεκτή η αγωγή και υποχρεώθηκε το εναγόμενο να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 200 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης από αδικοπραξία των οργάνων του εναγομένου, νομιμοτόκως.

Έτσι που έκρινε το άνω δικαστήριο της ουσίας, υπερέβη την δικαιοδοσία του ως πολιτικό δικαστήριο αφού κατάγεται αξίωση για αποζημίωση, εξαιτίας παράνομης και υπαίτιας πράξης προσώπου(υπαλλήλου του εναγομένου -αναιρεσείοντος ν.π.δ.δ.) που είχε προστηθεί στην υπηρεσία του αναιρεσείοντος, το οποίο όμως ενεργούσε ως όργανο και φορέας δημόσιας εξουσίας, και δεν εκτελούσε απλή υλική πράξη, η οποία συνδέεται με την ιδιωτική διαχείριση της περιουσίας του (του εκκαλούντος) και υπέπεσε έτσι στις πλημμέλειες του άρθρου 560 αρ. 3 ΚΠολΔικ κατά το βάσιμο πρώτο λόγο της κρινομένης αιτήσεως αναιρέσεως, ο οποίος πρέπει να γίνει δεκτός και να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση υπ’ αριθμ.628/2016 του Ειρηνοδικείου Αθηνών, εφόσον ενέχει υπέρβαση δικαιοδοσίας ,παρέλκει δε ως άνευ αντικειμένου η έρευνα του δεύτερου λόγου αναίρεσης που στηρίζεται στο άρθρο 559 αριθμ. 8 ΚΠολΔ.

Επειδή κατά τις διατάξεις των άρθρων 580 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔικ σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 4 παρ.2 του ίδιου κώδικα σαφώς προκύπτει, ότι εάν ο Άρειος Πάγος αναιρέσει την απόφαση λόγω υπερβάσεως της δικαιοδοσίας, πρέπει περαιτέρω να απορρίψει την αγωγή, επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεθείσα απόφαση λόγω ελλείψεως δικαιοδοσίας, ως απαράδεκτη (ΑΠ 178.1 /2005,796/1980, 83/1978).

Συνεπώς πρέπει να απορριφθεί η επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρούμενη απόφαση αγωγή του αναιρεσίβλητου και να συμψηφισθεί η δικαστική δαπάνη του εναγομένου -αναιρεσείοντος λόγω του δυσερμήνευτου των διατάξεων που εφαρμόσθηκαν (αρθρ. 179 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δικάζει ερήμην του αναιρεσίβλητου.

Αναιρεί την υπ’ αριθμ. 628/2016 απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών και απορρίπτει την από 15-2-2014 αγωγή του αναιρεσίβλητου.

Συμψηφίζει τη δικαστική δαπάνη των διαδίκων.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 14 Ιουνίου 2017.

Και

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 4 Ιουλίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ