Supreme Court dismisses appeal where appellant's own fault contributed to damage extent under good faith principle.

Απόφαση 1242 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1242/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Ελένη Σπίτσα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ... κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Κωστή, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. ..., 2. ..., 3. ... 4...., 5. ..., 6...., 7.... και 8...., κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-3-2000 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Ξάνθης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 165/2001 του ίδιου Δικαστηρίου και 8/2004 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 21-6-2004 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Σπίτσα ανέγνωσε την από 11-2-2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δεύτερου σκέλους του πρώτου λόγου αναίρεσης και την απόρριψη των λοιπών λόγων.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τις επικαλούμενες και προσκομιζόμενες από τον επισπεύδοντα τη συζήτηση της αναίρεσης αναιρεσείοντα με αριθμούς ..., ...,..., ...,..., ..., ..., ... εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Ξάνθης ..., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με τις κάτω από αυτή πράξεις κατάθεσης και ορισμού δικασίμου, με κλήση προς συζήτηση για την αρχικώς ορισθείσα δικάσιμο της 25-2-2008, κατά την οποία η συζήτηση αυτής αναβλήθηκε για την παρούσα δικάσιμο, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στους αναιρεσιβλήτους. Αυτοί, όμως, δεν παραστάθηκαν κατά την ανωτέρω μετ'αναβολήν εκ του πινακίου δικάσιμο, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε κατά τη σειρά της από το οικείο πινάκιο, ούτε κατέθεσαν, κατ'άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ δήλωση περί μη παραστάσεώς τους κατά την εκφώνηση της υπόθεσης στη δικάσιμο αυτή. Επομένως πρέπει, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 576 παρ.2 και226 παρ.4 ΚΠολΔ να συζητηθεί η υπόθεση παρά την απουσία των αναιρεσιβλήτων.

Επειδή, κατά το άρθρο 300 εδ.α' του ΑΚ "εάν εκείνος που ζημιώθηκε συνετέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία ή την έκτασή της, το δικαστήριο μπορεί να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσόν αυτής". Από τη διάταξη αυτή, η οποία αποτελεί εκδήλωση της διέπουσας το δίκαιο αρχής της καλής πίστης, προκύπτει σαφώς ότι όταν στη γένεση ή στην έκταση της ζημίας συνετέλεσε και πταίσμα του ζημιωθέντος, αφίεται στην ελεύθερη κρίση του δικαστή, σταθμίζοντος τις περιστάσεις και τον βαθμό πταίσματος του ζημιώσαντος και του ζημιωθέντος, είτε να μειώσει το ποσό της αποζημίωσης είτε, αναλόγως της επιρροής που άσκησε η υπαιτιότητα του ζημιωθέντος, να μην επιδικάσει αποζημίωση.

Ο λόγος αυτός μείωσης ή άρσης της υποχρέωσης προς αποζημίωση, προβάλλεται υπό μορφή ένστασης από τον εναγόμενο για αποζημίωση και προϋποθέτει συνεπώς, υποχρέωση προς αποζημίωση, για ζημία ενδοσυμβατική, προσυμβατική ή εξωσυμβατική, για το ορισμένο δε αυτής (ένστασης) αρκεί η αναφορά των θεμελιούντων το συντρέχον πταίσμα πραγματικών περιστατικών, χωρίς να είναι αναγκαίος ο προσδιορισμός του ποσοστού, καθόσον ο ζημιωθείς φέρει το βάρος της δικής του ζημίας (λόγω του συντρέχοντος πταίσματος), τούτου επαφιεμένου στην ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου.

Συνακόλουθα, ο πρώτος λόγος της αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο, υπό την επίκληση του άρθρου 560 παρ.1 του ΚΠολΔ, προσάπτεται στο ως εφετείο δικάσαν Πρωτοδικείο ότι, κατά παραβίαση του άρθρου 300 ΑΚ, έκρινε ως νόμιμη και στη συνέχεια ως κατ'ουσίαν βάσιμη την προταθείσα εκ μέρους των υποχρέων προς αποζημίωση αναιρεσιβλήτων ένσταση συντρέχοντος πταίσματος του αναιρεσείοντος στην επελθούσα ζημία, παρόλο που οι ενιστάμενοι δεν προσδιόριζαν το ποσοστό συνυπαιτιότητας του αναιρεσείοντος, είναι αβάσιμος.

Επειδή, κατ'άρθρο 300 παρ.1 του ΑΚ, αν ο ζημιωθείς συνετέλεσε εξ ιδίου πταίσματος στη ζημία ή την έκταση αυτής ή άν παρέλειψε να αποτρέψει ή περιορίσει τη ζημία, το δικαστήριο μπορεί να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό αυτής. Πότε συντρέχει τέτοια περίπτωση θα κριθεί εκάστοτε από το σύνολο των περιστατικών ή και των κρατουσών ηθικών και κοινωνικών αντιλήψεων, πράγμα το οποίο ως αποτελούν νομική έννοια υπόκειται στον αναιρετικό έλεγχο. Εξάλλου, ο αναιρετικός λόγος του αριθμού 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται αν το δικαστήριο της ουσίας προέβη είτε σε εσφαλμένη ερμηνεία των προϋποθέσεων εφαρμογής του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, είτε σε εσφαλμένη υπαγωγή ή μη υπαγωγή των πραγματικών του διαπιστώσεων στο εννοιολογικό περιεχόμενο αυτού του κανόνα.

Εν προκειμένω, όπως από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει, το πρωτοδικείο τον υπό τον αναιρεσιβλήτων, προς απόκρουση της κατ'αυτών αγωγής του αναιρεσείοντος περί επιδικάσεως στον τελευταίο αποζημιώσεως για τη θετική και αποθετική ζημία που υπέστη εξαιτίας της εκ μέρους των αναιρεσιβλήτων παράνομης και υπαίτιας καταστροφής της φυτείας νεκταρινιών επί νομίμως κατεχομένου υπ'αυτού αγρού της Κοινότητας..., προβληθέντα κατ'ένσταση ισχυρισμό, ότι ο αναιρεσείων ενάγων εξ οικείου πταίσματος παρέλειψε να περιορίσει την ζημία ως προς τα διαφυγόντα κέρδη με το να φυτεύσει εκ νέου νεκταρινιές σε δικό του ή μισθωμένο αγρό, δέχθηκε ως κατ'ουσίαν βάσιμο με την εξής αιτιολογία: "Ο πέμπτος ενάγων (αναιρεσείων) κατείχε ένα αγροτεμάχιο έξι στρεμμάτων, που ήταν φυτεμένο το έτος 1993 με 200 νεκταρινιές, οι οποίες έχουν διάρκεια ζωής 20 ετών και αποδίδουν καρπούς από το έκτο έτος της ηλικίας τους.

Από την αδικοπραξία των εναγομένων τα παραπάνω δένδρα καταστράφηκαν ολοσχερώς, με συνέπεια να ζημιωθεί ο πέμπτος ενάγων αφενός την αξία των 2 ετών δένδρων και επιπλέον τους καρπούς τους, για τρία τουλάχιστον έτη, αφού θα χρειαζόταν ένα τουλάχιστον έτος για να βρει το κατάλληλο αγροτεμάχιο και να προβεί στη φύτευσή του και 2 ακόμη έτη για να φτάσει το νέο φυτώριο στην κατάσταση που ήταν αυτό που καταστράφηκε, αφού δεν αποδείχθηκε ότι μπορούσε ο πέμπτος ενάγων να αγοράσει φυτώριο 2 ετών, ώστε να μην απολέσει τα διαφυγόντα κέρδη των τριών παραπάνω ετών ή να πραγματοποιήσει κάποια άλλη καλλιέργεια που θα του απέφερε τα ίδια κέρδη...

και η συνολική ζημία του πέμπτου ενάγοντος από την αδικοπραξία των εναγομένων ανέρχεται στο ποσό των 4.167.300 δραχμών... Ο πέμπτος ενάγων εύκολα θα μπορούσε να βρει σε χρονικό διάστημα ενός έτους έναν αγρό εκτάσεως 6 στρεμμάτων για να προβεί στην καλλιέργειά του με τη μακροχρόνια και προσοδοφόρα καλλιέργεια των νεκταρινιών.

Επομένως, η ένσταση των εναγομένων περί συντρέχοντος πταίσματος πρέπει να γίνει κατά ένα μέρος δεκτή όσον αφορά τον πέμπτο ενάγοντα". Με την εκτεθείσα κρίση του, το Πρωτοδικείο δεν παρεβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή το άρθρο 300 ΑΚ, αναφορικώς με την παραδοχή του περί συνδρομής συνυπαιτιότητας του αναιρεσείοντος στην έκταση της αποθετικής του ζημίας και, ιδίως, περί υπάρξεως αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ αφενός της ως άνω συμπεριφοράς του αναιρεσείοντος και αφετέρου της εκτάσεως της ζημίας του.

Επομένως, ο ίδιος (πρώτος) λόγος του αναιρετηρίου, ως προς την περί του αντιθέτου αιτίαση, είναι αβάσιμος. Επειδή, ως διδάγματα της κοινής πείρας θεωρούνται οι ορισμοί και οι αφηρημένες υποθετικές κρίσεις που αντλούνται από την παρατήρηση της εμπειρικής πραγματικότητας με τη βοήθεια των φυσικών επιστημών και χρησιμοποιούνται από το δικαστήριο για την εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 560 παρ.1 εδ. β' ΚΠολΔ η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης, μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή σε αυτούς των πραγματικών γεγονότων. Ως εκ τούτου, ιδρύεται αυτός ο λόγος αναίρεσης, όταν το δικαστήριο εσφαλμένως χρησιμοποίησε ή παρέλειψε να χρησιμοποιήσει διδάγματα από την κοινή πείρα για την ανεύρεση της αληθινής έννοιας κανόνα δικαίου ή για την υπαγωγή σε αυτόν των πραγματικών γεγονότων και όχι όταν παραβαίνει τα διδάγματα αυτά κατά την εκτίμηση των αποδείξεων.

Στην προκειμένη περίπτωση με τον δεύτερο λόγο της αίτησης αναίρεσης ο αναιρεσείων, υπό την επίκληση του άρθρου 560 παρ.1 εδ. β' του ΚΠολΔ, ψέγει το Πρωτοδικείο ότι παρεβίασε τα διδάγματα της κοινής πείρας κατά την εφαρμογή των άρθρων 297, 298 και 914 ΑΚ και την υπαγωγή σ'αυτά των πραγματικών του διαπιστώσεων, καθόσον, ενώ δέχθηκε ότι 1) οι νεκταρινιές έχουν διάρκεια ζωής 20 ετών και αποδίδουν καρπούς από το έκτο έτος της ηλικίας τους και κατά το χρόνο της καταστροφής μόλις εκείνος (αναιρεσείων) τις είχε καλλιεργήσει και 2) ότι οι παραπάνω εκτάσεις μετά την αποβολή των εναγόντων φυλάσσονταν από αστυνομική δύναμη της περιοχής προς αποφυγή επεισοδίων, καθιστώντας έτσι αδύνατη την είσοδο των εναγόντων στους αγρούς αυτούς, προκειμένου να προβούν στην επανακαλλιέργειά τους, στη συνέχεια, κατά παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας, δέχθηκε ότι από την ομαλή διακοπή της εξέλιξης της καλλιέργειας δεν δικαιολογείται ζημία του αναιρεσείοντος για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της τριετίας και ότι αναιρείται η υπαιτιότητα του ζημιώσαντος και η αιτιώδης σύνδεσμος.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι αναφέρεται σε εσφαλμένη εφαρμογή των διδαγμάτων της κοινής πείρας κατά την εκτίμηση των αποδείξεων και όχι κατά την εφαρμογή των ως άνω διατάξεων. Κατ'ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21-6-2004 αίτηση του ... για αναίρεση της 8/2004 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 31 Μαρτίου 2009.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 25 Μαΐου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ