1237/2023 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1237 / 2023 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1237/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Λουκά Μόρφη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Μαργέλλου-Μπουλταδάκη, Ιωάννη Δουρουκλάκη, Δημητρία Στρούζα-Ξένου-Κοκολέτση και Τριανταφυλλιά Πατρώνα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 15η Φεβρουαρίου 2022, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1) Λ.-Ν.-Μ. Σ. του Δ., 2) Α. Κ. του Ε., 3) Π. Κ. του Δ. , 4) Δ. Σ. του Α. και 5) Ε. Μ. του Σ., κατοίκων ..., που παραστάθηκαν δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Παναγιώτη Λογγινίδη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσίβλητου: Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "Γαλλική Λαϊκή Αποστολή", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στο Παρίσι Γαλλίας και διατηρεί υποκατάστημα στην Θεσσαλονίκη και παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Δημητρίου Ζερδελή, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-11-2018 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν η 556/2020 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 2018/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας, ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 4-3-2021 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγητής ορίσθηκε ο Αρεοπαγίτης Ιωάννης Δουρουκλάκης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 68 και 556 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι, για την παραδεκτή άσκηση της αναίρεσης, απαιτείται η ύπαρξη εννόμου συμφέροντος του αναιρεσείοντος. Το έννομο αυτό συμφέρον, που αποτελεί κύρια θετική προϋπόθεση για το παραδεκτό του ενδίκου αυτού μέσου, πρέπει να υπάρχει, όχι μόνο γενικά, ως προς το ένδικο μέσο της αναίρεσης, αλλά και ειδικά, για κάθε ένα λόγο αναίρεσης. Θεμελιώνεται δε στη βλάβη που υφίσταται ο ηττηθείς διάδικος από το περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης και με την άσκηση της αναίρεσης επιδιώκεται, αλλά και είναι δυνατή η ανατροπή της επιβλαβούς αυτής συνέπειας για τον αναιρεσείοντα. Βλάβη του αναιρεσείοντος υπάρχει, όταν απορρίπτονται ολικά ή μερικά οι προτάσεις του ή γίνονται ολικά ή μερικά δεκτές έναντι αυτού οι αιτήσεις του αντιδίκου του και, επομένως, η βλάβη του αναιρεσείοντος πρέπει να υπάρχει σε σχέση με τον αντίδικό του, υπέρ του οποίου η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει κάποια διάταξη. Μπορεί, όμως, το έννομο συμφέρον του αναιρεσείοντος να εκλείψει και μετά την άσκηση της αίτησης αναίρεσης, είτε από λόγους που σχετίζονται με τη συμπεριφορά του ίδιου, είτε από λόγους ανεξάρτητους της θέλησής του, όπως όταν, με την παραδοχή της αναίρεσης, δεν ανατρέπονται οι επιβλαβείς γι` αυτόν συνέπειες της προσβαλλόμενης απόφασης, δεν επέρχεται βελτίωση της θέσης του και ουδέν ωφελείται (ΑΠ 1329/2019, 1241/2008). Στην προκειμένη περίπτωση από την επιτρεπτή επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως και των διαδικαστικών εγγράφων, προκύπτουν τα ακόλουθα: Ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, οι αναιρεσείοντες (μετά του Φ. Μ., ο οποίος δεν είναι τώρα διάδικος) ήσκησαν εναντίον του αναιρεσιβλήτου ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΓΑΛΛΙΚΗ ΛΑΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ", την από 29-11-2018 αγωγή τους, με την οποία, επικαλούμενοι ότι εργάστηκαν ως εκπαιδευτικοί στο ιδιωτικό σχολείο του εναγομένου, με διαδοχικές συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου και μερικής απασχόλησης, υπό τους λεπτομερώς αναφερόμενους όρους εργασίας, ότι στην πραγματικότητα οι συμβάσεις εργασίας τους αποτελούσαν μια ενιαία σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου, καλύπτοντας πάγιες και διαρκείς ανάγκες του εναγομένου, ότι την 3-9-2018 η διοίκηση του εναγομένου τους ανακοίνωσε, ότι δεν επιθυμεί πλέον, να εργάζονται σ' αυτό, χωρίς να προηγηθεί οποιαδήποτε καταγγελία των συμβάσεών τους, με συνέπεια αυτές σε κάθε περίπτωση να έχουν τραπεί σε αορίστου χρόνου, λόγω παρόδου διετίας, ότι η καταγγελία των συμβάσεών τους είναι άκυρη, καθόσον στην περίπτωσή τους δεν συνέτρεχε κανείς από τους προβλεπόμενους στο άρθρο 30 παρ. 3 του ν. 682/1977 λόγους και καταχρηστικά κατήγγειλε τις συμβάσεις τους για να αποφύγει την τροπή των συμβάσεων εργασίας τους ως αορίστου χρόνου, επί πλέον δε χωρίς να τηρηθεί ο έγγραφος τύπος και χωρίς να τους καταβληθεί η νόμιμη αποζημίωση και τέλος ότι από την συμπεριφορά αυτή του εναγομένου προσεβλήθη η προσωπικότητά τους, ζήτησαν α) να αναγνωριστεί ότι συνδέονται με το εναγόμενο με μια εξ αρχής ενιαία σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου, άλλως, ότι η τελευταία διετούς διάρκειας σύμβαση εργασίας, που τους συνέδεε έως την 31-8-2018 ετράπη σε αορίστου χρόνου, β) να αναγνωριστεί η ακυρότητα της απόλυσής τους, γ) να υποχρεωθεί το εναγόμενο να τους καταβάλει μισθούς υπερημερίας για το χρονικό διάστημα από 1-9-2018 έως 1-3-2019, κατά τις αναφερόμενες διακρίσεις, καθώς και το ποσό των 10.000 ευρώ στον καθένα για τη χρηματική τους ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, επικουρικά δε, κατά τις αναφερόμενες περιπτώσεις, τα αντίστοιχα χρηματικά ποσά, ως αποζημίωση απολύσεως. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την 556/2020 απόφασή του έκανε δεκτή εν μέρει την αγωγή, ως προς τους εδώ αναιρεσείοντες. Επί της από 20-2-2020 εφέσεως και των προσθέτων λόγων έφεσης του εναγομένου-αναιρεσιβλήτου εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση, με την οποία, το Εφετείο δεχόμενο την έφεση και τους προσθέτους λόγους ως βάσιμους και κατ' ουσίαν, εξαφάνισε την εκκαλουμένη απόφαση, όσον αφορά τους εδώ αναιρεσείοντες και στη συνέχεια δικάζοντας επί της αγωγής, δέχτηκε αυτήν εν μέρει, ως προς το πρώτο επικουρικό της αίτημα και επεδίκασε στους ενάγοντες-αναιρεσείοντες τα αναφερόμενα χρηματικά ποσά, ως αποζημίωση απολύσεως. Κατά της απόφασης αυτής οι διάδικοι άσκησαν εκατέρωθεν αιτήσεις αναιρέσεως. Ειδικότερα: α) οι ενάγοντες-αναιρεσείοντες άσκησαν την υπό κρίση από 4-3-2021 αίτηση αναιρέσεως και β) το εναγόμενο-αναιρεσίβλητο άσκησε την από 5-5-2021 αίτηση αναιρέσεως και τους από 10-1-2022 προσθέτους λόγους. Ήδη επί της από 5-5-2021 αιτήσεως αναιρέσεως και των προσθέτων λόγων αυτής εκδόθηκε η 1138/2023 απόφαση του Αρείου Πάγου, με την οποία το Δικαστήριο του Αρείου Πάγου ανήρεσε καθ' ολοκληρίαν την προσβαλλομένη απόφαση και παρέπεμψε την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο Μονομελές Εφετείο Θεσσαλονίκης συντιθέμενο από άλλο δικαστή, κατ' αποδοχή των εκ των αριθμών 1 εδ. α και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγων αναιρέσεως κρίνοντας ειδικότερα, ως προς το ουσιώδες ζήτημα του χαρακτήρα των μεταξύ των διαδίκων συμβάσεων εργασίας ότι "....... το Μονομελές Εφετείο παραβίασε τις διατάξεις του Ν. 682/1977 περί του νομικού καθεστώτος των ιδιωτικών εκπαιδευτικών , τις οποίες έκρινε εφαρμοστέες ως προς τις συμβάσεις εργασίας των εναγόντων μέχρι την έναρξη του σχολικού έτους 2013 - 2014, αφού έως τότε το αναιρεσείον δεν είχε την επίσημη αναγνώριση των Ελληνικών Αρχών και λειτουργούσε ως Εθνικό Κέντρο Εκπαίδευσης από Απόσταση, εφαρμοστέες δε ήταν οι διατάξεις της κοινής εργατικής νομοθεσίας, γιατί το αναιρεσείον δεν πληρούσε την έννοια του σχολείου , όπως αυτή ορίζεται στα άρθρα 1 και 2 του ως άνω νόμου. Ομοίως, και για το χρονικό διάστημα από 7.4.2014 έως 6.9.2016, που δεν υπήρχε νομοθετικός περιορισμός ως προς το είδος και τη διάρκεια των καταρτιζομένων συμβάσεων εφαρμοστέες ήταν οι γενικές διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας, ενώ μετά το τέλος της τελευταίας διετίας [Σεπτεμβρίου του 2016 έως Αυγούστου του 2018], όπως δέχθηκε η προσβαλλομένη κοινοποιήθηκε εκ μέρους του αναιρεσείοντος η αναγγελία λύσης αυτών στις 3.9.2018. Επί πλέον, διέλαβε ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς το ζήτημα της εξυπηρετήσεως παγίων και διαρκών αναγκών, αφού δεν αιτιολογεί πώς οι συμβάσεις των αναιρεσιβλήτων με το αναιρεσείον, που αφορούσαν διαφορετικό γνωστικό αντικείμενο κάλυπταν πάγιες και διαρκείς ανάγκες και όχι πρόσκαιρες τοιαύτες, ενόψει μάλιστα της δεκάμηνης διάρκειας εκείνων, που καταρτίσθηκαν προ της τελευταίας διετίας [1.9.2016 - 31.8.2018 ], ήτοι από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Ιούνιο , παρότι το σχολικό έτος λήγει την 31 Αυγούστου . Ούτε αιτιολογεί ότι ήταν προβλέψιμες , αφού δεν μπορούσαν να προβλεφθούν σύμφωνα με τις ανάγκες του εκάστοτε προηγούμενου σχολικού έτους αλλά με βάση τις εκάστοτε μεταβλητές και διαμορφούμενες κάθε σχολική περίοδο ανάγκες, που συνδέονταν με τον αριθμό των μαθητών και τη διαμόρφωση του προγράμματος. Επίσης, δεν αιτιολογεί ελλείψεις σε διδακτικό προσωπικό, στα μαθήματα διδασκαλίας των αναιρεσιβλήτων και ότι οι ανάγκες του αναιρεσείοντος δεν μπορούσαν να αντιμετωπισθούν από τους διδάσκοντες μόνιμους εκπαιδευτικούς και εν γένει δεν αναφέρει λόγους, που δεν δικαιολογούσαν τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου μεταξύ των διαδίκων, χαρακτηρίζοντας απλώς την πρακτική αυτή παράνομη και προσχηματική.

Συνεπώς είναι βάσιμοι οι πρώτος και δεύτερος λόγοι της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως δια της οποίας προσάπτονται οι εν λόγω πλημμέλειες, ενώ παρέλκει η έρευνα των προσθέτων, λόγω της αναιρετικής εμβέλειας των προαναφερομένων λόγων , οι οποίοι γίνονται δεκτοί". Κατόπιν αυτών, ενόψει της καθ' ολοκληρίαν αναιρέσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως, εξέλιπε το έννομο συμφέρον των αναιρεσειόντων προς εκδίκαση και έκδοση αποφάσεως επί της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, με την οποία προβάλλονται οι από τους αριθμούς 1, 19, 8, 10, 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναιρετικές πλημμέλειες, σχετικά με την αποδοχή από το Εφετείο των τρίτου και τετάρτου λόγων εφέσεως του εναγομένου, αναφορικά με το ζήτημα της συγγνωστής πλάνης αυτού, ως προς την τήρηση του εγγράφου τύπου κατά την καταγγελία των συμβάσεων εργασίας τους και την μη καταβολή αποζημιώσεως απόλυσης, καθώς και της ακυρότητος της καταγγελίας ως καταχρηστικής, ζητήματα τα οποία συνέχονται και εξαρτώνται από τον χαρακτήρα των συμβάσεων εργασίας των εναγόντων, που θα κριθεί από το δικαστήριο της παραπομπής.

Κατ' ακολουθία αυτών πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως και να συμψηφιστεί μεταξύ των διαδίκων η δικαστική δαπάνη (άρθρο 179β ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 4-3-2021 αίτηση για αναίρεση της με αρ. 2018/2020 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκη

Συμψηφίζει στο σύνολό της τη δικαστική δαπάνη των διαδίκων.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 30 Ιουνίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Και τούτου αποχωρήσαντος από την υπηρεσία η αρχαιότερη της συνθέσεως Αρεοπαγίτης

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 1η Αυγούστου 2023.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ