1237/2021 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1237 / 2021 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1237/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αλτάνα Κοκκοβού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Τζανερρίκο - Εισηγητή, Γεώργιο Χριστοδούλου, Βασίλειο Μαχαίρα και Ευδοξία Κιουπτσίδου - Στρατουδάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 7 Δεκεμβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Π. του Α., κατοίκου …, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ηλία Παυλάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Πολυεθνικής Εταιρείας Αεροπορικών Μεταφορών με την επωνυμία "DEUTSCHE LUFTHANSA AG AKTIENGESELLSCHAFT" και διακριτικό τίτλο "LUFTHANSA GERMAN AIRLINES", που εδρεύει στην Γερμανία και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χαρίκλεια Ξανθοπούλου - Καλονάρου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26/2/2015 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1555/2016 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3871/2018 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 7/3/2019 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Με τη διάταξη του άρθρου 17 παρ. 1 της Σύμβασης για την ενοποίηση ορισμένων κανόνων στις Διεθνείς Αεροπορικές Μεταφορές, που υπογράφηκε στο Μόντρεαλ στις 28 Μαΐου 1999 και κυρώθηκε με το Νόμο 3006/2002 (ΦΕΚ Α'/84/22-04-2002) ορίζεται ότι: "Ο μεταφορέας είναι υπεύθυνος για τη ζημία που προκληθεί σε περίπτωση θανάτου ή σωματικού τραυματισμού επιβάτη υπό τον μόνο όρο ότι το δυστύχημα που προκάλεσε τον θάνατο ή τον τραυματισμό σημειώθηκε όταν ο επιβάτης ήταν ήδη επιβιβασμένος στο αεροσκάφος ή κατά τη διάρκεια της επιβίβασης ή της αποβίβασης.". Εξάλλου, με τη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 21 της ανωτέρω Διεθνούς Σύμβασης ορίζεται ότι "Για τις ζημίες που προκύπτουν βάσει της παραγράφου 1 του άρθρου 17, οι οποίες δεν υπερβαίνουν τα 100.000 Ειδικά Τραβηκτικά Δικαιώματα για κάθε επιβάτη, ο μεταφορέας δεν μπορεί να απαλλαγεί της ευθύνης του ή να την περιορίσει.". Ήδη, τα Ειδικά Τραβηκτικά Δικαιώματα της ανωτέρω διάταξης, που αποτελούν διεθνή μονάδα υπολογισμού της αποζημίωσης του αεροπορικού μεταφορέα και υπολογίζονται από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, από τις 30-12-2009 καθορίσθηκαν στα 113.100 ΕΤΔ (βλ. ICAO Council 188th Session). Τέλος, κατά το άρθρο 55 της ίδιας ως άνω Διεθνούς Σύμβασης, με τον τίτλο "Σχέση με άλλα έγγραφα της σύμβασης της Βαρσοβίας": "Η παρούσα σύμβαση υπερέχει οιωνδήποτε κανόνων που εφαρμόζονται στις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές: 1. μεταξύ συμβαλλομένων κρατών της παρούσας σύμβασης βάσει του γεγονότος ότι τα εν λόγω κράτη είναι από κοινού συμβαλλόμενα μέρη: (α) της Σύμβασης για την ενοποίηση ορισμένων κανόνων που συνδέονται με τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές που υπογράφηκε στην Βαρσοβία στις 12 Οκτωβρίου 1929 (στο εξής ονομαζόμενη σύμβαση της Βαρσοβίας)• (β) του Πρωτοκόλλου τροποποίησης της σύμβασης για την ενοποίηση ορισμένων κανόνων που συνδέονται με τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές που υπογράφηκε στη Βαρσοβία στις 12 Οκτωβρίου 1929, το οποίο συνήφθη στη Χάγη στις 28 Σεπτεμβρίου 1955 (στο εξής ονομαζόμενο Πρωτόκολλο της Χάγης)• (γ) της Συμπληρωματικής σύμβασης της σύμβασης της Βαρσοβίας, για την ενοποίηση ορισμένων κανόνων που συνδέονται με τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές από πρόσωπο άλλο από εκείνο του συμβατικού μεταφορέα, που υπογράφηκε στη Γκουανταλαχάρα στις 18 Σεπτεμβρίου 1961 (στο εξής ονομαζόμενη σύμβαση της Γκουανταλαχάρα)• (δ) του Πρωτοκόλλου τροποποίησης της σύμβασης για την ενοποίηση ορισμένων κανόνων που συνδέονται με τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές που υπογράφηκε στην Βαρσοβία στις 12 Οκτωβρίου 1929, όπως τροποποιήθηκε από το Πρωτόκολλο της Χάγης στις 28 Σεπτεμβρίου 1955, που υπογράφηκε στην πόλη της Γουατεμάλα στις 8 Μαρτίου 1971 (ονομαζόμενο στο εξής Πρωτόκολλο της Πόλης της Γουατεμάλα)• (ε) Των πρόσθετων Πρωτοκόλλων αριθμός 1 έως 3 και του Πρωτοκόλλου αριθμός 4 του Μόντρεαλ που τροποποιούν τη σύμβαση της Βαρσοβίας, όπως τροποποιήθηκε από το πρωτόκολλο της Χάγης ή τη σύμβαση της Βαρσοβίας όπως τροποποιήθηκε τόσο από το πρωτόκολλο της Χάγης και από το πρωτόκολλο της Πόλης της Γουατεμάλα που υπογράφηκε στο Μόντρεαλ στις 25 Σεπτεμβρίου 1975 (στο εξής ονομαζόμενα Πρωτόκολλα του Μόντρεαλ) ή 2. στο έδαφος οιουδήποτε συμβαλλομένου κράτους της παρούσας σύμβασης με βάση το γεγονός ότι το εν λόγω κράτος είναι συμβαλλόμενο ενός ή περισσοτέρων από τα νομοθετήματα που αναφέρονται στην υποπαράγραφο (α) έως (ε) ανωτέρω.". Μετά την υπογραφή της ανωτέρω Σύμβασης του Μόντρεαλ, τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 889/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Μαΐου 2002 (ΕΕ 2002, L 140, σ. 2), ο ισχύων, μέχρι τότε, Κανονισμός (ΕΚ) 2027/97 του Συμβουλίου, της 9ης Οκτωβρίου 1997, για την ευθύνη των αερομεταφορέων όσον αφορά την αεροπορική μεταφορά επιβατών και των αποσκευών τους (ΕΕ 1997, L 285, σ. 1). 6. Το άρθρο 2, παράγραφος 2, του Κανονισμού 2027/97, μετά την τροποποίησή του, προβλέπει τα εξής: "Έννοιες περιεχόμενες στον παρόντα κανονισμό και μη οριζόμενες στην παράγραφο 1 είναι ταυτόσημες με τις έννοιες που χρησιμοποιούνται στη σύμβαση του Μόντρεαλ.". 7. Το άρθρο 3, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού ορίζει τα εξής: "Η ευθύνη ενός [...] αερομεταφορέα [της Ένωσης] έναντι επιβατών και των αποσκευών τους διέπεται από όλες τις διατάξεις της σύμβασης του Μόντρεαλ σχετικά με την εν λόγω ευθύνη." Από τις προαναφερθείσες διατάξεις, συνάγονται τα ακόλουθα: 1) Η ανωτέρω Διεθνής Σύμβαση (Μόντρεαλ), σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 55 αυτής, προκειμένου δε περί Κρατών της ΕΕ και σύμφωνα με τον προαναφερθέντα ΕΚ, υπερέχει των κανόνων, που αναφέρονται σ' αυτή (Σύμβαση Βαρσοβίας, Σύμβαση Γκουανταλαχάρα, Πρωτόκολλα Χάγης, Γουατεμάλας κλπ.) και εφαρμόζεται στις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές, μεταξύ των κρατών, που την έχουν κυρώσει, καθώς και μεταξύ όλων των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με τον ανωτέρω Ευρωπαϊκό Κανονισμό και, επομένως, αυτές ισχύουν και εφαρμόζονται και στην ένδικη περίπτωση, αφού, κατά τα επισκοπούμενα διαδικαστικά έγγραφα της παρούσας δίκης, πρόκειται περί διεθνούς αερομεταφοράς από τη Γερμανία προς την Ελλάδα. 2) Ο αερομεταφορέας, ευθύνεται με βάση τις προαναφερθείσες διατάξεις της Διεθνούς Σύμβασης του Μόντρεαλ, σε αποζημίωση του επιβάτη για τη ζημία του, λόγω σωματικού τραυματισμού (ή θανάτου) αυτού, υπό τις εξής προϋποθέσεις: α) καταρτισμένη σύμβαση αεροπορικής μεταφοράς με τον επιβάτη. β) δυστύχημα, που σημειώθηκε όταν ο επιβάτης ήταν ήδη επιβιβασμένος στο αεροσκάφος ή κατά τη διάρκεια της επιβίβασης ή της αποβίβασής του, ως γενεσιουργό λόγο της ζημίας του. Και, γ) Ζημία από σωματικό τραυματισμό (ή θάνατο) του επιβάτη, συνεπεία του δυστυχήματος. 3) Για τις ζημίες του επιβάτη συνεπεία τραυματισμού (ή θανάτου), που προκλήθηκε από δυστύχημα, όταν αυτός ήταν ήδη επιβιβασμένος στο αεροσκάφος ή κατά τη διάρκεια της επιβίβασης ή της αποβίβασης, οι οποίες δεν υπερβαίνουν τα 100.000 (ήδη 113.100) Ειδικά Τραβηκτικά Δικαιώματα για κάθε επιβάτη, η ευθύνη του μεταφορέα είναι (γνήσια) αντικειμενική, αφού αυτός (αερομεταφορέας) δεν μπορεί να απαλλαγεί της ευθύνης του ή να την περιορίσει (παρ. 1 του άρθρου 21 της ανωτέρω Διεθνούς Σύμβασης). Τέλος, 4) το "δυστύχημα", ως γεγονός γενεσιουργό του τραυματισμού (ή θανάτου) του επιβάτη, που κατά τις προαναφερθείσες διατάξεις, αποτελεί προϋπόθεση της θεμελίωσης της αξίωσής του, έναντι του αερομεταφορέα για αποζημίωσή του τόσο σε περίπτωση υποκειμενικής, όσο σε περίπτωση (γνήσιας) αντικειμενικής ευθύνης του τελευταίου (αποζημίωση μέχρι ποσού 113.100 ΕΤΔ), πρέπει να είναι συμβάν απρόβλεπτο, βίαιο, να προέρχεται από εξωτερική αιτία, να προσβάλλει τον ανθρώπινο οργανισμό και να έγινε κατά τη διάρκεια της αεροπορικής μεταφοράς (βλ. 12-5/2021 ΔΕΚ C-70/2020, ΔΕΕ C-532/18 της 19-12-2019).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης για ευθεία παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, αν αυτός δεν εφαρμόσθηκε ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμόσθηκε ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή. Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση. Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (ΟλΑΠ 36/1988, ΑΠ 1299/2009, ΑΠ 1854/2007, ΑΠ 1218/2007).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση του αναιρετικά ενδιαφέροντος μέρους της αναιρεσιβαλλομένης απόφασης, το Εφετείο, δέχθηκε, ανελέγκτως, τα ακόλουθα: "...Ο ενάγων τον Απρίλιο τον 2010, λόγω εξαιρετικά χαμηλής ακοής υπεβλήθη σε εγχείριση διόρθωσης ωτοσκλήρυνσης, με αναβολεκτομή στο αριστερό αυτί και τον Ιούλιο του 2010 ομοίως στο δεξί αυτί. Μετά την πλήρη αποκατάσταση της ακοής του ο ενάγων πραγματοποίησε στο χρονικό διάστημα από Αύγουστο του 2010 έως Φεβρουάριο 2013 τουλάχιστον 53 διεθνείς πτήσεις για επαγγελματικούς και οικογενειακούς λόγους χωρίς να αισθανθεί ουδεμία ενόχληση στην ακοή του ή διαταραχή της ισορροπίας του. Στις 25-2-2013 ο ενάγων από την Ουάσινγκτον των ΗΠΑ αγόρασε ένα αεροπορικό εισιτήριο από την εναγομένη αεροπορική εταιρεία, με αριθμό ΕΤΚΤ - … … για την μεταφορά τον από το διεθνές αεροδρόμιο Dulles Washington, στο διεθνές αεροδρόμιο "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" της Αθήνας, μέσω Φρανκφούρτης στις 27-2-2013, μετ' επιστροφής ομοίως στην Ουάσινγκτον στις 7-3-2013. Στις 26-2-2013 ο ενάγων επιβιβάστηκε στο αεροσκάφος της εναγομένης που εκτελούσε την πτήση με κωδικό αριθμό … από Ουάσινγκτον προς Φρανκφούρτη. Η πτήση διήρκησε 10 ώρες και έφθασε στη Φρανκφούρτη στις 27-2-2013 περί της 7.40 π.μ. τοπική ώρα Γερμανίας. Στην συνέχεια επιβιβάσθηκε σε αεροσκάφος της LUFΤΗΑΝSΑ τύπου Airbus Α 321 που εκτελούσε την πτήση με κωδικό … το οποίο αναχώρησε στις 9.35 π.μ. από το αεροδρόμιο της Φρανκφούρτης, με προορισμό την Αθήνα και αναμενόμενη τοπική ώρα άφιξης στην Ελλάδα την 13.20 μ.μ. στις 27-2-2013. Ο ενάγων ισχυρίζεται με την ένδικη αγωγή του ότι το αεροσκάφος της πρώτης εναγόμενης πραγματοποίησε απότομη και ταχεία κάθοδο από τα 30.000 πόδια μέχρι το αεροδρόμιο της Αθήνας και ότι επιπλέον λόγω εσφαλμένης και πλημμελούς χρήσης τον συστήματος ελέγχου συμπίεσης της καμπίνας επιβατών επήλθε βίαιη και ραγδαία μεγάλη μεταβολή της βαρομετρικής πίεσης μέσα στην καμπίνα επιβατών. Οι εν λόγω όμως ισχυρισμοί ελέγχονται απορριπτέοι ως αναπόδεικτοι. Ειδικότερα ο μάρτυρας της εναγομένης M. Ρ. ως υπεύθυνος συντήρησης των αεροσκαφών της (εναγομένης) ενόρκως βεβαιώνει ότι το αεροσκάφος της επίδικης πτήσης …, το οποίο τέθηκε σε κυκλοφορία το πρώτον την 19-12-2012, είχε έως την 27-2-2013 μόνο 464 ώρες πτήσης, κι εξοπλισμένο με το πλέον προηγμένο αυτόματο σύστημα ρύθμισης της ατμοσφαιρικής πίεσης καμπίνας. Επίσης βεβαιώνει σαφώς ότι για το χρονικό διάστημα μέχρι την 28-2-2013, ουδεμία παρατήρηση υπάρχει στο τεχνικό ημερολόγιο τον αεροσκάφους, στο οποίο σημειώνονται από τους κυβερνήτες και τους τεχνικούς όλες οι βλάβες ή δυσλειτουργίες που εμφανίζονται είτε κατά την διάρκεια των πτήσεων είτε κατά την συντήρηση. Ο δε μάρτυρας της εναγομένης B. R. ως κυβερνήτης του επίδικου αεροσκάφους ενόρκως βεβαιώνει ότι η προσγείωση έγινε σύμφωνα με τους κανόνες αεροπλοΐας και τις προδιαγραφές τον αεροσκάφους και κάτω από απολύτως ομαλές και κανονικές συνθήκες, με το σύστημα αυτόματης ρύθμισης της ατμοσφαιρικής πίεσης της καμπίνας των επιβατών σε πλήρη κανονική λειτουργία και ότι, αντίστοιχα, στο ημερολόγιο πτήσης του συγκεκριμένου αεροσκάφους με τα διακριτικά D-ΑΙDV δεν είχε γίνει οποιαδήποτε εγγραφή σχετικά με έκτακτες συνθήκες κατά την διαδικασία προσγείωσης, όπως την εσπευσμένη κάθοδο με ταχύτερη του κανονικού μείωση του ύψους πτήσης, γεγονός που επιβεβαιώνει και η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) με την υπ' αριθμ. ΓΔΦΠΥΑ/23145/1857/31-8-2015 επιστολή της. Εξάλλου, μόλις ένα αεροσκάφος εισέλθει στον ελληνικό εναέριο χώρο, η παρακολούθησή του αναλαμβάνεται από τις υπηρεσίες της ΥΠΑ. Εάν υπήρχε οποιοδήποτε έκτακτο γεγονός ή επείγουσα ανάγκη προσγείωσης ή παραβίαση των κανόνων αεροπλοίας, θα είχε καταγραφεί από την ΥΠΑ. Επίσης ο ίδιος μάρτυρας βεβαιώνει ότι το σύστημα ρύθμισης της πίεσης και αποσυμπίεσης στο επίδικο αεροπλάνο, λειτουργεί αυτόματα και, προς διασφάλιση της ασφάλειας των επιβατών είναι διπλό, ώστε αν το ένα σύστημα παρουσιάσει δυσλειτουργία, αναλαμβάνει αυτομάτως το δεύτερο, το οποίο είναι επικουρικό, και αν αυτό δεν λειτουργήσει υπάρχει και τρίτη δυνατότητα, της χειροκίνητης ρύθμισης. Η οποιαδήποτε δε δυσλειτουργία γίνεται άμεσα αντιληπτή χάρη σε προειδοποιητικές ενδείξεις που αναβοσβήνουν αμέσως σε περίπτωση δυσλειτουργίας του ενός συστήματος και της ενεργοποίησης του άλλου. 'Οτι δεν υπήρξε οποιουδήποτε είδους δυσλειτουργία ή βλάβη του αυτόματου συστήματος ρύθμισης της πίεσης καμπίνας στην ένδικη πτήση και γι' αυτό το λόγο δεν υπάρχει κάποια εγγραφή στο ημερολόγιο του αεροσκάφους. Η μάρτυρας δε της εναγομένης, Ε. Κ. ως αρμόδια υπάλληλος για την εξέταση και αντιμετώπιση των παραπόνων των πελατών της, ενόρκως βεβαιώνει ότι ερεύνησε τα αρχεία των πτήσεων της εναγομένης, από τα οποία προκύπτει καθόλα κανονική πτήση και προσγείωση και ότι δεν υπήρξε οποιοδήποτε άλλο παράπονο, διαμαρτυρία ή αξίωση επιβάτου λόγω βίαιης καθόδου του αεροσκάφους της επίδικης πτήσης. Αντιθέτως η μάρτυρας του ενάγοντος, δεν βρισκόταν μέσα στο αεροσκάφος κατά την διάρκεια της επίδικης πτήσης με συνέπεια να μην γνωρίζει εξ' ιδίας αντιλήψεως τις συνθήκες προσγείωσης αλλά όσα καταθέτει σχετικά προέρχονται από τις διηγήσεις τον ενάγοντος. Περαιτέρω, ο ενάγων αισθάνθηκε αιφνίδιο και οξύτατο πόνο στο αριστερό του αυτί πριν προσγειωθεί το αεροσκάφος. Μόλις το αεροσκάφος ακινητοποιήθηκε και άρχισε η έξοδος των επιβατών από την καμπίνα, ο πόνος (στο αριστερό του αυτί) μετριάσθηκε αισθητά, ωστόσο αισθάνθηκε ναυτία και ζάλη. Παρ' όλα αυτά ο ενάγων δεν μετέβη στο ιατρείο τον αεροδρομίου αλλά πήγε στην οικία του. Στις 4-3-2013 ο γιατρός Γ. Γ. που εξέτασε τον ενάγοντα διέγνωσε πλήρη απώλεια ακοής στην αριστερή πλευρά και ότι αυτός έχει υποστεί βαροτραύμα, δηλαδή τραυματισμό λόγω απότομης μεταβολής βαρομετρικής πίεσης, το οποίο προκάλεσε οξεία κώφωση αριστερά με συνοδό αιθουσαία διαταραχή παραλυτικού τύπου. Επίσης διαγνώσθηκε ότι στο αριστερό αυτί είχε δημιουργηθεί περιλεμφικό συρίγγιο. Στις 5-3-2013 ο ενάγων υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση τυμπανεκτομής στο αριστερό του αυτί που αποκάλυψε την ολοσχερή και μόνιμη καταστροφή του ακουστικού του νεύρου συνεπεία βαροτραύματος και βλάβη τον νεύρου ισορροπίας. Σύμφωνα όμως με όσα έλαβαν χώρα κατά την διάρκεια της ένδικης πτήσης, προκύπτει ότι ο τραυματισμός της μορφής την οποία υπέστη ο ενάγων, προκλήθηκε από τις κανονικές, προβλεπόμενες και απαιτούμενες προγραμματισμένες μεταβολές της βαρομετρικής πίεσης κατά την λειτουργία του αεροσκάφους κατά την διάρκεια της κανονικής και συνετής πορείας του ελέγχου πτήσης και είναι απόρροια της ίδιας εσωτερικής αντίδρασης του επιβάτη και δη λόγω της ιδιαίτερης ευαισθησίας αυτού στο αριστερό του αυτί συνεπεία της προγενέστερης αναβολεκτομής που είχε υποστεί στο σημείο αυτό. Εξάλλου σε περίπτωση που είχε συμβεί εξαιρετική και μη αναμενόμενη μεταβολή της βαρομετρικής πίεσης εντός της καμπίνας των επιβατών του επίδικου αεροσκάφους, κρίνεται σύμφωνα με τους κανόνες της λογικής, ότι και το δεξί αυτί του ενάγοντος θα είχε υποστεί βαροτραύμα, καθόσον, όπως προαναφέρεται, είχε γίνει αναβολεκτομή και σε αυτό. Επιπλέον σε κανέναν άλλο επιβάτη του επίδικου αεροσκάφους δεν επισυνέβη οποιαδήποτε σωματική βλάβη ή και τραυματισμός, όπως αποδεικνύεται από τους προαναφερόμενους μάρτυρες της εναγομένης, ενώ ο ενάγων δεν προσκομίζει ουδένα σχετικό αποδεικτικό στοιχείο. Με τα δεδομένα όμως αυτά δεν στοιχειοθετείται η έννοια του "ατυχήματος" άλλως "δυστυχήματος" του άρθρου 17 της Σύμβασης Μόντρεαλ. Η ευθύνη του άρθρον 17 ΣΜ ανακύπτει μόνον εάν η βλάβη ενός επιβάτη προκλήθηκε από κάποιο μη αναμενόμενο ή ασυνήθιστο γεγονός το οποίο είναι εξωτερικό του επιβάτη και όχι όταν ο τραυματισμός του είναι απόρροια της ίδιας εσωτερικής αντίδρασης τον οργανισμού του κάτω από ομαλές και αναμενόμενες συνθήκες λειτουργίας του αεροσκάφους, προϋποθέσεις πού δεν πληρούνται στην συγκεκριμένη περίπτωση. Επειδή δε η αντικειμενική ευθύνη του άρθρου 21 παρ.1 της Σύμβασης Μόντρεαλ γεννάται μόνο υπό τους όρους του άρθρου 17 της ιδίας συνθήκης, ενόψει του ότι δεν υφίσταται "ατύχημα" και ως εκ τούτου ευθύνη του μεταφορέα, στην προκειμένη περίπτωση δεν υφίσταται ευθύνη της εναγομένης και η ένδικη αγωγή κρίνεται απορριπτέα ως κατ' ουσίαν αβάσιμη...". Με τις σκέψεις του αυτές, το Εφετείο, συμπληρώνοντας τις αιτιολογίες του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, απέρριψε, ως κατ' ουσίαν αβάσιμη, την ένδικη έφεση του ήδη αναιρεσείοντος και, επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση, που είχε κρίνει ομοίως....". Έτσι, που έκρινε το Εφετείο και, ειδικότερα, με το να δεχθεί ότι: 1) "...Σύμφωνα ... με όσα έλαβαν χώρα κατά την διάρκεια της ένδικης πτήσης, προκύπτει ότι ο τραυματισμός της μορφής την οποία υπέστη ο ενάγων, προκλήθηκε από τις κανονικές, προβλεπόμενες και απαιτούμενες προγραμματισμένες μεταβολές της βαρομετρικής πίεσης κατά την λειτουργία του αεροσκάφους κατά την διάρκεια της κανονικής και συνετής πορείας του ελέγχου πτήσης και είναι απόρροια της ίδιας εσωτερικής αντίδρασης του επιβάτη και δη λόγω της ιδιαίτερης ευαισθησίας αυτού στο αριστερό του αυτί συνεπεία της προγενέστερης αναβολεκτομής που είχε υποστεί στο σημείο αυτό....". 2) Ο ένδικος τραυματισμός του ήδη αναιρεσείοντος, ενάγοντος, "...είναι απόρροια της ίδιας εσωτερικής αντίδρασης τον οργανισμού του κάτω από ομαλές και αναμενόμενες συνθήκες λειτουργίας του αεροσκάφους....". 3) "...Με τα δεδομένα αυτά δεν στοιχειοθετείται η έννοια του "ατυχήματος" άλλως "δυστυχήματος" του άρθρου 17 της Σύμβασης Μόντρεαλ. Και, 4) "...δεν υφίσταται "ατύχημα" και ως εκ τούτου ευθύνη του μεταφορέα, στην προκειμένη περίπτωση δεν υφίσταται ευθύνη της εναγομένης...", ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προαναφερθείσες διατάξεις της Διεθνούς Σύμβασης του Μόντρεαλ, οι οποίες ήταν εφαρμοστέες και υπερισχύουν, στην προκειμένη περίπτωση, των λοιπών, ως ανωτέρω αναφερομένων Διεθνών Συμβάσεων για τις αερομεταφορές, τις οποίες ορθά δεν εφάρμοσε, το Εφετείο και, περαιτέρω, με ορθή εξειδίκευση της αόριστης νομικής έννοιας του όρου "δυστύχημα", ο οποίος αναφέρεται σ' αυτή (ΔΣ Μόντρεαλ), προέβη, στη συνέχεια, σε ορθή υπαγωγή, στις ίδιες διατάξεις, των ανωτέρω πραγματικών περιστατικών, που έκρινε ότι αποδείχθηκαν. Και τούτο διότι, σύμφωνα με τις προαναφερθείσες διατάξεις της Διεθνούς Σύμβασης του Μόντρεαλ, προϋπόθεση για τη θεμελίωση της ένδικης αξιώσεως, για αποζημίωση, του ήδη αναιρεσείοντος και της αντίστοιχης υποχρέωσης της ήδη αναιρεσίβλητης, εναγομένης, ως αερομεταφορέα, που, όπως ήδη αναφέρθηκε, ευθύνεται αντικειμενικά (γνήσια αντικειμενική ευθύνη), για αποζημιώσεις, από τραυματισμό επιβατών της, μέχρι του ανωτέρω αιτουμένου, από τον αντίδικό της ποσού (113.100 ΕΤΔ), είναι να έχει συμβεί αυτός (τραυματισμός), κατά τη διάρκεια της αερομεταφοράς, υπό την αναφερόμενη στη νομική σκέψη της παρούσας απόφασης έννοια και να τελεί (ο τραυματισμός) σε αιτιώδη σύνδεσμο, με "δυστύχημα", ήτοι συμβάν απρόβλεπτο, βίαιο, από εξωτερική αιτία προερχόμενο, που προσβάλλει τον ανθρώπινο οργανισμό, κατά τη διάρκεια της αεροπορικής μεταφοράς, στην έννοια του οποίου ("δυστυχήματος"), όμως, δεν εμπίπτει ο ένδικος τραυματισμός του ήδη αναιρεσείοντος, ενάγοντος, όπως ορθά έκρινε το Εφετείο, με βάση τα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά, τα οποία, κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη, ουσιαστική του, κρίση, δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν. Επομένως, οι δύο πρώτοι αναιρετικοί λόγοι, από τον αριθμό 1 άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τους οποίους, ο αναιρεσείων προβάλλει, αντίστοιχα, τις αιτιάσεις ότι το Εφετείο παραβίασε: α) με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή, καθώς και εσφαλμένη υπαγωγή των ανωτέρω πραγματικών περιστατικών, που δέχθηκε, τις προαναφερθείσες διατάξεις της Διεθνούς Σύμβασης του Μόντρεαλ και, β) με εσφαλμένη ερμηνεία και μη εφαρμογή των διατάξεων της ΔΣ του Σικάγο 1944, που κυρώθηκε στην Ελλάδα με το Ν. 211/1947, του Κανονισμού ΕΕ 996/2010, καθώς και του Ν. 2912/2001, που κύρωσε την καταργηθείσα, με τον ανωτέρω Κανονισμό, Οδηγία 94/56/ΕΚ, αναφορικά με τον περιεχόμενο σ' αυτές ορισμό του όρου "ατύχημα", είναι αβάσιμοι.

ΙΙ. Με τον τρίτο και τελευταίο αναιρετικό λόγο, επίσης, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ο αναιρεσείων μέμφεται το Εφετείο για παραβίαση του άρθρου 2 αρ. 4 του Ν. 2251/1994 "Περί προστασίας των καταναλωτών", που επιβάλλει να ερμηνεύονται οι ΓΟΣ, σε περίπτωση αμφιβολίας, υπέρ του καταναλωτή, καθότι ερμήνευσε "συσταλτικά" τον 14.2.1 ΓΟΣ, που είχε ενσωματωθεί στο σχετικό αεροπορικό του εισιτήριο, και κατά τον οποίο (ΓΟΣ) "Δεν υπάρχουν ποσοτικοί περιορισμοί στην ευθύνη για θάνατο ή τραυματισμό επιβάτη για ζημίες μέχρι 113.100 ΕΤΔ (περίπου 121.243 ΕΥΡΩ) ο αερομεταφορέας δεν μπορεί να αμφισβητήσει αξιώσεις για αποζημίωση", με αποτέλεσμα να αποκλείσει την, αποζημιωτική, ευθύνη της, με τις ακόλουθες, κρίσιμες, παραδοχές: "...ο Κανονισμός 889/2002 τον Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με τον οποίο εισήχθη στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα η Σύμβαση τον Μόντρεαλ έχει προσαρτημένο ως Παράρτημα, το κείμενο της Ενημέρωσης των Επιβατών εκ μέρους των Κοινοτικών μεταφορέων, όσον αφορά τα δικαιώματά τους. Αυτό δε το υπόδειγμα ενημέρωσης Κανονισμού έχει περιληφθεί αυτούσιο στους Γενικούς Όρους Μεταφοράς της εναγόμενης εταιρείας. Κατά δε το άρθρο 6 του Κανονισμού 889/2002 το σημείωμα πληροφόρησης σχετικά με τις διατάξεις περί ευθύνης έναντι των επιβατών και των αποσκευών, δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως βάση απαιτήσεων αποζημίωσης και ερμηνείας των διατάξεων του Κανονισμού και της Σύμβασης του Μόντρεαλ.

Συνεπώς το πληροφοριακό αυτό σημείωμα που δεσμεύει τον μεταφορέα διεθνών μεταφορών, επιτελεί χαρακτήρα ενημερωτικό για την προστασία των δικαιωμάτων των επιβατών και δεν αποτελεί βάση για να ασκηθεί απαίτηση αποζημίωσης ή για να ερμηνευθούν οι διατάξεις τον Κανονισμού ή της Σύμβασης Μόντρεαλ...".

Όπως, όμως, ήδη αναφέρθηκε στη νομική σκέψη της παρ. (Ι) της παρούσας απόφασης, προϋπόθεση της θεμελίωσης της αξίωσης του επιβάτη, έναντι του αερομεταφορέα για αποζημίωσή του, σε περίπτωση (γνήσιας) αντικειμενικής ευθύνης του τελευταίου (αποζημίωση μέχρι ποσού 113.100 ΕΤΔ), που ενδιαφέρει, εν προκειμένω είναι, με βάση τις προαναφερθείσες διατάξεις της ΔΣ Μόντρεαλ, ο τραυματισμός (ή θάνατος) αυτού (επιβάτη) να συνδέεται αιτιωδώς με "δυστύχημα", υπό την προεκτεθείσα έννοια, το οποίο να συνέβη, κατά τη διάρκεια της αερομεταφοράς, όπως ανωτέρω, επίσης, ορίζεται η διάρκεια αυτής. Ο επίμαχος ΓΟΣ, τον οποίο επικαλείται, προς θεμελίωση του κρινόμενου αναιρετικού λόγου, ο αναιρεσείων, όπως προκύπτει από την αναφερόμενη στο αναιρετήριο δικόγραφο, ως ανωτέρω, διατύπωσή του, επαναλαμβάνει, πιστά, τη διατύπωση της προαναφερθείσας διάταξης του άρθρου 21 παρ. 1 της ΔΣ του Μόντρεαλ, που, όμως, για την, κατ' εφαρμογή της, συνακόλουθα δε και του ταυτόσημου, κατά περιεχόμενο με αυτή προαναφερθέντος ΓΟΣ, επιδίκαση στον επιβάτη της αιτουμένης, από τον ήδη αναιρεσείοντα, ενάγοντα, αποζημιώσεως μέχρι του ποσού των 113.100 ΕΤΔ, θα πρέπει ο τραυματισμός (ή θάνατος) του επιβάτη να συνδέεται, αιτιωδώς, με "δυστύχημα", υπό την προεκτεθείσα έννοια, που να συνέβη κατά τη διάρκεια της αερομεταφοράς, όπως αυτή ορίζεται από τις ίδιες διατάξεις της ανωτέρω ΔΣ (Μόντρεαλ) και, συνεπώς, δεν ανακύπτει, εν προκειμένω, ζήτημα ερμηνείας αυτού (επίμαχου ΓΟΣ) υπό το πρίσμα του άρθρου 2 αρ. 4 Ν. 2251/1994, κατά το οποίο: "Γενικοί όροι συναλλαγών που διατυπώθηκαν μονομερώς από τον προμηθευτή ή από τρίτον για λογαριασμό του, σε περίπτωση αμφιβολίας ερμηνεύονται υπέρ του καταναλωτή." Επομένως, αυτός ο αναιρετικός λόγος στηρίζεται στην αναληθή, από νομική άποψη, προϋπόθεση ότι για τη θεμελίωση της ανωτέρω αντικειμενικής ευθύνης του αερομεταφορέα προς αποζημίωση του επιβάτη για τραυματισμό (ή θάνατο), που συνέβη κατά τη διάρκεια της αερομεταφοράς του, δεν απαιτείται η αιτιώδης σύνδεσή του με "δυστύχημα", υπό την προεκτεθείσα έννοια, ενώ, σύμφωνα με τις προεκτεθείσες νομικές σκέψεις τούτο αποτελεί και στην περίπτωση αυτή απαραίτητο προαπαιτούμενο. Οι προπαρατεθείσες, όμως, σχετικές, αιτιολογίες της αναιρεσιβαλλομένης απόφασης και, ειδικότερα, ότι: "...Κατά το άρθρο άρθρο 6 του Κανονισμού 889/2002...το πληροφοριακό αυτό σημείωμα που δεσμεύει τον μεταφορέα διεθνών μεταφορών, επιτελεί χαρακτήρα ενημερωτικό για την προστασία των δικαιωμάτων των επιβατών και δεν αποτελεί βάση για να ασκηθεί απαίτηση αποζημίωσης ή για να ερμηνευθούν οι διατάξεις τον Κανονισμού ή της Σύμβασης Μόντρεαλ..." είναι εσφαλμένες, ωστόσο, το διατακτικό της είναι, κατ' αποτέλεσμα, ορθό. Κατά δε το άρθρο 578 ΚΠολΔ, αν το αιτιολογικό της προσβαλλόμενης απόφασης κρίνεται εσφαλμένο, αλλά το διατακτικό της ορθό, ο Άρειος Πάγος απορρίπτει την αναίρεση, εκτός αν υπάρχει έννομο συμφέρον να αποτραπεί δεδικασμένο, οπότε αναιρείται η απόφαση μόνο ως προς την εσφαλμένη αιτιολογία της. Επομένως, ο κρινόμενος, τρίτος, λόγος αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί κατά το άρθρο 578 ΚΠολΔ, ως αβάσιμος, καθόσον ο αναιρεσείων δεν επικαλείται, στην προκειμένη περίπτωση, έννομο συμφέρον του να αποτραπεί δεδικασμένο, προϋπόθεση αναγκαία για να αναιρεθεί η απόφαση, μόνο ως προς την εσφαλμένη αιτιολογία της (ΑΠ 84/2020, ΑΠ 19/2018).

ΙΙΙ. Κατόπιν των ανωτέρω, αφού δεν υπάρχει άλλος αναιρετικός λόγος, προς έρευνα, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου, που κατατέθηκε, για την άσκηση της κρινόμενης αίτησης, στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και, να συμψηφισθούν, στο σύνολό τους, μεταξύ των διαδίκων, τα δικαστικά έξοδα της παρούσας αναιρετικής δίκης, καθόσον η ερμηνεία των ανωτέρω κανόνων δικαίου, που εφαρμόσθηκαν, στην προκειμένη περίπτωση, ήταν ιδιαίτερα δυσχερής (άρθρο 179 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 07-03-2019 αίτηση αναίρεσης της 3871/2018 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Συμψηφίζει, στο σύνολό τους, τα δικαστικά έξοδα της προκειμένης δίκης.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 14 Ιουνίου 2021.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

(Και ταύτης αποχωρησάσης από την Υπηρεσία, ο αρχαιότερος της συνθέσεως Αρεοπαγίτης και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου)

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 25 Οκτωβρίου 2021.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ