1236/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1236 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

«Εταιρία Τουριστικής Ανάπτυξης Α.Ε.» ως ειδική διάδοχος του Ε.Ο.Τ. Απόδοση στο Υπουργείο Πολιτισμού χώρων αρχαιολογικού ή σπηλαιολογικού ενδιαφέροντος τους οποίους εκμεταλλεύεται ο Ε.Ο.Τ. ή η Ε.Τ.Α. Α.Ε. Προϋποθέσεις αυτοδίκαιης λύσης σχετικών συμβάσεων με τρίτους. Παθητική νομιμοποίηση Ε.Τ.Α. Α.Ε. από σύμβαση εκμετάλλευσης του σπηλαίου Πετραλώνων Χαλκιδικής. Απορρίπτει λόγους αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ.1 και ως απαράδεκτους κατά το άρθρο 561 παρ.1 του Κ. Πολ. Δ.

Αριθμός 1236/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Αργύριο Σταυράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 31 Ιανουαρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΕ", όπως μετονομάστηκε η εταιρεία με την επωνυμία "Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα ΑΕ", η οποία εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Στυλιανό Γκίνη.

Του αναιρεσιβλήτου: Επιστημονικού σωματείου με την επωνυμία "ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ" (ΑΕΕ), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Νικόλαο Τρίπλη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11/4/2006 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 20504/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 397/2009 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 21/4/2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αργύριος Σταυράκης ανέγνωσε την από 25-1-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου της στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 9§13 του ν. 2557/1997 με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Πολιτισμού αποδίδονται στο Υπουργείο Πολιτισμού χώροι που εκμεταλλεύεται ο ΕΟΤ, οι οποίοι έχουν αρχαιολογικό ή σπηλαιολογικό ενδιαφέρον, για τη διασφάλιση της αρχαιολογικής ή κάθε άλλης συναφούς επιστημονικής έρευνας. Με βάση την παραπάνω κοινή υπουργική απόφαση ο Υπουργός Πολιτισμού εκδίδει πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής οποιουδήποτε νέμεται, κατέχει ή χρησιμοποιεί τους χώρους στους οποίους αναφέρεται η παράγραφος αυτή.

Με την έκδοση του πρωτοκόλλου διοικητικής αποβολής λύεται αυτοδικαίως κάθε σύμβαση που έχει συναφθεί μεταξύ του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού (ΕΟΤ) ή της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία " Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα ΑΕ" και οποιουδήποτε τρίτου και αφορά του αποδιδόμενους, σύμφωνα με τα ανωτέρω, στο Υπουργείο Πολιτισμού χώρους (όπως το τελευταίο ως άνω εδάφιο προστέθηκε με το άρθρο 10§28 του ν. 3207/2003).

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι α) για την απόδοση στο Υπουργείο Πολιτισμού των αναφερόμενων σ' αυτές χώρων τους οποίους εκμεταλλεύεται ο ΕΟΤ απαιτείται η έκδοση κοινής απόφασης των Υπουργών Ανάπτυξης και Πολιτισμού, και έκδοση, βάσει της κοινής αυτής υπουργικής απόφασης, πρωτοκόλλου διοικητικής αποβολής κατά του νεμομένου ή κατέχοντος ή χρησιμοποιούντος τους εν λόγω χώρους, και ότι β) με την έκδοση του πρωτοκόλλου διοικητικής αποβολής λύεται αυτοδικαίως κάθε σύμβαση μεταξύ του ΕΟΤ ή της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα ΑΕ" (και ήδη "Εταιρείας Τουριστικής Ανάπτυξης ΑΕ" ως ειδικής διαδόχου του ΕΟΤ, κατά τα κατωτέρω εκτιθέμενα) και οποιουδήποτε τρίτου, η οποία (σύμβαση) αφορά τους αποδιδόμενους στο Υπουργείο Πολιτισμού ως άνω χώρους, χωρίς δε την έκδοση τέτοιου πρωτοκόλλου δεν επέρχεται η προαναφερόμενη (αυτοδίκαιη) λύση της σύμβασης, έστω και αν έχει εκδοθεί η ειρημένη κοινή υπουργική απόφαση για την απόδοση του χώρου στο Υπουργείο Πολιτισμού.

Εν προκειμένω όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο που την εξέδωσε απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση της αναιρεσείουσας-εναγομένης κατά της υπ'αριθμ. 20504/2007 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, το οποίο, κατά παραδοχήν της υπ' αριθμ. καταθ. 17384/2006 αγωγής του ήδη αναιρεσίβλητου σωματείου με την επωνυμία "ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ", υποχρέωσε την αναιρεσείουσα να καταβάλει στο τελευταίο το ποσό των 67.864,72 ευρώ ως διαφορές από την από 8-4-1981 σύμβαση παραχώρησης που είχε συναφθεί μεταξύ του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού (Ε.Ο.Τ.) και του ως άνω σωματείου, στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις του πρώτου από τους οποίους (Ε.Ο.Τ.) υπεισήλθε εκ του νόμου, ως ειδική διάδοχος, η αναιρεσείουσα, η οποία, σύμφωνα με το άρθρο 13παρ. 1β' του ν. 2636/1998, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 9 § 6 του ν. 2837/2000, και υπό την τότε επωνυμία "Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα Α.Ε." (μετονομασθείσα σε "Εταιρεία Τουριστικής Ανάπτυξης Α.Ε. (Ε.Τ.Α.

Α.Ε.)" με το άρθρο 2 § 1 δ' του ν. 3270/2004), έχει αυτοδικαίως, από την έναρξη ισχύος της ειρημένης διάταξης του άρθρου 13 ν. 2636/98 τη διοίκηση, διαχείριση και εκμετάλλευση της περιουσίας και των επιχειρηματικών μονάδων του Ε.Ο.Τ., όπως προσδιορίζονται στο ίδιο αυτό άρθρο. Η ανωτέρω σύμβαση παραχώρησης αφορούσε τη χρήση μιας έκτασης εμβαδού 184.270 τ.μ.

που βρίσκεται στην Κοινότητα Πέτρας Χαλκιδικής και ανήκει στον Ε.Ο.Τ. και στην οποία περιλαμβάνεται και το σπήλαιο Πετραλώνων Χαλκιδικής με όλες τις εγκαταστάσεις του (μουσείο, αναψυκτήριο, εκδοτήριο εισιτηρίων κ.λ.π.), οι ένδικες δε διαφορές συνίσταντο, ειδικότερα, σε ισόποσες λειτουργικές δαπάνες του ανωτέρω ακινήτου - σπηλαίου (μισθοδοσία προσωπικού, ασφαλιστικές εισφορές, έξοδα κινήσεως, αγορά διαφόρων ειδών κλπ) τις οποίες κατέβαλε, κατά την προαναφερθείσα σύμβαση παραχώρησης, το αναιρεσίβλητο επιστημονικό σωματείο και οι οποίες βάρυναν, κατά την ίδια σύμβαση, τον Ε.Ο.Τ.

και ήδη, για το επίδικο χρονικό διάστημα των μηνών Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου 2005, την αναιρεσείουσα-εναγομένη ανώνυμη εταιρεία. Με τον πρώτο, από το άρθρο 559 αρ. 1 του Κ.Πολ.Δ, λόγο της αναίρεσης προβάλλεται η αιτίαση ότι α) το Εφετείο "έσφαλε νομικώς" διότι έκανε δεκτό ότι η διοίκηση και διαχείριση του ανωτέρω σπηλαίου Πετραλώνων περιήλθε στην αναιρεσείουσα εταιρεία μαζί με το σύνολο των ακινήτων και των λοιπών επιχειρηματικών μονάδων του Ε.Ο.Τ. (άρθρ. 13 ν. 2636/98), ενώ, ισχυρίζεται η αναιρεσείουσα, αυτή "έχει τη διοίκηση και διαχείριση του συνόλου των ακινήτων και των επιχειρηματικών μονάδων του Ε.Ο.Τ., πλην του σπηλαίου Πετραλώνων Χαλκιδικής, δεδομένης της εκδόσεως του ν. 2557/1997.

Δια των διατάξεων του νόμου αυτού το σύνολο των σπηλαίων της χώρας και βέβαια και το σπήλαιο Πετραλώνων παραχωρήθηκαν προς διοίκηση, διαχείριση, αξιοποίηση και εκμετάλλευση στο Υπουργείο Πολιτισμού, εκδοθείσης μάλιστα προς υλοποίηση του σκοπού αυτού και της υπ' αριθμ. ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/ΑΙ/Φ45/15813/1998 (ΦΕΚ 336/Β/9-4-1998) κοινής υπουργικής απόφασης των Υπουργών Ανάπτυξης και Πολιτισμού", και επομένως (ισχυρίζεται η αναιρεσείουσα) δεν νομιμοποιείται παθητικώς στην έγερση της ένδικης αγωγής, και ότι β)το Εφετείο με την προαναφερθείσα παραδοχή του (παθητική νομιμοποίηση αναιρεσείουσας) παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 10 του ν. 3207/2003 (Ρύθμιση Θεμάτων Ολυμπιακής Προετοιμασίας) με την οποία λύθηκε αυτοδικαίως η ένδικη από 8-4-1981 σύμβαση παραχώρησης και ανατέθηκε η διοίκηση κλπ, του ειρημένου σπηλαίου Πετραλώνων στο Υπουργείο Πολιτισμού, με αποτέλεσμα να μην έχει έκτοτε τη διοίκηση κ.λ.π του σπηλαίου η αναιρεσείουσα και να μην νομιμοποιείται έτσι παθητικά στην έγερση της αγωγής.

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι αβάσιμος και απορριπτέος. Διότι, αφενός μεν από καμία διάταξη του ν. 2557/1997 τον οποίο και αορίστως επικαλείται η αναιρεσείουσα, δεν προκύπτει ότι το σπήλαιο Πετραλώνων παραχωρήθηκε στο Υπουργείο Πολιτισμού, όπως η τελευταία υποστηρίζει (ανωτ. υπό α'), αφ' ετέρου και σύμφωνα με την προηγηθείσα μείζονα σκέψη και τις εκεί αναφερόμενες διατάξεις του άρθρου 9§13 του ν. 2557/1997, όπως τροποποιήθηκε με την παράγραφο 21β του άρθρου 19 του ν. 2947/2001 και συμπληρώθηκε με το άρθρο 10§28 του ν. 3207/2003, η ανωτέρω σύμβαση δεν λύθηκε αυτοδικαίως (με τις διατάξεις αυτές), ούτε με την αναφερόμενη ως άνω υπ' αριθμ. 15813/948/9-4-1998 κοινή Υπουργική Απόφαση, την οποία επικαλείται η αναιρεσείουσα, αλλ' απαιτείται προς τούτο έκδοση πρωτοκόλλου διοικητικής αποβολής από τον Υπουργό Πολιτισμού κατά του κατόχου του χώρου (σπηλαίων) και εν προκειμένω κατά του αναιρεσίβλητου επιστημονικού σωματείου, έκδοση δε τέτοιου πρωτοκόλλου δεν επικαλείται και δεν αποδεικνύει η αναιρεσείουσα.

Με τον δεύτερο λόγο προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο με το να δεχθεί, ως ανωτέρω, ότι η αναιρεσείουσα νομιμοποιείται παθητικά στην έγερση της αγωγής έσφαλε και για το λόγο ότι η ίδια (αναιρεσείουσα) ευθύνεται από την ένδικη σύμβαση μόνον για τις μετά την ίδρυσή της (ν. 2636/98) προκύπτουσες από αυτήν (σύμβαση) υποχρεώσεις, επομένως όχι και για τις ένδικες αξιώσεις του αναιρεσίβλητου σωματείου, που γεννήθηκαν πριν από την ίδρυση της αναιρεσείουσας.

Και ο λόγος αυτός της αναίρεσης, που, όπως εκτιμάται, επιχειρείται να θεμελιωθεί επίσης στο άρθρο 559 αρ. 1 του Κ.Πολ.Δ (παραβίαση των διατάξεων του ιδρυτικού της αναιρεσείουσας ν. 2638/1988), είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, αφού από την αναιρεσιβαλλομένη προκύπτει, όπως άλλωστε έχει ήδη αναφερθεί, ότι οι αξιώσεις αυτές γεννήθηκαν τους μήνες Νοέμβριο και Δεκέμβριο του έτους 2005, ήτοι σε χρόνο κατά πολύ μεταγενέστερο της ιδρύσεως της αναιρεσείουσας (έτος 1998).

Με τους τρίτον, τέταρτο και πέμπτο (τελευταίο) λόγους του αναιρετηρίου προβάλλεται, αντίστοιχα, η αιτίαση ότι το Εφετείο λανθασμένα δέχθηκε ότι: α) το αναιρεσίβλητο σωματείο "ορθώς πράττει και δεν αποδίδει τα έσοδα του σπηλαίου στον Ε.Ο.Τ., δεδομένου ότι συμψηφιστικά αναζητεί τα ποσά που διαθέτει επιπλέον των εσόδων του σπηλαίου (...)", αν και σύμφωνα με την ένδικη σύμβαση "πρέπει να αποδίδονται οι εισπράξεις στον Ε.Ο.Τ.

και εν συνεχεία, μετά από έλεγχο, ο Οργανισμός να αποδίδει τα νομίμως πραγματοποιηθέντα έξοδα στο αντίδικο (αναιρεσίβλητο σωματείο), γεγονός που ουδέποτε συνέβη ...", β) η αναιρεσείουσα αποδέχεται αδιαμαρτύρητα την υποβολή λογαριασμών από το αναιρεσίβλητο, ενώ το αληθές είναι ότι η αναιρεσείουσα είχε εξαρχής γνωστοποιήσει σ' αυτό ότι δεν θεωρεί τον εαυτό της υπόλογο και έχει αποστείλει το σύνολο των υποβληθέντων λογαριασμών στο Υπουργείο Πολιτισμού, και γ) αποτελούν έξοδα λειτουργίας του σπηλαίου η αγορά καινούργιου οχήματος τύπου JΕΕΡ από το αναιρεσίβλητο και των αναφερόμενων ζωοτροφών.

Οι λόγοι αυτοί της αναίρεσης είναι απαράδεκτοι και απορριπτέοι, αφού οι ανωτέρω παραδοχές του Εφετείου ανάγονται στην εκτίμηση και μόνο πραγματικών γεγονότων, η οποία (εκτίμηση) δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου σύμφωνα με το άρθρο 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ.

ΙΙ. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει ν' απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στην αναφερόμενη στο διατακτικό δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, κατά το νόμιμο αίτημα του τελευταίου (άρθρ. 176 και 183 του ΚΠολΔ)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21-4-2009 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΕ" για αναίρεση της υπ' αριθμ. 397/2009 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε, αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 28 Ιουνίου 2011, και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 13 Ιουλίου 2011.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ