Supreme Court dismisses appeal on insurance contract interpretation, ruling clear declarations do not require judicial interpretation.

Απόφαση 1236 / 2006 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1236/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Θεόδωρο Αποστολόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ιωάννη Δαβίλλα, Γεώργιο Καράμπελα, Εμμανουήλ Καλούδη και Μάριο - Φώτιο Χατζηπανταζή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Μαρτίου 2006, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον δικηγόρο του Ζαχαρία Παπαδόπουλο.

Των αναιρεσίβλητων: 1)Ανώνυμης Ελληνικής Εταιρείας Γενικών Ασφαλειών "Η ΕΘΝΙΚΗ", που εδρεύει στην ...και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Φλώρα Τριανταφύλλου βάσει δηλώσεως του άρθρου 242 § 2 Κ.Πολ.Δ. 2)Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΟΠΛΩΝ (ΕΒΟ) Α.Ε.", η οποία συγχωνεύτηκε με την ΠΥΡΚΑΛ Α.Ε. και συστάθηκε νέα Ανώνυμη Εταιρεία με την επωνυμία "ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΜΥΝΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στον ... και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μαρία Πολυχρονίου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5 Νοεμβρίου 1993 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1546/1998 του ίδιου Δικαστηρίου και 6918/1999 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 19-7-2002 αίτησή του και τους από 13-2-2006 πρόσθετους λόγους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Μάριος - Φώτιος Χατζηπανταζής, διάβασε την από 7 Μαρτίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε α) την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως, ως προς την δεύτερη αναιρεσίβλητη και β) την παραδοχή του δευτέρου λόγου του κυρίου δικογράφου της αναιρέσεως και του πρώτου λόγου του δικογράφου των προσθέτων λόγων αυτής και την απόρριψη των λοιπών λόγων της, κυρίων και προσθέτων..

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και των προσθέτων λόγων, η πληρεξούσια της δεύτερης αναιρεσίβλητης την απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επί της από 19-7-2002 αίτησης για αναίρεση της υπ'αριθ. 6918/1999 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Επειδή, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 74, 80, 81 παρ.3 και 558 ΚΠολΔ συνάγεται ότι η αναίρεση δεν απευθύνεται κατά του προσθέτως παρεμβάντος στη δίκη, κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, γιατί αυτός δεν είναι κύριος διάδικος, εκτός αν κατά τη δίκη εκείνη ανέλαβε τον δικαστικό αγώνα, οπότε κατέστη κύριος διάδικος ή η αναίρεση αφορά την πρόσθετη παρέμβαση, σε κάθε όμως περίπτωση ο προσθέτως παρεμβάς καλείται στη συζήτηση της αναίρεσης.

Επομένως, η κρινόμενη αναίρεση κατά το μέρος που απευθύνεται κατά της δεύτερης αναιρεσίβλητης, η οποία είχε παρέμβει προσθέτως υπέρ της πρώτης αναιρεσίβλητης κατά την πρωτόδικη δίκη χωρίς να αναλάβει τον δικαστικό αγώνα, οι δε λόγοι της αναιρέσεως δεν αφορούν την πρόσθετη παρέμβαση, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη.

Επειδή, κατά το άρθρο 34 παρ.3 του Ν.1876/1990, όπως αντικ. με το άρθρο 56 του Ν.1943/1991, προσωπικό με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου τομέα, εφόσον με απόφαση του υπηρεσιακού συμβουλίου κρίνεται ότι πλεονάζει, μεταφέρεται, χωρίς αίτηση του, σε υπηρεσίες του Δημοσίου ή ΝΠΔΔ και κατατάσσεται σε κενές θέσεις με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, εφόσον έχει τα προσόντα, που προβλέπονται για τις θέσεις αυτές.

Αν δεν υπάρχουν κενές θέσεις, η κατάταξη γίνεται σε θέσεις με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, αντίστοιχης εκπαιδευτικής βαθμίδας, οι οποίες συνιστώνται αυτοδικαίως με την απόφαση μεταφοράς, κατά ειδικότητα και αριθμό ίσο με τον αριθμό των προσώπων, που θα καταταγούν σ'αυτές. Για το συνολικό αριθμό των θέσεων αυτών κατά ειδικότητα εκδίδεται διαπιστωτική πράξη του αρμόδιου για την πρόσληψη οργάνου, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι η μεταφορά προσωπικού με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου των ΝΠΙΔ του δημόσιου τομέα σε υπηρεσία του Δημοσίου ή ΝΠΔΔ και η κατάταξη αυτού σε κενές (ή σε συνιστώμενες αυτοδικαίως με την απόφαση μεταφοράς) θέσεις, με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου, γίνεται αναγκαστικά μετά από απόφαση του αρμόδιου υπηρεσιακού συμβουλίου και κρίση αυτού ότι τούτο πλεονάζει στο νομικό πρόσωπο, που εργάζεται, ενώ για τον συνολικό αριθμό των θέσεων αυτών κατά ειδικότητα εκδίδεται διαπιστωτική πράξη του αρμόδιου για την πρόσληψη οργάνου, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 'Ετσι, με τη μεταφορά του ως ανω προσωπικού επέρχεται μεν, κατ'αποτέλεσμα, λύση της σχέσεως εργασίας ιδιωτικού δικαίου αυτού με τον προηγούμενο εργοδότη του, πλην όμως ο εργαζόμενος μεταφέρεται σε ίδια θέση με την αυτή ειδικότητα και την ίδια σχέση εργασίας στο νέο εργοδότη του (χωρίς, μάλιστα, καταβολή αποζημιώσεως από τον προηγούμενο φορέα) και με πλήρη διασφάλιση των εργασιακών του σχέσεων και ασφαλιστικών δικαιωμάτων του.

Επομένως, η μεταφορά αυτή του ως άνω προσωπικού δεν ταυτίζεται με την έννοια της απολύσεως, η οποία αποτελεί καταγγελία της συμβάσεως εργασίας από τον εργοδότη και επιφέρει τη λύση της εργασιακής σχέσεως, χωρίς τη μεταφορά του εργαζόμενου σε άλλη θέση και διασφάλιση της προηγούμενης υπηρεσιακής του καταστάσεως, σε αντίθεση με την εν λόγω μεταφορά αυτού, που γίνεται σε ίδια θέση, με την αυτή ειδικότητα και την ίδια σχέση εργασίας στο νέο εργοδότη και έχει ως αποτέλεσμα την πλήρη διασφάλιση των εργασιακών του σχέσεων και των ασφαλιστικών του δικαιωμάτων.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανέλεγκτα τα εξής: Ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων προσλήφθηκε από την προσθέτως παρεμβάσα δεύτερη αναιρεσίβλητη ανώνυμη εταιρία του ευρύτερου δημόσιου τομέα με την επωνυμία "Ελληνική Βιομηχανία 'Οπλων Α.Ε." (ΕΒΟ) την 13-9-1982 και έκτοτε εργάσθηκε σ'αυτή ως υπάλληλός της με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου με την ειδικότητα ΔΕ-Διοικητικού-Λογιστικού μέχρι την 15-10-1991, οπότε με την Φ.ΜΕΤ.ΠΡ/5253/10/10/1991 κοινή απόφαση του Υπουργού Προεδρίας της Κυβερνήσεως και των Υφυπουργών Εθνικής 'Αμυνας και Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων που δημοσιεύθηκε στην Ε.τ.Κ., μεταφέρθηκε με βάση τις διατάξεις του άρθρου 56 του Ν.1943/1991 από την ΕΒΟ ΑΕ στο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης Προσωπικού ΟΕΑΣ και ΥΓΚΤΙΚ Ν.Αττικής με την ίδια εργασιακή σχέση και σε θέση της αυτής ειδικότητας, που συστάθηκε με την ανωτέρω απόφαση.

Ακολούθως, το Εφετείο δέχθηκε ότι την 1-1-1988 άρχισε η ισχύς του ... συμβολαίου με βάση την από 9-10-1987 σύμβαση ομαδικής ασφαλίσεως, που είχε καταρτισθεί μεταξύ της εναγομένης και ηδη πρώτης αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας και της ΕΒΟ ΑΕ. Ως εργοδότριας υπέρ των εργαζομένων σ'αυτή περί καταβολής εφάπαξ ποσού μετά την αποχώρηση αυτών από την υπηρεσία τους υπό τουςόρους και τις διατάξεις της εν λόγω συμβάσεως.

Με τη σύμβαση αυτή ορίσθηκε ότι η ασφαλιζόμενη ομάδα αποτελείται απ'όλους τους πλήρως απασχολούμενους μισθωτούς, που υπηρετούν στην ΕΒΟ ΑΕ και ότι κάθε μέλος αυτής υπάγεται στην ασφάλιση, καθώς επίσης ότι ασφαλιζόμενος θεωρείται ότι αποχωρεί από την υπηρεσία του και δικαιούται την προβλεπόμενη από τη σύμβαση αυτή παροχή κατά την ημερομηνία κατά την οποία α) συνταξιοδοτηθεί από οποιαδήποτε αιτία από οποιοδήποτε κύριο φορέα κοινωνικής ασφαλίσεώς του ή β) απολυθεί από την υπηρεσία του από την αντισυμβαλλόμενη ή γ) παραιτηθεί από την υπηρεσία του στην αντισυμβαλλόμενη με την προϋπόθεση ότι η παραίτηση αυτή έλαβε χώρα μετά τη συμπλήρωση δέκα ετών υπηρεσίας, που διανύθηκε μετά την 1-1-1988...

Ακόμη ορίσθηκε ότι το χορηγητέο εφάπαξ ποσό στον ασφαλισμένο καταβάλλεται κατά την ημερομηνία της αποχωρήσεως αυτού από την υπηρεσία και ισούται με ένα τελικό μέσο μισθό επί τα έτη υπηρεσίας στην αντισυμβαλλόμενη με ανώτατο όριο τους 35 μέσους τελικούς μισθούς. Κατόπιν αυτών κατέληξε το Εφετείο ότι με την εν λόγω σύμβαση ορίσθηκαν περιοριστικά οι περιπτώσεις επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου, που είναι α) η συνταξιοδότηση του ασφαλισμένου από οποιοδήποτε κύριο φορέα κοινωνικής ασφαλίσεώς του και για οποιαδήποτε αιτία, β) η απολυσή του από την υπηρεσία του από την ΕΒΟ ΑΕ και γ) η παραίτησή του από την υπηρεσία του στην ΕΒΟ ΑΕ μετά τη συμπλήρωση δέκα ετών υπηρεσίας σ'αυτή, που διανύθηκε μετά την 1-1-1988, η δε μεταφορά του ασφαλισμένου από την ΕΒΟ ΑΕ σε άλλη υπηρεσία του Δημοσίου ή ΝΠΔΔ ή επιχείρηση του ευρύτερου δημόσιου τομέα με βάση το άρθρο 56 του Ν.1943/1991 δεν περιλαμβάνεται στις περιπτώσεις αυτές.

Οι συμβαλλόμενες χρησιμοποίησαν τον όρο "απόλυση" με τη συνήθη και γνωστή σημασία του, δηλαδή της λύσεως της συμβάσεως εργασίας του ασφαλισμένου με καταγγελία της ΕΒΟ ΑΕ και απέβλεψαν στην εξ αιτίας αυτής κάλυψη του κινδύνου μεταφοράς αυτού κατά το άρθρο 56 του Ν.1943/1991. Η κρίση αυτή ενισχύεται και από το γεγονός ότι οι άνω συμβαλλόμενες προέβησαν υπό την ισχύ του Ν.1943/1991 σε συνομολόγηση της ...πρόσθετης πράξης, που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ανωτέρω σύμβασης, χωρίς να συμπεριλάβουν στις περιπτώσεις επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου και εκείνη της μεταφοράς του ασφαλισμένου, πράγμα που θα έκαναν αν ήταν αντίθετη η θέλησή τους. 'Ετσι, η μεταφορά του ενάγοντος από την ΕΒΟ ΑΕ.

στο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης Προσωπικού ΟΕΑΣ και ΥΓΚΤΙΛ Ν.Αττικής δεν αποτελεί απόλυση κατά την έννοια της ως άνω συμβάσεως ομαδικής ασφαλίσεως και δεν επήλθε η ασφαλιστική περίπτωση για να δικαιούται ο ενάγων την εφάπαξ παροχή, που προβλέπεται απ'αυτή. Μετά απ' όλα τα ανωτέρω αναφερόμενα το Εφετείο απέρριψε κατ'ουσία την έφεση του αναιρεσείοντος και επικύρωσε την απόφαση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, με την οποία απορρίφθηκε η αγωγή, ως ουσιαστικά αβάσιμη.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο δεν παραβίασε τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις και εκείνες των άρθρων 648, 649, ΑΚ και 1 της 95 Διεθνούς Συμβάσεως περί προστασίας του ημερομισθίου, που κυρώθηκε με το Ν.3248/1955. Επομένως, οι πρώτος και τρίτος λόγοι της αναιρέσεως, όπως συμπληρώθηκαν με το δικόγραφο των προσθέτων λόγων αυτής, από το άρθρο 559 αριθμ.1 ΚΠολΔ είναι αβάσιμοι και πρέπει να απορριφθούν.

Επειδή, κατά το άρθρο 559 αριθμ1α ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι παράβαση των κανόνων των άρθρων 173 και 200 ΑΚ υπάρχει, εκτός άλλων περιπτώσεων, όταν το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε κενό ή ασάφεια, έστω και έμμεσα και εν τούτοις δεν προσέφυγε σ'αυτούς ή, μολονότι βεβαιώνεται στην απόφαση ότι η δήλωση βουλήσεως είναι σαφής, προέβη σε ερμηνεία της δικαιοπραξίας.

Στην προκείμενη περίπτωση, με το δεύτερο λόγο της αναιρέσεως, όπως συμπληρώθηκε με το δικόγραφο των προσθέτων λόγων αυτής από το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια, στην οποία φέρεται να υπέπεσε το Εφετείο, διότι ενώ βεβαιώνεται στην απόφαση αυτή ότι η δήλωση βουλήσεως των αναιρεσιβλήτων, που διαλαμβάνεται στην προαναφερόμενη σύμβασή τους, είναι σαφής και δεν χρήζει περαιτέρω ερμηνείας, εν τούτοις στη συνέχει προέβη τούτο σε ερμηνεία της εν λόγω δικαιοπραξίας.

Πράγματι το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, στην αρχή δέχθηκε ότι από το σαφές και αναμφίβολο περιεχόμενο των διαλαμβανομένων στα άρθρα 5 και 6 της ανωτέρω συμβάσεως δηλώσεων βουλήσεως των συμβαλλομένων, οι οποίες ως εκ τούτου δεν χρήζουν ερμηνείας κατά τα άρθρα 173 και 200 ΑΚ, προκύπτει ότι με την εν λόγω σύμβαση ορίσθηκαν περιοριστικά οι περιπτώσεις επέλευσης του ασφαλιστικού κινδύνου και είναι μεταξύ αυτών η απόλυση του υπαλλήλου από την "ΕΒΟ Α.Ε." ενώ η μεταφορά (μετάταξη) του ασφαλιζόμενου απ' αυτή σε άλλη υπηρεσία του Δημοσίου ή ΝΠΔΔ ή επιχείρηση του ευρύτερου δημόσιου τομέα με βάση του άρθρο 56 του Ν. 1943/1991 δεν περιλαμβάνεται στις περιπτώσεις αυτές, ούτε ταυτίζεται με την έννοια της απόλυσης.

Στη συνέχεια δε το Εφετείο με επάλληλη αιτιολογία και για την περίπτωση κατά την οποία ήθελε υποτεθεί ότι υπάρχει αμφιβολία αν και κατά πόσο στον όρο "απόλυση από την υπηρεσία", που συνομολογήθηκε με το άρθρο 5 περ. 2 της ως άνω συμβάσεως ως μία από τις ασφαλιστικές περιπτώσεις, περιλαμβάνεται και η έννοια της μεταφοράς του υπαλλήλου σε άλλη υπηρεσία (άρθρ. 56 του Ν. 1943/1991), δέχθηκε μετά από ερμηνεία των δηλώσεων βουλήσεως των συμβαλλομένων, όπως απαιτεί η καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, ότι οι τελευταίες χρησιμοποίησαν τον όρο "απόλυση" με τη συνήθη και γνωστή σημασία του, δηλαδή της λύσεως της συμβάσεως εργασίας με καταγγελία της εργοδότριας "ΕΒΟ Α.Ε.".

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο δεν παραβίασε τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 173 και 200 Α.Κ., αφού στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση βεβαιώνεται ότι η δήλωση βουλήσεως των συμβαλλομένων είναι σαφής και αναμφίβολη, μη χρήζουσα περαιτέρω ερμηνείας και, μόνο με επάλληλη αιτιολογία, η οποία όμως δεν ανατρέπει την προηγούμενη και δεν δημιουργεί μεταξύ αυτών οποιαδήποτε αντίφαση της καλής πίστεως και των συναλλακτικών ηθών για να καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα.

Επομένως, ο ανωτέρω λόγος της αναιρέσεως είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 19-7-2002 αίτηση του Χ για αναίρεση της υπ' αριθμ. 6918/1999 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των επτακοσίων εβδομήντα (770) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 11 Απριλίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 14 Ιουνίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ