1234/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1234 / 2011 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1234/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Παναγιώτη Κομνηνάκη, Ανδρέα Δουλγεράκη, Nικόλαο Πάσσο και Δημήτριο Κόμη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 15 Μαρτίου 2011, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ν. Α. του Σ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευτύχιο Νικόπουλο.

Του αναιρεσιβλήτου: Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ΝΠΔΔ, με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣ ΠΑΛΛΗΝΗΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ", που εδρεύει στη Χανιώτη Χαλκιδικής και εκπροσωπείται νόμιμα. Δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-4-2007 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκιδικής. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 31/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 578/2009 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 19-4-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Κόμης διάβασε την από 8-3-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη υπ' αριθμ. 11709/25-10-2010 έκθεση επιδόσεως του αρμόδιου δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Χαλκιδικής ... προκύπτει ότι, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος Ν. Α., επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον αναιρεσίβλητο Οργανισμό Τοπικής Αυτοδιοικήσεως, με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣ ΠΑΛΛΗΝΗΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ" (ΝΠΔΔ), ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας απόφασης. Ο αναιρεσίβλητος, όμως, όπως προκύπτει από τα πρακτικά συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου, δεν εμφανίσθηκε κατά την προαναφερόμενη δικάσιμο, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε από την σειρά του οικείου πινακίου, ούτε πληρεξούσιος δικηγόρος αυτού κατέθεσε δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ. Επομένως, πρέπει, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, να προχωρήσει η συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία του αναιρεσίβλητου, σαν να ήταν και αυτός παρών.

Η διάταξη του άρθρου 281 Α.Κ. θέτει τα πλαίσια, βάσει των οποίων η άσκηση του δικαιώματος πρέπει να τοποθετείται εντός λογικών ορίων. Ενόψει δε της διαζευκτικής παραθέσεως των αξιολογικών κριτηρίων της καλής πίστεως, των χρηστών ηθών, του κοινωνικού και οικονομικού σκοπού του δικαιώματος, η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται (και γι' αυτό είναι άκυρη, 174, 180 Α.Κ.), εφ' όσον υπερβαίνει τα όρια που επιβάλλει ένα από τα προαναφερόμενα αξιολογικά αντικειμενικά κριτήρια.

Τα αξιολογικά αυτά κριτήρια θέτουν φραγμό στην ιδιοτελή άσκηση του δικαιώματος, εφ' όσον αυτή έρχεται σε προφανή, δηλαδή έκδηλη, αντίθεση προς αυτά. Υπέρβαση δε προφανής των εις την διάταξη αυτή (άρθρο 281 ΑΚ) αρχών και σκοπών υπάρχει και όταν η άσκηση του δικαιώματος προκαλεί στον εχέφρονα άνθρωπο, σε σχέση προς το εκ της ασκήσεως του δικαιώματος όφελος του δικαιούχου, την έντονη εντύπωση της αδικίας.

Η προφανής παράβαση στοχεύει στον άμεσο έλεγχο της ενέργειας, όπως αυτή προδιαγράφεται και σκιαγραφείται βάσει των πραγματικών περιστατικών. Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 281 Α.Κ. και 262 παρ. 1 ΚΠολΔ, συνάγεται ότι, για την πληρότητα της ενστάσεως καταχρηστικής ασκήσεως του δικαιώματος και το παραδεκτό της, πρέπει να προβάλλονται τα περιστατικά που συγκροτούν την κατάχρηση δικαιώματος από τον διάδικο κατά του οποίου ασκείται το δικαίωμα, συγχρόνως δε να γίνεται επίκληση από αυτόν (ενιστάμενο) του γεγονότος ότι τα περιστατικά αυτά καθιστούν καταχρηστική την άσκηση του δικαιώματος και να διατυπώνεται αίτημα απορρίψεως της αγωγής, με την οποία ασκείται το δικαίωμα, για την αιτία αυτή.

Στην προκείμενη περίπτωση, ο αναιρεσείων, με τον μοναδικό λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως, προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια και συγκεκριμένα ότι το Εφετείο παρά το νόμο δεν κήρυξε ως απαράδεκτη λόγω αοριστίας την ένσταση καταχρηστικής ασκήσεως του δικαιώματος που πρόβαλε στην κατ' έφεση δίκη ο εναγόμενος (δικάσθηκε ερήμην στον πρώτο βαθμό) - εκκαλών και ήδη αναιρεσίβλητος, καθόσον ο τελευταίος αναφέρει ότι η ένδικη αξίωση αυτού (αναιρεσείοντος - ενάγοντος - εφεσιβλήτου) να λάβει ως δικηγορική αμοιβή τα ποσά των 19.878 ευρώ, 6.240 ευρώ και 4.240 ευρώ υπερβαίνει "κατά πολύ" τον κοινωνικό και οικονομικό σκοπό του δικαιώματος και όχι προφανώς, όπως απαιτεί η διάταξη του άρθρου 281 του Α.Κ.

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι η ένσταση από την διάταξη του άρθρου 281 Α.Κ. που πρόβαλε ο αναιρεσίβλητος δεν είναι για τον παραπάνω και μόνο λόγο αόριστη και απαράδεκτη, καθόσον και η φράση "κατά πολύ", που χρησιμοποίησε ο ενιστάμενος αναιρεσίβλητος, φανερώνει ακριβώς εκείνο που θέλησε και ο νομοθέτης, δηλαδή ότι, κατά την άσκηση του δικαιώματός του, ο αναιρεσείων υπερέβη εκδήλως και εμφανώς τα παραπάνω επιβαλλόμενα όρια, ενόψει δε και του ότι τα επικαλούμενα από τον εκκαλούντα - αναιρεσίβλητο πραγματικά περιστατικά αρκούν για την θεμελίωση της από το άρθρο 281 ΑΚ ενστάσεως αυτού, γεγονός, άλλωστε, που δεν αμφισβητεί και ο αντίδικός του.

Ενώ, εξάλλου, στη νομική σκέψη που παραθέτει ο εκκαλών - αναιρεσίβλητος στο δικόγραφο της εφέσεώς του αναφέρει ότι "σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος.

Κατά την έννοια της ανωτέρω διατάξεως καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος υπάρχει όταν από την προηγούμενη συμπεριφορά του δικαιούχου ή τις περιστάσεις που μεσολάβησαν, η εκ των υστέρων άσκηση του δικαιώματος έρχεται σε προφανή αντίθεση προς την ευθύτητα και την εντιμότητα που πρέπει να κρατούν στις συναλλαγές ή προς τα επιβαλλόμενα χρηστά συναλλακτικά ήθη ή προς τον κοινωνικό και οικονομικό σκοπό του δικαιώματος, έτσι ώστε η ενάσκηση του δικαιώματος αυτού να προσκρούει στις κοινές περί δικαίου και ηθικής αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ατόμου" (βλ.

σελίδα 9 του δικογράφου της εφέσεως). Μετά από αυτά η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 19-4-2010 αίτηση του Ν. Α. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 578/2009 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 3 Μαΐου 2011. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 12 Ιουλίου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ