1231/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1231 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1231/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Ιωάννα Πετροπούλου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 20 Μαΐου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Β. Τ. του Δ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θεόδωρο Νάκο και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Μ. Α. του Α., κατοίκου ..., 2) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ", που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Καραγκούνη που ανακάλεσε την από 16/5/2011 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, παραστάθηκε στο ακροατήριο και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9/4/2008 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 12287/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1621/2010 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 22/10/2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ιωάννα Πετροπούλου ανέγνωσε την από 11/5/2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της από 22/10/2010 αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή από τις διατάξεις των άρθρων 10 του ΓΠΝ/1911, 297, 298, 299, 330 εδ.β', 914 και 932 του ΑΚ προκύπτει ότι σε περίπτωση συγκρούσεως μεταξύ δύο ή περισσοτέρων αυτοκινήτων η ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση ζημίας και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του οδηγού και της ζημίας.

Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει, όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια, που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή που, αν είχε καταβληθεί, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς οδηγού αυτοκινήτου, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή της συγκρούσεως. Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει, όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του οδηγού ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Η παράβαση των διατάξεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) δεν θεμελιώνει αυτή καθ' αυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παραβάσεως και του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Εξάλλου, οι ανωτέρω έννοιες της υπαιτιότητας και του αιτιώδους συνδέσμου είναι νομικές κι επομένως η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς τη συνδρομή ή όχι υπαιτιότητας του εμπλακέντος σε σύγκρουση οχημάτων οδηγού και του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του και του ζημιογόνου αποτελέσματος υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά τις διατάξεις του άρθρου 559 αρ.1 εδ.α και 19 του ΚΠολΔ για ευθεία ή εκ πλαγίου παράβαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου.

Εξ άλλου, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ.19 του ΚΠολΔ η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση όταν στις αιτιολογίες της που συνιστούν την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται διόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το δικαστήριο στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόστηκε.

Αντιθέτως, η απόφαση δεν στερείται από νόμιμη βάση, όταν οι ανωτέρω ελλείψεις αφορούν στα νομικά ή πραγματικά επιχειρήματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου ή ανάγονται στην αναιρετικώς ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων (αρθρ.561 παρ.1 ΚΠολΔ) και ειδικότερα στην ανάλυση και αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αρκεί τούτο να εκτίθεται στην απόφαση σαφώς.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, αναφορικώς με την υπαιτιότητα των εμπλακέντων στο αυτοκινητικό ατύχημα οχημάτων, δέχθηκε ανελέγκτως με την προσβαλλόμενη απόφασή του, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Στις 10/4/2006 και περί ώρα 18.50' η πρώτη εναγομένη οδηγούσε το με αριθμ. κυκλοφορίας ... Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο ιδιοκτησίας της το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη από την κυκλοφορία του στη δεύτερη εναγομένη ασφαλιστική εταιρία που κινούνταν στο Βόλο επί της οδού 28ης Οκτωβρίου, η οποία διασταυρώνεται με την οδό Κ.

Καρτάλη, με πρόθεση να στρίψει δεξιά και να συνεχίσει την πορεία της στην οδό Κ. Καρτάλη. Οι παραπάνω δυο οδοί είναι μονόδρομοι, η οδός 28ης Οκτωβρίου έχει πλάτος οδοστρώματος 4,60 μέτρων, με μια λωρίδα κυκλοφορίας και είναι οριζόντια, με πλάτος πεζοδρομίου 1,40 μέτρων και η οδός Κ. Καρτάλη έχει δύο λωρίδες κυκλοφορίας, συνολικού πλάτους 8 μέτρων, είναι ανωφέρεια με μικρή κλίση και έχει εκατέρωθεν αυτής πεζοδρόμια πλάτους 2,80 μέτρων.

Η κίνηση των οχημάτων και των πεζών στη διασταύρωση των δύο οδών ρυθμίζεται με φωτεινούς σηματοδότες, οι οποίοι την ημέρα του ατυχήματος δεν λειτουργούσαν και στην πορεία της πρώτης εναγομένης επί της οδού 28ης Οκτωβρίου υπάρχει διάβαση πεζών με διαγραμμίσεις. Η πρώτη εναγομένη προσεγγίζοντας τη διασταύρωση των δύο οδών και πριν εισέλθει στην υφιστάμενη διάβαση πεζών, ελάττωσε την ταχύτητα του οχήματος της και αφού έλεγξε για πιθανή διέλευση πεζών και βεβαιώθηκε ότι δεν υπήρχαν πεζοί εκείνη την ώρα που διέσχιζαν τη διασταύρωση, ούτε και είχε κατέλθει στο οδόστρωμα κάποιος πεζός για να διασχίσει το δρόμο, συνέχισε να κινείται με πολύ μικρή ταχύτητα και αφού εισήλθε στη διάβαση και έλαβε θέση διαγώνια επ' αυτής, με το εμπρόσθιο τμήμα του οχήματος της να βρίσκεται στο ύψος της γωνίας που σχηματίζεται από το δεξιό, σε σχέση με την πορεία της, πεζοδρόμιο της οδού 28ης Οκτωβρίου με το πεζοδρόμιο της οδού Καρτάλη και έλεγξε προς τα αριστερά την κίνηση των οχημάτων επί της οδού Καρτάλη, προκειμένου να εισέλθει με ασφάλεια σε αυτήν, επιχείρησε να συνεχίσει την πορεία της, εκτελώντας τον επιθυμητό ελιγμό προς τα δεξιά.

Την ώρα εκείνη όμως η ενάγουσα, που βρισκόταν στο ύψος της προαναφερθείσας γωνίας των δύο πεζοδρομίων, κατέβηκε ανέλεγκτα από το πεζοδρόμιο στο οδόστρωμα, στο σημείο που καταλήγουν οι διαγραμμίσεις της διάβασης πεζών της οδού 28ης Οκτωβρίου και από τη δεξιά πλευρά του οχήματος της πρώτης εναγομένης και επιχείρησε να διασχίσει το οδόστρωμα της 28ης Οκτωβρίου, με συνέπεια να επιπέσει στο εμπρόσθιο δεξιό τμήμα του οχήματος της πρώτης εναγομένης, να χάσει την ισορροπία της, να πέσει στο οδόστρωμα και να τραυματιστεί.

Ενόψει των παραπάνω αποδειχθέντων το Δικαστήριο κρίνει ότι το ατύχημα και ο συνεπεία αυτού τραυματισμός της ενάγουσας οφείλεται αποκλειστικά σε υπαιτιότητα της τελευταίας, κατά τον ουσιαστικά βάσιμο σχετικό ισχυρισμό των εναγομένων. Συγκεκριμένα η υπαιτιότητα της ενάγουσας συνίσταται στο ότι, επιθυμώντας να διασχίσει το οδόστρωμα της οδού 28ης Οκτωβρίου, όπου κινούνταν η πρώτη εναγομένη, κατέβηκε ανέλεγκτα από το πεζοδρόμιο και επιχείρησε να διασχίσει τη διάβαση πεζών της οδού, από το ύψος της γωνίας που σχηματίζουν τα πεζοδρόμια των δύο οδών, χωρίς να αντιληφθεί το όχημα της πρώτης εναγομένης, το οποίο βρισκόταν ήδη μπροστά της και ήταν εν κινήσει, με αποτέλεσμα να πέσει πάνω σ' αυτό (στην εμπρόσθια δεξιά πλευρά του), να χάσει την ισορροπία της, να πέσει στο οδόστρωμα και να τραυματιστεί.

Αντίθετα δεν προέκυψε υπαιτιότητα της πρώτης εναγομένης στον τραυματισμό της ενάγουσας, καθόσον η πρώτη οδηγούσε με σύνεση και έχοντας τεταμένη την προσοχή της, μείωσε την ταχύτητα του οχήματος της όταν προσέγγισε την διάβαση πεζών, έλεγξε για πιθανή ύπαρξη πεζών, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν ή είχαν εισέλθει στις διαβάσεις και αφού βεβαιώθηκε ότι δεν υπήρχε πεζός, συνέχισε τη πορεία της διατηρώντας την ταχύτητα του οχήματος της πολύ χαμηλή, ενώ δεν είχε τη δυνατότητα να αποφύγει την πεζή, καθόσον αυτή έπεσε στην εμπρόσθια δεξιά πλευρά του αυτοκινήτου της, όπως προαναφέρθηκε.

Ενισχυτική της κρίσης αυτής του Δικαστηρίου ως προς τις συνθήκες του ατυχήματος είναι η από 23/5/2006 προανακριτική κατάθεση της μάρτυρος Δ. Κ., η οποία ήταν αυτόπτης και μετά λόγου γνώσεως κατέθεσε ότι η ταχύτητα της πρώτης εναγομένης ήταν πολύ χαμηλή (την οποία μάλιστα χαρακτηρίζει μηδαμινή) και ότι η ενάγουσα ξαφνικά κατέβηκε από το πεζοδρόμιο στο οδόστρωμα." Έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς τα ουσιώδη ζητήματα της αποκλειστικής υπαιτιότητας της πεζής και της έλλειψης υπαιτιότητας της οδηγού του ασφαλισμένου στη δεύτερη αναιρεσίβλητη αυτοκινήτου στην πρόκληση του ατυχήματος και τον εντεύθεν τραυματισμό της πρώτης, που καθιστούν εφικτό τον έλεγχο του Αρείου Πάγου περί της ορθής ή μη εφαρμογής των διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου που αναφέρθηκαν στην αρχή της παρούσας αιτιολογίας.

Ειδικότερα, στην απόφαση: 1) καθορίζονται σαφώς τα χαρακτηριστικά των οδών στο ύψος της γωνίας που σχηματίζεται από το πεζοδρόμιο των οποίων συνέβη το ένδικο ατύχημα και ειδικότερα, το οδικό πλάτος του οδοστρώματος των οδών 28ης Οκτωβρίου και Καρτάλη, η λειτουργία των οδών αυτών ως μονοδρόμων, οι λωρίδες κυκλοφορίας εκάστης αυτών και η υπάρχουσα επί της οδού 28ης Οκτωβρίου διάβαση πεζών, 2) Διευκρινίζεται η κίνηση του οχήματος της πρώτης των αναιρεσιβλήτων υπό την σαφή έννοια της μη αντιθέσεώς της προς τους καθορίζοντες την κυκλοφορία των οχημάτων στην εν λόγω οδό κανόνες του ΚΟΚ, 3)Αναφέρεται σαφώς η οδική συμπεριφορά της πρώτης των αναιρεσιβλήτων ενόψει της προσεγγίσεώς της στη διασταύρωση των ανωτέρω οδών και ειδικότερα ότι ελάττωσε την ταχύτητα του οχήματός της προ της εισόδου της στην υφιστάμενη διάβαση πεζών και συνέχισε την κίνησή της με πολύ μικρή ταχύτητα αφού προηγούμενα ήλεγξε για πιθανή διέλευση πεζών και βεβαιώθηκε ότι δεν υπήρχαν πεζοί που εκινούντο στη διασταύρωση ή είχαν κατέλθει στο οδόστρωμα προκειμένου να κινηθούν εντός αυτής και 4) Προσδιορίζεται η αμελής συμπεριφορά της πεζής που συντέλεσε στην πρόκληση του ατυχήματος και εντεύθεν του τραυματισμού της, και δη η κάθοδος αυτής από το πεζοδρόμιο στο οδόστρωμα της οδού 28ης Οκτωβρίου ανέλεγκτα και επιχείρησε να διασχίσει τη διάβαση των πεζών της οδού από το ύψος της γωνίας που σχηματίζουν τα πεζοδρόμια των δύο οδών, χωρίς προηγουμένως να ελέγξει την κίνηση των επί της οδού αυτής κινουμένων οχημάτων και βεβαιωθεί ότι στην ενέργειά της αυτή δύναται να προβεί ακινδύνως, με αποτέλεσμα να μη αντιληφθεί το όχημα της πρώτης αναιρεσίβλητης το οποίο βρισκόταν ήδη έμπροσθέν της και ήταν εν κινήσει.

Κατά συνέπεια, όσα αντίθετα υποστηρίζοντα με το μοναδικό λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως με τον οποίο προβάλλονται πλημμέλειες από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ είναι αβάσιμα και πρέπει να απορριφθεί ο λόγος αυτός. Ο ίδιος λόγος, κατά το μέρος που οι αποδιδόμενες στο Εφετείο αιτιάσεις αφορούν την ανάλυση και πληρέστερη αιτιολόγηση του σαφώς εκτιθέμενου για τα παραπάνω ουσιώδη ζητήματα αποδεικτικού πορίσματος, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος.

Επειδή, σύμφωνα με τα προεκτιθέμενα, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη από 22-10-2010 αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ' αρ.1621/2010 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22-10-2010 αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ' αρ. 1621/2010 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων που ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 17 Ιουνίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 8 Ιουλίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ