Supreme Court allows appeal against dismissal of tort claim due to failure to examine contractual liability basis.

Απόφαση 1230 / 2019 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1230/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αβροκόμη Θούα, Γεώργιο Αποστολάκη - Εισηγητή, Θεόδωρο Κανελλόπουλο και Κυριάκο Οικονόμου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Μαΐου 2019, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Β. Μ. του Ε., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Άγγελο Παπασπυρόπουλο. Του αναιρεσιβλήτου: Β. Κ. του Ν., κατοικοεδρεύοντος στην ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-9-2016 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκε η απόφαση 6746/2017 του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 11-5-2018 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επέσπευσε τη συζήτηση δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σε αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, αν δε η κλήση επιδόθηκε νομότυπα, προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκειμένη περίπτωση, από την υπ' αριθ. …29γ/22.20.2018 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή Θεσσαλονίκης Θ. Κ., την οποία προσκομίζει και επικαλείται ο αναιρεσείων, προκύπτει ότι ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης αναιρέσεως, με την πράξη καταθέσεως και ορισμού δικασίμου, καθώς και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος ο οποίος επισπεύδει τη συζήτηση της υπόθεσης, στον αναιρεσίβλητο Β. Κ.. Επομένως, εφόσον αυτός δεν εμφανίσθηκε στην ανωτέρω δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε από τη σειρά της στο πινάκιο, ούτε εκπροσωπήθηκε με δήλωση πληρεξούσιου δικηγόρου του, κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία του.

Από τις διατάξεις των άρθρων 513, 522, 534, 540 και 543 ΑΚ, όπως ισχύουν μετά την τροποποίηση του δικαίου της πώλησης δυνάμει του ν. 3043/2002, προκύπτει, ότι σε περίπτωση που κατά το χρόνο μετάθεσης του κινδύνου στον αγοραστή υφίσταται πραγματικό ελάττωμα ή έλλειψη συνομολογημένης ιδιότητας του πωληθέντος αντικειμένου, ο αγοραστής δικαιούται να απαιτήσει διόρθωση ή αντικατάσταση του πράγματος με άλλο, εκτός αν η ενέργεια είναι αδύνατη ή προκαλεί δυσανάλογες δαπάνες, να μειώσει το τίμημα ή να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση, εκτός και αν πρόκειται για επουσιώδες ελάττωμα.

Σε περίπτωση, εξάλλου, που υφίσταται έλλειψη συνομολογημένης ιδιότητας ή η τυχόν ελαττωματικότητα του πράγματος οφείλεται σε πταίσμα του πωλητή, ο αγοραστής μπορεί να απαιτήσει αποζημίωση για μη εκτέλεση της σύμβασης ή, σωρευτικά, με τα ανωτέρω δικαιώματα να απαιτήσει αποζημίωση για τη ζημία, που δεν καλύπτεται από την άσκησή τους.

Δηλαδή, η ευθύνη προς αποζημίωση ορίζεται βασικά αντικειμενική, αν πρόκειται για έλλειψη συνομολογημένων ιδιοτήτων, πταισματική όμως αν πρόκειται για πραγματικό ελάττωμα. Το πταίσμα μπορεί να υπάρχει, αν κατά το χρόνο μετάθεσης του κινδύνου στον αγοραστή, υπάρχει πραγματικό ελάττωμα που οφείλεται σε υπαιτιότητα του πωλητή ή το οποίο ο πωλητής γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει (δηλαδή αρκεί και άγνοια από ελαφριά αμέλεια) είτε κατά τη σύναψη της σύμβασης είτε (σε περίπτωση πώλησης πράγματος κατά γένος ορισμένου) κατά το χρόνο μετάθεσης του κινδύνου.

Η ως άνω ευθύνη, όπως διαγράφεται στο άρθρο 543 ΑΚ, είναι συμβατική. Εξάλλου, πραγματικό ελάττωμα συνιστά η ατέλεια του πράγματος, που αφορά στην ιδιοσυστασία ή την κατάστασή του κατά τον κρίσιμο χρόνο της μετάθεσης του κινδύνου στον αγοραστή και η οποία έχει αρνητική επίδραση στην αξία ή τη χρησιμότητα αυτού.

Ως ιδιότητα δε του πράγματος θεωρείται όχι μόνο κάποιο συγκεκριμένο φυσικό γνώρισμα ή πλεονέκτημα αυτού, αλλά και οποιαδήποτε σχέση, η οποία, από το είδος και τη διάρκειά της, επιδρά κατά την αντίληψη των συναλλαγών στην αξία ή τη χρησιμότητα του πράγματος. Επίσης, ως συνομολογημένη νοείται μία ιδιότητα, όταν υπάρχει ρητή ή σιωπηρή συμφωνία των μερών ότι το πράγμα έχει τη συγκεκριμένη ιδιότητα, στην ύπαρξη της οποίας αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία από τον αγοραστή και την οποία ο πωλητής εγγυάται αναλαμβάνοντας και την ευθύνη για την ενδεχόμενη έλλειψή της (ΑΠ 267/2015, ΑΠ 575/2013).

Περαιτέρω, κατά τα άρθρα 559 αριθ. 8 περ. β' και 560 αριθ. 5 ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης της απόφασης και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως πράγματα κατά την έννοια των ταυτόσημων ως άνω διατάξεων νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, που συγκροτούν την ιστορική βάση και επομένως στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης και όχι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής ή επιχειρήματα, νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων.

Επομένως, πράγματα κατά την έννοια αυτήν, αποτελούν και οι διάφορες κύριες ή επικουρικές βάσεις της αγωγής (ΑΠ 148/2009, ΑΠ 1765/2005).

Εν προκειμένω, από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων και συγκεκριμένα της ένδικης από 30.9.2016 αγωγής του αναιρεσείοντος κατά του αναιρεσίβλητου απευθυνόμενης ενώπιον του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης (διαδικασία μικροδιαφορών) και της προσβαλλόμενης απόφασης που εκδόθηκε επί της αγωγής αυτής, προκύπτουν τα ακόλουθα: Ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων στην ένδικη αγωγή του εξιστορούσε ότι ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσίβλητος του πώλησε και του παρέδωσε ένα μεταχειρισμένο φορτηγό αυτοκίνητο, το οποίο όμως είχε τα αναφερόμενα στην αγωγή πραγματικά ελαττώματα. Ότι ο πωλητής γνώριζε την ύπαρξη των ελαττωμάτων αυτών αλλά του τα απέκρυψε δολίως για να τον εξαπατήσει προκειμένου να επιτύχει την πώληση του φορτηγού και την είσπραξη του τιμήματος. Ότι για την αποκατάσταση των ελαττωμάτων αυτών αναγκάσθηκε να δαπανήσει συνολικά 1.326 ευρώ, από δε την εις βάρος του απάτη και την εξ αυτής περιουσιακή ζημία του υπέστη ηθική βλάβη για την αποκατάσταση της οποίας δικαιούται ανάλογη χρηματική ικανοποίηση 300 ευρώ.

Για τους λόγους αυτούς ζήτησε να υποχρεωθεί ο εναγόμενος κατά τις περί αδικοπραξιών διατάξεις των άρθρων 914 επ. ΑΚ να του πληρώσει συνολικά 1.626 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση τη αγωγής. Περαιτέρω, στην ως άνω αγωγή διαλαμβάνεται σαφώς και δεύτερη, επικουρική βάση θεμελιούμενη στην συμβατική ευθύνη του εναγομένου πωλητή από το άρθρο 543 ΑΚ για τα προβαλλόμενα πραγματικά ελαττώματα του πωληθέντος πράγματος, όπως η ευθύνη αυτή αναλύεται στην προαναφερόμενη νομική σκέψη, η οποία επίσης δικαιολογεί το αίτημα για καταβολή αποζημιώσεως λόγω της διορθώσεως των ελαττωμάτων.

Ωστόσο, η προσβαλλόμενη απόφαση ερεύνησε μόνο την κύρια βάση της αδικοπραξίας, την οποία απέρριψε με την αιτιολογία ότι δεν αποδείχθηκε η διάπραξη απάτης, χωρίς να προχωρήσει, όπως όφειλε, στην έρευνα της επικουρικής βάσης, για την παραδοχή της οποίας θα απαιτούνταν μεν πταίσμα του πωλητή για τα πραγματικά ελαττώματα, πλην όμως θα αρκούσε και η άγνοια από ελαφριά αμέλεια για την ύπαρξη των ελαττωμάτων, έτσι ώστε οι ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλόμενης από την κύρια βάση, που για την παραδοχή της απαιτούσε απάτη από δόλο, να μην επικαλύπτουν και τις προϋποθέσεις καταφάσεως της από το άρθρο 543 ΑΚ συμβατικής ευθύνης του πωλητή.

Επομένως, ο μοναδικός λόγος της αιτήσεως από τον αριθμό 5 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, με τον οποίο προβάλλεται το ανωτέρω σφάλμα της προσβαλλόμενης, είναι σύμφωνα και με τα προαναφερόμενα βάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, η υπό κρίση αίτηση για αναίρεση πρέπει να γίνει δεκτή και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση.

Στη συνέχεια πρέπει κατά την παρ. 3 του άρθρ. 580 ΚΠολΔ να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από δικαστή διαφορετικό από αυτόν που εξέδωσε την απόφαση αυτή, ενώ ο αναιρεσίβλητος που νικήθηκε πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις (άρθρα 176, 183, 189 ΚΠολΔ).

Τέλος, πρέπει να διαταχθεί κατά την παρ. 3 του άρθρ. 495 ΚΠολΔ η απόδοση στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που καταβλήθηκε απ' αυτόν.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 6746/2017 απόφαση του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης (διαδικασία μικροδιαφορών).-

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Ειρηνοδικείο, που θα συγκροτηθεί όμως από δικαστή άλλον από αυτόν που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση. Διατάσσει την απόδοση στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που καταβλήθηκε απ' αυτόν. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 11 Ιουνίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 4 Οκτωβρίου 2019.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ (και νυν Πρόεδρος του Αρείου Πάγου)

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ