Supreme Court annuls lower court ruling on equal pay, remanding case due to improper statutory application.

Απόφαση 1227 / 2013 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1227/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αντώνιο Αθηναίο, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Δημητρίου Πατινίδη), Δημήτριο Μουστάκα, Νικόλαο Τρούσα, Ασπασία Καρέλλου και Αγγελική Αλειφεροπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 21 Μαΐου 2013, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος-καλούντος: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ" (Ε.Ο.Π.Υ.Υ.), ως καθολικού διαδόχου του αρχικά αναιρεσείοντος Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΙΚΑ), που εδρεύει στο Μαρούσι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Παναγιώτα Παρασκευοπούλου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων-καθ' ων η κλήση: 1) Π. Ξ. του Μ., 2) Σ. Κ. του Χ., 3) Γ. Π. του Α., 4) Α. Μ. -Α. του Γ., 5α) Α. Γ. ως χήρας και νόμιμης κληρονόμου του αρχικά αναιρεσίβλητου Γ. Γ. του Χ., 5β) Χ. Γ. του Γ., ως νομίμου κληρονόμου του αρχικά αναιρεσίβλητου Γ. Γ. του Χ., 5γ) Σ. Γ. του Γ., ως νομίμου κληρονόμου του αρχικά αναιρεσίβλητου Γ. Γ. του Χ., 6α) Κ. Ε. ως χήρας και νόμιμης κληρονόμου του αρχικά αναιρεσίβλητου Ι. Ε. του Ι., 6β) Ζ. Ε. του Ι., ως νομίμου κληρονόμου του αρχικά αναιρεσίβλητου Ι. Ε. του Ι., 6γ) Ι. Ε. του Ι., ως νομίμου κληρονόμου του αρχικά αναιρεσίβλητου Ι. Ε. του Ι., 7) Ε. Κ. του Φ., 8) Δ. Σ. του Ι., 9) Σ. Ν. του Σ., ως χήρου και ως νομίμου κληρονόμου της αρχικά αναιρεσίβλητης Ε. Π. του Ι., 9β) Α. Ν. του Σ., ως νομίμου κληρονόμου της αρχικά αναιρεσίβλητης Ε. Π. του Ι., 9γ) Η. Ν. του Σ., ως νομίμου κληρονόμου της αρχικά αναιρεσίβλητης Ε. Π. του Ι.,10) Μ. Β. του Κ., 11) Ν. Σ. του Κωνσταντίνου, 12) Σ. Μ. -Π. του Ν., 13) Σ. Τ. του Ι., κατοίκων ... .

Οι υπό στοιχεία 1, 2, 4, 7, 8, 12 αναιρεσίβλητοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Αλεξάνδρα Κωστούλα και κατέθεσαν προτάσεις. Οι υπό στοιχεία 3, 5α, 5β, 5γ, 6α, 6β, 6γ, 9α, 9β, 9γ, 10, 11, 13 αναιρεσίβλητοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Στο σημείο αυτό, η πληρεξούσια των αναιρεσιβλήτων, αφού έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο, ζήτησε την αναβολή της συζήτησης της κρινόμενης αίτησης σε μεταγενέστερη δικάσιμο, για τους λόγους που ανέπτυξε. Το Δικαστήριο, αφού διασκέφθηκε με την παρουσία και του Γραμματέα του, δημοσίευσε δια του Προέδρου του την απόφαση που έχει τον ίδιο αριθμό με αυτό το πρακτικό, με την οποία απέρριψε το αίτημα αναβολής και διέταξε την πρόοδο της δίκης.

Ακολούθως, η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος, αφού έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσε, ότι το αναιρεσείον παραιτείται από το δικόγραφο της από 11/9/2002 κρινόμενης αίτησης για αναίρεση της 1064/1999 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών, ως προς τον υπό στοιχείο 11 αναιρεσίβλητο Ν. Σ. του Κ..

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1/3/1999 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκε η 1064/1999 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζήτησε το αναιρεσείον με την από 11/9/2002 αίτησή του, επί της οποίας εκδόθηκε η 982/2009 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε την συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επανέφερε προς συζήτηση το αναιρεσείον με την από 8/4/2010 κλήση του, επί της οποίας εκδόθηκε η 1604/2012 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε εκ νέου την συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επανέφερε προς συζήτηση το αναιρεσείον με την από 28/1/2013 κλήση του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ασπασία Καρέλλου ανέγνωσε την από 26/2/2009 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Σαράντη Δρινέα, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως.

Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τις επικαλούμενες και προσκομιζόμενες από το αναιρεσείον που επισπεύδει τη συζήτηση υπ' αριθμ. 2145/19-3-2013, 2146/19-3-2013, 2143/19-3-2013, 2144/19-3-2013, 2141/19-3-2013, 2142/19-3-2013, 2139/19-3-2013, 2140/19-3-2013, 2127/19-3-2013, 2128/19-3-2013, 2123/19-3-2013, 2124/19-3-2013, 2125 /19-3-2013, 2126/19-3-2013, 2113/15-3-2013, 2114/15-3-2013, 2117/15-3-2013, 2118/15-3-2013, 2115/15-3-2013, 2116/15-3-2013, 2110/15-3-2013, 2112/15-3-2013, 2121/19-3-2013 και 2122/19-3-2013 εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Αθηνών ..., προκύπτει ότι, α) πιστό αντίγραφο της από 11/9/2002 αιτήσεως αναιρέσεως κατά της 1064/1999 αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Αθηνών, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την εις αυτήν αναφερομένη δικάσιμο (17/9/2009) κατά την οποία αναβλήθηκε αρχικά και στη συνέχεια ματαιώθηκε η συζήτηση αυτής και β) πιστό αντίγραφο της από 28/1/2013 κλήσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στους τρίτο, δέκατο, δέκατο το τρίτο των αναιρεσιβλήτων, καθώς και στους καθολικούς διαδόχους των πέμπτου, έκτου και ένατης των αρχικώς αναιρεσιβλήτων, που αποβίωσαν μετά την άσκηση της αιτήσεως αναιρέσεως. Αυτοί όμως δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του οικείου πινακίου με πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατέθεσαν δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Συνεπώς η συζήτηση πρέπει να προχωρήσει σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι (άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.). Ως προς τον ενδέκατο αναιρεσίβλητο (Ν. Σ.) η δίκη θα πρέπει να καταργηθεί, μετά τη νομότυπη δήλωση του αναιρεσείοντος, που καταχωρήθηκε στα πρακτικά της παρούσας, ότι παραιτείται του δικογράφου της αναιρέσεως ως προς αυτόν.

Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 1 και 22 παρ. 1β του Συντάγματος, η δεύτερη των οποίων αποτελεί ειδικότερη εκδήλωση της θεσπιζόμενης με την πρώτη αρχή της ισότητας και εφαρμόζεται επί μισθωτών απασχολουμένων με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου (Ολ.Α.Π. 3 /1997) επιβάλλεται στο νομοθέτη η θέσπιση ίσης αμοιβής για τους εργαζόμενους, ανεξαρτήτως φύλου ή άλλης διακρίσεως, εφόσον όμως παρέχουν την ίδια ποιοτικώς και ποσοτικώς εργασία, εργαζόμενοι κάτω από τις ίδιες συνθήκες και με τα αυτά προσόντα (Ολ.Α.Π. 13/2003, ΑΠ 593/2006), και δεν μπορούν να επιχειρηθούν αυθαιρέτως δυσμενείς διακρίσεις σε βάρος ορισμένης κατηγορίας εργαζομένων που παρέχουν υπό τις αυτές συνθήκες, όμοια εργασία, εκτός αν η διαφορετική ρύθμιση δεν είναι αυθαίρετη αλλά επιβάλλεται από λόγους γενικότερου κοινωνικού ή δημοσίου συμφέροντος, οπότε οι εργαζόμενοι για τους οποίους συντρέχουν οι λόγοι αυτοί αποτελούν ιδιαίτερη κατηγορία.

Συνεπώς, αν γίνει με νόμο ειδική ρύθμιση για ορισμένη κατηγορία προσώπων και αποκλείεται από τη ρύθμιση αυτή κατά αδικαιολόγητη δυσμενή διάκριση άλλη κατηγορία προσώπων για την οποία συντρέχει ο ίδιος λόγος που δικαιολογεί την ειδική αυτή μεταχείριση, η διάκριση είναι ανίσχυρη ως αντισυνταγματική και προς αποκατάσταση της συνταγματικής αρχής της ισότητας πρέπει να εφαρμοστεί η νομοθετική ρύθμιση και για εκείνους εις βάρος των οποίων έγινε η δυσμενής διάκριση, διότι μόνο με τον τρόπο αυτό αίρεται η κατά παράβαση των ως άνω συνταγματικών διατάξεων δημιουργούμενη ανισότητα. Ο κανόνας όμως αυτός δεν εφαρμόζεται επί συγκεκριμένης, βάσει διατάξεως νόμου, παροχής προς ορισμένη κατηγορία μισθωτών σε σχέση με μισθωτούς που ανήκουν σε διαφορετικές κατηγορίες, όπως είναι αυτοί που έχουν διαφορετικό εργοδότη και διαφορετικούς, ενόψει του είδους της εργασίας τους, όρους απασχολήσεως και απολαβών. Ούτε επιτρέπεται, η σύγκριση να γίνεται επιλεκτικά με βάση ορισμένη μόνο μισθολογική παροχή, χωρίς συσχετισμό προς το σύνολο των αποδοχών, στο οποίο αυτή περιλαμβάνεται. Τέλος, με το άρθρο 43 του ν.1193/1981 χορηγήθηκε επίδομα ανθυγιεινής εργασίας εκ ποσοστού 30%, επί του βασικού μισθού τους στις επισκέπτριες αδελφές νοσοκόμες και μαίες των κλάδων ΑΡ1, ΑΡ2 και ΑΡ3 του Υπουργείου Κοινωνικών Υπηρεσιών.

Στην προκειμένη περίπτωση το Ειρηνοδικείο Αθηνών, με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: Οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσίβλητοι προσελήφθησαν από το εναγόμενο και ήδη αναιρεσείον Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, καθολικός διάδοχος του οποίου, ως προς τον Κλάδο Υγείας αυτού είναι ο "Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (Ε.Ο.Π.Υ.Υ.), με συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου ως ιατροί, και παρείχαν τις υπηρεσίες τους στα εις αυτή υποκαταστήματα του ΙΚΑ, κατά τα λεπτομερώς διαλαμβανόμενα χρονικά διαστήματα, από της προσλήψεως τους μέχρι της μονιμοποιήσεώς τους, χωρίς κατά το ως άνω χρονικό διάστημα να λαμβάνουν το επίδομα ανθυγιεινής εργασίας εκ ποσοστού 30% επί του βασικού τους μισθού, το οποίο είχε χορηγηθεί, με το άρθρο 43 του ν. 1193/1981 στις επισκέπτριες αδελφές νοσοκόμες και μαίες που απασχολούνται στο Υπουργείο Κοινωνικών Υπηρεσιών, παρότι και οι ίδιοι εργάζονται υπό τις αυτές ανθυγιεινές συνθήκες, ενώ η διαφορετική μεταχείριση τους δεν δικαιολογείται από λόγους γενικότερου κοινωνικού ή δημοσίου συμφέροντος.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Ειρηνοδικείο έκρινε ότι προς αποκατάσταση της συνταγματικής αρχής της ισότητας το αναιρεσείον οφείλει να καταβάλει το ως άνω επίδομα ανθυγιεινής εργασίας στους ενάγοντες και ήδη αναιρεσίβλητους, το οποίο και επιδίκασε σ' αυτούς, δεχόμενο κατά ένα μέρος την αγωγή. Κρίνοντας έτσι το Ειρηνοδικείο παραβίασε με εσφαλμένη εφαρμογή την ως άνω ουσιαστικού δικαίου διάταξη, η οποία δεν ήταν εφαρμοστέα στην κρινόμενη περίπτωση, καθόσον πρόκειται για διαφορετικές κατηγορίες μισθωτών, που έχουν διαφορετικό εργοδότη (οι ενάγοντες το ΙΚΑ και οι επισκέπτριες αδελφές νοσοκόμες και μαίες το Υπουργείο Κοινωνικών Υπηρεσιών) και παρέχουν τις υπηρεσίες τους, ενόψει του διαφορετικού είδους της εργασίας τους, με διαφορετικούς όρους απασχολήσεως και απολαβών. Επιπλέον στην κρινόμενη περίπτωση δεν μπορούσε να γίνει σύγκριση μεταξύ των δύο ως άνω κατηγοριών μισθωτών ως προς μόνο το συγκεκριμένο επίδομα, χωρίς συσχετισμό με το εκατέρωθεν σύνολο των απολαβών τους. Επομένως, ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει καταργημένη την ανοιγείσα με την από 11/9/2002 αίτηση αναιρέσεως δίκη μεταξύ του αναιρεσείοντος και του αναιρεσίβλητου Ν. Σ..

Αναιρεί την 1064/1999 απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Ιουνίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Ιουνίου 2013.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ