1226/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1226 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1226/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Μιλτιάδη Σπυρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 20 Μαΐου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ε. Κ. του Θ., κατοίκου ..., η οποία παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της Παναγιώτη Ιωάννου και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Β. Α. του Δ., κατοίκου ..., ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, 2) Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού εκ του νόμου διαδόχου της αρχικά εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΓΕΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ Α.Ε.Ε.Γ.Α. (GENERAL UNION)" της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Πετρόπουλο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Στο σημείο αυτό, ο πληρεξούσιος της ως άνω αναιρεσείουσας, αφού έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσε, ότι παραιτείται από το δικόγραφο της από 27/4/2010 κρινόμενης αίτησης για αναίρεση της 7554/2007 απόφασης του Εφετείου Πατρών ως προς τον πρώτο αναιρεσίβλητο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27/11/2003 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1137/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7554/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 27/4/2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου ανέγνωσε την από 13/5/2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή, κατά τον μοναδικό λόγο αυτής, η αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 7554/2007 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 294, 296, 297, 573 παρ.1 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι παραίτηση ολική ή μερική από το δικόγραφο της αναίρεσης μπορεί να γίνει και με προφορική δήλωση, πριν από την έναρξη της προφορικής συζήτησης της υπόθεσης, που καταχωρίζεται στα πρακτικά και επιφέρει αντίστοιχη (ανάλογα με το περιεχόμενο και την έκτασή της) κατάργηση της δίκης (Ολ.ΑΠ 4/1992).

Στην προκειμένη περίπτωση όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα προς την παρούσα απόφαση πρακτικά συνεδρίασης του Δικαστηρίου, ο δικηγόρος Αθηνών Παναγιώτης Ιωάννου, ο οποίος παρέστη στο ακροατήριο του παρόντος Δικαστηρίου, κατά την αναφερομένη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (20-5-2011), μετά της αναιρεσείουσας Ε. Κ., που τον νομιμοποίησε ως πληρεξούσιο δικηγόρο της, εδήλωσε ότι παραιτείται από το δικόγραφο της αναίρεσης, ως προς τον πρώτο των αναιρεσιβλήτων (Β. Α.). Επομένως, ως προς αυτόν, η αίτηση αναίρεσης θεωρείται ότι δεν ασκήθηκε και η δίκη πρέπει να κηρυχθεί καταργημένη.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 931 ΑΚ "η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης αν επιδρά στο μέλλον του". Ως "αναπηρία" θεωρείται κάποια έλλειψη της σωματικής, νοητικής ή ψυχικής ακεραιότητας του προσώπου, ενώ ως "παραμόρφωση", νοείται κάθε ουσιώδης αλλοίωση της εξωτερικής εμφανίσεως του προσώπου, η οποία καθορίζεται όχι αναγκαίος κατά τις απόψεις ιατρικής, αλλά κατά τις αντιλήψεις της ζωής. Περαιτέρω, ως "μέλλον" νοείται η επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξη του προσώπου. Δεν απαιτείται βεβαιότητα δυσμενούς επιρροής της αναπηρίας ή παραμορφώσεως στο μέλλον του προσώπου. Αρκεί και απλή δυνατότητα κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων.

Στον επαγγελματικό - οικονομικό τομέα η αναπηρία ή παραμόρφωση του ανθρώπου, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, αποτελεί αρνητικό στοιχείο στα πλαίσια του ανταγωνισμού και της οικονομικής εξελίξεως και προαγωγής του. Οι δυσμενείς συνέπειες είναι περισσότερο έντονες σε περιόδους οικονομικών δυσχερειών και στενότητας στην αγορά εργασίας. Οι βαρυνόμενοι με αναπηρία ή παραμόρφωση μειονεκτούν και κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός εργασίας έναντι των υγιών συναδέλφων τους. Η ΑΚ 931 προβλέπει επιδίκαση από το δικαστήριο χρηματικής παροχής στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση, εφόσον συνεπεία αυτών επηρεάζεται το μέλλον του. Η χρηματική αυτή παροχή δεν αποτελεί αποζημίωση, εφ' όσον η τελευταία εννοιολογικώς συνδέεται με την επίκληση και απόδειξη ζημίας περιουσιακής, δηλαδή διαφοράς μεταξύ της περιουσιακής καταστάσεως μετά το ζημιογόνο γεγονός και εκείνης που θα υπήρχε χωρίς αυτό.

Εξ άλλου, η συνεπεία της αναπηρίας η παραμορφώσεως ανικανότητα προς εργασία, εφόσον προκαλεί στον παθόντα περιουσιακή ζημία αποτελεί βάση αξιώσεως προς αποζημίωση που στηρίζεται στην ΑΚ 929 (αξίωση διαφυγόντων εισοδημάτων).

Όμως, η αναπηρία ή παραμόρφωση ως τοιαύτη δεν σημαίνει κατ' ανάγκη πρόκληση στον παθόντα περιουσιακής ζημίας. Τούτο συμβαίνει σε ανήλικο, που δεν έχει εισέλθει ακόμη στην παραγωγική διαδικασία και δεν μπορεί ήδη από την επέλευση της αναπηρίας ή παραμορφώσεως να επικαλεσθεί περιουσιακή ζημία. Δεν μπορεί να γίνει πρόβλεψη, ότι η αναπηρία ή παραμόρφωση θα προκαλέσει στον παθόντα συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία.

Είναι όμως βέβαιο, ότι η αναπηρία ή παραμόρφωση ανάλογα με το βαθμό της και τις λοιπές συντρέχουσες περιστάσεις (ηλικία, φύλο, κλίσεις και επιθυμίες του παθόντος) οπωσδήποτε θα έχει δυσμενή επίδραση στην κοινωνική-οικονομική εξέλιξη τούτου, κατά τρόπο όμως που δεν δύναται, επακριβώς να προσδιορισθεί.

Η δυσμενής αυτή επίδραση είναι δεδομένη και επομένως δεν δικαιολογείται εμμονή στην ανάγκη προσδιορισμού του ειδικού τρόπου της επιδράσεως αυτής και των συνεπειών της στο κοινωνικό οικονομικό μέλλον του παθόντος. Προέχον και κρίσιμο είναι το γεγονός της αναπηρίας ή παραμορφώσεως ως βλάβης του σώματος ή της υγείας του προσώπου, ως ενός αυτοτελούς έννομου αγαθού, που απολαύει και συνταγματικής προστασίας σύμφωνα με τις παραγράφους 3 και 6 του άρθρου 21 του Συντάγματος, όχι μόνο στις σχέσεις των πολιτών προς το Κράτος, αλλά και στις μεταξύ τους σχέσεις, χωρίς αναγκαίως η προστασία αυτή να συνδέεται με αδυναμία πορισμού οικονομικών ωφελημάτων ή πλεονεκτημάτων.

Έτσι, ορθότερη κρίνεται η ερμηνεία της ΑΚ 931, που την καθιστά εφαρμόσιμη, σύμφωνα με την οποία προβλέπεται από τη διάταξη η επιδίκαση στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση ενός εύλογου χρηματικού ποσού ακριβώς λόγω της αναπηρίας ή παραμορφώσεως, χωρίς σύνδεση με συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία, η οποία άλλωστε και δεν δύναται να προσδιορισθεί.

Το ποσό του επιδικαζόμενου κατά την ΑΚ 931 εύλογου χρηματικού ποσού εξευρίσκεται κατ' αρχήν με βάση το είδος και τις συνέπειες της αναπηρίας ή παραμορφώσεως αφενός και την ηλικία του παθόντος αφετέρου. Είναι πρόδηλο, ότι η κατά την ΑΚ 931 αξίωση είναι διαφορετική: α) από την κατά την ΑΚ 929 αξίωση για διαφυγόντα εισοδήματα του παθόντος, που κατ' ανάγκη συνδέεται με επίκληση και απόδειξη συγκεκριμένης περιουσιακής ζημίας, λόγω της ανικανότητας του παθόντος προς εργασία και β) από την κατά την ΑΚ 932 χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Είναι αυτονόητο ότι όλες οι παραπάνω αξιώσεις δύνανται να ασκηθούν είτε σωρευτικώς, είτε μεμονωμένως, αφού πρόκειται για αυτοτελείς αξιώσεις και η θεμελίωση κάθε μιας από αυτές δεν προϋποθέτει αναγκαίως την ύπαρξη μιας των λοιπών (βλ. και ΑΠ 1087/2010, ΑΠ 1432/2009). Περαιτέρω ο από το άρθρ. 559 αριθμ.1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης (παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου) ιδρύεται όταν ο κανόνας δικαίου δεν εφαρμοσθεί ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (Ολ.ΑΠ 36/1988).

Εξ άλλου, ο ακυρωτικός έλεγχος για την επάρκεια ή μη της θεμελίωσης της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης κ.λπ. γίνεται με το αρθ.559 αριθμ.1 ΚΠολΔ, εάν πρόκειται για "νομική" αοριστία δηλαδή εάν το δικαστήριο της ουσίας αξίωσε περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος, προς θεμελίωση του δικαιώματος ή αρκέσθηκε σε λιγότερα.

Στην προκειμένη περίπτωση, η ενάγουσα-νυν αναιρεσείουσα, στην παραδεκτώς, κατ' αρθ. 561 παρ.2 ΚΠολΔ, επισκοπούμενη αγωγή της, εκθέτει, μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα: Επιδίκασις Προσθέτου Αποζημιώσεως εκ του άρθρου 931 Α.Κ. : Γεννήθηκα την 23ην Μαΐου 1975 στην Αθήνα. Απεφοίτησα από το Γυμνάσιο και το 3ο Λύκειο Αμαρουσίου.

Εν συνεχεία απεφοίτησα από το Δημόσιο ΥΕΚ ως Τεχνικός Ανθοκομίας και Μάρκετιγκ, μετά από επιτυχείς σπουδές. Από της ημέρας όμως του τραυματισμού μου, η ζωή για μένα όπως την είχα φαντασθεί -την είχα σχεδιάσει - την είχα με κόπους προετοιμάσει και την είχα δρομολογήσει, έχει οριστικά διαφοροποιηθεί σε μέγεθος καταστροφής.

Η σοβαρή σωματική βλάβη στον εγκέφαλο επέφερε ως μόνιμο πλέον αποτέλεσμα: α) Τις συχνές αρχικά επιληπτικές κρίσεις, δια την αντιμετώπιση των οποίων ακολουθώ επί δύο (2) χρόνια συνεχώς αντιεπιληπτικήν αγωγή, με χάπια Τrileptal 300 mg (παίρνω σήμερα σταθερά τέσσερα χάπια την ημέρα). Παρά ταύτα και κατά καιρούς καταλαμβάνομαι από κρίσεις.

β) Την οριστική και εξ ολοκλήρου απώλεια των αισθήσεων της οσφρήσεως και της οσμής. Η βλάβη αυτή οφείλεται σε θλάση της οσφρητικής ταινίας του εγκεφάλου, συνιστά δε σοβαροτάτην αναπηρία. Η επελθούσα συνεπώς αναπηρία μου επέδρασε ήδη αρνητικά εις την επαγγελματική μου κατάσταση. Προδήλως δε και κατά τρόπον καταστρεπτικόν επηρεάζει την οικονομική πλευρά της μετέπειτα ζωής μου.

Τέλος η αναπηρία αυτή διαφοροποιεί αρνητικά την κοινωνική και καταστροφικά την προσωπική μου ζωή και μηδενίζει την προοπτική ενός αξιόλογου δεσμού ή γάμου μου, ο οποίος υπό τις προ του τραυματισμού μου συνθήκες ήταν σφόδρα πιθανός. Ούτως εχόντων των πραγμάτων συντρέχει νόμιμος περίπτωσις επιδικάσεως σε μένα προσθέτου αποζημιώσεως, σύμφωνα με το άρθρο 931 του Αστικού Κωδικός.

Η τοιαύτη δε χρηματική ικανοποίησις πρέπει να υπολογισθή εις το απολύτως εύλογο και δίκαιο ποσό των εκατόν πενήντα χιλιάδων (150.000) Ευρώ.

Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφασή του, έκρινε το αίτημα αυτό ως αόριστο, με την αιτιολογία ότι: η ενάγουσα δεν εξειδικεύει στην αγωγή της, ποια είναι η επαγγελματική της κατάσταση, πως την εμποδίζει στην σταδιοδρομία της η ανωτέρω αναπηρία, με ποιο τρόπο αυτή αποκλείει ή περιορίζει την επαγγελματική της εξέλιξη πως επιδρά στο επαγγελματικό της μέλλον από οικονομικής πλευράς δηλαδή ποια και πόση είναι η ζημία που υφίσταται εξαιτίας της ανωτέρω αναπηρίας της, δεν αναφέρει δηλαδή η ενάγουσα ποιο θα ήταν το οικονομικό της μέλλον αν δεν είχε υποστεί την συγκεκριμένη σωματική βλάβη. Όμως, με βάση τα αναφερθέντα στην προηγηθείσα νομική σκέψη, η αγωγή (σε άλλο κεφάλαιο της οποίας αναφέρεται η επαγγελματική κατάσταση της ενάγουσας) είναι πλήρως ορισμένη και νόμιμη, ως προς την ως άνω αξίωση, την στηριζόμενη στο αρθ. 931 ΑΚ. Επομένως, το Εφετείο, το οποίο έκρινε αυτήν, ως αόριστη, υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ.1 ΚΠολΔ, μέσω του οποίου όπως προαναφέρθηκε, ελέγχεται η νομική αοριστία της αγωγής, διότι, για την εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 931 ΑΚ αξίωσε στοιχεία περισσότερα από όσα κατά νόμο απαιτούνται.

Συνεπώς, ο μοναδικός, από το αρθ. 559 αριθμ.1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης πρέπει να γίνει δεκτός, ως βάσιμος.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση, κατά το μέρος της (μόνο) που αφορά το αίτημα της αγωγής, περί επιδίκασης αποζημίωσης, κατά το αρθ. 931 ΑΚ να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση, στο εκδόσαν την απόφαση ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές (αρθ. 580 παρ.3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί το ηττηθέν αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας (αρθ.176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει καταργημένη τη δίκη, ως προς τον πρώτο των αναιρεσιβλήτων (Β. Α.).

Αναιρεί εν μέρει την υπ' αριθμ. 7554/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, όπως αναφέρεται στο σκεπτικό, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 22 Ιουνίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 8 Ιουλίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ