Supreme Court dismisses appeal on debt recognition contract, ruling Article 361 Civil Code prevails over specific debt articles.

Απόφαση 1224 / 2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1224/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Μαρτίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων:1. Χ1 χήρας Ζ, 2.Χ2, 3. Χ3 και 4. Χ4, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Φλώρα Τριανταφύλλου.

Των αναιρεσιβλήτων: 1.Ψ1 χήρας Χ3, 2. Ψ2, 3. Ψ3, 4. Ψ4 και 5. Ψ5, κατοίκων .... Οι μεν 1η, 2η και 3η παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Βλάμη, οι δε 4ος και 5η εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο πιο πάνω πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16-12-1992 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5106/1993 προδικαστική, 10241/2001 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5763/2003 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησαν οι αναιρεσείοντες και εκδόθηκε η 1001/2006 απόφαση του Αρείου Πάγου η οποία αναίρεσε την απόφαση αυτή και παρέπεμψε την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συντιθέμενο από άλλους δικαστές. Το εφετείο εξέδωσε την υπ' αριθ. 4978/2007 απόφαση, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 15-10-2008 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 25-2-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψη της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η σύμβαση, με την οποία αναγνωρίζει κάποιος υποχρέωση που έχει από ορισμένη αιτία, δεν προβλέπεται ρητά στον Αστικό Κώδικα, ισχύει όμως με βάση το άρθρο 361 ΑΚ, που καθιερώνει την ελευθερία των συμβάσεων. Η σύμβαση αυτή διαφέρει από τη σύμβαση αφηρημένης υπόσχεσης ή αναγνώρισης χρέους, που ρυθμίζεται από το άρθρο 873 ΑΚ, ιδρύει δε νέα αυτοτελή και ανεξάρτητη από την αιτία βάση υποχρεώσεως, με συνέπεια αυτός που αναγνωρίζει την από ορισμένη αιτία οφειλή του να μην μπορεί πλέον να προτείνει ενστάσεις από την κύρια αιτία.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε τα ακόλουθα: "Οι ενάγοντες (αναιρεσίβλητοι) είναι εκ διαθήκης κληρονόμοι κατ' ισομοιρίαν του Χ3, που απεβίωσε στην Αθήνα στις 19-1-1989. Ο τελευταίος, μαζί με τον αρχικό εναγόμενο - αδελφό του, Ζ, ο οποίος απεβίωσε κατά τη διάρκεια της επιδικίας και κληρονομήθηκε εξ αδιαθέτου από τους νυν διαδίκους - εναγομένους που συνεχίζουν τη δίκη, και ο εν ζωή αδελφός του Γ άσκησαν επιχειρηματική δραστηριότητα δια μέσου τεχνικών εταιριών, στις οποίες μετείχαν.

Το έτος 1966, ο Ζ αγόρασε τις μετοχές της εταιρίας ΕΛΤΕΚ ΑΕ, η οποία ενδιαφέρει εν προκειμένω. Το έτος 1972, οι τρεις αδελφοί προσπάθησαν να διευθετήσουν τις εταιρικές τους υποθέσεις και συνέταξαν το από 21-10-1972 ιδιωτικό συμφωνητικό, με το οποίο ρύθμιζαν τη διανομή των τεσσάρων κοινών τους επιχειρήσεων και των περιουσιακών στοιχείων που ανήκαν σ' αυτές.

Ειδικά, για την εταιρία ΕΛΤΕΚ ΑΕ, συμφώνησαν να περιέλθει αυτή στον Ζ. Όμως, οι συμφωνίες που περιέχονταν στο εν λόγω συμφωνητικό δεν τηρήθηκαν τελικά στo σύνολό τους. Έτσι, ο Χ3 συνέχισε να συνεργάζεται με τον αδελφό του Ζ στις υποθέσεις της εταιρίας, έχοντας εξουσίες, αρμοδιότητες και υποχρεώσεις, που προσιδίαζαν σε εταίρο και όχι σε βοηθό ή εργαζόμενο επ' αμοιβή.

Ειδικότερα, τα έτη 1974 - 1975, ο Χ3 είχε αναλάβει το εργοτάξιο οικισμού της ... στην ..., το έτος 1976 το έργο ενίσχυσης τροχοδρόμων στο Αεροδρόμιο της ..., για το οποίο μάλιστα του επιβλήθηκε και Πράξη επιβολής εισφορών, τα έτη 1978 - 1979 εξουσιοδοτήθηκε δυνάμει .... πληρεξουσίων .... να εκπροσωπεί την εταιρία, το έτος 1982 ενέγραψε προσημείωση υποθήκης σε ακίνητο του υπέρ της ΕΛΤΕΚ κ.λπ.

Στις 19-2-1981, οι δύο ως άνω αδελφοί υπέγραψαν το ακόλουθο ιδιωτικό συμφωνητικό: "Εν Αθήναις σήμερον 19-2-81, μεταξύ των αδελφών Χ3 και Ζ συνεφωνήθησαν τα εξής: Την στιγμήν αυτήν αι υποχρεώσεις της εταιρείας ανέρχονται στο ποσόν των 70.000.000 δρχ. περίπου (9.864.289 δρχ. συναλλαγματικαί, 1.533.533 δρχ. επιταγαί, 18.700.000 δρχ. Τράπεζα, Εφορία 27.762.513 δρχ., ασφαλιστικοί οργανισμοί 1.442.990 δρχ., προμηθευταί 2.331.486 δρχ., φόρος εισοδήματος 1980 και ΟΓΑ 7000.000 δρχ.

και ΤΣΜΕΔΕ 1.500.000 δρχ. = 73.411.351 δρχ. αφαιρείται ταμείον της σήμερον 1.700.000 οπότε σύνολον υποχρεώσεων = 68.434.811 δρχ.).

Επειδή από τα ήδη αποπερατωθέντα έργα επίκεινται εισπράξεις τελικών λογαριασμών και συγκεκριμένα:

Από Λεωφ. ... 30.000.000 " Α-30

25.000.000 " Έργο ... 11.000.000 " ...

2. 500. 000 λόγω και των μέχρι σήμερα " ...

15.500.000 εκτελεσθεισών εργασιών " ΟΑΠ (6+9)

15.000.000 " οικοδομή ... 3.000.000 " Συνεταιρισμός ... 500.000 " Υπερωρίες ΟΑΠ 2.000.000 "Διάφορους λογ/σμούς ΟΑΠ 2.000.000 " ΞΕΚΤΕ 1.000.000 114.500.000 Ο Χ3 θα αναλάβει την πληρωμή των ως άνω υποχρεώσεων και την είσπραξιν των ανωτέρω περιγραφομένων ενδεικτικών λογαριασμών των ως άνω αποπερατωθέντων έργων. Εις το τέλος δε, θα λάβη την απομένουσαν διαφοράν. Εάν οι εισπράξεις αποβούν μικρότεραι των αναφερομένων, η διαφορά θα υπολογισθή επί πραγματοποιηθεισών εισπράξεων.

Ο Ζ αναλαμβάνει αδεσμεύτως την συνέχισιν και προώθησιν των εν ενεργεία ή μελλόντων να αναληφθούν έργων. Δια τας εισπράξεις που θα διενεργηθούν λόγω δικαστικών αποφάσεων ο Χ3 θα δικαιούται να είσπραξη το 35%. Οιαδήποτε έξοδα απαιτηθούν δια την είσπραξιν των λογαριασμών των έργων αυτών θα προστίθενται εις τας υποχρεώσεις των 68.434.811 δρχ. Ομοίως, πάσα γεννηθησομένη δαπάνη που αφορά τα έργα αυτά θα προστίθεται εις τας ως άνω υποχρεώσεις. Εάν δια το μη αναφερόμενον έργον του αεροδρομίου ... πρόκυψη κάποια δαπάνη, αύτη θα βαρύνη εξ ημισείας τους Χ3 και Ζ. Ο Χ3 θα δικαιούται να επιλέξη μηχανήματα της ΕΑΤΕΚ ΑΕ, αξίας 15.000.000 δρχ., εξουσιοδοτών προς τούτο τον υιόν του Νικόλαον, εις τον οποίον και τελικώς θα επέλθουν".

(ακολουθούν υπογραφές) Παρά την ασαφή διατύπωση της ως άνω σύμβασης, ως προς το ύψος του ποσού και την αιτία για την οποία θα ελάμβανε αυτό ο Χ3, η αληθινή βούληση των συμβαλλομένων, ερμηνευομένη όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη, κατά τα εκτεθέντα στη νομική σκέψη, ήταν-ότι ο Ζ αναγνώρισε ότι οφείλονταν στον Χ3 46.000.000 δρχ.

ως μερίδιο από την αφανή συμμετοχή του τελευταίου στην εταιρία ΕΛΤΕΚ, ήτοι ότι επρόκειτο για συμφωνία αιτιώδους αναγνώρισης χρέους. Ειδικότερα, τα μέρη, προκειμένου να οδηγηθούν στο ύψος του ποσού που θα εισέπραττε ο πρώτος συμβαλλόμενος, παρέθεσαν τα επί μέρους χρέη της εταιρίας τη δεδομένη εκείνη χρονική στιγμή, καθώς και τις αναμενόμενες εισπράξεις, συνδέοντας έτσι άμεσα το οφειλόμενο ποσόν με την πορεία των εταιρικών εργασιών μέχρι το χρονικό εκείνο σημείο, γεγονός που φανερώνει ισότιμη συμμετοχή του Χ3στην εταιρία και όχι ανάθεση σ' αυτόν συγκεκριμένου έργου.

Τούτο ενισχύεται και από το ότι στη συνέχεια τα δύο αδέλφια όρισαν ότι ο τελευταίος δεν δικαιούται, σε κάθε περίπτωση, να λάβει ποσόν μεγαλύτερο του 35% των εισπράξεων. Αφού δε διακανόνισαν τις μέχρι τότε αμοιβαίες υποχρεώσεις από την εσωτερική τους σχέση, συμφώνησαν ότι στο εξής ο Ζ αναλάμβανε μόνος του πλέον να συνεχίσει τις εργασίες της ως άνω εταιρίας.

Περαιτέρω αποδεικνύεται ότι ο Χ3 δεν εισέπραξε τελικά το συμφωνηθέν ποσόν μέχρι το θάνατό του και ως εκ τούτου δικαιούνται να λάβουν τούτο οι κληρονόμοι του - ενάγοντες. Η εκκαλούμενη απόφαση, συνεπώς, που έκρινε αντίθετα και απέρριψε ως αβάσιμη την αγωγή ως προς το κεφάλαιο αυτό, έσφαλε και πρέπει-, κατά παραδοχή του αντίστοιχου λόγου της έφεσης, να εξαφανιστεί κατά τούτο.

Αφού δε διακρατηθεί η υπόθεση από το παρόν Δικαστήριο και ερευνηθεί από ουσιαστική άποψη η αγωγή, πρέπει να γίνει δεκτή και να αναγνωριστεί ότι οι εναγόμενοι, κατά τον λόγο της κληρονομικής τους μερίδας ο καθένας (1/4), οφείλουν στους ενάγοντες, συμμέτρως (1/5 στον καθένα), 46.000.000 δρχ. (134.996,33 ευρώ), με τους νόμιμους τόκους ....".

Υπό τα δεδομένα αυτά, είναι αβάσιμος ο πρώτος αναιρετικός λόγος της κρινόμενης αίτησης (εκ του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ), με τον οποίο καταλογίζεται στο Εφετείο ότι παρεβίασε τις διατάξεις των άρθρων 2, 8, 8β, 13, 14, 18 παρ. 4, 24 παρ. 2, 35β παρ. 2, 35γ, 37γ, 39 και 4 του κ.ν. 2190/1920. Τούτο δε, διότι το Εφετείο δεν εφήρμοσε τις διατάξεις αυτές (που φέρονται παραβιασθείσες), αλλά εκείνη του άρθρου 361 ΑΚ. Περαιτέρω, οι δεύτερος και τρίτος λόγοι προβάλλονται απαραδέκτως καθόσον παρά την επίκληση των αριθμών 1 και 19 του αριθμού 19, αντιστοίχως, του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., στην πραγματικότητα δι' αυτών αφενός μεν πλήττεται η ουσιαστική εκτίμηση του περιεχομένου του ανωτέρω εγγράφου και το εκ της ερμηνείας αυτού (σε συνδυασμό προς τις λοιπές αποδείξεις) συναγόμενο αποδεικτικό πόρισμα ότι οι συμβληθέντες σ' αυτό αδελφοί Χ3 και Ζ συνήψαν σύμβαση (αιτιώδους) αναγνώρισης χρέους του δευτέρου προς τον πρώτο ύψους 46.000.000 δραχμών, αφετέρου δε αποδίδονται στην απόφαση πλημμέλειες που αφορούν την περιγραφή της αιτίας που απετέλεσε την βάση της αναγνώρισης, πράγμα που, υπό τα προεκτεθέντα, δεν ασκεί έννομη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Κατ' ακολουθίαν, πρέπει η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως να απορριφθεί.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 15-10-2008 αίτηση των Χ1, Χ2, Χ3 και Χ4, για αναίρεση της 4978/2007 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Επιβάλλει στους αναιρεσείοντες την δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε χίλια οχτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 18 Μαΐου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 23 Ιουνίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ