Supreme Court dismisses appeal due to vague grounds and failure to specify factual assumptions of the lower court.

Απόφαση 1223 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1223/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Βασίλειο Ρήγα Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Δημητρίου Λοβέρδου, Δημήτριο Δαλιάνη, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε, Δημήτριο Πατινίδη και Νικόλαο Λεοντή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 19 Μαΐου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ :

Του αναιρεσείοντος :........, τον οποίο εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος του Κορνήλιος Καραμητσάνης με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων :1) ......, ως προέδρου του υπό σύσταση ιδρύματος "Ίδρυμα .........", τον οποίο εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος του Διονύσιος Αναγνώστου, 2) ....., 3) ......., οι οποίοι παραστάθηκαν μετά του ως άνω πληρεξουσίου, ο οποίος δεν κατέθεσε προτάσεις και 4) του Δήμου ..... Ιωαννίνων, που εδρεύει στο ..... Ιωαννίνων και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος του Κωνσταντίνος Λιούμας με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14.03.2003 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων και την από 16.09.2003 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 5557/2004 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 947/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 06.12.2006 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Λεοντής ανέγνωσε την από 08.05.2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος των τριών πρώτων αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη 1652/6-12-2006 αίτηση αναιρέσεως προβάλλεται η 947/14-12-2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής, κατ' επιτρεπτή, κατά το άρθρο 561§2 ΚΠολΔ, εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων. Ειδικότερα, με την ενδιαφέρουσα την παρούσα αναιρετική διαδικασία 135638/8634/25-9-2003 αγωγή του αναιρεσείοντος, απευθυνομένη κατά των αναιρεσιβλήτων, εδιώκετο να αναγνωρισθεί η ακυρότητα (α) της συνταχθείσης ενώπιον της συμ/φου Περιστερίου Μαρίας Πιπιλή-Δακτυλίδου ...... δημόσιας διαθήκης και (β) της από ..... ιδιόγραφής διαθήκης της Ψ, λόγω ψυχικής και διανοητικής διαταραχής της διαθέτιδος, πάσχουσας από άνοια τύπου Altzheimer, η οποία περιόριζε αποφασιστικά την λειτουργία της βουλήσεώς της. Επί της εν λόγω αγωγής εκδόθηκε η 5557/2004 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και σε δεύτερο βαθμό, ύστερα από την 2052/8-3-2005 έφεση του ενάγοντος, η 947/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, με απορριπτική επ' αυτών κατ' ουσίαν κρίση. Κατά του κεφαλαίου αυτού της τελευταίας αυτής αποφάσεως εναντιώνεται ο ηττηθείς εκκαλών με την ένδικη αίτηση αναιρέσεως και με την έννοια αυτή ερευνώνται στη συνέχεια κατά αξιολογική σειρά οι διατυπούμενοι δι' αυτής λόγοι. Ειδικότερα:

Ι. Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αρ. 20 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφου, με το να δεχθεί πραγματικά γεγονότα προφανώς διαφορετικά από εκείνα, που αναφέρονται στο έγγραφο αυτό. Παραμόρφωση, κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, συντρέχει όταν υπάρχει διαγνωστικό σφάλμα του δικαστηρίου της ουσίας, δηλαδή, λάθος ανάγνωση του κειμένου του εγγράφου.

Η παραμόρφωση μπορεί να γίνει θετικά, με τη μεταβολή του κειμένου του εγγράφου ή αρνητικά με την παράλειψη χρήσιμων περικοπών, και το ζήτημα πρέπει να αναφέρεται σε ουσιώδη πραγματικό ισχυρισμό. Δεν ιδρύεται όμως ο λόγος αυτός, όταν αναφέρεται στην εκτίμηση του περιεχομένου του εγγράφου για τη συναγωγή αποδεικτικού πορίσματος διαφορετικού από εκείνου που θεωρεί ορθό ο αναιρεσείων.

Με τον τέταρτο και τελευταίο κατά σειρά λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλόμενη δι' αυτής απόφαση η αναιρετική αιτίαση του άρθρου 559 αρ.20 ΚΠολΔ, με την έννοια της παραμορφώσεως του περιεχομένου των .... και ..... πιστοποιητικών του νοσοκομείου Ευαγγελισμού, δεχθείσα "ότι από τα ανωτέρω πιστοποιητικά νοσηλείας δεν προκύπτει ανικανότητα συνειδήσεως πριν από την ημερομηνία πρώτης εξετάσεως στο νοσηλευτικό αυτό νοσοκομείο που έγινε στις 24/4/2000", όταν, κατά το αναιρετήριο, το πρώτο πιστοποιητικό βεβαιώνει ότι, ήδη από το 1997, η Ψ έπασχε από "αρτηριοσκληρυντική εγκεφαλοπάθεια με διαταραχή πρόσφατης μνήμης και εκλεκτικής αμνησία, στένωση αγγείων τραχήλου, με ανάγκη συνεχούς ιατρικής επιβλέψεως και ελεγχόμενης δραστηριότητας", ενώ το δεύτερο πιστοποιητικό βεβαιώνει ότι στις 24/4/2000 η Ψ "έπασχε από χρονίσαν οργανικό ψυχοσύνδρομο/ νόσος Altzheimer, χρήζει δια τις καθημερινές ανάγκες της παροχή υπηρεσιών από θεραπαινίδα εκσεσημασμένης νοητικής έκπτωσης".

Κατά τις ενδιαφέρουσες τον λόγο αυτό αναιρέσεως παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως: "Από το υπ' αριθμ. Πρωτ. ..... πιστοποιητικό νοσηλείας του Νοσοκομείου Ευαγγελισμού προκύπτει ότι η διαθέτης νοσηλεύτηκε στο νοσοκομείο αυτό από 5-2-90 μέχρι 21-2-90 με διάγνωση στηθάγχη, οστεοπόρωση και χαλάρωση μεταταρσίου.

Επίσης ότι νοσηλεύτηκε από 27-5-97 μέχρι 3-6-97 και εξήλθε με διάγνωση αρτηριοσκληρυντική εγκεφαλοπάθεια με διαταραχή πρόσφατης μνήμης και εκλεκτικής αμνησίας, στένωση αγγείων τραχήλου, με αναγκαία συνεχούς ιατρικής επιβλέψεως και ελεγχόμενης δραστηριότητας. Από δε το υπ'αριθ. ..... πιστοποιητικό νοσηλείας του ιδίου νοσοκομείου προκύπτει ότι κατά τις εξετάσεις της διαθέτιδας τις ίδιες παραπάνω ημερομηνίες 24-4-2000 και 22-12-2000 διαγνώστηκε ότι έπασχε από χρονίσαν οργανικό ψυχοσύνδρομο/ νόσος της Altzheimer, χρήζει δια τις καθημερινές ανάγκες της παροχή υπηρεσιών από θεραπαινίδα εκσεσημασμένης νοητικής έκπτώσης.

Από τα ανωτέρω πιστοποιητικά νοσηλείας δεν προκύπτει ανικανότητα συνειδήσεως πριν από την ημερομηνία της πρώτης εξετάσεως στο νοσηλευτικό αυτό νοσοκομείο που έγινε στις 24-4-2000. Το έτος 2000, αλλά και το έτος 2001, μέχρι 29-10-01 η διαθέτης προέβαινε σε συναλλαγές μόνη της με αντικείμενα μεγάλης αξίας, όπως προεκτέθηκε." Από τις αιτιολογίες αυτές τις αποφάσεως προκύπτει ότι ορθώς αναγνώσθηκαν τα πιστοποιητικά νοσηλείας, το κείμενο των οποίων απολύτως ταυτίζεται με εκείνο που διαλαμβάνεται στο αναιρετήριο.

Επομένως, ο υποστηρίζων τα αντίθετα λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο εμμέσως, πλην σαφώς, ανεπιτρέπτως πλήττεται η διαφεύγουσα τον αναιρετικό έλεγχο εκτίμηση του περιεχομένου των πιστοποιητικών νοσηλείας για τη συναγωγή αποδεικτικού πορίσματος διαφορετικού από εκείνο που υποστηρίζει ο αναιρεσείων, ελέγχεται σε κάθε περίπτωση ως αβάσιμος.

ΙΙ. Κατά το άρθρο 559 αρ. 11γ ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως απορρίπτεται ως κατ' ουσίαν αβάσιμος αν βεβαιώνεται με την απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία προσκομίσθηκαν και των οποίων έγινε επίκληση. Με τον δεύτερο κατά σειρά λόγο προβάλλεται η αναιρετική αιτίαση του άρθρου 559 αρ. 11 γ ΚΠολΔ, με την έννοια ότι δεν λήφθηκε υπόψη το περιεχόμενο των καταθέσεων των μαρτύρων ...., νευρολόγου-ψυχιάτρου, και ..... συμβολαιογράφου. Από το όλο περιεχόμενο των αιτιολογιών της αποφάσεως και την παράλληλη βεβαίωσή της ότι την περί πραγμάτων κρίση της στήριξε, πλην άλλων, και στις καταθέσεις των ενόρκως εξετασθέντων μαρτύρων ενώπιον του πρωτοβαθμίως δικάσαντος δικαστηρίου, που περιέχονται στα ταυτάριθμα με την εκκαλούμενη πρακτικά συνεδριάσεως, δεν καταλείπεται αμφιβολία, αντιθέτως δε καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο, ότι κατά το σχηματισμό του αποδεικτικού της πορίσματος αναφορικά με την αρνητική αξιολόγηση των θεμελιωτικών της αγωγής του αναιρεσείοντος πραγματικών περιστατικών, έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε και τους εν λόγω μάρτυρες, και επομένως ο λόγος αυτός αναιρέσεως ελέγχεται ως αβάσιμος.

ΙΙΙ. Από την διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι λόγος αναιρέσεως για ευθεία παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα. Περαιτέρω, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νομίμου βάσεως, υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της αποφάσεως δεν προκύπτουν κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά τα οποία, σύμφωνα με το νόμο είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου που εφαρμόσθηκε, σε αντιδιαστολή με τις υπάρχουσες ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το εξ αυτών πόρισμα εκτίθεται σαφώς.

Αντίστοιχα για να είναι ορισμένοι οι λόγοι αυτοί αναιρέσεως για ευθεία και εκ πλαγίου παραβίαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου από το δικαστήριο της ουσίας, πρέπει να καθορίζεται η συγκεκριμένη διάταξη που εφαρμόσθηκε και το αποδιδόμενο στην απόφαση νομικό σφάλμα ως προς την ερμηνεία και εφαρμογή του ουσιαστικού νόμου και επιπρόσθετα οι κρίσιμες ουσιαστικές παραδοχές, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά υπό τα οποία και συντελέστηκε η προβαλλόμενη παραβίαση των κανόνων του ουσιαστικού δικαίου (ΟλΑΠ 20/2005).

Και τούτο για τον λόγο ότι η ευδοκίμηση της αναιρέσεως εξαρτάται από την ορθότητα όχι του αιτιολογικού αλλά του διατακτικού της προσβαλλόμενης αποφάσεως (ΚΠολΔ 578), το τελευταίο δε συνάπτεται αιτιωδώς με τις ουσιαστικές παραδοχές του δικαστηρίου. Επομένως η έκθεση των παραδοχών αυτών στο αναιρετήριο είναι αναγκαία προκειμένου να ελεγχθεί αν τα πραγματικά περιστατικά, που συγκροτούν την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, καλύπτουν όλα τα στοιχεία του πραγματικού του κανόνα δικαίου, που εφαρμόσθηκε, ώστε να αποβαίνει εφικτός ο έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής του νόμου, συνακόλουθα και ο έλεγχος του διατακτικού της αποφάσεως.

Η αοριστία του αναιρετικού λόγου δεν μπορεί να θεραπευθεί με παραπομπή στα διαδικαστικά έγγραφα (Ολ ΑΠ 20/2005).

Με τους απομένοντες προς έρευνα πρώτο και τρίτο κατά σειρά λόγους αναιρέσεως προσάπτεται στην προσβαλλόμενη δι' αυτής απόφαση, με αναφορά στο άρθρο 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ, ευθεία και εκ πλαγίου παραβίαση των άρθρων 180, 1666 αρ.2,1718,1719 αρ. 3 ΑΚ. Ενώ όμως εκτίθεται στο αναιρετήριο το ιστορικό της υποθέσεως και οι απόψεις του αναιρεσείοντος για την έννοια των διατάξεων που φέρονται ότι εφαρμόσθηκαν και παραβιάσθηκαν και η καταληκτική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, την οποία απαραδέκτως πλήττει, με την αξιολόγηση των πιστοποιητικών νοσηλείας και των μαρτύρων, παραλείπονται παντελώς οι συγκεκριμένες ουσιαστικές παραδοχές του δικαστηρίου, δηλαδή τα γενόμενα από αυτό πραγματικά περιστατικά, με βάση τα οποία κατέληξε στη νομική του κρίση για τη μη συνδρομή των όρων των διατάξεων που εφάρμοσε.

Έτσι όμως δεν μπορεί να ελεγχθεί η ορθότητα ή μη του διατακτικού της προσβαλλόμενης αποφάσεως, ούτε από την άποψη της ευθείας, ούτε από την άποψη της εκ πλαγίου παραβιάσεως των εν λόγω κανόνων ουσιαστικού δικαίου, με άμεση δικονομική συνέπεια οι λόγοι αυτοί αναιρέσεως να αξιολογούνται ως αόριστοι και άρα απαράδεκτοι.

Συνακόλουθα αυτών πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως με παράλληλη καταδίκη του αναιρεσείοντος στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων (ΚΠολΔ 183), τα οποία ορίζει για τους τρείς πρώτους, από τους οποίους ο πρώτος εκπροσωπήθηκε και οι λοιποί παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Διονύσιο Αναγνώστου, χωρίς να καταθέσουν προτάσεις, στο ποσό των 1200,00 Ευρώ, και για τον τέταρτο τούτων Δήμο ......

Ιωαννίνων, που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κων/νο Λιούμα και κατέθεσε προτάσεις, σε εκείνο των 1.800,00 Ευρώ, χωρίς να συντρέχουν περιστατικά τα οποία θα δικαιολογούσαν την επιδίκαση μειωμένης για τον Δήμο δικαστικής δαπάνης, με βάση την παρεχόμενη από το άρθρο 281 παρ.2 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006) σχετική δικονομική ευχέρεια.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την 1652/6-12-2006 αίτηση για αναίρεση της 947/2006 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει για τον τέταρτο στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800,00) Ευρώ και για τους λοιπούς σε εκείνο των χιλίων διακοσίων (1.200,00) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 29 Μαΐου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 5 Ιουνίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ