1222/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1222 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1222/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Μιλτιάδη Σπυρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Μαΐου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. Χ. του Χ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Τσούτσικο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Μ. Μ. του Σ., κατοίκου ..., 2) Ζ. Π. του Γ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Επαμεινώνδα Τσάντη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις, 3) Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού εκ του νόμου διαδόχου της αρχικά αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΓΕΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ", της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο Κούρτη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28/11/2000 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και την από 19/11/1999 αγωγή του δευτέρου των αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκε η 286/2001 απόφαση του Ειρηνοδικείου Αθηνών που παρέπεμψε την από 19/11/1999 αγωγή στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών προκειμένου να συνεκδικαστεί με την από 28/11/2000 αγωγή. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 30/2003 μη οριστική και 3934/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 607/2009 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 30/3/2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση ανέγνωσε την από 5/5/2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του λόγου της αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του παραστάντος στο ακροατήριο αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 εδ β' και 914 ΑΚ συνάγεται ότι η αδικοπρακτική ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση ζημίας και αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ της συμπεριφοράς του δράστη και της ζημίας. Παράνομη είναι η συμπεριφορά που αντίκειται σε απαγορευτικό ή επιτακτικό κανόνα δικαίου, ο οποίος απονέμει δικαίωμα ή προστατεύει συγκεκριμένο συμφέρον του ζημιωθέντος, μπορεί δε η συμπεριφορά αυτή να συνίσταται σε θετική ενέργεια ή σε παράλειψη ορισμένης ενέργειας.

Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή που αν καταβαλλόταν, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς ανθρώπου του κύκλου δραστηριότητας του ζημιώσαντος, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή του παράνομου και ζημιογόνου αποτελέσματος.

Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του δράστη ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Τα πιο πάνω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. ΓΠΝ/1911, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ. Τέλος, η παράβαση διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 19 ΚΠολΔ η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης και έτσι ιδρύεται ο από τη διάταξη αυτή προβλεπόμενος λόγος αναίρεσης και όταν έχει αιτιολογίες ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υπό την έννοια ότι στο αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού δεν εκτίθενται με σαφήνεια και πληρότητα εκείνα τα πραγματικά γεγονότα, που είναι αναγκαία, για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του εφαρμοσθέντος κανόνα δικαίου.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε τα ακόλουθα, κρίσιμα για την τύχη της αναίρεσης, πραγματικά περιστατικά: "Την 1-7-1999 και περί ώρα 02:00 ο Μ. Μ., πρώτος εναγόμενος της από 28-11-2000 αγωγής και ήδη πρώτος εφεσίβλητος, οδηγώντας το ... ΙΧΕ αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας του Ζ. Π., ενάγοντος της από 19-11-1999 αγωγής δεύτερου εναγομένου της από 28-11-2000 αγωγής και ήδη δεύτερος εφεσίβλητος, ασφαλισμένο, για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη, στην τρίτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρία της από 28-11-2000 αγωγής "Γενική Ένωση ΑΕΕΓΑ" και ήδη τρίτη εφεσίβλητη, έβαινε με κανονική ταχύτητα στη δεξιά λωρίδα της Ιεράς Οδού με κατεύθυνση από Αιγάλεω προς την οδό Πειραιώς.

Η Ιερά οδός είναι διπλής κατεύθυνσης με δύο λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, πλάτος οδοστρώματος ανά κατεύθυνση 10,80 μ., με διαχωριστική νησίδα στο μέσο πλάτους 2,80 μ., και πλάτος πεζοδρομίου 3,50μ. Κατά τον αυτό χρόνο στον ίδιο τόπο ο Κ. Χ., πρώτος εναγόμενος της από 19-11-1999 αγωγής-ενάγων της από 28-11-2000 αγωγής και ήδη πρώτος εκκαλών, οδηγώντας το ...

δίκυκλο μοτοποδήλατο ιδιοκτησίας του Ν. Α., δεύτερου εναγομένου της από 19-11-1999 αγωγής και ήδη δεύτερου εκκαλούντος, ασφαλισμένο, για έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην τρίτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρία της από 19-11-1999 αγωγής "Φοίνιξ ΑΕΓΑ", εκινείτο με ταχύτητα 60 χλμ/ώρα (ανώτερη της επιτρεπόμενης των 40 χλμ την ώρα) ομόρροπα και πίσω από το ...

ΙΧΕ δηλαδή στη δεξιά λωρίδα του προς Πειραιώς ρεύματος κυκλοφορίας. Όταν έφθασε στο ύψος του αριθμού 163 από αμέλειά του επιχειρώντας να προσπεράσει από αριστερά το πιο πάνω προπορευόμενο αυτοκίνητο και επειδή, αφενός δεν τηρούσε την αναγκαία απόσταση ασφάλειας, αφετέρου δεν είχε ρυθμίσει την ταχύτητα του οχήματός του ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες (νύκτα, επαρκής φωτισμός, αραιή κυκλοφορία οχημάτων) έχασε τον έλεγχο του οχήματός του και επέπεσε με δύναμη με το εμπρός τμήμα του δικύκλου που οδηγούσε στο πίσω αριστερό τμήμα του ...

ΙΧΕ αυτοκινήτου. Λόγω της σφοδρότητας της σύγκρουσης ο οδηγός του μοτοποδηλάτου εκτινάχθηκε στον πίσω ανεμοθώρακα του παραπάνω ΙΧΕ, ο οποίος θρυματίσθηκε, και τραυματίσθηκε σοβαρά στο πρόσωπο και ειδικότερα υπέστη ........... Με βάση τα παραπάνω η σύγκρουση οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του Κ. Χ., οδηγού του ...

δίκυκλου μοτοποδηλάτου, ο οποίος δεν κατέβαλε την επιμέλεια και προσοχή του μέσου συνετού οδηγού κάτω από τις ίδιες ακριβώς συνθήκες (άρθρο 330 εδ β ΑΚ). Ειδικότερα, αυτός οδηγούσε με ταχύτητα ανώτερη της επιτρεπομένης, την οποία επίσης δεν είχε ρυθμίσει λαμβάνοντας υπόψη του τις παραπάνω συνθήκες και χαρακτηριστικά της οδού και δεν τηρούσε την απαιτούμενη απόσταση ασφαλείας από το προπορευόμενο ...

ΙΧΕ αυτοκίνητο με αποτέλεσμα να μη έχει τον πλήρη έλεγχο του οχήματός του , ώστε να μπορεί να εκτελεί σε κάθε στιγμή τους απαιτούμενους χειρισμούς (άρθρα 12 παρ. 1, 19 παρ. 1, 2, 7 και 20 ΚΟΚ). Αντίθετα δεν αποδείχθηκε ότι η ένδικη σύγκρουση οφείλεται σε υπαιτιότητα του Μ. Μ., οδηγού του προπορευόμενου ... ΙΧΕ αυτοκινήτου.

Ειδικότερα, δεν αποδείχθηκε ότι αυτός έβαινε στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας του προς Πειραιώς ρεύματος της Ιεράς οδού και ότι η σύγκρουση έλαβε χώρα λόγω της αιφνίδιας αλλαγής της πορείας του από την αριστερή στη δεξιά χωρίς την χρήση των φώτων αλλαγής κατεύθυνσης (φλάς), με αποτέλεσμα την παρεμβολή στην πορεία του δίκυκλου μοτοποδηλάτου που οδηγούσε ο Κ.

Χ., ο οποίος δεν είχε τα τοπικά και χρονικά περιθώρια αντίδρασης. ........,". Μετά τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε το λόγο έφεσης του εκκαλούντος-αναιρεσείοντος με τον οποίο απέδιδε σφάλμα κατά την εκτίμηση των αποδείξεων στην πρωτόδικη απόφαση ως προς τις συνθήκες του ατυχήματος και τον καταλογισμό της υπαιτιότητας αποκλειστικά σ' αυτόν.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες σχετικά με τις συνθήκες του ατυχήματος και ειδικότερα αναφορικά με την υπαίτια συμπεριφορά του αναιρεσείοντος, οδηγού του δίκυκλου μοτοποδηλάτου και την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ αυτής και της πρόκλησης του ατυχήματος, καθώς και τη μη κατάφαση υπαίτιας συμπεριφοράς στον πρώτο αναιρεσίβλητο, οδηγό του αυτοκινήτου στο οποίο επέπεσε με το μοτοποδήλατο ο αναιρεσείων.

Το Εφετείο περιλαμβάνει λεπτομερή αναφορά των λόγων που καταφάσκουν την υπαιτιότητα του αναιρεσείοντος κατά την οδήγηση του μοτοποδηλάτου αφού διαλαμβάνεται στην απόφασή του ότι αυτός οδηγούσε με ταχύτητα ανώτερη της επιτρεπομένης, την οποία επίσης δεν είχε ρυθμίσει λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες και τα χαρακτηριστικά της οδού και της κυκλοφορίας, ούτε τηρούσε την αναγκαία απόσταση ασφαλείας από το προπορευόμενο αυτοκίνητο, με συνέπεια επιχειρώντας να προσπεράσει αυτό από αριστερά να χάσει τον έλεγχο του οχήματός τους και να επιπέσει με δύναμη με το εμπρός τμήμα του δικύκλου στο πίσω αριστερό τμήμα του αυτοκινήτου.

Επίσης ως προς τη συμπεριφορά του πρώτου αναιρεσιβλήτου, οδηγού του προπορευόμενου αυτοκινήτου, διαλαμβάνεται ότι έβαινε με κανονική ταχύτητα έμπροσθεν του μοτοποδηλάτου χωρίς να προβεί σε οποιοδήποτε ελιγμό που θα δημιουργούσε σύγχιση στους κινούμενους όπισθεν αυτού οδηγούς. Ο μοναδικός λόγος της αναίρεσης, επομένως, με τον οποίο αποδίδεται στην απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι αβάσιμος.

ΙΙ. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω η αναίρεση πρέπει να απορριφθεί και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων, ως ηττηθείς, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, ξεχωριστά για τους δύο πρώτους που είχαν ενιαία υπεράσπιση και ξεχωριστά για την τρίτη ασφαλιστική εταιρία.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 30-3-2010 αίτηση του Κ. Χ. για αναίρεση της 607/2009 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2700) ευρώ για κάθε ένα που παραστάθηκε ξεχωριστά.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 10 Ιουνίου 2011.

Δημοσιεύτηκε σε έκτακτη, δημόσια στο ακροατήριο συνεδρίαση στις 8 Ιουλίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ