Supreme Court dismisses appeal on sale-construction contract, ruling it was primarily a work contract.

Απόφαση 1220 / 2017 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1220/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεράσιμο Φουρλάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Πέππα, Γεώργιο Λέκκα, Αθανάσιο Καγκάνη και Αγγελική Τζαβάρα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 20 Φεβρουαρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ε. Φ. συζύγου Κ. Ν., το γένος Α. Φ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ευτύχιο Νικόπουλο με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ε. Μ. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ανδρέα Ματθαίου με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9/3/2012 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Καβάλας.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 886/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7/2015 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 1/4/2015 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αγγελική Τζαβάρα ανέγνωσε την από 24/3/2016 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία υπ’ αριθμ. 7/2015 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας, το οποίο, συνεκδικάζοντας τις αντίθετες εφέσεις των διαδίκων κατά της υπ’ αριθμ. 886/2013 οριστικής απόφασης του Ειρηνοδικείου Καβάλας, αφού απέρριψε την ....4.2014 έφεση της ήδη αναιρεσείουσας ενάγουσας και κατά παραδοχή της ....2.2014 έφεσης του αναιρεσιβλήτου εναγομένου, εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση, δέχτηκε εν μέρει την από 9.3.2012 αγωγή της αναιρεσείουσας, υποχρεώνοντας τον εναγόμενο αναιρεσίβλητο να καταβάλλει νομιμοτόκως σε αυτή το ποσό των 2.500 ευρώ.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο του λόγου της.

Από τις διατάξεις των άρθρων 200, 288, 361, 513 και 681 ΑΚ προκύπτει, ότι η αγοραπωλησία αυτοτελούς οριζόντιας ιδιοκτησίας (διαμερίσματος) υπό κατασκευή πολυκατοικίας, όταν ο πωλητής είναι και κατασκευαστής αυτής, φέρει, κατ’ αρχήν, το χαρακτήρα μικτής σύμβασης, ήτοι της συμβάσεως πωλήσεως και της συμβάσεως μισθώσεως έργου, επί της οποίας εφαρμόζονται, ανάλογα με τη βούληση των μερών και το αποτέλεσμα προς το οποίο αυτά απέβλεψαν, τόσο οι διατάξεις για την πώληση, όσο και εκείνες για τη μίσθωση έργου, εκτός εάν, κατά την αληθή δικαιοπρακτική βούληση των συμβαλλομένων πωλητή και αγοραστή και ενόψει όλων των επιμέρους περιστάσεων, η σύμβαση αυτή φέρει αμιγώς το χαρακτήρα της πώλησης, οπότε διέπεται από τις περί πωλήσεως διατάξεις.

Έτσι, καθόσον μεν αφορά τη μεταβίβαση των ποσοστών του οικοπέδου και την οριζόντια ιδιοκτησία, εφαρμογή έχουν οι διατάξεις για την πώληση, καθόσον δε αφορά την αποπεράτωση της πολυκατοικίας και του ημιτελούς διαμερίσματος αυτής, σύμφωνα με τους όρους της συμβάσεως, καθώς και την ύπαρξη ελλείψεων και ελαττωμάτων, εφαρμογή έχουν οι διατάξεις για τη μίσθωση έργου και, ειδικότερα, εκείνες των άρθρων 688 έως 693 του Α.Κ., γιατί θεωρείται, ότι στο αποτέλεσμα αυτό κυρίως, δηλαδή την εκτέλεση του έργου κατά τους όρους της σύμβασης και την παράδοση αυτού κατά το συμφωνημένο χρόνο, απέβλεψαν τα μέρη.

Η ύπαρξη δε των ελλείψεων ή ελαττωμάτων του ημιτελούς έργου, κατά την κατάρτιση της σύμβασης, δεν καθιστά αυτή σύμβαση πώλησης για το μέχρι τότε (χρόνο κατάρτισης της σύμβασης) εκτελεσθέν μέρος του όλου έργου, αφού κρίσιμος χρόνος της ευθύνης του εργολάβου για ελαττώματα του όλου έργου είναι εκείνος που αυτό παραδόθηκε από τον εργολάβο και δεν νοείται τμηματική παράδοση αυτού, εκτός αν άλλως έχει συμφωνηθεί.(ΑΠ 1051/2009, ΑΠ 745/2008, ΑΠ 927/2004, ΑΠ 1325, 1327/2015).

Εξάλλου, η εφαρμογή, στην περίπτωση που αναφέρθηκε, από το Ειρηνοδικείο ή το δικάσαν ως Εφετείο Πρωτοδικείο επί εφέσεως κατά αποφάσεως Ειρηνοδικείου, των διατάξεων για την πώληση ή τη μίσθωση έργου, ελέγχεται αναιρετικά από το άρθρο 560 παρ. 1 του ΚΠολΔ, σύμφωνα με το οποίο "κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων, που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση μόνο 1)αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών...", για ευθεία δηλαδή, παραβίαση διατάξεως ουσιαστικού δικαίου, υπό την έννοια, ότι το δικαστήριο εφάρμοσε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη, χωρίς να συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της ή δεν την εφάρμοσε, μολονότι συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ), προκύπτει ότι το Μονομελές Πρωτοδικείο Καβάλας, που δίκασε ως Εφετείο, μετά από συνεκτίμηση των νομίμως σ’ αυτό επικληθέντων και προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων, δέχτηκε, κατ’ ανέλεγκτη κρίση, ως προς την ουσία της υπόθεσης, σχετικά με το κρίσιμο ζήτημα του εάν η μεταξύ των διαδίκων σύμβαση, όσον αφορά την κατασκευή και παράδοση της πωληθείσας επίδικης αυτοτελούς διαιρετής και ανεξάρτητης ιδιοκτησίας, είναι πώληση, όπως ισχυρίζεται η αναιρεσείουσα-ενάγουσα ή σύμβαση έργου, δέχτηκε ως αποδειχθέντα τα εξής: "Δυνάμει του υπ’ αριθμ. .../29.03.2010 συμβολαίου μεταβίβασης λόγω πώλησης της συμβολαιογράφου Καβάλας.

που μεταγράφηκε νόμιμα, οι πωλήτριες. Σ. Κ. και Α. Κ. και ο εναγόμενος, ο οποίος ασχολείται κατά σύνηθες επάγγελμα με την εργολαβική κατασκευή οικοδομών, ως εκ τρίτου συμβαλλόμενος, ήτοι ιδιοκτήτης των κτισμάτων και δικαιούχος του τιμήματος, σύμφωνα με το υπ’ αριθμ. .../18.11.2009 εργολαβικό συμβόλαιο του ανωτέρω συμβολαιογράφου μεταξύ των ανωτέρω, πώλησαν και μεταβίβασαν αντί τιμήματος 200.000 ευρώ κατ’ ισομοιρία στην ενάγουσα και το μη διάδικο σύζυγο της, Κ.

Ν., μία διώροφη υπό κατασκευή κατοικία (μεζονέτα), ως αυτοτελή, διαιρετή και ανεξάρτητη ιδιοκτησία σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3741/1929 και των άρθρων 1002 και 1117 ΑΚ, στην οποία αναλογεί ποσοστό συνιδιοκτησίας 337,01/1.000 εξ αδιαιρέτου επί όλου του οικοπέδου και επί των λοιπών κοινόκτητων, κοινόχρηστων μερών, χώρων και εγκαταστάσεων της όλης οικοδομής, η οποία καταλαμβάνει τμήμα του 4ου και τμήμα του 5ου ορόφου πάνω από το ισόγειο - πυλωτή πολυώροφης οικοδομής, της οποίας οι όροφοι επικοινωνούν μεταξύ τους με εσωτερική σκάλα και έχει συνολική επιφάνεια και στους δύο ορόφους μεικτή 136,70 τ.μ.

και καθαρή 112,79 τ.μ. και ημιυπαίθριους χώρους συνολικής επιφάνειας 24 τ.μ. σε μία πολυκατοικία, κτισμένη σε οικόπεδο, που βρίσκεται στην οδό ... στην πόλη της Καβάλας με ΚΑΕΚ ... στο Κτηματολογικό Γραφείο Καβάλας καθώς και το δικαίωμα αποκλειστικής χρήσης α) επί τμήματος ακάλυπτου χώρου επιφάνειας 24 τ.μ. β) της υπ’ αριθμ. 3 αποθήκης του υπογείου ορόφου, επιφάνειας 2.50 τ.μ.

γ) της υπ’ αριθμ. 4 αποθήκης του υπογείου ορόφου επιφάνειας 2,60 τ.μ. δ) τμήματος υπογείου επιφάνειας 2,60 τ.μ. Με το ίδιο εξάλλου συμβόλαιο ο εναγόμενος ανέλαβε την υποχρέωση να κατασκευάσει με δικά του υλικά και τα δικά του συνεργεία εργατών το ανωτέρω διαμέρισμα, σύμφωνα με τους όρους του συμβολαίου αυτού, καθώς και σύμφωνα με τους όρους του υπ’ αριθμ. .../18.11.2009 εργολαβικού συμβολαίου αλλά και τους όρους της προσκομιζόμενης μεταξύ της ενάγουσας (και του συζύγου της) αφενός και του εναγομένου εργολάβου αφετέρου, συγγραφής υποχρεώσεων, όπως τα έγγραφα αυτά ρητά μνημονεύονται στο πωλητήριο συμβόλαιο.

Συνεπώς, μεταξύ των διαδίκων καταρτίσθηκε σύμβαση, με την οποία ο εναγόμενος εργολάβος, που, όπως προαναφέρθηκε, κατασκεύαζε οικοδομή σε ξένο οικόπεδο, ήτοι των πωλητών, κατά το σύστημα της αντιπαροχής, συμφώνησε να πωλήσει στην ενάγουσα αυτοτελές διαμέρισμα - οριζόντια ιδιοκτησία της οικοδομής αυτής, από εκείνα που επρόκειτο να περιέλθουν σε αυτόν ως εργολαβικό αντάλλαγμα, αυτός δε συνάμα ανέλαβε την υποχρέωση έναντι αυτής να περατώσει το διαμέρισμα αυτό (μεζονέτα) με δικές του δαπάνες, με βάση τις ιδιαίτερες μεταξύ τους συμφωνίες, που προαναφέρθηκαν.

Συνεπώς από την εκτίμηση των εν λόγω εγγράφων, καθώς εν προκειμένω καταρτίστηκε συμβόλαιο αγοραπωλησίας στο οποίο γινόταν μνεία τόσο του εργολαβικού συμβολαίου, όσο και της συγγραφής υποχρεώσεων, που καταρτίστηκε μεταξύ ενάγουσας εργοδότη και εναγομένου εργολάβου αλλά και την πράγματι περάτωση του έργου από τον εναγόμενο με δικές του δαπάνες και δικά του συνεργεία, αποδεικνύεται ότι μεταξύ των διαδίκων καταρτίσθηκε μεικτή σύμβαση, ήτοι αφενός πώλησης, με την οποία αποσκοπήθηκε η μεταβίβαση της κυριότητος του διαμερίσματος και η παράδοση αυτού στην ενάγουσα και το σύζυγο της (άρθρο 513 ΑΚ) και αφετέρου μίσθωσης έργου (άρθρο 681 ΑΚ), με την οποία τα μέρη απέβλεψαν στην κατά τους συμφωνηθέντες όρους αποπεράτωση του πωλουμένου διαμερίσματος, το οποίο ήταν υπό κατασκευή και το οποίο μάλιστα δεν προβλεπόταν να περατωθεί παρά - κατά τους όρους του συμβολαίου - μετά εννέα μήνες από την υπογραφή του συμβολαίου, με πλήρη κατασκευή αυτού από τον εναγόμενο, συνεπώς η μεταξύ των διαδίκων μεικτή σύμβαση έφερε κύριο ή τουλάχιστον ισότιμο το χαρακτήρα της μισθώσεως έργου.

Συνεπώς η εκκαλούμενη, η οποία επί των ελλείψεων του έργου, λαμβάνοντας υπόψη τη βούληση των μερών, το περιεχόμενο της συμβάσεως και το αποτέλεσμα στο οποίο απέβλεψαν, όπως αυτά προεκτιθέμενα αποδείχθηκαν, εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 688 - 693 ΑΚ, ορθά εφάρμοσε το νόμο και ο πρώτος λόγος έφεσης της ενάγουσας ,με τον οποίο βάλλει κατά του κεφαλαίου της πρωτόδικης απόφασης, το οποίο απέρριψε εν μέρει το αίτημα της αγωγής για επιδίκαση αποζημίωσης λόγω κακοτεχνιών στο ακίνητο...

ισχυριζόμενη ότι η εκκαλούμενη εσφαλμένα εφάρμοσε το νόμο, καθώς δέχθηκε ότι η καταρτισθείσα μεταξύ των διαδίκων σύμβαση έφερε τα χαρακτηριστικά της μεικτής σύμβασης (πώλησης και μίσθωσης έργου), όπου η ευθύνη του εναγομένου για ελλείψεις κρίθηκε με βάση τις διατάξεις των άρθρων 688 επ. ΑΚ, που ρυθμίζουν τη σχετική ευθύνη του εργολάβου και όχι της πώλησης, όπως θα έπρεπε, με αποτέλεσμα να επιδικάσει σε αυτή λιγότερο από το αιτηθέν κονδύλιο, πρέπει να απορριφθεί ως ουσία αβάσιμος, καθώς σε καμία περίπτωση δεν αποδείχθηκε ότι η αληθής βούληση των μερών και το αποτέλεσμα στο οποίο αυτοί κυρίως απέβλεψαν, ήταν η σύμβαση πώλησης".Έτσι που έκρινε και με όσα ανωτέρω δέχτηκε το δίκασαν ως Εφετείο Μονομελές Πρωτοδικείο Καβάλας, δεν παραβίασε, με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 200, 288, 361, 513 και 681 ΑΚ, τις οποίες ορθά εφάρμοσε, ενόψει των ως άνω παραδοχών της, κατά τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη της παρούσας και δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 560 αρ. 1 ΚΠολΔ (και όχι 559 αρ. 1), κατά την αληθή νοηματική της έννοια, όπως αβασίμως αιτιάται η αναιρεσείουσα, με το μοναδικό λόγο αναίρεσης της υπό κρίση αίτησής της, ο οποίος πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί ως αβάσιμη και να διαταχθεί, κατά την παράγραφο 4 του άρθρου 495 ΚΠολΔ, που προστέθηκε με το άρθρο 12 παρ. του ν. 4055/2012, η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου των τριακοσίων (300) ευρώ, που καταβλήθηκε από την αναιρεσείουσα, όπως προκύπτει από την υπ’ αριθμ. ...4.2015 έκθεση κατάθεσης της αίτησης αναίρεσης. Τέλος, τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, που κατέθεσε προτάσεις, πρέπει, κατά το σχετικό νόμιμο αίτημα του, να επιβληθούν σε βάρος της αναιρεσείουσας, λόγω της ήττας της, (άρθρα 176, 183, 189 παρ 1 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 1.4.2015 αίτηση της Ε. Φ. συζ. Κ. Ν., για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 7/2015 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ, την εισαγωγή του παραβόλου των τριακοσίων (300) ευρώ στο Δημόσιο Ταμείο.

ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ στην αναιρεσείουσα τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 30 Μαΐου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 30 Ιουνίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ