1218/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1218 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1218/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Μιλτιάδη Σπυρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 6 Μαΐου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δήμου Δράμας, που εδρεύει στη Δράμα και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Χιώλο και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Π. συζύγου Γ. Α., το γένος Χ. Κ., η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4/12/2006 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως από αναγκαστική απαλλοτρίωση της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Τριμελές Εφετείο Θράκης.

Εκδόθηκε η 580/2008 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 28/5/2009 αίτησή του, επί της οποίας εκδόθηκε η 762/2010 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε την συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επανέφερε προς συζήτηση ο αναιρεσείων με την από 7/1/2011 κλήση του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μιλτιάδης Σπυρόπουλος ανέγνωσε την από 5/3/2010 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Ελευθέριου Μάλλιου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την προσκομιζόμενη με επίκληση από τον αναιρεσείοντα 4389/4-3-2011 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Δράμας Μ. Π., ακριβή αντίγραφα της από 7-1-2011 κλήσης και της από 28-5-2009 αναίρεσης του Δήμου Δράμας κατά της 580/2008 απόφασης του Εφετείου Θράκης, με κλήση προς συζήτηση κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (6-5-2011), επιδόθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα στην αναιρεσίβλητη Π. συζ. Γ. Α., το γένος Χ. Κ., η οποία, κατά την εκφώνηση της υποθέσεως, κατά τη σειρά του πινακίου, δεν εμφανίστηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Επομένως, πρέπει το Δικαστήριο τούτο να προχωρήσει στη συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία της αναιρεσίβλητης (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

Ι. Σύμφωνα με το άρθρο 262 παρ. 1 ΚΠολΔ, "η ένσταση πρέπει να περιλαμβάνει ορισμένη αίτηση και σαφή έκθεση των γεγονότων που τη θεμελιώνουν". Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ, "αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από το δικαίωμα ή απαράδεκτο".

Εξάλλου, κατά το άρθρο 17 του Συντάγματος, η ιδιοκτησία τελεί υπό την προστασία του κράτους, κανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση. Πριν καταβληθεί δε η ορισθείσα οριστική ή προσωρινή αποζημίωση διατηρούνται ακέραια όλα τα δικαιώματα του ιδιοκτήτη και δεν επιτρέπεται η κατάληψη.

Κατά το άρθρο 10 του Ν. 2882/2001, οι διατάξεις του οποίου εφαρμόζονται και επί απαλλοτρίωσης λόγω ρυμοτομίας σύμφωνα με το άρθρο 29 παρ. 2 και5 αυτού, μετά τη συντέλεση της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, ο χρόνος παραγραφής της αξίωσης για την είσπραξη της αποζημίωσης, που προσδιορίστηκε προσωρινά ή οριστικά, είναι δέκα έτη από την κατάληψη του ακινήτου που απαλλοτριώθηκε, ενώ το δικαίωμα για δικαστικό καθορισμό της αποζημίωσης δεν υπόκειται στη δεκαετή αυτή παραγραφή.

Το δικαίωμα συνεπώς, του ιδιοκτήτη, σε περίπτωση αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ακινήτου, να ζητήσει το δικαστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης υπόκειται στη γενική εικοσαετή παραγραφή του άρθρου 249 ΑΚ, η οποία επί απαλλοτρίωσης λόγω ρυμοτομίας αρχίζει από τότε που κατέστη αμετάκλητη η απόφαση του νομάρχη (και πριν του Υπουργού) που κύρωσε την πράξη τακτοποίησης και αναλογισμού του πολεοδομικού γραφείου (ΑΠ 1085/1994).

Κατά της ως άνω επικυρωτικής απόφασης του Νομάρχη προβλεπόταν από τη διάταξη του άρθρου 8 του Ν. 3200/1955 ειδικού χαρακτήρα προσφυγή στον Υπουργό ΠΕΧΩΔΕ σε αποκλειστική προθεσμία 30 ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης του Νομάρχη, η οποία κατατίθετο στην αρμοδία Τεχνική (Πολεοδομική) Υπηρεσία της Νομαρχίας.

Στη συνέχεια ακολούθησε ο Ν. 2218/1994 που στο άρθρο 18 παρ. 12 και 13 αυτού ορίζεται ότι: κατά των αποφάσεων του Νομάρχη επιτρέπεται σε οποιονδήποτε έχει έννομο συμφέρον προσφυγή για παράβαση νόμου στο Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας σε αποκλειστική προθεσμία 30 ημερών από τη δημοσίευση ή αν η απόφαση δεν δημοσιεύεται, από την κοινοποίηση ή διαφορετικά αφότου έλαβε γνώση, που κατατίθεται στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση ή στο Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας.

Κατά της εκδοθείσης επί της προσφυγής απόφασης του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας μπορεί ν' ασκηθεί προσφυγή στον αρμόδιο Υπουργό, για παράβαση νόμου σε αποκλειστική προθεσμία 30 ημερών και με την τελευταία αυτή προσφυγή συμπροσβάλλεται και η κυρωτική απόφαση του Νομάρχη. Τούτο δε διότι εφαρμόζονται και οι διατάξεις του άρθρου 8 του Ν. 3200/1955.

Από τον συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων προκύπτει ότι η υπάρχουσα διοικητική διαδικασία για το αμετάκλητο, σε περίπτωση απαλλοτριώσεως λόγω ρυμοτομίας, της πράξεως τακτοποίησης και αναλογισμού του πολεοδομικού γραφείου διευρύνεται κατά ένα ενδιάμεσο επιπλέον στάδιο, της προσφυγής στο Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας.

Κατά της απόφασης δε του Νομάρχη με την οποία επικυρώνεται η άνω πράξη τακτοποίησης και αναλογισμού, ως και κατά των εκδιδομένων αποφάσεων επί των προσφυγών του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ (πριν την ισχύ του Ν. 2218/1994) ή στο Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας και εν συνεχεία στον Υπουργό ΠΕΧΩΔΕ (μετά την ισχύ του Ν. 2218/1994) επιτρέπεται αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του Συμβουλίου Επικρατείας σε αποκλειστική προθεσμία εξήντα (60) ημερών από την κοινοποίηση των αποφάσεων αυτών.

Επομένως η πράξη τακτοποίησης και αναλογισμού αποζημιώσεως του πολεοδομικού γραφείου καθίσταται αμετάκλητη πάντοτε (είτε εξεδόθη πριν από την ισχύ του Ν. 2218/1994 και υπό την ισχύ του Ν. 3200/1955 είτε μετά απ' αυτόν) σε χρόνο μεταγενέστερο της πράξεως του Νομάρχη, που την επικυρώνει, είτε μετά την πάροδο άπρακτης της προθεσμίας των τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης του Νομάρχη (κυρωτική) είτε και με την απόρριψη της προσφυγής από το Γενικό Γραμματέα ή την απόρριψη της προσφυγής από τον Υπουργό ΠΕΧΩΔΕ και εφόσον έχει ασκηθεί και αίτηση ακυρώσεως στο ΣτΕ μετά την απόρριψη και αυτής.

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 262 παρ. 1 ΚΠολΔ η ένσταση πρέπει να περιλαμβάνει ορισμένη αίτηση και σαφή έκθεση των γεγονότων που θεμελιώνουν και στην ένσταση παραγραφής πρέπει ν' αναφέρεται εκτός από το χρόνο γέννησης της αξίωσης και το χρονικό σημείο έναρξης και λήξης της παραγραφής, διαφορετικά είναι αόριστη (ΑΠ 1355/1998).

Εν προκειμένω ο καθού Δήμος Δράμας ισχυρίζεται ότι η ένδικη αξίωση της αιτούσας για το δικαστικό προδιορισμό της αποζημιώσεως για το ακίνητό της, εμβαδού 223 τ.μ., το οποίο απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά λόγω ρυμοτομίας, παραγράφηκε καθόσον από την έκδοση στις 16-2-1984 της 5051/16-2-1984 απόφασης του Νομάρχη Δράμας, που επικύρωσε την 24/1980 πράξη προσκυρώσεως , τακτοποιήσεως και αναλογισμού αποζημιώσεως του Τμήματος Πολεοδομίας και Πολεοδομικών Εφαρμογών Ν. Δράμας και που αφορά στο ακίνητο αυτό μέχρι και την άσκηση (13-1-2006) ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Δράμας από την αιτούσα της από 13-1-2006 αίτησης περί καθορισμού προσωρινής τιμής μονάδας αποζημιώσεως παρήλθε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της εικοσαετίας. Με το περιεχόμενο αυτό η ένσταση είναι, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, απορριπτέα ως αόριστη εφόσον δεν εκτίθεται άλλος χρόνος (πάροδος προθεσμίας άσκησης προσφυγής κλπ) κατά τον οποίο κατέστη η προαναφερόμενη πράξη αμετάκλητη, ώστε να προκύπτει ότι από το χρόνο αυτό μέχρι και την άσκηση της από 13-1-2006 αίτησης στο Μονομελές Πρωτοδικείο Δράμας, περί καθορισμού προσωρινής τιμής μονάδας αποζημιώσεως, παρήλθε χρονικό διάστημα πέραν της εικοσαετίας. Με το περιεχόμενο αυτό η ένσταση της εικοσαετούς παραγραφής, που πρότεινε ο καθ' ου στο Εφετείο δεν περιείχε τα απαιτούμενα κατά το νόμο στοιχεία που αναφέρονται παραπάνω.

Ειδικότερα και ειδικότερα, δεν προσδιορίζεται πότε κατέστη αμετάκλητη η απόφαση του Νομάρχη που κύρωσε την ένδικη πράξη τακτοποιήσεως και αναλογισμού αποζημιώσεως του πολεοδομικού γραφείου. Επομένως, το Εφετείο, το οποίο κατ' εκτίμηση, προεχόντως, έκρινε ότι η ένσταση αυτή ήταν αόριστη, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ.. 14 ΚΠολΔ, ο οποίος προτείνεται από τον Εισηγητή, ουδέ υπέπεσε στην πλημμέλεια από τον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ο οποίος προτείνεται από τον αναιρεσείοντα και τα σχετικά περί του αντιθέτου σκέλη του πρώτου λόγου αναιρέσεως είναι αβάσιμα και πρέπει να απορριφθούν.

ΙΙ. Ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αριθ.11 περίπτωση γ' ΚΠολΔ ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι ο λόγος αυτός δεν ιδρύεται αν το δικαστήριο δεν εισήλθε στην αποδεικτική διαδικασία, ως προς την ένσταση για την απόδειξη της οποίας προσκομίζεται, ώστε να επιβάλλεται η λήψη υπόψη του αποδεικτικού αυτού μέσου, αλλ' απέρριψε την ένσταση ως αόριστη όπως στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο (ΟλΑΠ 3/1997). Γι' αυτό ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ, με τον οποίο ο αναιρεσείων προβάλλει την αιτίαση ότι τα ο Εφετείο, παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη την προσαχθείσα ενώπιον του και επικληθείσα υπ' αριθ. 14/4-1-2006 βεβαίωση του Τμήματος Πολεοδομικών Μελετών Απαλλοτριώσεων και Τακτοποιήσεων της Διεύθυνσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος Ν. Δράμας, σχετική με την ένσταση της παραγραφής, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος.

III. Ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ προϋποθέτει ουσιαστική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας και ελλείψεις ή ασάφειες στη διατύπωση της ελάσσονος προτάσεως της προσβαλλόμενης αποφάσεως, σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Συνεπώς, ο λόγος αυτός αναιρέσεως δεν ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας απέρριψε την ένσταση ως αόριστη (ΟλΑΠ 44/1990).

Στην προκείμενη περίπτωση με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, αποδίδεται στο Εφετείο η πλημμέλεια ότι η προσβαλλόμενη απόφαση, ως προς την ανωτέρω ένσταση της παραγραφής, περιέχει ανεπαρκείς αιτιολογίες. Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος και πρέπει να απορριφθεί για τον αναφερόμενο στη μείζονα πρόταση λόγο.

Κατ' ακολουθίαν όλων των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28-5-2009 αίτηση αναιρέσεως κατά της 580/2008 αποφάσεως του Εφετείου Θράκης.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 16 Ιουνίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 8 Ιουλίου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ