Supreme Court partially allows appeal against state's copyright infringement judgment regarding public domain works.

Απόφαση 1215 / 2019 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1215/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αβροκόμη Θούα, Γεώργιο Αποστολάκη, Θεόδωρο Κανελλόπουλο και Κυριάκο Οικονόμου - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Φεβρουαρίου 2019, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, ως καθολικού διαδόχου της καταργηθείσης ανωνύμου εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε." (... Α.Ε.), που κατοικοεδρεύει στην .... και εκπροσωπείται νόμιμα: α) από τον Υπουργό Οικονομικών και β) από την ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "...", που εκπροσωπείται νόμιμα από τον ειδικά προς τούτο εξουσιοδοτημένο Χ. Σ., ως Ειδική Διαχειρίστρια του συνόλου των στοιχείων του ενεργητικού και παθητικού της καταργηθείσης ...-ΑΕ, που μεταβιβάσθηκαν στο Δημόσιο, που εδρεύει στην ...... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Λαλλά. Του αναιρεσιβλήτου: Γ. Κ. του Δ., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Φώσκολο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6-2-2013 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 477/2015 του ίδιου Δικαστηρίου και 2002/2017 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 27-11-2017 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 1 παρ. 1 του ν. 2121/1993 "οι πνευματικοί δημιουργοί, με τη δημιουργία του έργου, αποκτούν πάνω σ' αυτό πνευματική ιδιοκτησία, που περιλαμβάνει, ως αποκλειστικά και απόλυτα δικαιώματα, το δικαίωμα της εκμετάλλευσης του έργου (περιουσιακό δικαίωμα) και το δικαίωμα της προστασίας του προσωπικού του δεσμού προς αυτό (ηθικό δικαίωμα)".

Με το άρθρο 2 παρ 1 του ιδίου νόμου ορίζεται ότι "Ως έργο νοείται κάθε πρωτότυπο πνευματικό δημιούργημα λόγου, τέχνης ή επιστήμης, που εκφράζεται με οποιαδήποτε μορφή, ιδίως τα γραπτά ή προφορικά κείμενα, οι μουσικές συνθέσεις, με κείμενο ή χωρίς, τα θεατρικά έργα, με μουσική ή χωρίς, οι φωτογραφίες, τα έργα των εφαρμοσμένων τεχνών, οι εικονογραφήσεις, οι χάρτες, τα τρισδιάστατα έργα που αναφέρονται στη γεωγραφία, την τοπογραφία, την αρχιτεκτονική ή την επιστήμη".

Από το συνδυασμό των αμέσως ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι το έργο, ως πνευματικό δημιούργημα, λόγου, τέχνης ή επιστήμης, που εκφράζεται με οποιαδήποτε μορφή προσιτή στις αισθήσεις, προστατεύεται από τις εν λόγω και λοιπές διατάξεις του νόμου αυτού, εφ' όσον ανταποκρίνεται στις προϋποθέσεις της γενικής ρήτρας (άρθρο 2 παρ. 1), δηλαδή εφ' όσον είναι πρωτότυπο.

Η "πρωτοτυπία", η έννοια της οποίας δεν προσδιορίζεται γενικώς από το νόμο, είναι η κρίση ότι, υπό παρόμοιες συνθήκες και με τους ίδιους στόχους, κανένας άλλος δημιουργός, κατά λογική πιθανολόγηση, δεν θα ήταν σε θέση να δημιουργήσει έργο όμοιο ή ότι παρουσιάζει μια ατομική ιδιομορφία ή ένα ελάχιστο όριο "δημιουργικού ύψους", κάποια απόσταση δηλαδή από τα ήδη γνωστά ή αυτονόητα. (ΑΠ 1625/2014).

Η κρίση για την πρωτοτυπία κάθε έργου στηρίζεται στην "ατομικότητά" του, η οποία αντανακλά την ιδιαιτερότητα της δημιουργικής διαδικασίας του δημιουργού του και η οποία συνίσταται και αποδεικνύεται με τη διευθέτηση των μερών της εργασίας του, τη μέσω αυτής σχηματοποίηση της δημιουργικής ιδέας του, τη σπουδή κάθε μέρους της, την προσαρμογή και εναρμόνιση του ενός με το άλλο, έτσι ώστε να απαρτίζουν ένα αρμονικό σύνολο, να διαθέτει "στατιστική μοναδικότητα".

Επομένως, εάν ένα πνευματικό δημιούργημα είναι πρωτότυπο ή όχι αποτελεί ζήτημα πραγματικό, που υπόκειται σε απόδειξη, και για το οποίο αποφαίνονται ανελέγκτως τα δικαστήρια της ουσίας (ΑΠ 196/2010, 1248/2003).

Εν προκειμένω, με τον πρώτο λόγο ( υπό στοιχ. α) της αιτήσεως αναιρέσεως το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αιτιάται το Εφετείο ότι κατά ψευδή ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 1 και 2 του Ν. 2121/1993 και κατά κακή εκτίμηση του αποδεικτικού υλικού έκρινε ότι τα κείμενα του αντιδίκου συνιστούν πρωτότυπο πνευματικό δημιούργημα.

Από την επισκόπηση της προσβαλλομένης εφετειακής αποφάσεως (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτει ότι, το Εφετείο, ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα, δέχθηκε τα ακόλουθα:

'' ...Ο ενάγων είναι συγγραφέας ασχολούμενος κυρίως με ιστορικά δοκίμια. Μετά από πολλά έτη εργασίας και μελέτης το Φεβρουάριο 2004 ολοκλήρωσε την εργασία του με τίτλο "...". Για την εργασία αυτή μετέφρασε και μελέτησε αρχαίες και νεότερες ιστορικές πηγές για το χαρακτήρα, τη ζωή και τις εκστρατείες του Μ. Αλεξάνδρου μέχρι το θάνατό του με κεντρικό πυρήνα την περσική εκστρατεία με συγκριτική επισκόπηση των πηγών σε συνδυασμό με τα τρέχοντα κοινωνικά, εθνικά και πολιτικά ζητήματα όπως η καταγωγή και η γλώσσα των Μακεδόνων και η σχέση τους με τα υπόλοιπα ελληνικά φύλα.

To έργο αποτελείται από 481 σελίδες και περιλαμβάνει πρόλογο, έξι κύρια κεφάλαια και καταληκτικό παράρτημα. Το πρώτο κεφάλαιο τιτλοφορείται "Περσία, Ελλάδα και Μακεδονία", το δεύτερο "Από την Ελλάδα στην Αίγυπτο", το τρίτο "Από την Αίγυπτο στην Κεντρική Ασία", το τέταρτο "Από την Κεντρική Ασία στο Πακιστάν", το πέμπτο "Από το Πακιστάν στη Βαβυλώνα" και το έκτο "Το τέλος του Οίκου των Αργειδών".

Στο δε ακροτελεύτιο παράρτημα εμπεριέχονται εκτενείς λεπτομέρειες για τη δομή, τη διάρθρωση, το προσωπικό, τον οπλισμό και τις τακτικές του περσικού και του μακεδονικού στρατού και στόλου, γενικό υπόμνημα χαρτών και μαχών, χρονολόγιο, ευρετήριο ονομάτων και γενικών πληροφοριών και βιβλιογραφία. Το κείμενο διανθίζεται σε ορισμένα σημεία με εικόνες, χάρτες, πληροφοριακούς πίνακες, σχεδιαγράμματα και γραφήματα διεξαγωγής μαχών.

Το έργο αυτό κατέθεσε ο ενάγων δύο φορές, το 2004 και το έτος 2006 σε έγχαρτη και ψηφιακή μορφή στη συμβολαιογράφο Κω ... Παράλληλα, το έτος 2006 το ανήρτησε, σε ηλεκτρονική μορφή αυτούσιο στην ιστοσελίδα, της οποίας ήταν διαχειριστής, με domain name "www.alexanderofmacedon.info" με ελεύθερη πρόσβαση σε αυτό για τους χρήστες του διαδικτύου και με τη σημείωση ότι επιτρέπει την αντιγραφή για μη κερδοσκοπικό σκοπό αρκεί να αναφέρεται ο ιστότοπος ή το όνομα του δικαιούχου ενάγοντος ...

Η ιστοσελίδα του ενάγοντος έγινε ευρύτερα γνωστή, με συνέπεια και άλλα ιστολoγια (blogs), που ασχολούνται με ιστορικά θέματα και ιδίως με τον Μ. Αλέξανδρο, να παραπέμπουν στην άνω ιστοσελίδα του ενάγοντος, όπου είχε αναρτηθεί η μελέτη του ... Από την επισκόπηση του εν λόγω συγγράμματος προκύπτει ότι το έργο αυτό συνιστά πρωτότυπο πνευματικό δημιούργημα που προστατεύεται από το ν. 2121/1993.

Δεν συντίθεται από αυτούσια τα κείμενα των προαναφερόμενων αρχαίων και νεότερων ιστορικών σε μία απλή αντιγραφική παράθεση, αλλά χαρακτηρίζεται από πρωτοτυπία στη σύλληψη και στον τρόπο εξιστόρησης και συνδυασμού των επιμέρους γεγονότων της περιόδου της ζωής του Μ. Αλεξάνδρου με συνθετική αναφορά και σε μικρές λεπτομέρειες από την πολιτική και την εκστρατεία του επισημαίνοντας συγκριτικά και αναλυτικά και τις αντιφάσεις μεταξύ των ιστορικών πηγών.

Η πρωτότυπη γραφή αναδεικνύει το προσωπικό ύφος του ενάγοντος ως συγγραφέα και στηρίζεται στη συνθετική επεξεργασία των συγκεκριμένων ιστορικών πηγών και στην κριτική αξιολόγηση των σε αυτές αναδεικνυόμενων πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών και στρατιωτικών παραμέτρων. Το έργο παρουσιάζει ατομική ιδιομορφία και δημιουργικό ύψος, διαφοροποιείται εναργώς από τα έργα της καθημερινότητας ή από άλλα παρεμφερή γνωστά έργα, καθώς αποτελεί μία διεξοδική καταγραφή του βίου και της εκστρατείας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όχι τόσο προβεβλημένη στην παγκόσμια βιβλιογραφία, ενώ είναι βέβαιο, ενόψει των ανωτέρω, ότι κάτω από τις ίδιες συνθήκες και με τους ίδιους στόχους κανείς άλλος δημιουργός δεν θα δημιουργούσε, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, το ίδιο πνευματικό έργο.

Στα πλαίσια του προσωπικού σχολιασμού και συγκριτικής αξιολόγησης επιμέρους περιστατικών της εκστρατείας με νεότερες κοινωνικές και πολιτικές καταστάσεις στην Ελλάδα, ο ενάγων αναφέρει στο έργο του ενδεικτικά: "....ο Αλέξανδρος έδιωξε το στρατό από το στρατόπεδο. Με το πρόσχημα των γυμνασίων τον σκόρπισε στην ύπαιθρο, όπως ακριβώς είχε κάνει και η μεταβατική ελληνική κυβέρνηση τις πρώτες δύσκολες εβδομάδες μετά τη μεταπολίτευση του 1974...Η νίκη στο Γρανικό ήταν ίσως η σημαντικότερη όλης της εκστρατείας.

Ο Αλέξανδρος επεξέτεινε το προγεφύρωμά του, απέκτησε επαρκή ζωτικό χώρο, εξασφάλισε εφόδια και ισχυροποίησε τη θέση του στην Ελλάδα γενικά και στη Μακεδονία ειδικότερα..." (σελ. 97), "....Ο νεαρός βασιλιάς είχε μεγάλη ανάγκη από καλές δημόσιες σχέσεις..." (σελ. 102-103), "...Η εξουσία των Μακεδόνων βασιλέων δεν ήταν τόσο περιορισμένη όσο των Σπαρτιατών ομολόγων τους, δεν έπαυε όμως να υπόκειται στον έλεγχο της αριστοκρατίας και της εκκλησίας των Μακεδόνων..." (σελ. 196), "...Παρά την ταχεία και αναίμακτη διευθέτηση του ζητήματος της διαδοχής ήταν προφανές ότι οι φιλοδοξίες των διαφόρων εταίρων δεν θα αργούσαν πολύ να οδηγήσουν στην πρώτη ένοπλη σύγκρουση...''.

Ακολούθως, το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, δικάσαν ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο, εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφασή του, με την οποία, δικάζοντας κατ' αντιμωλία των διαδίκων, απέρριψε την από 5-1-2016 έφεση του αναιρεσείοντος κατά της πρωτόδικης αποφάσεως, με την οποία είχε γίνει εν μέρει δεκτή η αγωγή του αναιρεσιβλήτου, αναγνωρίσθηκε το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας τούτου επί του ως άνω έργου του, και υποχρεώθηκαν οι εναγόμενοι (μεταξύ των οποίων η αρχικώς ενάγουσα ...

ΑΕ, της οποίας καθολικός διάδοχος τυγχάνει το αναιρεσείον) να του καταβάλουν εις ολόκληρον ο καθένας, τα αναφερόμενα ποσά, ως αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Υπό τις ως άνω παραδοχές, το δικάσαν Εφετείο, ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ανωτέρω διατάξεις, καθ' όσον υπήγαγε τα αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά στους εφαρμοστέους κανόνες δικαίου των διατάξεων των άρθρων 1 και 2 του Ν. 2121/1993. Ειδικότερα έγινε ανελέγκτως δεκτό ότι το εν λόγω σύγγραμμα του ενάγοντος- αναιρεσιβλήτου συνιστά πρωτότυπο πνευματικό δημιούργημα που προστατεύεται από τις διατάξεις του Ν. 2121/1993, εφ' όσον: α) χαρακτηρίζεται από πρωτοτυπία στη σύλληψη και στον τρόπο εξιστορήσεως και συνδυασμού των επιμέρους γεγονότων της περιόδου της ζωής του Μ. Αλεξάνδρου, β) η πρωτότυπη γραφή αναδεικνύει το προσωπικό ύφος του αναιρεσιβλήτου ως συγγραφέα και στηρίζεται στη συνθετική επεξεργασία των συγκεκριμένων ιστορικών πηγών, ενώ το έργο παρουσιάζει ατομική ιδιομορφία, διαφοροποιείται εναργώς από τα έργα της καθημερινότητας ή από άλλα παρεμφερή γνωστά έργα, και είναι βέβαιο ότι, υπό τις ίδιες συνθήκες και με τους ίδιους στόχους, κανείς άλλος δημιουργός δεν θα δημιουργούσε, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, το ίδιο πνευματικό έργο. Οι λοιπές αιτιάσεις του αναιρεσείοντος, που αφορούν στην επιχειρηματολογία του ιδίου και του Δικαστηρίου, καθώς και στην εκτίμηση των αποδείξεων, είναι αναιρετικά ανέλεγκτες.

Συνεπώς, ο ανωτέρω πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, κατά το πρώτο σκέλος του, είναι αβάσιμος, κατά δε το δεύτερο τοιούτο απαράδεκτος.

Από το άρθρο 352 παρ. 1 ΚΠολΔ συνάγεται ότι δικαστική ομολογία, η οποία αποτελεί πλήρη απόδειξη εναντίον εκείνου που ομολόγησε, δεν είναι κάθε ομολογία, αλλά μόνο αυτή που έγινε με σκοπό την αποδοχή του αμφισβητούμενου και επιβλαβούς γι' αυτόν που ομολογεί γεγονότος, απευθύνεται στο δικαστήριο που δικάζει την υπόθεση και είναι σαφής και ορισμένη (ΑΠ 791/2017).

Η ως άνω ομολογία, δηλαδή η παραδοχή με μονομερή δήλωση, απευθυνόμενη προς το δικαστήριο που δικάζει τη συγκεκριμένη δίκη, ενός κρίσιμου γεγονότος, από τον αντίδικο εκείνου που φέρει το βάρος της επικλήσεως και της αποδείξεώς του, πρέπει να γίνει με πρόθεσή του προς αναγνώριση του επιβλαβούς αυτού γεγονότος.

Απόδειξη δηλαδή δεν αποτελεί κάθε ομολογία, αλλά μόνο η γενόμενη με σκοπό αποδοχής του αμφισβητούμενου και επιβλαβούς για τον ομολογούντα γεγονότος. Ειδικότερα, δικαστική ομολογία υπάρχει όταν το ενώπιον του δικαστηρίου, αναγνωριζόμενο από το διάδικο επιζήμιο γι' αυτόν γεγονός αναφέρεται αμέσως στο αντικείμενο της δίκης( ΑΠ 188/2017).

Εξ άλλου, ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν είτε προς άμεση απόδειξη είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Κατά την έννοια της προαναφερόμενης διατάξεως για την ίδρυση του λόγου αυτού αναιρέσεως αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για τη λήψη από το δικαστήριο προσκομισθέντων με επίκληση αποδεικτικών μέσων, τα οποία το δικαστήριο έχει υποχρέωση να λαμβάνει υπ' όψη κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339 και 346 ΚΠολΔ χωρίς όμως να είναι αναγκαίο να γίνεται ειδική και χωριστή αξιολόγηση καθενός από αυτά, κατ' αντιδιαστολή προς τα λοιπά έγγραφα, και εν γένει προς τα άλλα αποδεικτικά μέσα, τα οποία φέρονται ότι ελήφθησαν υπ' όψη προς σχηματισμό της κρίσης του (ΑΠ 19/2018).

Περαιτέρω, μεταξύ των αποδεικτικών μέσων, η μη λήψη υπ' όψη των οποίων ιδρύει το λόγο αναιρέσεως του άρθρου 559 αριθμός11 περ. γ' ΚΠολΔ, περιλαμβάνεται και η ομολογία, δικαστική ή εξώδικη (άρθρα 339 και 352 ΚΠολΔ). Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας περί του αν συνάγεται εξώδικη ομολογία, η οποία κατά το άρθρο 352 παρ. 2 ΚΠολΔ εκτιμάται ελευθέρως, από έγγραφα τα οποία επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αποτελεί κρίση περί τα πράγματα και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου (άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ.), ενώ, εξ άλλου, δεν ιδρύεται λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμός 11 περ.

γ' ΚΠολΔ, αν από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπ' όψη το έγγραφο από το οποίο, σύμφωνα με το λόγο αναιρέσεως, συνάγεται ομολογία ( ΑΠ 114/2017).

Εν προκειμένω, με τους δεύτερο και τρίτο λόγους υπό στοιχ. β και γ) της αιτήσεως αναιρέσεως προσάπτεται η πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ, καθ' όσον η προσβαλλομένη απόφαση δεν έλαβε υπ' όψη προσαχθέντα και επικληθέντα από το αναιρεσείον αποδεικτικά μέσα - προκειμένου να αποδείξει αυτό (Δημόσιο) τον ασκούντα ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης ισχυρισμό του, ότι η επίδικη εργασία, δεν αποτελεί πρωτότυπο πνευματικό δημιούργημα - ήτοι τη δικαστική ομολογία του αντιδίκου, που περιέχεται στην από 6-2-2013, αγωγή και στο σύγγραμμα τού αναιρεσιβλήτου, στα οποία (έγγραφα) ούτος ρητώς συνομολογεί ότι ολοκλήρωσε μια εργασία για τη ζωή και το έργο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, με τίτλο "...", ότι στηρίχθηκε αποκλειστικά στα αρχαία κείμενα του Αρριανού, Διόδωρου κ.λπ., αλλά και σε κείμενα νεωτέρων συγγραφέων κ.λπ., ότι δεν φιλοδοξεί να καλύψει κάποιο κενό, που εντοπίσθηκε στη βιβλιογραφία, ούτε να διευκρινίσει κάποιο εξειδικευμένο ζήτημα και ότι σε καμία περίπτωση το κείμενο δεν απευθύνεται στο ευρύ κοινό, αφού απουσιάζει η γλαφυρότητα στην αφήγηση και το λογοτεχνικό ύφος.

Οι ως άνω λόγοι, είναι προεχόντως απαράδεκτοι, διότι οι αναφορές αυτές δεν αποτελούν, υπό την προεκτεθείσα έννοια, δικαστική ή εξώδικη ομολογία του αναιρεσιβλήτου, αλλά αξιολόγηση αποδεικτικών στοιχείων για να καταλήξουν σε διατύπωση συμπερασμάτων και κρίσεων και επιχειρήματα προς απόρριψη της αγωγής.

Οι ίδιοι λόγοι, που κατά τα λοιπά αποδίδουν στο Εφετείο πλημμελή εκτίμηση των αποδείξεων, είναι απαράδεκτοι, δεδομένου ότι, κατ' άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ, η εκτίμηση των αποδείξεων εκφεύγει, καθ' εαυτήν, από τον αναιρετικό έλεγχο.

Από τη διάταξη του άρθρου 65 §2 του Ν.2121/1993 σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 57, 58, 297, 298, 914 και 932 ΑΚ προκύπτει ότι κάθε πράξη που έχει ως αντικείμενο και περιεχόμενο όμοιο με το αντικείμενο και περιεχόμενο της πνευματικής ιδιοκτησίας, εφ' όσον αυτή δεν συντελείται από το δικαιούχο ή με τη συναίνεσή του, συνιστά αντικειμενικώς παράνομη πράξη, οπότε, συντρεχόντων και των λοιπών ουσιαστικών όρων του άρθρου 914 ΑΚ, όπως η υπαιτιότητα, η ύπαρξη ζημίας και ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ παράνομης πράξεως και ζημίας, γεννάται αξίωση προς αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης (ΑΠ 1625 / 2014 ).

Ειδικότερα, το τελευταίο άρθρο 65 αποτελεί ειδική διάταξη σε σχέση με το άρθρο 914 ΑΚ, το οποίο εφαρμόζεται μόνον όπου η ειδική διάταξη αφήνει κενά και στο βαθμό που δεν είναι ασυμβίβαστη η ανάλογη εφαρμογή με το νομοθετικό πνεύμα που διέπει τις διατάξεις του ν. 2121/1993. Κατά τις διατάξεις των παραγράφων 2 και 3 του άρθρου αυτού, δικαίωμα αποζημιώσεως και χρηματικής ικανοποιήσεως υπέρ του δημιουργού ή του δικαιούχου του συγγενικού δικαιώματος γεννάται μόνον επί υπαιτίου προσβολής της πνευματικής ιδιοκτησίας ή των συγγενικών δικαιωμάτων άλλου.

Η υπαιτιότητα του υπόχρεου, τα στοιχεία της οποίας ορίζονται από τη διάταξη του άρθρου 330 ΑΚ, κατά την οποία απαιτείται δόλος ή αμέλεια αυτού, δεν απαιτείται μόνο στην περίπτωση που ο δημιουργός ή ο δικαιούχος του συγγενικού δικαιώματος αξιώνει, είτε την καταβολή του ποσού κατά το οποίο ο υπόχρεος έγινε πλουσιότερος από την εκμετάλλευση του έργου ή του αντικειμένου συγγενικού δικαιώματος, χωρίς άδεια του δημιουργού ή του δικαιούχου, είτε την καταβολή του κέρδους, που ο υπόχρεος αποκόμισε από την εκμετάλλευση αυτή.

Σε περίπτωση προσβολής με αντιγραφή, διασκευή ή προσαρμογή του έργου, ο δικαιούχος υποχρεούται να επικαλεσθεί και να αποδείξει το γεγονός ότι είναι φορέας του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας (ενεργητική νομιμοποίηση), την ταυτότητα ή ουσιαστική ομοιότητα μεταξύ των έργων (πρωτοτύπου και προσβάλλοντος) και την πράξη προσβολής των ηθικών ή περιουσιακών εξουσιών και, εφ' όσον ζητεί αποζημίωση, την υπαιτιότητα και το μέγεθος της ζημίας.

Προς διευκόλυνση της αποδείξεως της ζημίας του δικαιούχου και προσδιορισμό της πλήρους αποζημιώσεως, με το εδάφιο β' της παραγράφου 2 του άρθρου 65 του ν. 2121/1993 καθορίζεται ένα ελάχιστο όριο αποζημιώσεως, που είναι το διπλάσιο της αμοιβής, που συνήθως ή κατά νόμο καταβάλλεται για το είδος της εκμεταλλεύσεως, που έκανε χωρίς την άδεια ο υπόχρεος, ενώ, σύμφωνα με την παράγραφο 3 του ιδίου άρθρου, αντί για αποζημίωση και χωρίς να απαιτείται υπαιτιότητα του υπόχρεου, ο δημιουργός μπορεί να αξιώσει την καταβολή του ποσού κατά το οποίο ο υπόχρεος έγινε πλουσιότερος από την εκμετάλλευση του έργου, αξίωση που επιτρέπεται να σωρευτεί επικουρικά με την κατά την παράγραφο 2 αξίωση αποζημίωσης και για την περίπτωση απορρίψεως της κύριας βάσης της αγωγής.

Τέλος, επειδή η επέμβαση στο δικαίωμα είναι κατ' αρχήν πράξη παράνομη, ο δικαιούχος δεν οφείλει να αποδείξει το γεγονός ότι η προσβολή έγινε χωρίς την άδεια του ή ότι συντρέχει άλλος λόγος άρσεως του παρανόμου. Η ίδια, δηλαδή, η φύση του απόλυτου δικαιώματος καθιερώνει ένα οιονεί μαχητό τεκμήριο ότι κάθε πράξη προσβολής του γίνεται χωρίς τη συναίνεση ή άδεια του δικαιούχου και, συνεπώς, είναι παράνομη και εκείνος, ο οποίος αρνείται τη συνδρομή της προσβολής, οφείλει να το αποδείξει.

Τεκμαίρεται, επομένως, η παρανομία της επεμβάσεως στο απόλυτο και αποκλειστικό δικαίωμα και ο εναγόμενος προσβολέας, που αρνείται τη συνδρομή της προσβολής, διότι επικαλείται νόμιμη άδεια εκμεταλλεύσεως, θα πρέπει να ισχυρισθεί, κατ' ένσταση, και να αποδείξει τα γεγονότα, που αποκλείουν τον παράνομο χαρακτήρα της προσβολής( ΑΠ 1493/2009).

Εν προκειμένω, με το τέταρτο λόγο (υπό στοιχ. IV) της αιτήσεως αναιρέσεως προβάλλεται η από το άρθρο 559 αριθ. 1 αιτίαση, ότι το δικάσαν Εφετείο ψευδώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις του άρθρου 65 του Ν. 2121/1993, τις διατάξεις των άρθρων 57, 298, 914 και 932 ΑΚ, και μη νομίμως παρέλειψε να εφαρμόσει τις εφαρμοστέες διατάξεις της παρ. 1 του άρθρ. 32 του αυτού ως άνω Ν. 2121/1993.

Ειδικότερα ότι : α) η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση, όλως πεπλανημένως δέχθηκε ότι "...Η σειρά ντοκιμαντέρ προβλήθηκε από την ... σε πρώτη μετάδοση κάθε Σάββατο στις 19: 00με έναρξη το Σάββατο 28/11/2009, σε πρώτη επανάληψη κάθε Κυριακή στις 02.30... Αποτέλεσμα των εσφαλμένων αυτών παραδοχών της πληττομένης αποφάσεως ήτο να κάνει εν μέρει δεκτή την αγωγή του αντιδίκου και μη νομίμως να απορρίψει το βάσιμο και ουσιώδη ισχυρισμό του αναιρεσείοντος ότι μέχρι την ολοκλήρωση στις 16/6/2010 και της δεύτερης επανάληψης, η ...- τελούσε σε καλή πίστη...

δεδομένου ότι μέχρι 16-6-2010 ουδέποτε οχλήθηκε από τον αναιρεσίβλητο, καίτοι ούτος, όπως ομολογεί με την αγωγή του, έλαβε γνώση της προβολής στις 27/2/2010, άφησε δε κακόπιστα να ολοκληρωθεί η πρώτη αλλά και η δεύτερη επανάληψη...", β) η κρίση της πληττομένης αποφάσεως - ότι ο ισχυρισμός για ελεύθερη πρόσβασή της ...

στην ανηρτημένη στο διαδίκτυο μελέτη του ενάγοντος, δεν αφορά και στην ελευθερία για ανεξέλεγκτη αντιγραφή αυτής για εμπορική ή άλλη εκμετάλλευση του έργου - είναι πεπλανημένη διότι η ανάρτηση στο διαδίκτυο ήταν αφ' ενός μεν ανώνυμη και αφ' ετέρου δεν περιείχε αναφορά διεκδικήσεως πνευματικών δικαιωμάτων, γ) η προσβαλλομένη απόφαση, ενώ δέχεται ότι η επίδικη σειρά προεβλήθη, τις απογευματινές ώρες η πρώτη μετάδοση και τις μεταμεσονύκτιες ώρες οι δύο επαναληπτικές και ότι ο αντίδικος έλαβε γνώση της προβολής του 5ου επεισοδίου στις 27/2/2010, χωρίς όμως να διαμαρτυρηθεί αυτός, καταλήγει σε εσφαλμένες παραδοχές, ότι λόγω της αδικοπρακτικής συμπεριφοράς των εναγομένων, ο ενάγων δικαιούται να λάβει αποζημίωση κατ' άρθρ. 65 παρ. 2 του Ν. 2121/93, ότι η συνήθης αμοιβή για τη συγκεκριμένη περίπτωση την οποία θα ελάμβανε ο ενάγων, λαμβανομένου υπ' όψη ιδίως του είδους της εκμετάλλευσης, τα διδάγματα της κοινής πείρας ανέρχεται στο ποσό των ευρώ 500 ανά επεισόδιο για την αρχική μετάδοση, στο ποσό των ευρώ 250 ανά επεισόδιο για την πρώτη επανάληψη, και στο ποσό των ευρώ 100 ανά επεισόδιο για την δεύτερη επανάληψη, ότι επομένως η αποζημίωση που οφείλεται στον ενάγοντα ανέρχεται σε ευρώ 4000 (500x8) για την αρχική, σε ευρώ 2000 για την πρώτη επανάληψη και σε ευρώ 800 για την δεύτερη επανάληψη επί δύο, ήτοι συνολικά ευρώ 13600, και ότι λόγω δήθεν της παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς των εναγομένων, ο ενάγων υπέστη ηθική βλάβη με την οποία η πληττομένη επεδίκασε σ' αυτόν ως χρηματική ικανοποίηση το ποσό των ευρώ 10.000...".

Από την επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, ως προς το θέμα της θεμελιώσεως της ευθύνης της αρχικώς εναγομένης ... Α.Ε, διάδοχος της οποίας είναι ήδη το Ελληνικό Δημόσιο, και της υποχρεώσεως προς αποζημίωση και καταβολή χρηματικής ικανοποιήσεως δέχθηκε τα ακόλουθα: ''...Η Διοικούσα Επιτροπή της ...-3 στις 29.9.2008 αποφάσισε την έναρξη υλοποίησης, μεταξύ άλλων, οκτώ σειρών ντοκυμαντέρ ιστορικού και πολιτιστικού περιεχομένου...

Μία από αυτές τις σειρές ντοκυμαντέρ θα αφορούσε τη νικηφόρα εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ανατολή και γενικά τη ζωή και το έργο του. Την εσωτερική παραγωγή της συγκεκριμένης σειράς, η οποία περιελάμβανε οκτώ επεισόδια και έλαβε τον τίτλο "Η εκστρατεία που άλλαξε τον κόσμο", ανέλαβε ομάδα εργασίας της ...-, της οποίας ηγήθηκε ως σκηνοθέτης και σεναριογράφος κάθε επεισοδίου ο εναγόμενος Ν.

Β.. Στα πλαίσια της αναζήτησης αυτής εισήλθε στην ιστοσελίδα του ενάγοντος, όπου ήταν αναρτημένο το άνω έργο του. Τα μέλη της ομάδας εργασίας, ενεργώντας υπό την εποπτεία του εναγομένου σκηνοθέτη, αντέγραψαν από το έργο του ενάγοντος, που αποτελούσε μία εκτεταμένη και αναλυτική μελέτη που εξυπηρετούσε απόλυτα τον σκοπό του ντοκυμαντέρ, μεγάλα αποσπάσματα από το κείμενο του έργου.

του και τα συμπεριέλαβαν αυτούσια στην αφήγηση όλων των επεισοδίων της σειράς που αφορούσε τον Μ. Αλέξανδρο. Ειδικότερα,... αντέγραψαν... Ο ενάγων έλαβε τυχαία γνώση της μετάδοσης στις 27.2.2010 όταν προβλήθηκε το πέμπτο επεισόδιο της σειράς και στη συνέχεια διαπίστωσε την αντιγραφή και τις επαναλήψεις στη μετάδοση.

Η παραβίαση των πνευματικών δικαιωμάτων του ενάγοντος εκ μέρους των εναγομένων, του Ν. Β. και της παραγωγού εταιρίας, διάδοχος της οποίας είναι ήδη το Ελληνικό Δημόσιο, όπως παρίσταται και εκπροσωπείται, έγινε επανειλημμένως, χωρίς να ζητηθεί η προηγούμενη άδεια του ενάγοντος δικαιούχου και χωρίς να αναφερθεί η ιστοσελίδα από την οποία ελήφθησαν τα αποσπάσματα...

Η επικαλούμενη από τους εναγόμενους ελεύθερη πρόσβαση των χρηστών στην αναρτημένη μελέτη του ενάγοντος δεν αφορά και την ελευθερία για ανεξέλεγκτη αντιγραφή αυτής για εμπορική ή άλλη εκμετάλλευση του έργου, όπως στην προκειμένη περίπτωση, χωρίς ούτε αναφορά έστω της πηγής από την οποία ελήφθη, καθώς η συναίνεση του δικαιούχου για ελεύθερη πρόσβαση του έργου του στο κοινό, που αφορούσε ανάγνωση και ενημέρωση, δεν κάλυπτε και αυτή την χρήση, την οποία παράνομα έκαναν οι εναγόμενοι, οι οποίοι θα μπορούσαν να αναζητήσουν, είτε μέσω των στοιχείων καταχώρησης του άνω domain name είτε μέσω των νομικών συμβούλων που διαθέτει η παραγωγός ...

Α.Ε., τον δικαιούχο της μελέτης που φιλοξενούσε η ιστοσελίδα και να λάβουν την άδεια για την χρήση που ήθελαν να κάνουν, και αν ακόμη ευσταθούσε ο ισχυρισμός τους ότι δεν υπήρχε αναφορά σε πνευματικά δικαιώματα. Κατά συνέπεια, παραβιάσθηκε το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας του ενάγοντος στο έργο του τόσο το περιουσιακό όσο και το ηθικό από τις προαναφερόμενες ενέργειες των εναγομένων, αφού προσέβαλαν τις περιουσιακές εξουσίες αναπαραγωγής, προσαρμογής, μετατροπής και τηλεοπτικής μετάδοσης με τρόπο διαφορετικό από εκείνον που είχε ήδη επιλέξει ο ενάγων, μέσω της ιστοσελίδας του, καθώς επίσης τις ηθικές εξουσίες αναγνώρισης της πατρότητας, διατήρησης της ακεραιότητας και επιλογής του χρόνου και του τρόπου δημοσίευσης περαιτέρω του έργου του...

Επίσης, η αρχικώς εναγομένη ... Α.Ε., διάδοχος της οποίας είναι ήδη το Ελληνικό Δημόσιο, υπεύθυνη για την άσκηση δημόσιας λειτουργίας ραδιοτηλεόρασης, μέσω του τηλεοπτικού σταθμού ...-3, ως παραγωγός της σειράς ντοκυμαντέρ, που ανέθεσε στον πρώτο εναγόμενο και διέθεσε σε αυτόν τα απαραίτητα τεχνικά μέσα για τη δημιουργία της σειράς, προσέβαλε δια των εκπροσώπων της και του πρώτου εναγομένου τις ίδιες περιουσιακές και ηθικές εξουσίες στο έργο του ενάγοντος, αν και είχε την υποχρέωση να διακριβώσει πριν τη δημόσια μετάδοση της σειράς ότι δεν παραβιάζονται πνευματικά δικαιώματα τρίτων...

Ενόψει του σκοπού που επιτελούσε, όφειλε, δια των εκπροσώπων της, να διαθέτει τον κατάλληλο μηχανισμό, ώστε να εξασφαλίζει την μη προσβολή πνευματικών δικαιωμάτων τρίτων σε έργα που η ίδια διαχειρίζεται και εκμεταλλεύεται στα πλαίσια εσωτερικών παραγωγών της... Λόγω της αδικοπρακτικής συμπεριφοράς των εναγομένων ο ενάγω, δικαιούται να λάβει αποζημίωση, κατ' άρθρο 65 παρ.2 του ν. 2121/1993, τουλάχιστον ίση με το διπλάσιο της αμοιβής που συνήθως ή κατά νόμο καταβάλλεται για το είδος της εκμετάλλευσης που έκανε χωρίς την άδεια χρήση των αποσπασμάτων του επίδικου έργου ως αφηγηματικών κειμένων προς κάλυψη του συνόλου των επεισοδίων της σειράς του ιστορικού ντοκυμαντέρ.

Η συνήθης αμοιβή για τη συγκεκριμένη περίπτωση, την οποία και θα ελάμβανε ο ενάγων για την παραχώρηση της άδειας χρήσης του έργου του, προσδιορίζεται ανά επεισόδιο (με χρονική διάρκεια από 45 έως 50 λεπτά όπως τα επίδικα), που προβάλλεται τις απογευματινές και μεταμεσονύκτιες ώρες, λαμβανομένων υπόψη ιδίως του είδους της εκμετάλλευσης του έργου, του μέσου και των συνθηκών δημοσίευσης και του ενδιαφέροντος που παρουσιάζει, σε συνδυασμό με τα διδάγματα της κοινής πείρας (βλ.

και το άρθρο 35παρ.1 ν. 2121/1993), στο ποσό των 500 ευρώ ανά επεισόδιο για την αρχική μετάδοση, στο ποσό των 250 ευρώ ανά επεισόδιο για την πρώτη επανάληψη (δηλαδή 50% του ποσού της αρχικής μετάδοσης) και στο ποσό των 100 ευρώ ανά επεισόδιο για κάθε επόμενη επανάληψη (δηλαδή το 20% του ποσού της αρχικής μετάδοσης). Επομένως, η αποζημίωση που οφείλεται στον ενάγοντα ανέρχεται για την αρχική μετάδοση σε 4.000 (500 ευρώ ανά επεισόδιο χ 8 επεισόδια) ευρώ, για την πρώτη επανάληψη σε 2.000 (250 ευρώ ανά επεισόδιο χ 8 επεισόδια) ευρώ και για τη δεύτερη επανάληψη σε 800 (100 ευρώ ανά επεισόδιο χ 8 επεισόδια) ευρώ και συνολικά σε (4.000 + 2.000 + 800= 6.800 χ 2=) 13.600 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επομένη της επίδοσης της αγωγής μέχρι την εξόφληση.

Επίσης, λόγω της ως άνω παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς του πρώτου εναγομένου και της αρχικώς δεύτερης εναγομένης, εταιρίας ... Α.Ε., στη θέση της οποίας υπεισήλθε το Ελληνικό Δημόσιο με καθολική διαδοχή στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις της αλλά και στη δικονομική θέση της, ο ενάγων υπέστη ηθική βλάβη.

Λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών τέλεσης του αδικήματος, της έκτασης και του είδους της προσβολής, του βαθμού πταίσματος των εναγομένων, της έκτασης των συνεπειών αυτής, της οικονομικής κατάστασης των διαδίκων και κοινωνικής θέσης των διαδίκων φυσικών προσώπων, πρέπει, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, να επιδικαστεί στον ενάγοντα ως χρηματική ικανοποίηση το ποσό των 10.000 ευρώ, το οποίο οφείλουν να καταβάλουν οι εναγόμενοι εις ολόκληρον ο καθένας..." Υπό τις ως άνω παραδοχές, το δικάσαν Εφετείο, ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τις εφαρμοστέες διατάξεις του άρθρου 65 του Ν. 2121/1993και εκείνες των άρθρων 57, 298, 914 και 932 ΑΚ, καθ' όσον υπήγαγε τα αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά στους εφαρμοστέους κανόνες δικαίου των διατάξεων των άρθρων 1 και 2 του Ν. 2121/1993.

Περαιτέρω, ορθώς δεν εφάρμοσε τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρ. 32 του αυτού ως άνω Ν. 2121/1993, καθ' όσον δεν τίθεται ζήτημα εφαρμογής της επικαλουμένης διατάξεως, στην οποία καθορίζεται η ποσοστιαία αμοιβή, που οφείλει να καταβάλλει ο αντισυμβαλλόμενος στο δημιουργό για δικαιοπραξίες που αφορούν στη μεταβίβαση του περιουσιακού δικαιώματος ή εξουσιών από την ανάθεση άδεια εκμεταλλεύσεως.

Συνεπώς, ο τέταρτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως είναι αβάσιμος. Ο ίδιος λόγος, ο οποίος κατά τα λοιπά αποδίδει στο Εφετείο πλημμελή εκτίμηση των αποδείξεων, είναι απαράδεκτος, εφ' όσον, κατ' άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ, η εκτίμηση των αποδείξεων εκφεύγει, καθ' εαυτήν, από τον αναιρετικό έλεγχο.

Με τον πέμπτο (υπό στοιχ. V) λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως προβάλλονται οι εξής αιτιάσεις: "...Η προσβαλλομένη απόφαση, ψευδώς ερμήνευσε και εφάρμοσε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ήτοι τις διατάξεις του άρθρου 281 ΑΚ, με αποτέλεσμα να απορρίψει τον νόμιμο, βάσιμο και ουσιώδη ισχυρισμό μας (ένσταση), περί καταχρηστικής ασκήσεως της ως άνω από 6/2/2013 αγωγής του αντιδίκου, δεχθείσα πεπλανημένα ότι δήθεν ο ισχυρισμός μας ότι η ως άνω αγωγή του αντιδίκου ασκείται καταχρηστικώς τυγχάνει απορριπτέος ως αβάσιμος καθ' όσον δήθεν αποδείχθηκε.... οι παραδοχές όμως αυτές της αναιρεσιβαλλομένης απόφασης τυγχάνουν παντελώς αβάσιμες και απορριπτέες... Εξ αυτών σαφώς προκύπτει ότι ουδεμία παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά, θίγουσα την προσωπικότητα του αντιδίκου υπήρξε και συνεπώς όλως πεπλανημένα η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση επεδίκασε σ' αυτόν το ποσό των ευρώ 10.000 ως αποζημίωση για δήθεν ηθική αυτού βλάβη...".

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως απαραδέκτως προβάλλεται (άρθρο 561 παρ.1 του ΚΠολΔ) καθ' όσον, υπό την επίκληση της παραβιάσεως της διατάξεως του αριθμού 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, πλήττεται ουσιαστικώς η επί της ουσίας ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας. Επισημαίνεται ότι ο περιλαμβανόμενος στον ανωτέρω λόγο ισχυρισμός ότι "...η πληττομένη απόφαση, κατά παράβαση της θεμελιώδους αρχής της διάθεσης της δίκης (άρθρ. 106 ΚΠολΔ), όλως πεπλανημένα, εντελώς αστήρικτα και αυθαίρετα δέχεται ότι δήθεν στην ιστοσελίδα υπήρχε αναφορά περί πνευματικών δικαιωμάτων, αφού δεν υφίσταται τέτοιος αγωγικός ισχυρισμός..." εάν ήθελε εκληφθεί ως αυτοτελής τοιούτος, αναφερόμενος σε πλημμέλεια κατ' άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, τυγχάνει απαράδεκτος, εφ' όσον ο επικαλούμενος ως μη ληφθείς υπ' όψη ισχυρισμός, δεν αποτελεί "πράγμα" κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως.

Συμφώνως προς τις διατάξεις του άρθρου 22 του Ν. 3693/1957 " 1. Επί δικών μετά του Δημοσίου η περιλαμβανομένη εις τας αποδοτέας προς τον νικώντα διάδικον δαπάνας αμοιβή του πληρεξουσίου δικηγόρου του μειούται μέχρι του ημίσεος του ελάχιστου ορίου της διατιμήσεως εκάστης ενεργείας, μη δυναμένη πάντως να υπερβή δι' όλας τας καθ' έκαστον βαθμόν δικαιοδοσίας πράξεις τας δώδεκα χιλιάδας χαρτίνας δραχμάς. 2.

Εις τας δίκας μετά του Δημοσίου τα δικαστικά έξοδα συμψηφίζονται όλα: α) όταν αμφότεροι οι διάδικοι είναι υπαίτιοι και β) όταν έκαστος διάδικος εν μέρει νικήση και εν μέρει ηττηθή. 3. Αι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται και εις δίκας εν αις διάδικος είναι Υπουργός ή Νομάρχης ή πρόσωπον του οποίου η νομική υπηρεσία διεξάγεται διά του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους".

Από τις ανωτέρω διατάξεις συνάγεται ότι το Ελληνικό Δημόσιο απολαύει του προνομίου μειωμένων δικαστικών εξόδων, ανεξαρτήτως δικαστικής εκπροσωπήσεως και δικαστικής παραστάσεως μέσω των υπηρεσιών του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, κατά τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 περ. α' του ν. 3086/2002, είτε μέσω υπηρεσιών δικηγόρου νομοτ?πως διορισθέντος βάσει νομοθετικής προβλέψεως.

Η τασσομένη προϋπόθεση για την εφαρμογή του προνομίου περί μειώσεως της αμοιβής του πληρεξουσίου δικηγόρου, όταν η νομική υπηρεσία διεξάγεται από το Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, αφορά όχι στο Δημόσιο, αλλά σε συγκεκριμένους διαδίκους, αναφερομένους στην ανωτέρω παράγραφο 3, οπότε, εάν η νομική υπηρεσία τούτων διεξάγεται από το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, έχουν εφαρμογή οι διατάξεις περί μειώσεως της αμοιβής του πληρεξουσίου δικηγόρου.

Εν προκειμένω, το Εφετείο, ως προς το ζήτημα επιβολής δικαστικής δαπάνης εις βάρος του Δημοσίου σε πρώτο και δεύτερο βαθμό δέχθηκε τα ακόλουθα:

"...Τέλος, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο ορθώς επέβαλε μέρος των δικαστικών εξόδων του ενάγοντος, ύψους 650 ευρώ, εις βάρος του εκκαλούντος Ελληνικού Δημοσίου, χωρίς να εφαρμόσει τις διατάξεις του άρθρου 22 του ν. 3693/1957, εφόσον στην προκειμένη υπόθεση η δίκη δεν διεξήχθη δι' αντιπροσώπου του Ν.Σ.Κ. ... Τα ανωτέρω δεν αναιρούνται από τα οριζόμενα στο άρθ. 4 Α παρ. 4 της υπ' αριθμ.

ΟΙΚ. 3/12.6.2013 Κ.Υ.Α. του Υφυπουργού στον Πρωθυπουργό και του Υπουργού Οικονομικών, σύμφωνα με το οποίο ο ειδικός διαχειριστής της καταργούμενης ... Α.Ε. αναθέτει μετά από σύμφωνη γνώμη του Προέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους σε δικηγόρους τη δικαστική υποστήριξη και εκπροσώπηση του Δημοσίου σε δίκες που αφορούν το ενεργητικό και παθητικό της ...

Α.Ε. Τα αντίθετα υποστηριζόμενα από το Ελληνικό Δημόσιο με την έφεσή του είναι απορριπτέα ως αβάσιμα... Επίσης, όσον αφορά την από 27.4.2015 έφεση, πρέπει να επιβληθούν τα δικαστικά έξοδα του εφεσίβλητου του παρόντος βαθμού δικαιοδοσίας εις βάρος του εκκαλούντος λόγω της ήττας του, κατόπιν σχετικού αιτήματος (άρθ. 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.".

Ακολούθως το Εφετείο επέβαλε εις βάρος του εκκαλούντος Ελληνικού Δημοσίου τα δικαστικά έξοδα του εφεσίβλητου του δευτέρου βαθμού δικαιοδοσίας, τα οποία όρισε σε 650 ευρώ. Έτσι που έκρινε το Εφετείο, το οποίο επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση και ως προς την επιβολή της δικαστικής δαπάνης και ακολούθως επέβαλε τοιαύτη για τον δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας, χωρίς την εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 22 παρ. 1 του Ν. 3693/1957, εσφαλμένως ερμήνευσε και εφάρμοσε τη διάταξη αυτή.

Και τούτο δε διότι διάδικος, κατά την παρούσα και ενώπιον των δικαστηρίων της ουσίας δίκη, είναι το Ελληνικό Δημόσιο, ως διάδοχος του συνόλου των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων της ανώνυμης εταιρείας "... Ανώνυμη Εταιρεία (...-ΑΕ)", ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι νομίμως εκπροσωπείται και από τον ειδικώς προς τούτο εξουσιοδοτημένο Ειδικό Διαχειριστή του συνόλου των στοιχείων του ενεργητικού και παθητικού της καταργηθείσης ...-ΑΕ, που μεταβιβάστηκαν στο Δημόσιο, κατ' εφαρμογή των διατάξεων των υπ' αριθ.

ΟΙΚ 03/12-6-2013 και ΟΙΚ 6/8-7-2013 ΚΥΑ του Υφυπουργού στον Πρωθυπουργό και Υπουργού Οικονομικών ως και την υπ' αριθ. Δ.Ο.Δ.Γ. 4020512/8-10-2015 ΚΥΑ, των Υπουργών Επικρατείας και Οικονομικών.

Συνεπώς. ο από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ έκτος αναιρετικός λόγος, με τον οποίο προβάλλεται η ως άνω πλημμέλεια είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, μόνον κατά το προαναφερόμενο κεφάλαιο των δικαστικών εξόδων της ενώπιον του πρωτοβαθμίου και δευτεροβαθμίου Δικαστηρίου δίκης, να κρατηθεί δε η υπόθεση και να εκδικασθεί από το Δικαστήριο τούτο, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 580 παρ. 3 του ΚΠολΔ., εφ' όσον δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση, εν όψει δε της δεσμευτικής για το Εφετείο ενεργείας της παρούσης αποφάσεως, δεν υπάρχει δικονομικό έδαφος προς περαιτέρω εκδίκαση της υποθέσεως, αλλά υπολείπεται μόνον η κατά το περιεχόμενο της αποφάσεως αυτής διατύπωση του διατακτικού της εκδοθησομένης αποφάσεως, βάσει της εκτάσεως της αναιρέσεως (ΑΠ 1101/2018).

Επομένως, δεκτής καθισταμένης κατ' ουσίαν της από 27-4-2015 εφέσεως του εκκαλούντος (νυν αναιρεσείοντος), ως προς τον έκτο (υπό στοιχ. VΙ) λόγο αυτής, πρέπει να εξαφανισθεί εν μέρει η εκκαλουμένη υπ' αριθμ. 477/2015 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, μόνο ως προς το Ελληνικό Δημόσιο( ως καθολικό διάδοχο της αρχικώς δευτέρας των εναγομένων ...

ΑΕ) - και δη καθ' ο μέρος επέβαλε μέρος των δικαστικών εξόδων του ενάγοντος, ύψους 650 ευρώ, και εις βάρος του εναγομένου Ελληνικού Δημοσίου (ομού μετά του συνεναχθέντος Ν. Β.) - και να καταδικασθεί το εκκαλούν( Δημόσιο) στη δικαστική δαπάνη του εφεσιβλήτου, αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας, λόγω της ήττας του (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ.), μειωμένη όμως κατ' άρθρο 22 Ν. 3693/1957 - που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αρ.18 του ΕισΝΚΠολΔ και όπως αυτό ισχύει μετά την υπ' αριθμ. 134423/1992 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης (ΦΕΚ Β' 11/20.1.1993), εκδοθείσα κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 5 παρ.12 του Ν. 1738/1987 - ως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ εν μέρει την υπ' αριθ. 2002/2017 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κατά τα αναφερόμενο στο αιτιολογικό της παρούσας κεφάλαιο.

ΚΡΑΤΕΙ και δικάζει την υπόθεση, ως προς το κεφάλαιο αυτό.

ΔΕΧΕΤΑΙ εν μέρει κατ' ουσίαν την από 27-4-2015 έφεση.

ΕΞΑΦΑΝΙΖΕΙ εν μέρει την εκκαλουμένη υπ' αριθ. 477/2015 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ το εκκαλούν Ελληνικό Δημόσιο στη δικαστική δαπάνη του εφεσιβλήτου, αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας, την οποία ορίζει στο ποσό των εξακοσίων (600) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 11 Ιουνίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 27 Σεπτεμβρίου 2019.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ (και νυν Πρόεδρος του Αρείου Πάγου)

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ