1215/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1215 / 2016 (Ζ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 1215/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ζ’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δήμητρα Μπουρνάκα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Καπελούζο - Εισηγητή, Δημήτριο Γεώργα, Δημήτριο Τζιούβα και Νικόλαο Τσάκο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 11 Μαΐου 2016, με την παρουσία της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Ξένης Δημητρίου - Βασιλοπούλου (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Χρήστου Πήτα, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου V. T. του Q., κατοίκου ... που παρέστη με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο Κόλλια, για αναίρεση της υπ’ αριθ. 325/2015 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Καλαμάτας. Mε πολιτικώς ενάγοντα τον Η. Τ. του Σ., κάτοικο ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μαρίνο Μπηλιώνη.

Το Τριμελές Εφετείο Καλαμάτας με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ’ αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 11 Ιανουαρίου 2016 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 121/2016.

Αφού άκουσε

Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και την Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή εν μέρει η προκειμένη αίτηση αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 302 παρ.1 του ΠΚ, όποιος επιφέρει από αμέλεια το θάνατο άλλο, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών, ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 314 παρ.1 εδ. α’ του ΠΚ όποιος από αμέλεια προκαλεί σωματική κάκωση ή βλάβη της υγείας άλλου τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι τριών ετών. Εξ άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 28 του ΠΚ, από αμελεία πράττει όποιος από έλλειψη της προσοχής, την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει είτε δεν προέβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα που προκάλεσε η πράξη του [μη συνειδητή αμέλεια] είτε το προέβλεψε ως δυνατό, πίστεψε όμως ότι δεν θα επερχόταν [ενσυνείδητη αμέλεια].

Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι για την ευθύνη από αμέλεια μη συνειδητή στις περιπτώσεις της ανθρωποκτονίας και σωματικής βλάβης απαιτείται να διαπιστωθεί, αφενός ότι ο δράστης δεν κατέβαλε την απαιτούμενη κατ’ αντικειμενική κρίση προσοχή, την οποία οφείλει να καταβάλει κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος άνθρωπος κάτω από τις ίδιες πραγματικές καταστάσεις με βάση τους νομικούς κανόνες, τις συνήθειες που επικρατούν στις συναλλαγές, την κοινή πείρα και τη λογική και αφετέρου ότι είχε τη δυνατότητα να προβλέψει και να αποφύγει το αξιόποινο αποτέλεσμα, το οποίο τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο προς την πράξη ή την παράλειψη του.

Έλλειψη της από τα άρθρα 93 παρ.3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠοινΔ απαιτουμένης ειδικώς και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας της αποφάσεως, η οποία ιδρύει λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ.Δ του ΚΠοινΔ υπάρχει όταν δεν εκτίθεται σ’ αυτήν, με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, που προέκυψαν από την ακροαματική διαδικασία σχετικά με την αποδιδόμενη στον κατηγορούμενο αξιόποινη πράξη, τα αποδεικτικό μέσα από τα οποία συνήγαγε το δικαστήριο τα περιστατικά αυτά και οι σκέψεις με τις οποίες έκρινε ότι υπάρχουν αποδείξεις για την ενοχή του κατηγορουμένου.

Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι επιτρεπτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό που αποτελούν ενιαίο σύνολο και αρκεί να αναφέρονται τα αποδεικτικά μέσα γενικά κατά το είδος τους χωρίς να εκτίθεται τι προέκυψε χωριστό από το καθένα από αυτό. Ούτε είναι απαραίτητη η αξιολογική συσχέτιση και σύγκριση των διαφόρων αποδεικτικών μέσων και των μαρτυρικών καταθέσεων μεταξύ τους ούτε απαιτείται να προσδιορίζεται ποιο βάρυνε περισσότερο για το σχηματισμό της δικαστικής κρίσης.

Απαιτείται μόνο να προκύπτει ότι το δικαστήριο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε για το (σχηματισμό της δικανικής του πεποίθησης, όλα τα αποδεικτικά μέσα και όχι μόνο μερικά από αυτά κατ’ επιλογή, όπως επιβάλλεται από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 177 παρ.1 και 178 ΚΠοινΔ.

Στη προκειμένη περίπτωση, με την με αριθμό 325/2015 προσβαλλόμενη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Καλαμάτας και μετά από συνεκτίμηση όλων των αποδεικτικών μέσων που κατ’ είδος μνημονεύονται, έγιναν δεκτά, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικώς κρίση του περί τα πράγματα, ως αποδειχθέντα τα ακόλουθα: "Στις 16-8-2008 και περί ώρα 18,30 ο ηλικίας 30 ετών (κατά το χρόνο του ατυχήματος) κατηγορούμενος, οδηγώντας το υπ’ αριθμ.

κυκλ. ... Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο του και βαίνοντας επί της επαρχιακής οδού ..., που είναι δρόμος διπλής κατεύθυνσης πλάτους 7 μέτρων (με μια λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση), με κατεύθυνση από ..., στο 3,5 χλμ. της ανωτέρω οδού προσέκρουσε στο προπορευόμενο, υπ’ αριθμ. κυκλ. ... τρίκυκλο όχημα πολλαπλής χρήσης, οδηγούμενο από τον 70χρονο Τ.

Σ. του Η., που εκινείτο στην ίδια κατεύθυνση με το δικό του όχημα και είχε μόλις εξέλθει από παρακείμενο παράδρομο, από αριστερά προς τα δεξιά σε σχέση με την πορεία του. Συνεπεία της σύγκρουσης αυτής το όχημα του Σ. Τ. εξετράπη αριστερά (ως προς την πορεία του) και αφού διέσχισε διαγώνια το αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, σε απόσταση 25 μέτρων περίπου, επέπεσε σε παρακείμενο χάνδακα, βάθους 2,30 μέτρων, με αποτέλεσμα (αυτός) να τραυματισθεί, την επόμενη δε ημέρα στο Γενικό Νοσοκομείο Καλαμάτας όπου είχε μεταφερθεί με ασθενοφόρο, υπέστη καρδιακή ανακοπή ένεκα εκτεταμένου οπισθίου περιτοναϊκού αιματώματος, από την οποία - ως μόνη ενεργή αιτία - επήλθε ο θάνατος του.

Περαιτέρω, αποδεικνύεται ότι το ένδικο θανατηφόρο τροχαίο ατύχημα οφείλεται σε συγκλίνουσα (συν)υπαιτιότητα και των δύο οδηγών των εμπλεκομένων οχημάτων και δη σε ποσοστό 40% για τον κατηγορούμενο και σε ποσοστό 60% για τον θανόντα. Ειδικότερα, η ευθύνη (υπαιτιότητα) του κατηγορουμένου συνίσταται στο ότι αυτός κινούμενος σε δρόμο με αυξημένη οδική κίνηση δεν οδηγούσε με σύνεση και επιμέλεια και συγκεκριμένα δεν ρύθμισε την ταχύτητα του οχήματος του, η οποία ήταν αυξημένη, πλέον των 90 χλμ.

την ώρα, ούτε είχε τον πλήρη έλεγχο του οχήματος του, έτσι όταν αντιλήφθηκε από απόσταση μερικών μέτρων το τρίκυκλο όχημα του θανόντα να κινείται (ευθυγραμμισμένο πλέον) στο ρεύμα πορείας του δεν μπόρεσε να τροχοπεδήσει αποτελεσματικά, ούτε να ενεργήσει αποφευκτικό ελιγμό, λόγω της ταχύτητας και της στενότητας του οδοστρώματος και επέπεσε με σφοδρότητα επί του τρίκυκλου οχήματος, παρασύροντας το σε απόσταση αρκετών μέτρων, αφού προηγουμένως διέγραψε επί του οδοστρώματος ίχνη τροχοπεδήσεως (πριν την πρόσκρουση) 21,60 μέτρων.

Αν, δηλαδή αυτός μείωνε την ταχύτητα του οχήματος του, που από τα ίχνη τροχοπεδήσεως και την σφοδρότητα της σύγκρουσης, προσδιορίζεται σε 110 χλμ. την ώρα, θα μπορούσε, ενδεχομένως, να ακινητοποιήσει τούτο με αποτελεσματική τροχοπέδηση είτε να αντιπαρέλθει το τρίκυκλο όχημα με εφικτό ελαφρό προς τα αριστερά ελιγμό, ενώ σε κάθε περίπτωση, η σύγκρουση δεν θα είχε την ίδια σφοδρότητα και ούτε, ως εκ τούτου, το βαρύτατο τραυματισμό του θανόντος.

Το πταίσμα, εξάλλου του θανόντος συνίσταται στο ότι αυτός βαίνοντας σε παράδρομο, που διασταυρώνεται κάθετα με την επαρχιακή οδό ..., όπου είχε πρόθεση διενεργώντας στροφή αριστερά να κινηθεί επί της ως άνω επαρχιακής οδού, τη στιγμή που έφτασε στη διασταύρωση, όπου υπήρχε πινακίδα με την ένδειξη "STOP", δεν παραχώρησε, όπως όφειλε, προτεραιότητα στο αυτοκίνητο που οδηγούσε ο κατηγορούμενος, αλλά από απρονοησία, - ενδεχομένως διατηρώντας την εσφαλμένη πεποίθηση ότι θα μπορούσε να ολοκληρώσει ακινδύνως τον προαναφερόμενο αριστερό ελιγμό, -εισήλθε αιφνιδιαστικά στη διασταύρωση σε βάθος 7 μέτρων περίπου, παρεμβαίνοντας στην πορεία του οχήματος, που οδηγούσε ο κατηγορούμενος, με αποτέλεσμα μόλις αυτός (θανών) πρόλαβε να ευθυγραμμιστεί στο οδόστρωμα να δεχθεί ισχυρό χτύπημα από πίσω και να προκληθεί από δική του συνυπαιτιότητα το επίμαχο αυτοκινητικό ατύχημα.

Κατ’ ακολουθία όλων των ανωτέρω, αναγνωριζομένης συνυπαιτιότητας στην πρόκληση του ένδικου ατυχήματος στο πρόσωπο του οδηγού κατηγορουμένου, πρέπει αυτός να κηρυχθεί ένοχος της πράξης που του αποδίδεται".

Ακολούθως κηρύσσει τον κατηγορούμενο ένοχο του ότι: Στο 3,5° χλμ. της επαρχιακής οδού ..., στις 16 Αυγούστου 2008, από αμέλεια του, δηλαδή απ’ την έλλειψη της προσοχής που όφειλε από τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, επέφερε με το όχημα του και κατά την οδήγηση του το θάνατο άλλου, χωρίς να προβλέψει το αξιόποινο αποτέλεσμα που παράχθηκε από την παρακάτω πράξη του και συγκεκριμένα, οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας ...

Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο του στην ως άνω οδό, με κατεύθυνση από ..., δε ρύθμισε την ταχύτητα του οχήματος του, λαμβάνοντας συνεχώς υπ’ όψιν τις επικρατούσες συνθήκες, ώστε να είναι σε θέση να διακόψει την πορεία του οχήματος του μπροστά από οποιοδήποτε εμπόδιο που μπορούσε να προβλεφθεί και το οποίο βρισκόταν στο ορατό από αυτόν μπροστινό τμήμα της οδού, ούτε είχε τον πλήρη έλεγχο του οχήματος του, ώστε να μπορεί οε κάθε στιγμή να εκτελεί τους απαιτούμενους χειρισμούς, με αποτέλεσμα να μην μπορέσει να συγκρατήσει το όχημα του και να προσκρούσει στο προπορευόμενο, υπ’ αριθμ.

κυκλοφορίας ... τρίκυκλο όχημα πολλαπλής χρήσης, το οποίο κινείτο επί της ως άνω οδού, στην ίδια κατεύθυνση με το δικό του όχημα και είχε μόλις εξέλθει από παρακείμενο παράδρομο, από αριστερά προς τα δεξιά σε σχέση με την πορεία του, οδηγούμενο από τον Τ. Σ. του Η.. Συνεπεία της σύγκρουσης το όχημα του Τ. Σ.

επέπεσε σε παρακείμενο χάνδακα, βάθους 2,30 μέτρων και ο τελευταίος τραυματίσθηκε και υπέστη καρδιακή ανακοπή ένεκα εκτεταμένου οπίσθιου περιτοναϊκού αιματώματος από την οποία - σαν μόνη ενεργή αιτία - επήλθε ο θάνατος του.

Με βάση τις παραδοχές του αυτές το δικαστήριο της ουσίας καταδίκασε με την προσβαλλόμενη απόφαση του τον ήδη αναιρεσείοντα κατηγορούμενο για την αξιόποινη πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, διέλαβε δε την κατά τα ανωτέρω απαιτούμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού εκθέτει σ" αυτήν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία αποδείχθηκαν από την ακροαματική διαδικασία και συγκροτούν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση της παραπάνω αξιόποινης πράξεως, ης αποδείξεις από τις οποίες συνήγαγε τα περιστατικά αυτά, καθώς επίσης και τις σκέψεις και τους νομικούς συλλογισμούς με βάση τους οποίους έκανε την υπαγωγή τους στις ουσιαστικές ποινικές διατάξεις των άρθρων 28 και 302 παρ.1 του Π Κ, τις οποίες ορθώς εφάρμοσε και ούτε εκ πλαγίου, με ασαφείς ή αντιφατικές παραδοχές, δεν τις παραβίασε.

Ειδικότερα, προσδιορίζονται με επάρκεια οι συνθήκες επελεύσεως του ένδικου ατυχήματος, το είδος της αμέλειας του κατηγορουμένου (άνευ συνειδήσεως αμέλεια) και ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της αμελούς συμπεριφοράς του κατηγορουμένου και του επελθόντος αποτελέσματος του θανάτου. Τούτο, κατά τις παραδοχές της αποφάσεως, επήλθε, γιατί ο αναιρεσείων από έλλειψη της προσοχής και επιμέλειας την οποία όφειλε και μπορούσε να καταβάλει δεν οδηγούσε με σύνεση και προσοχή, ούτε είχε τον πλήρη έλεγχο του οχήματός του αλλά οδηγούσε με ταχύτητα μεγαλύτερη των 90 χιλ.

την ώρα ήτοι με την αυξημένη ταχύτητα των 110 χιλ. την ώρα με αποτέλεσμα, όταν αντιλήφθηκε από απόσταση μερικών μέτρων το τρίκυκλο του θανόντα να κινείται στο ρεύμα πορείας του, δεν μπόρεσε να τροχοπεδήσει αποτελεσματικά, ούτε να ενεργήσει αποφευτικό ελιγμό λόγω της ταχύτητας, με αποτέλεσμα να επιπέσει επί του τρικύκλου οχήματος του θανόντος, που είχε ως συνέπεια τον τραυματισμό του τελευταίου, που, ως μόνη ενεργός αιτία επέφερε το θάνατο του παθόντος συνδεομένου έτσι του αποτελέσματος, αιτιωδώς με την αμελή συμπεριφορά του αναιρεσείοντος.

Καθόσον αφορά τις επί μέρους αιτιάσεις του αναιρεσείοντα λεκτέα τα ακόλουθα: α) η καταδίκη του στηρίχθηκε σε όλα τα αποδεικτικά στοιχεία τα οποία κατ’ είδος αναφέρει η προσβαλλομένη και τα οποία συνεκτιμήθηκαν, μεταξύ των οποίων και το από 16-8-2008 δελτίο ιχνών τροχοπεδήσεως β) κατά τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη της παρούσης δεν ήταν απαραίτητη η αξιολογική συσχέτιση και σύγκριση των άνω αποδεικτικών μέσων μεταξύ τους ούτε ήταν απαραίτητο να προσδιορίζεται το ποιο βάρυνε περισσότερο για το σχηματισμό της δικανικής κρίσεως του δικαστηρίου γ) δεν απαιτείτο η αναγραφή του χρόνου και της αποστάσεως από την οποία ο αναιρεσείων αντιλήφθηκε την κίνηση του παθόντος στο οδόστρωμα αφού, κατά τις παραδοχές της αποφάσεως, δεν την αντιλήφθηκε εγκαίρως, διότι δεν είχε τεταμένη την προσοχή του κατά την οδήγηση του οχήματος του, ώστε να μπορεί να ανακόψει την πορεία του, δ) η παραδοχή της ταχύτητος, κατά την στιγμή της συγκρούσεως, σε 110 χιλ/ώρα, ανεξάρτητα αν γίνεται αποδοχή ή μη του σχετικού πορίσματος της Τροχαίας ή του προαναφερθέντος δελτίου ιχνών τροχοπεδήσεως, καθώς και των ενδεχόμενα διαφορετικά κατατιθέμενων από τους εξετασθέντες μάρτυρες, ανάγεται στην ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του δικαστηρίου της ουσίας.

Όσον δε αφορά την επικαλούμενη από τον αναιρεσείοντα συντρέχουσα αμέλεια του παθόντος, που, χωρίς τον προηγούμενο έλεγχο της κινήσεως οχημάτων επί της οδού ..., επεχείρησε να διασχίσει με το τρίκυκλο όχημα του κάθετα το οδόστρωμα, δεν αναιρεί την ύπαρξη της δικής του αμέλειας και την εντεύθεν ποινική του ευθύνη στο άνω επελθόν αποτέλεσμα, αφού δεν αποδείχθηκε [και το δικαστήριο δεν δέχθηκε] ότι η συμπεριφορά του παθόντος συνετέλεσε αποκλειστικά στο άνω αποτέλεσμα, οπότε αίρεται ο αιτιώδης σύνδεσμο μεταξύ της ενέργειας και της παραλείψεως του δράστη και του αποτελέσματος.

Συνεπώς, όλες οι προηγούμενες αιτιάσεις είναι αβάσιμοι. Τέλος, οι λοιποί ισχυρισμοί με τους οποίους ο αναιρεσείων αξιολογεί διαφορετικά το περιεχόμενο των αποδείξεων είναι απαράδεκτες, διότι υπό την επίφαση της ελλείψεως αιτιολογίας πλήττεται η ουσιαστική κρίση του δικαστηρίου.

Επομένως πρέπει να απορριφθεί, ως αβάσιμος, ο από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Δ’ του Κ. ΠοινΔ μοναδικός λόγος αναιρέσεως, να απορριφθεί στο σύνολο της η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα (άρθρο 583 παρ. 1 του ΚΠοινΔ), καθώς και στη δικαστική δαπάνη του πολιτικώς ενάγοντος, που παραστάθηκε (άρθρο 176, 183 ΚΠολΔ

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 11-1-2016 αίτηση του V. T. του Q., για αναίρεση της αριθμ. 325/2015 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Καλαμάτας.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα που ανέρχονται στο ποσό των διακοσίων πενήντα (250) Ευρώ, καθώς και στη δικαστική δαπάνη του πολιτικώς ενάγοντος εκ πεντακοσίων (500) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Μαΐου 2016.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Ιουνίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ