Appeal dismissed; commercial lease laws do not apply to public tourism property leases regardless of date.

Απόφαση 1215 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1215/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ιωάννη Σίδερη (κωλυομένων των Αρεοπαγιτών Αχιλλέα Νταφούλη, Ελένης Μαραμαθά και Αντωνίου Παπαθεοδώρου) και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 15 Φεβρουαρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας-αιτούσας την επαναφορά των πραγμάτων στην πρότερη κατάσταση: Ομόρρυθμης Εμπορικής Εταιρείας με την επωνυμία "...... Ο.Ε." και το διακριτικό τίτλο "......" που εδρεύει στις ...... Βόλου, όπως εκπροσωπείται νόμιμα και η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Παπαπέτρο και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου-καθ'ης η αίτηση επαναφοράς των πραγμάτων στην πρότερη κατάσταση: Δημοτικής Επιχείρησης με την επωνυμία "ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ...." (.....), που εδρεύει στο ....., όπως εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Σοφία Παπαγιαννίδη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2/2/2004 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, και την από 11/2/2004 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Βόλου και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 190/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 450/2006 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 22/11/2006 αίτησή της και την από 18/1/2008 αίτηση επαναφοράς των πραγμάτων στην πρότερη κατάσταση.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση, ανέγνωσε την από 13/2/2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή των αιτήσεων αναίρεσης και επαναφοράς των πραγμάτων στην πρότερη κατάσταση, η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή τους και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 22 παρ.2 του ν. 2819/2000, οι μισθώσεις των ακινήτων της παραγράφου 1 ή τμημάτων αυτών, δηλαδή εκείνων που ανήκουν στο Ελληνικό Δημόσιο, είχαν χαρακτηρισθεί μέχρι τη θέση σε ισχύ του ν. 2636/1998 ως "Τουριστικά Δημόσια Κτήματα" και η διοίκηση και διαχείρισή τους είχε ανατεθεί στον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού (αρ. 9 παρ.1 ν.δ. 4109/1960 και 12α παρ.1 και 2 ν.δ. 180/1946, όπως το τελευταίο προστέθηκε με το αρ. 2 αν 827/1948) δεν υπάγονται στις διατάξεις της νομοθεσίας για τις εμπορικές μισθώσεις, ανεξαρτήτως του χρόνου συνάψεώς τους.

Το αρ.1 του Ν 2971/2001 στην παράγραφο 1 ορίζει ότι "αιγιαλός είναι η ζώνη της ξηράς, που βρέχεται από τη θάλασσα από τις μεγαλύτερες και συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων της", στην παράγραφο 2 ότι "παραλία είναι η ζώνη ξηράς που προστίθεται στον αιγιαλό, καθορίζεται δε σε πλάτος μέχρι και πενήντα (50) μέτρα από την οριογραμμή του αιγιαλού, προς εξυπηρέτηση της επικοινωνίας της ξηράς με τη θάλασσα" και στην παράγραφο 3 ότι "παλαιός αιγιαλός είναι η ζώνη της ξηράς, που προέκυψε από τη μετακίνηση της οριογραμμής προς τη θάλασσα, οφείλεται σε φυσικές προσχώσεις ή τεχνικά έργα και προσδιορίζεται από τη νέα γραμμή αιγιαλού και το όριο του παλιότερα υφιστάμενου αιγιαλού".

Κατά την παράγραφο 1 του άρθρου 2 του ίδιου νόμου "ο αιγιαλός, η παραλία, η όχθη και η παρόχθια ζώνη είναι πράγματα κοινόχρηστα και ανήκουν κατά κυριότητα στο Δημόσιο, το οποίο τα προστατεύει και τα διαχειρίζεται", ενώ κατά την παράγραφο 5 του ίδιου άρθρου "ο παλαιός αιγιαλός και η παλαιά όχθη ανήκουν στην ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου και καταγράφονται ως δημόσια κτήματα".

Εξάλλου κατά τον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Στη συγκεκριμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε, σχετικά με τη φύση του επίδικου μισθίου ακινήτου, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Στην διαχείριση και διοίκηση του ΕΟΤ ανήκε μία συνολική έκταση 21.298 τ.μ.

εκ των οποίων έκταση 1.455 τ.μ. κυριότητος του ΕΟΤ, έκταση εμβαδού 15.075 τουριστικού δημοσίου κτήματος και έκταση 4.768 τ.μ. ιδιοκτησίας του Δήμου ..... Η συγκεκριμένη έκταση έχει χαρακτηριστεί τουριστικό δημόσιο κτήμα με το υπ' αριθμ ....... (ΦΕΚ Α'89/11-6-1962). Η ως άνω έκταση είναι κοινόχρηστος χώρος αφού κατά το μεγαλύτερο τμήμα του είναι αιγιαλός στη μεγαλύτερη έκτασή του και δεν συμπεριλαμβάνεται στην ιδιωτική αλλά στη δημόσια περιουσία του δημοσίου.

Με την από .... σύμβαση ο ΕΟΤ παραχώρησε στο Δήμο .... την παραπάνω έκταση στην οποία υπάρχουν λουτρικές εγκαταστάσεις γνωστές ως "πλαζ ....." για χρονικό διάστημα 20 ετών με δυνατότητα του Δήμου να παραχωρήσει την χρήση και εκμετάλλευση αυτής σε Δημοτική Επιχείρηση. Η άνω χρήση παραχωρήθηκε με την υπ' αριθ ΕΣ .....

απόφαση του Νομάρχη Μαγνησίας. Στη συνέχεια η Δημοτική Επιχείρηση με την επωνυμία "Δημοτική Επιχείρηση Βόλου" (ΔΗ.Τ.Ε.Β.) εκμίσθωσε με το από .... ιδιωτικό συμφωνητικό την άνω λουτρική έκταση στην εναγομένη, για χρονικό διάστημα 5 ετών και με ετήσιο μίσθωμα 28.000 ευρώ. Η μίσθωση αυτή την 30-4-2003 έληξε και η μισθώτρια αρνήθηκε να αποδώσει τη χρήση του μισθίου στην εκμισθώτρια.

Επομένως, ορθώς από το Δικαστήριο απορρίφθηκε ως κατ' ουσίαν αβάσιμη η αγωγή της εκκαλούσας, ενώ έγινε βάσιμη στην ουσία της η αγωγή της εκμισθώτριας αφού η ως άνω μίσθωση δεν υπάγεται στις προστατευόμενες εμπορικές μισθώσεις και επομένως με την πάροδο του ορισμένου χρόνου είχε λήξει, χωρίς να απαιτείται καταγγελία προς τούτο.

Άρα, αφού το πρωτοβάθμιο δικαστήριο δέχθηκε τα ίδια, ορθώς το νόμο ερμήνευσε και δεν έσφαλε ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων". Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας κατά της πρωτόδικης απόφασης που δέχτηκε την αγωγή της αναιρεσίβλητης για απόδοση του μισθίου, λόγω λήξης του ορισμένου χρόνου της μίσθωσης και απέρριψε την αντίθετη αγωγή της αναιρεσείουσας.

Με τον πρώτο λόγο της αναίρεσης η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ότι εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις του άρθρου 2 παρ. 5 του Ν 2971/2001, καθώς και την υπ' αριθμόν 1102490/7687α/16-9-1998 Υπουργική Απόφαση του Υπουργού των Οικονομικών (ΦΕΚ 759/Δ'/1-10-1998) με την οποία καθορίστηκαν οι γραμμές αιγιαλού, παραλίας και παλαιού αιγιαλού στην περιοχή των ......

Βόλου. Ο λόγος αυτός αναίρεσης στηρίζεται σε εσφαλμένη προϋπόθεση, διότι το Εφετείο δεν εφάρμοσε τις ανωτέρω αναφερόμενες ως παραβιασθείσες ουσιαστικές διατάξεις, ούτε αυτές ήταν εφαρμοστέες αφού σύμφωνα με τις παραδοχές του το μίσθιο είναι νόμιμα χαρακτηρισμένο ως τουριστικό δημόσιο κτήμα και ως εκ τούτου είναι αβάσιμος.

Ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αρ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν είτε προς άμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Εξάλλου, κατά την έννοια του πιο πάνω εδαφίου για την ίδρυση του λόγου αυτού αναίρεσης αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για τη λήψη υπόψη από το δικαστήριο προσκομισθέντων με επίκληση αποδεικτικών μέσων, τα οποία το δικαστήριο έχει υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 341 και 346 ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 2/2008).

Με το δεύτερο λόγο της αναίρεσης η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την ανωτέρω πλημμέλεια διότι, κατά τα εκτιθέμενα, δεν προκύπτει με βεβαιότητα ότι έλαβε υπόψη τα προσκομισθέντα με επίκληση από αυτήν δύο έγγραφα της Κτηματικής Υπηρεσίας Ν. Μαγνησίας (..... και .....). Από τη βεβαίωση του δικαστηρίου όμως ότι για την εξαγωγή του αποδεικτικού πορίσματος έλαβε υπόψη "όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα που μετ' επίκληση προσκομίζουν οι διάδικοι" σε συνδυασμό με όλο το περιεχόμενό της δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και τα παραπάνω έγγραφα.

Ο λόγος αυτός της αναίρεσης, επομένως, είναι αβάσιμος.

Με τον τρίτο λόγο της αναίρεσης η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αρ. 12 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ότι παραβίασε τους ορισμούς του νόμου σχετικά με τη δύναμη των αποδεικτικών μέσων, αφού δεν έλαβε υπόψη ομολογία της ενάγουσας εταιρίας (δημοτικής επιχείρησης) που περιεχόταν στο δικόγραφο της αγωγής πως ο εκμισθωθείς χώρος αποτελεί δημόσιο τουριστικό κτήμα, γεγονός από το οποίο συνάγεται, κατά τους ισχυρισμούς της, ότι αποτελεί ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου. Με τον ίδιο λόγο η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση και την πλημμέλεια από τον αρ. 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ότι δεν έλαβε υπόψη πράγματα που νομίμως προτάθηκαν με την έφεση της αναιρεσείουσας και ειδικότερα τον προαναφερόμενο ισχυρισμό της ενάγουσας ότι, δηλαδή, ο εκμισθωθείς χώρος αποτελεί δημόσιο τουριστικό κτήμα. Ο λόγος και κατά τα δύο μέρη του είναι αβάσιμος διότι το Εφετείο δέχθηκε πως το μίσθιο ακίνητο είναι νόμιμα χαρακτηρισμένο δημόσιο τουριστικό κτήμα, ισχυρισμός που περιεχόταν στην αγωγή της ενάγουσας δημοτικής επιχείρησης αλλά και στην έφεση της αναιρεσείουσας και, επομένως, δεν υπέπεσε στις προαναφερόμενες πλημμέλειες.

Κατά το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ επιτρέπεται αναίρεση αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Με τον τέταρτο λόγο της αναίρεσης η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την προαναφερόμενη πλημμέλεια, διότι παρά το νόμο δεν κήρυξε απαράδεκτο το δικόγραφο της αγωγής της αναιρεσίβλητης, το οποίο, κατά τους ισχυρισμούς της, περιείχε δύο αντιφατικές βάσεις.

Από τη επισκόπηση της αγωγής που εξέτασε και δέχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι η ενάγουσα δημοτική επιχείρηση εκθέτει ότι εκμίσθωσε στην αναιρεσείουσα την επίδικη έκταση, την οποία χαρακτηρίζει ως τουριστικό δημόσιο κτήμα-αιγιαλό και ζητεί την απόδοση αυτού επειδή έληξε ο συμβατικός χρόνος της μίσθωσης, ισχυρίζεται δε σ' αυτή ότι η μίσθωση δεν υπάγεται στην προστασία της νομοθεσίας για τις εμπορικές μισθώσεις για δύο λόγους και συγκεκριμένα: 1) επειδή σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 22 παρ. 2 του Ν 2819/2000, οι μισθώσεις των ακινήτων που έχουν χαρακτηρισθεί ως "Τουριστικά Δημόσια Κτήματα", όπως το επίδικο μίσθιο, δεν υπάγονται στις διατάξεις της νομοθεσίας για τις εμπορικές μισθώσεις, ανεξαρτήτως του χρόνου συνάψεώς τους και 2) επειδή σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 7 παρ. 1 του Ν 2741/1999 (άρθρο 4 παρ. 1 περ.

ε' του ΠΔ 34/1995) εξαιρούνται της προστασίας του νόμου οι μισθώσεις εν γένει κοινοχρήστων χώρων. Με αυτό το περιεχόμενο η αγωγή δεν περιέχει αντιφατικές βάσεις, αλλά μία βάση επαρκώς στηριζόμενη και στο άρθρο 22 παρ.2 του ν. 2819/2000 και εκ περισσού η αγωγή μνημονεύει τη μη εφαρμοζόμενη εν προκειμένω, σύμφωνα με τον ισχυρισμό ότι το μίσθιο έχει νόμιμα χαρακτηρισθεί ως "Τουριστικό Δημόσιο Κτήμα", διάταξη του άρθρου 7 παρ.1 του ν. 2741/1999.

Το Εφετείο επομένως δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του αρ, 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και ο λόγος της αναίρεσης είναι αβάσιμος. Ούτε λόγος από τον αρ. 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται, διότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του τον ισχυρισμό της αναιρεσείουσας και τον απέρριψε εκ του πράγματος.

Περαιτέρω, με τον πέμπτο λόγο της αναίρεσης και μάλιστα με το πρώτο μέρος αυτού η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, για εσφαλμένη ερμηνεία του άρθρου 7 παρ.1 και 2 του ν. 2741/1999 σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 2 ΑΚ, επειδή δέχθηκε ότι η επίδικη μίσθωση, η οποία έχει συναφθεί με το από .....

ιδιωτικό συμφωνητικό και είχε συμφωνηθεί γι' αυτή συμβατική διάρκεια πέντε (5) ετών καταλαμβάνεται από την εφαρμογή της ανωτέρω ουσιαστικής διάταξης του Ν2741/1999 η οποία έχει αναδρομική ισχύ και επομένως δεν υπάγεται στις προστατευτικές διατάξεις που ισχύουν για τις εμπορικές μισθώσεις. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αλυσιτελής, διότι πλήττει την πλεοναστικώς διατυπωθείσα κρίση του δικαστηρίου για ανύπαρκτη βάση της αγωγής που να στηρίζεται στις διατάξεις για τις εμπορικές μισθώσεις (πδ 34/1995 και άρθρο 7 παρ. 1 και 2 του Ν 2741/1999), ενώ το διατακτικό της απόφασης στηρίζεται στην αιτιολογία για τη παραδοχή της μοναδικής βάσης της αγωγής της αναιρεσίβλητης που θεμελιώνεται στις διατάξεις του Ν 2819/2000.

Ο ίδιος λόγος κατά το δεύτερο, όπως εκτιμάται, μέρος του, είναι αόριστος, διότι η αναιρεσείουσα παραθέτει κυρίως την παρ.2 του άρθρου 22 του ν. 2819/2000, καθώς επίσης και τις παραγράφους 1 και 3 του ίδιου άρθρου, ακόμη δε και την ερμηνεία που δίνει η ίδια (αναιρεσείουσα) στις διατάξεις αυτές του ν. 2819/2000, χωρίς, όμως, να αποδίδει συγκεκριμένη αιτίαση κατά της αναιρεσιβαλλομένης, υπαγόμενη στον αριθμό 1 ή 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, για ευθεία ή εκ πλαγίου παραβίαση από το Εφετείο των διατάξεων του ν. 2819/2000, που εφαρμόστηκαν από το Δικαστήριο εκείνο, αλλά και ήταν εφαρμοστέες σύμφωνα με τις παραδοχές του.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22 Νοεμβρίου 2006 αίτηση της εταιρίας με την επωνυμία "...... ΟΕ" για αναίρεση της 450/2006 απόφασης του Εφετείου Λάρισας.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα να καταβάλει τη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει σε χίλια διακόσια (1200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 7 Μαΐου 2008.

Δημοσιεύτηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 5 Ιουνίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ