1213/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1213 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1213/ 2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Βασίλειο Λαμπρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του την 1 Απριλίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ Α.Ε.Γ.Α.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Γεωργουλόπουλο και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. Χ. του Χ., 2) Χ. Χ. του Θ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Γεωργίου και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23/12/2002 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και την από 17/4/2002 αγωγή προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 236/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2270/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 27/6/2005 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Βασίλειος Λαμπρόπουλος ανέγνωσε την από 8/2/2010 έκθεση της ήδη αποχωρήσασας από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Σοφίας Καραχάλιου, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μόνου λόγου αναιρέσεως, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 361 ΑΚ για τη σύσταση ή αλλοίωση ενοχής με δικαιοπραξία απαιτείται σύμβαση, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά. Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό και προς εκείνη του άρθρου 11 παρ. 1 του Ν. 489/1976 προκύπτει ότι μεταξύ ασφαλιστή και ασφαλισμένου μπορεί έγκυρα να συμφωνηθεί, ότι αποκλείεται η κάλυψη από τον ασφαλιστή των ζημιών, που προκαλούνται από την κυκλοφορία του αυτοκινήτου, όταν τούτο οδηγείται από οδηγό, ο οποίος δεν έχει την από το νόμο και για την κατηγορία του οχήματος, το οποίο οδηγεί, προβλεπόμενη άδεια οδήγησης.

Η συνομολόγηση του όρου αυτού απαλλάσσει μεν τον ασφαλιστή της υποχρέωσης του να αποζημιώσει τον ζημιωθέντα τρίτο, παρέχει όμως στον ασφαλιστή το δικαίωμα να εναγάγει τον ασφαλισμένο του και να ζητήσει από αυτόν, ότι κατέβαλε στον ζημιωθέντα τρίτο για την αποκατάσταση της ζημίας, που ο τελευταίος υπέστη.

Η συνομολόγηση του παραπάνω όρου, που παρέχει στον ασφαλιστή δικαίωμα αναγωγής κατά του ασφαλισμένου, μπορεί να γίνει είτε με την ενσωμάτωση του όρου αυτού στη σύμβαση ασφάλισης, είτε με παραπομπή της σύμβασης ασφάλισης στους όρους της Κ4/585/5-4-1978 απόφασης του Υπουργείου Εμπορίου, η οποία έχει δημοσιευθεί στο 795/1978 ΦΕΚ (τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ) και ορίζει στο άρθρο 25 περ. 6 ότι "αποκλείονται της ασφαλίσεως ζημίαι προξενούμεναι υπό οδηγού μη έχοντας την υπό του νόμου και δια την κατηγορίαν του οχήματος, το οποίο οδηγεί, προβλεπομένης άδειαν οδηγήσεως".

Η παραπομπή μπορεί επίσης να γίνει απευθείας στο εν λόγω ΦΕΚ, που περιέχει την υπουργική αυτή απόφαση με όλους τους όρους της, αφού μέσω της αναφοράς αυτής είναι δυνατή και η γνώση του περιεχομένου της Κ4/585/1978 υπουργικής απόφασης. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 2 παρ. 1 του Ν. 2696/1999 (Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας) αυτοκίνητο ή αυτοκίνητο όχημα είναι το μηχανοκίνητο όχημα, το οποίο χρησιμοποιείται ή για τη ρυμούλκηση στις οδούς οχημάτων που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά προσώπων ή πραγμάτων, διακρίνεται δε σε αυτοκίνητο δημόσιας χρήσης, αυτοκίνητο επιβατικό, αυτοκίνητο ιδιωτικής χρήσης κλπ, ενώ μοτοσυκλέτα είναι κάθε δίτροχο μηχανοκίνητο όχημα με ή χωρίς καλάθι, του οποίου είτε η μεγίστη εκ κατασκευής ταχύτητα είναι μεγαλύτερη των 45 χιλιομέτρων την ώρα είτε, εάν είναι εξοπλισμένο με κινητήρα εσωτερικής καύσης ο κυλινδρισμός του κινητήρα είναι μεγαλύτερος των 50 κυβικών εκατοστών.

Εξ άλλου, με το άρθρο 94 παρ. 1 και 5 του ίδιου ως άνω ΚΟΚ, καθορίζονται οι κατηγορίες των αδειών οδήγησης αυτοκινήτων, τριτρόχων οχημάτων και μοτοσυκλετών και προβλέπεται ποινική κύρωση για όποιον οδηγεί τέτοιο όχημα χωρίς να έχει εκδοθεί στο όνομα του η κατάλληλη άδεια οδήγησης του. Από τις ανωτέρω διατάξεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) συνάγεται ότι η μοτοσυκλέτα αποτελεί διαφορετική από το αυτοκίνητο κατηγορία οχήματος και οι για την οδήγηση του απαιτείται η έκδοση ιδιαίτερης αδείας, η οποία δεν αναπληρώνεται - καλύπτεται από την άδεια οδήγησης αυτοκινήτου.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται όταν το δικαστήριο της ουσίας παραβίασε ευθέως κανόνα ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ειδικότερα το δικαστήριο παραβιάζει τους ερμηνευτικούς κανόνες των δικαιοπραξιών, που εισάγουν οι διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, όταν, καίτοι ανελέγκτως διαπιστώνει, έστω και εμμέσως, την ύπαρξη κενού ή ασάφειας στις δηλώσεις βουλήσεως των δικαιοπρακτούντων και εντεύθεν την ανάγκη συμπληρώσεως ή ερμηνείας αυτών, παραλείπει να προσφύγει, για τη συμπλήρωση ή ερμηνεία τους, στις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ ή προσφεύγει στη εφαρμογή των διατάξεων αυτού, και στη συμπλήρωση ή ερμηνεία της δικαιοπραξίας, καίτοι δέχεται, επίσης ενελέγκτως, ότι η δικαιοπραξία είναι πλήρης και σαφής και δεν έχει ανάγκη συμπληρώσεως ή ερμηνείας.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε ανελέγκτως ότι, αναφορικά με την παρεμπίπτουσα αγωγή της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρίας, αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Στις 4-8-2001 και περί ώρα 21:00 ο πρώτος εναγόμενος και ήδη επίσης πρώτος αναιρεσίβλητος, οδηγώντας το υπ' αριθ. ...

δίκυκλη μοτοσυκλέτα ιδιοκτησίας του δευτέρου αναιρεσιβλήτου, η οποία ήταν ασφαλισμένη για τις προς τρίτους ζημίες στην ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΠΙΣΤΗ ΑΕΓΑ" και ήδη αναιρεσείουσα, εξετράπει της πορείας της και ετραυμάτισε τον ενάγοντα Α. Φ.. Περαιτέρω, ότι στο υπ' αριθ. ... ασφαλιστήριο συμβόλαιο της αναιρεσείουσας, το οποίο αφορά την ασφάλιση της ως άνω δύκυκλης μοτοσυκλέτας έχει περιληφθεί σε αυτό, ως γενικός όρος, ότι η ασφαλιστική σύμβαση διέπεται από τους ενιαίους όρους της ασφαλίσεως που προβλέπονται από την ανωτέρω Κ4/585/1978 Υπουργική απόφαση με αναφορά στο ΦΕΚ και έτσι με τη ρητή αυτή παραπομπή κατέστη περιεχόμενο της συμβάσεως ασφαλίσεως και αποτελεί συνεπώς συμβατικό όρο στις μεταξύ των συμβαλλομένων σχέσεις το άρθρο 25 παρ.

β της αποφάσεως αυτής. Επομένως, σύμφωνα με τα ανωτέρω αποκλείονται της ασφαλίσεως ζημίες, οι οποίες προξενούνται από οδηγό ο οποίος δεν έχει την κατά νόμο και την κατηγορία του οχήματος το οποίο οδηγεί προβλεπόμενη άδεια οδηγήσεως. Όμως, ο πρώτος παρεμπιπτόντως εναγόμενος και οδηγός της ζημιογόνου δίκυκλης μοτοσυκλέτας (ήδη πρώτος αναιρεσίβλητος), κατά το χρόνο του ενδίκου ατυχήματος κατείχε ήδη την από 7-7-1999 άδεια οδηγήσεως ΙΧΕ αυτοκινήτου την οποία και επεξέτεινε εκδοθείσης της από 9-9-2002 αδείας οδηγήσεως μοτοσυκλέτας και συνεπώς εφαρμοζομένων των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, καθόσον τα συμβαλλόμενα μέρη (ασφαλιστής, ασφαλισμένος) αποβλέπουν στην ασφαλιστικώς διαπιστωθείσα ικανότητα οδηγήσεως, ο παρεμπιπτόντως πρώτος εναγόμενος και ήδη πρώτος αναιρεσίβλητος κατείχε τον χρόνο του ενδίκου ατυχήματος, την κατά νόμο και κατά περίπτωση άδεια οδηγήσεως μοτοσυκλετών.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκρινε δεν υφίστατο στην προκειμένη περίπτωση αποκλεισμός της ασφαλίσεως, λόγω μη κατοχής από τον ως άνω οδηγό της ανωτέρω μοτοσυκλέτας και ήδη πρώτο αναιρεσίβλητο Α. Χ. της κατά νόμο απαιτουμένης αδείας οδηγήσεως μοτοσυκλέτας και απέρριψε την έφεση της παρεμπιπτόντως ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρίας, επικυρώνοντας την πρωτόδική απόφαση η οποία είχε απορρίψει την παρεμπίπτουσα αγωγή της αναιρεσείουσας.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο παραβίασε ευθέως με εσφαλμένη εφαρμογή τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ διότι παρά το γεγονός ότι δεν διεπίστωσε κενό στη σύμβαση ή αμφιβολία εις ότι αφορά τη βούληση των συμβαλλομένων προβαίνει σε ερμηνεία της συμβάσεως. Ενώ δέχεται ότι στο ως άνω ασφαλιστήριο συμβόλαιο έχει περιληφθεί ως γενικός όρος ότι η ασφαλιστική σύμβαση διέπεται από τους ενιαίους όρους ασφάλισης που προβλέπονται από την Κ4/585/1978 Υπουργική απόφαση και ότι ο οδηγός της ζημιογόνου μοτοσυκλέτας, κατά το χρόνο του ατυχήματος, κατείχε μόνο άδεια οδηγήσεως ΙΧΕ αυτοκινήτου, την οποία επεξέτεινε και εκδόθηκε η υπό ημερομηνία 9-9-2002 άδεια οδηγήσεως μοτοσυκλέτας, προβαίνει σε ερμηνεία της συμβάσεως κατ' άρθρο 173 και 200 ΑΚ και καταλήγει στο πόρισμα ότι ο παρεμπιπτόντως εναγόμενος και ήδη πρώτος αναιρεσίβλητος κατείχε κατά το χρόνο του ενδίκου ατυχήματος την κατά νόμο και κατά περίπτωση άδεια οδήγησης μοτοσυκλέτας, η οποία ελήφθη μετά το χρόνο του ατυχήματος, αφού αυτό έλαβε χώρα, σύμφωνα με τις ανωτέρω παραδοχές, στις 4-8-2001.

Κατ' ακολουθίαν όλων των ανωτέρω, πρέπει ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως, από τον αριθ. 1 περ. α του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίον κατ' εκτίμηση αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια της ευθείας παραβιάσεως και των προαναφερόμενων διατάξεων ουσιαστικού δικαίου δηλαδή των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, να γίνει δεκτός, ως βάσιμος, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, του οποίου η συγκρότηση από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι, λόγω της ήττας τους (άρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ), στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρίας, σύμφωνα με το διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 2270/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρίας, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Απριλίου 2011. Και,

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 8 Ιουλίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ