1212/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1212 / 2017 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1212/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεράσιμο Φουρλάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Πέππα, Γεώργιο Λέκκα, Αθανάσιο Καγκάνη και Ιωάννη Μπαλιτσάρη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια στο ακροατήριό του, στις 6 Φεβρουαρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γενικού Νοσοκομείου με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σωτήριο Σδούκο και κατέθεσε προτάσεις. Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΙΣΤΕΩΣ Α.Ε." και νυν "ΑΛΦΑ ΜΠΑΝΚ Α.Ε." (ALPHA BANK A.E.), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θεοφάνη Σαξώνη, που ανακάλεσε την από 25/1/2017 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, παραστάθηκε στο ακροατήριο και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4/7/1997 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος και την από 10/11/1997 προσεπίκληση, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 291/1998 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και οι 68/2002 μη οριστική και 302/2006 οριστική του Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε το ως άνω αναιρεσείον με την από 18/6/2009 αίτησή του, επί της οποίας εκδόθηκε η 1709/2012 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε την συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επανέφερε προς συζήτηση το αναιρεσίον με την από 28/9/2015 κλήση του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής, Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Καγκάνης, ανέγνωσε την από 2/3/2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του τρίτου από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, λόγου της αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά μεν τη διάταξη του άρθρου 28 ΑΚ οι κληρονομικές σχέσεις διέπονται από το δίκαιο της ιθαγενείας που είχε ο κληρονομούμενος όταν πέθανε, κατά δ' αυτή του άρθρου 31 AK αν το πρόσωπο έχει ελληνική και ξένη ιθαγένεια, ως δίκαιο της ιθαγενείας εφαρμόζεται το ελληνικό δίκαιο. Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών συνάγεται ότι, από το οριζόμενο στις παραπάνω διατάξεις δίκαιο της ιθαγενείας του κληρονομουμένου διέπεται και ο θεσμός του εκτελεστού της διαθήκης αυτού, η οποία, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 11 ΑΚ, είναι έγκυρη και αναπτύσσει την κατά το περιεχόμενο αυτής ενέργεια αν έχει περιβληθεί τύπο, ανταποκρινόμενο, είτε προς το δίκαιο που διέπει το περιεχόμενό της είτε προς το δίκαιο του τόπου όπου επιχειρήθηκε είτε προς το δίκαιο της ιθαγενείας όλων των μερών (ΑΠ 140/2002).

Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 63, 64, 65 και 66 του α.ν.2039/1939 προκύπτει ότι, η εκκαθάριση των περιουσιών που καταλείπονται υπέρ κοινωφελών σκοπών γίνεται από τους ορισθέντες εκτελεστές της διαθήκης και, σε περίπτωση ελλείψεως τέτοιου ορισμού, από το βεβαρημένο κληρονόμο, ο οποίος έχει όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των εκτελεστών, οι οποίοι θεωρούνται ότι ασκούν δημόσια λειτουργία, υπαγόμενοι στην εποπτεία και πειθαρχική εξουσία του Υπουργού των Οικονομικών.

Η εκκαθάριση αρχίζει από την αποδοχή του λειτουργήματος εκ μέρους του εκτελεστού, η οποία γίνεται για όσους μεν κατοικούν στην Ελλάδα με έγγραφη δήλωση αυτού ενώπιον του Γραμματέα του Πρωτοδικείου της κατοικίας ή διαμονής του (εκτελεστού), για όσους δε κατοικούν στην αλλοδαπή (με δήλωση) ενώπιον του οικείου προξένου στην οποία (δήλωση) ο εκτελεστής υποχρεούται να αναφέρει ότι δεν συντρέχει στο πρόσωπό του κάποιος από τους λόγους ανικανότητος διορισμού, που προβλέπονται στο άρθρο 65 παρ. 1 ν. 2039/39 αντίγραφο της παραπάνω δηλώσεως υποβάλλεται από τον κατά περίπτωση αρμόδιο γραμματέα ή πρόξενο στον Υπουργό Οικονομικών εντός προθεσμίας δέκα ημερών από την πραγματοποίηση της.

Εξάλλου από τη διάταξη του άρθρου 254 ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στη διαδικασία της κατ' αναίρεση δίκης, κατ' άρθρο 573 ΚΠολΔ, το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την επανάληψη της συζητήσεως στο ακροατήριο, η οποία έχει κηρυχθεί περαιωμένη, όταν κατά τη μελέτη της υποθέσεως ή τη διάσκεψη παρουσιάζονται κενά ή αμφίβολα σημεία που χρειάζονται συμπλήρωση ή επεξήγηση.

Η παρεχομένη από την παραπάνω διάταξη ευχέρεια περιλαμβάνει τη δυνατότητα του δικαστηρίου να διατάξει, πλην άλλων, την προσκομιδή των αναγκαίων για το σχηματισμό της κρίσεώς του εγγράφων ή άλλων αποδεικτικών στοιχείων που, αν και γίνεται επίκλησή τους δεν προσκομίστηκαν (ΑΠ 108/87, ΑΠ 2114/2009, ΑΠ 145/2011). Στην προκειμένη περίπτωση με τους δεύτερο και τρίτο λόγους της αναιρέσεως προβάλλονται από το αναιρεσείον ΝΠΔΔ οι, από το άρθρο 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ, αιτιάσεις με την επίκληση ότι, κατ' εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των, ουσιαστικών δικαίου, διατάξεων των άρθρων 914, 922, 330 εδαφ.

Β 28 ΑΚ και 66 αν. 2039/39, η προσβαλλομένη απόφαση απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την κατά της αναιρεσίβλητης ασκηθείσα και επί των ως άνω διατάξεων θεμελιωθείσα αγωγή του, περί καταβολής του ποσού των 63.286,43 δολ. ΗΠΑ, που είχε κατατεθεί στην τελευταία από τον ήδη αποβιώσαντα Σ. Ζ., ο οποίος με την από 3-9-81 διαθήκη του κατέλιπε αυτό υπέρ του εξυπηρετουμένου από το ίδιο (αναιρεσείον) κοινωφελούς.

σκοπού και το οποίο (ποσό), εξαιτίας της αδικοπρακτικής συμπεριφοράς των προστηθέντων υπαλλήλων της τελευταίας, αποδόθηκε παρατύπως στον, ως εκτελεστή της παραπάνω κληρονομίας, εμφανισθέντα αλλά μη νομιμοποιούμενο σχετικά I. Ζ., δεχθείσα, με ελλιπή αιτιολογία της ελάσσονος προτάσεως του νομικού της συλλογισμού, που αναφέρεται στο πραγματικό των εφαρμοσθέντων ως άνω κανόνων δικαίου, τη μη συνδρομή των καταφασκουσών την αποδιδομένη στους προστηθέντες ως άνω υπαλλήλους αδικοπρακτική συμπεριφορά προϋποθέσεων παρόλο που τα, ως, αποδειχθέντα, γενόμενα δεκτά πραγματικά περιστατικά απέκλειαν την κρίση αυτή και ειδικότερα την προς ανάληψη νομιμοποίηση του ως άνω εκτελεστού, λόγω της μη προσκομιδής απ' αυτόν στους προστηθέντες υπαλλήλους της αναιρεσιβλήτου εγγράφου, αποδεικτικού υποβολής δηλώσεως αποδοχής του σχετικού λειτουργήματος (του εκτελεστή), είτε ενώπιον του αρμοδίου γραμματέα του Πρωτοδικείου της κατοικίας αυτού είτε ενώπιον του Έλληνα πρόξενου στην Αμερική, η οποία (δήλωση αποδοχής), απαιτείται, κατά το εφαρμοστέο στην ένδικη περίπτωση, ως εκ της διπλής (ελληνικής και αμερικανικής) ιθαγενείας του διαθέτη, ελληνικό δίκαιο και ειδικότερα από το άρθρο 66 α.ν.2039/39, για τη σύννομη αποδοχή του λειτουργήματος του εκκαθαριστή και τη νομότυπη έναρξη της διαδικασίας εκκαθάρισης της κληρονομιαίας περιουσίας, στην οποία εντάσσεται και η ανάληψη του επίδικου χρηματικού ποσού.

Ενόψει των προβαλλομένων ως άνω αιτιάσεων και λαμβάνοντας υπόψη: α) τους από τους διαδίκους προβαλλομένους αντιθέτους ισχυρισμούς αυτών αναφορικά με το κρίσιμο για την έκβαση της δίκης, ζήτημα της ιθαγενείας του κατά την ...2.1982 αποβιώσαντος διαθέτη Σ. Ζ. και του με αυτό συναρτωμένου εφαρμοστέου δικαίου, του μεν αναιρεσείοντος ισχυριζομένου ότι ο ως άνω διαθέτης είχε (κατά τον χρόνο του θανάτου του) διπλή ιθαγένεια και ειδικότερα την Ελληνική και Αμερικανική "όπως αυτό προκύπτει από την ληξιαρχική πράξη θανάτου και από πιστοποιητικό του Προέδρου της Κοινότητας ...", με άμεση συνέπεια την εφαρμογή κατά την προδιαλαφθείσα διάταξη του άρθρου 28 ΑΚ, του Ελληνικού Δικαίου, της δε αναιρεσιβλήτου επικαλουμένης ότι ο εν λόγω διαθέτης είχε μόνο την Αμερικανική ιθαγένεια, την οποία απέκτησε από πολιτογράφηση το έτος 1923 (και η οποία συνομολογείται και από το αναιρεσείον) με συνέπεια την εφαρμογή επί του κρισίμου για την έκβαση της δίκης ως άνω ζητήματος του δικαίου των ΗΠΑ (πολιτεία Τέξας) και β) τη μη προσκομιδή από το αναιρεσείον των απ' αυτό επικαλουμένων, προς απόδειξη της Ελληνικής, ιθαγένειας (κατά τον χρόνο θανάτου) του διαθέτη Σ.

Ζ. σχετικών αποδεικτικών εγγράφων, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος της βασιμότητος των προβαλλομένων (από το άρθρο 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ) αιτιάσεων, κρίνεται επάναγκες να διαταχθεί η επανάληψη της συζητήσεως προς το σκοπό όπως προσκομισθούν τα σχετικά με την απόκτηση της Ελληνικής Ιθαγενείας από τον ως άνω Σ.

Ζ. αποδεικτικά έγγραφα, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την επανάληψη της συζητήσεως προκειμένου να προσκομισθούν από τον αναιρεσείον τα απ' αυτό επικαλούμενα έγγραφα των αρμοδίων αρχών (Υπουργείου Εσωτερικών, Δήμου, κ.λ.π.) περί της (Ελληνικής) Ιθαγενείας του Σ. Ζ. κατά τον χρόνο (...2.1982) θανάτου αυτού.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 30 Μαΐου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 30 Ιουνίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ