Supreme Court dismisses appeal against final judgment for lack of finality due to pending retrial proceedings.

Απόφαση 1211 / 2025 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1211/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αγάπη Τζουλιαδάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιφιγένεια Ματσούκα, Φωτεινή Μηλιώνη, Ευγενία Μπιτσακάκη, Κωνσταντία Εμμανουηλίδου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 8 Ιανουαρίου 2025, με την παρουσία και του γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Χριστίνα Γιωτοπούλου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Α. Γ. του Π., κατοίκου ..., 2) Π. συζ. Ι. Κ., κατοίκου ..., 3) Ε. συζ. Γ. Ν., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Θεοδοσία Τάνταρου, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-1-2010 αίτηση των ήδη αναιρεσιβλήτων και την από 27-6-2011 κύρια παρέμβαση του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 132/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 351/2016 του Μονομελούς Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί το αναιρεσείον με την από 18-10-2018 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 553 §1β, 577, 309 εδ.1, 321, 495 ΚΠολΔ συνάγεται ότι σε αναίρεση υπόκειται η απόφαση που έχει καταστεί τελεσίδικη κατά το χρόνο άσκησης του ενδίκου αυτού μέσου, δηλαδή κατά το χρόνο κατάθεσης του οικείου δικογράφου στη γραμματεία του Δικαστηρίου που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, είναι δε τελεσίδικη η απόφαση, η οποία, απεκδύοντας το Δικαστή από κάθε περαιτέρω εξουσία, περατώνει τη δίκη επί της αγωγής ή της αίτησης ή της κύριας παρέμβασης και δεν υπόκειται στα τακτικά ένδικα μέσα της ανακοπής ερημοδικίας και της έφεσης.

Συνεπώς η ερήμην οριστική απόφαση του Εφετείου, δηλαδή η απόφαση που εκδόθηκε με την απουσία, πραγματική ή πλασματική, ενός των διαδίκων, έστω και αν δεν στηρίχθηκε στη συναγωγή δυσμενών συνεπειών από την ερημοδικία του (ΟλΑΠ 15/2001, ΑΠ 260/2024, ΑΠ 435/2023), υπόκειται σε αναίρεση μόνον αφότου έπαυσε να υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας, είτε επειδή παρήλθε η κατ' άρθρο 503 παρ.1 ΚΠολΔ δεκαπενθήμερη προθεσμία από την επίδοση της ερήμην απόφασης προς άσκηση αυτής, είτε επειδή ο δικαιούμενος σε άσκηση αυτής διάδικος που δικάσθηκε ερήμην παραιτήθηκε νομίμως από το ασκηθέν ένδικο μέσο ή από το δικαίωμα προς άσκηση αυτού, είτε διότι η ανακοπή ερημοδικίας ασκήθηκε και απορρίφθηκε οριστικά, διότι μόνο έκτοτε αυτή καθίσταται τελεσίδικη και προσβλητή με αναίρεση, σύμφωνα με την προαναφερόμενη διάταξη του άρθρου 553 §1β' ΚΠολΔ.

Η απόδειξη της τελεσιδικίας της προσβαλλόμενης με αναίρεση απόφασης γίνεται με την προσκομιδή των σχετικών εκθέσεων επίδοσης ή με τη βεβαίωση του δικαστικού επιμελητή στο δικόγραφο που επιδόθηκε, σε συνδυασμό με βεβαίωση της γραμματείας του Δικαστηρίου ότι δεν ασκήθηκε ένδικο μέσο ή αν υπήρξε ρητή ή σιωπηρή παραίτηση από το δικαίωμα προς άσκηση ανακοπής ερημοδικίας (ΟλΑΠ 17/2013) ή με την προσκομιδή της απόφασης που απορρίπτει την ανακοπή ερημοδικίας ή την συνομολογούν οι διάδικοι (ΑΠ 1300/2023).

Και αυτό γιατί η ύπαρξη ερήμην απόφασης ενεργοποιεί αυτόματα τη δυνατότητα άσκησης κατ' αυτής ανακοπής ερημοδικίας από τον ερημοδικασθέντα (άρθρο 502 ΚΠολΔ), με συνέπεια, όσο διαρκεί η προθεσμία της ανακοπής ερημοδικίας να αποκλείεται η άσκηση κατ' αυτής αίτησης αναίρεσης, η οποία αν παρόλα αυτά ασκηθεί, είναι απορριπτέα και αυτεπαγγέλτως ως απαράδεκτη (άρθρ.577 §1 ΚΠολΔ), αφού σε σχέση με την αναίρεση δεν υπάρχει διάταξη όμοια με τη διάταξη του άρθρου 513 §1εδ.β' περ.β' ΚΠολΔ, που ορίζει ότι κατά των ερήμην αποφάσεων επιτρέπεται έφεση ήδη από τη δημοσίευσή τους (ΟλΑΠ 15/2001, ΑΠ 260/2024).

Αντίθετα δηλαδή με την καθιερούμενη με τη διάταξη αυτή συμπόρευση των προθεσμιών της έφεσης και της ανακοπής ερημοδικίας, η αναίρεση κατά ερήμην απόφασης, είναι επιτρεπτή μόνον εφόσον δεν συγχωρείται κατ' αυτής ανακοπή ερημοδικίας ή έφεση. Καθιερώνεται δηλαδή η αρχή της διαδοχικής άσκησης των προβλεπόμενων ένδικων μέσων.

Περαιτέρω, το άρθρο 764 του ΚΠολΔ, που αναφέρεται σε ειδικούς κανόνες της κατ' έφεση δίκης της διαδικασίας της εκούσιας δικαιοδοσίας, ορίζει στην §3 ότι "ανακοπή ερημοδικίας επιτρέπεται, αν όποιος δικάστηκε ερήμην δεν κλητεύθηκε καθόλου ή εμπρόθεσμα ή δεν κλητεύθηκε κανονικά ή αν συντρέχει λόγος ανώτερης βίας". Αντίθετη ρύθμιση δεν εισάγεται με το ν.2664/1998 και δη στο άρθρο 6§3, που αφορά τις δίκες διόρθωσης πρώτων κτηματολογικών εγγραφών με την ένδειξη "άγνωστος ιδιοκτήτης" κατά την εκουσία δικαιοδοσία.

Με την υπό κρίση με αρ. κατ. 64/19-10-2018 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η ερήμην των εφεσιβλήτων και ήδη αναιρεσίβλητων εκδοθείσα κατά την εκούσια δικαιοδοσία 351/19-10-2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ναυπλίου, το οποίο δέχθηκε τυπικά και απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση του αναιρεσείοντος - κυρίως παρεμβαίνοντος Ελληνικού Δημοσίου κατά της 132/1-3-2013 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου, συγκροτηθέντος από Κτηματολογικό Δικαστή, που δέχθηκε την αίτηση των νυν αναιρεσίβλητων περί διόρθωσης πρώτων κτηματολογικών εγγραφών με την ένδειξη "άγνωστος" του με ΚΑΕΚ 02 034 01 56 005 κτηματολογικού φύλλου και απέρριψε την κύρια παρέμβαση του Ελληνικού Δημοσίου.

Η προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία εκδόθηκε, όπως προαναφέρθηκε, ερήμην των εφεσίβλητων, σύμφωνα με τη νομική σκέψη που προεκτέθηκε, υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας από μέρους τους, ενώ δεν αποδεικνύεται, ότι έχει καταστεί τελεσίδικη, αφού δεν γίνεται σχετική επίκληση από το αναιρεσείον, ούτε προκύπτει από τα έγγραφα της δικογραφίας ότι πριν την άσκηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης επιδόθηκε η προσβαλλομένη και παρήλθε η προς άσκηση ανακοπής ερημοδικίας προθεσμία σε συνδυασμό με βεβαίωση της γραμματείας του Δικαστηρίου, ότι δεν ασκήθηκε ένδικο μέσο, είτε παραίτηση των εφεσιβλήτων- νυν αναιρεσίβλητων από το σχετικό δικαίωμα ή από τυχόν ασκηθείσα ανακοπή (ή και λόγω απόρριψης αυτής).

Αντίθετα, οι αναιρεσίβλητοι με τις νομοτύπως κατατεθείσες προ είκοσι ημερών από την συζήτηση κατ' άρθρο 570 ΚΠολΔ προτάσεις τους ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου ισχυρίζονται ότι ουδέποτε τους επιδόθηκε η προσβαλλομένη, αλλά αυτοί την επέδωσαν στο αναιρεσείον στις 24-10-2018 (βλ. ...-2018 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Αθηνών Σ.

Χ.) και δη μετά την άσκηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, οπότε ζητούν να απορριφθεί η τελευταία ως απαράδεκτη ως στρεφόμενη κατά μη τελεσίδικης απόφασης. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω εκτεθέντων, η κρινόμενη αίτηση πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη, αφού ασκήθηκε κατά απόφασης, η οποία κατά το χρόνο άσκησής της (αίτησης αναίρεσης) δεν είχε καταστεί τελεσίδικη.

Τέλος, πρέπει να επιβληθούν τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, κατά μερική παραδοχή του σχετικού αιτήματος που προέβαλαν με τις προτάσεις τους, σε βάρος του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, λόγω της ήττας του (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), τα οποία όμως καταλογίζονται μειωμένα κατά τα άρθρα 22 παρ.1 του ν. 3693/1957 που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αρ. 18 Εισ.Ν.Κ.ΠολΔ, άρθρο 5 παρ. 12 του Ν. 1738/1987 και 2 της ΥΑ 134423/1992 (Οικονομικών και Δικαιοσύνης), όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την με αρ. κατ. 64/19-10-2018 αίτηση για αναίρεση της 351/19-10-2016 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ναυπλίου.

ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων εις βάρος του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Ιουλίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 11 Ιουλίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ