Supreme Court allows appeal against insurance company's refusal to pay liability claim due to appellate court procedural error.

Απόφαση 1211 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1211/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Διονυσίου Γιαννακόπουλου), Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Σοφία Καραχάλιου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Μαΐου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΕΞ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Παντελίδη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, κατοίκου ..., 2) Ομόρρυθμης Εταιρείας με την επωνυμία "Ψ1 ΚΑΙ ΣΙΑ Ο.Ε." που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, 3) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΜΙΝΕΤΤΑ", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ευθύμιο Καραΐσκο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21/1/2003 αγωγή της τρίτης των ως άνω ήδη αναιρεσιβλήτων και την από 10/10/2003 ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση των υπό στοιχεία 1 και 2 ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3541/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7551/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 13/6/2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελευθέριος Μάλλιος ανέγνωσε την από 29/4/2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του λόγου αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμό 19 ΚΠολΔ και την απόρριψη του λόγου από τον αριθμό 1 του ιδίου άρθρου.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι, αν ο αντίδικος εκείνου, που επίσπευσε τη συζήτηση της αίτησης αναιρέσεως, δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο, που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία του. Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά συνεδρίασης του δικαστηρίου τούτου, οι υπό στοιχεία Α και Β αναιρεσίβλητοι δεν εμφανίστηκαν κατά την αναφερόμενη στην αρχή της απόφασης αυτής συνεδρίαση, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το πινάκιο. Όπως προκύπτει από τις υπ' 7141Ε/22-9-2009 και ... εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών ..., τις οποίες προσκομίζει και επικαλείται το αναιρεσείον, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως, με την κάτω απ' αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την παρούσα συνεδρίαση της 14-5-2010, καθώς και κλήση προς συζήτηση κατ' αυτήν, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στους Α και Β αναιρεσιβλήτους Ψ1 και Ψ1 και Σια ΟΕ. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της αίτησης αναιρέσεως, παρά την απουσία των αναιρεσιβλήτων τούτων.

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 19 παρ. 1 περ. δ' του Ν. 489/1976 "Το Επικουρικό Κεφάλαιο είναι υποχρεωμένο να καταβάλει στα πρόσωπα που ζημιώθηκαν την κατά την παρ. 2 του άρθρου αυτού αποζημίωση, λόγω θανάτωσης, σωματικών βλαβών ή υλικών ζημιών από αυτοκινητικά ατυχήματα όταν? α)....δ) ο ασφαλιστής πτώχευσε....ή ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας ασφαλιστικής επιχείρησης ένεκα παραβάσεως νόμου...", κατά δε τη διάταξη του άρθρου 25 παρ. 4 ιδίου ως άνω νόμου, "από την ημερομηνία που η ασφαλιστική επιχείρηση κηρύσσεται σε κατάσταση πτωχεύσεως ή ανακαλείται η άδεια λειτουργίας της για παράβαση νόμου, το Επικουρικό Κεφάλαιο υπεισέρχεται αυτοδίκαια στο σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων της ασφαλιστικής επιχείρησης, που πηγάζουν από ασφαλιστικές συμβάσεις του κλάδου αστικής ευθύνης από χερσαία αυτοκίνητα οχήματα...." και τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 19 παρ. 4 του ιδίου ως άνω νόμου, "το Επικουρικό Κεφάλαιο, με την καταβολή της αποζημίωσης, υποκαθίσταται σε όλα τα εξ αιτίας του ατυχήματος δικαιώματα του προσώπου που ζημιώθηκε, έναντι του υπόχρεου προς αποζημίωση ή του ασφαλιστή αυτού.

Κατ' εξαίρεση στην περίπτωση δ της παρ. 1 το Επικουρικό Κεφάλαιο δεν υποκαθίσταται στα εξ αιτίας του ατυχήματος δικαιώματα του προσώπου που ζημιώθηκε έναντι του υπόχρεου για αποζημίωση, υποκαθίσταται όμως στο κατά το άρθρο 10 του ν. δ/τος 400/1970 "Περί ιδιωτικής ασφάλισης" προνόμιο του ασφαλισμένου". Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών συνάγεται ότι στοιχείο για τη θεμελίωση της ευθύνης του Επικουρικού Κεφαλαίου, υπεισέλευση αυτού αυτοδίκαιη στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της ασφαλιστικής εταιρίας και άσκηση κατ' αυτού της πλαγιαστικής αγωγής στην περίπτωση ανακλήσεως της αδείας λειτουργίας της ασφαλιστικής εταιρίας, είναι να έγινε αυτή για παράβαση νόμου, (ΑΠ 1195/2005).

Εξάλλου, κατά τον αριθμ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Έλλειψη δε ή ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα της αιτιολογίας, κατά την έννοια της διάταξης αυτής υπάρχει όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται διόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικά τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόστηκε.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, ύστερα από αξιολόγηση του όλου αποδεικτικού υλικού, δέχθηκε, ανέλεγκτα, τα ακόλουθα, κρίσιμα για την τύχη της αναίρεσης, πραγματικά περιστατικά: "Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι η υπ' αριθμ.... δίκυκλη μοτοσικλέτα, την οποία οδηγούσε ο Ψ1, την 1-4-1994, είχε ασφαλισθεί ως προς την έναντι των τρίτων αστική ευθύνη στην ανώνυμη ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "Rhone Mediterranee", της οποίας η άδεια συστάσεως και λειτουργίας ανακλήθηκε δια της υπ' αριθμ.

Κ3-5656/28.7.1995 αποφάσεως του Υπουργού Εμπορίου και ως εκ τούτου, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 25 του ν. 489/1976, που προστέθηκε με το άρθρο 50 του ν. 1569/1985, το Ν.Π.Ι.Δ. με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ" υπεισήλθε αυτοδικαίως στο σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων της προαναφερθείσης ασφαλιστικής εταιρείας, και κατά συνέπεια η προσεπίκληση τούτου υπό των εναγομένων για αναγκαστική παρέμβαση παραδεκτά ασκήθηκε ...

Δια του δευτέρου λόγου της εφέσεώς του, το αυτό ως άνω Ν.Π.Ι.Δ. με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ", ισχυρίζεται, ότι κατ' εσφαλμένη κρίση και εκτίμηση η εκκαλουμένη απέρριψε σιωπηρώς την προβληθείσα ένστασή του, περί ελλείψεως παθητικής νομιμοποιήσεώς του, καθότι, στην υπ' αριθμ. 5656/28.7.1995 απόφαση του Υπουργού Εμπορίου, (με την οποία) ανεκλήθη η άδεια λειτουργίας της ανωνύμου αλλοδαπής ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "RΗΟΝΕ ΜΕDITERRΑΝΕΕ", δεν αναφέρεται ότι υπεισέρχεται αυτόματα το ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ, σύμφωνα με το άρθρο 25 του ν. 489/1976, από την ημερομηνία ανακλήσεως της αδείας λειτουργίας του, τουναντίον στην εν λόγω απόφαση αναφέρεται ότι "...

τα ασφαλιστήρια συμβόλαια έχουν μεταβιβασθεί στην εταιρεία GΑΕ, εκτός του χαρτοφυλακίου της Ελλάδος, του οποίου τη διαδικασία εκκαθαρίσεως θα διενεργήσει ο ..., Λεωφ. ...", πλην όμως και ο λόγος αυτός κρίνεται απορριπτέος, δεδομένου ότι ορθώς κρίθηκε ότι τούτο υπεισέρχεται αυτοδικαίως στο σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων της ασφαλιστικής επιχειρήσεως, που πηγάζουν από ασφαλιστικές συμβάσεις του κλάδου αστικής ευθύνης από χερσαία ατυχήματα, σύμφωνα με το άρθρο 25 παρ. 4 ν. 489/1976".

Επίσης, απέρριψε τον τρίτο λόγο εφέσεώς του, με την αναφορά απλώς της ασφάλισης της ως άνω μοτοσικλέτας από την αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρεία, που αναφέρθηκε. Με βάση τις ως άνω παραδοχές, το Εφετείο απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος Επικουρικού Κεφαλαίου. Με το να κρίνει έτσι το Εφετείο, παραβίασε εκ πλαγίου τις διατάξεις των άρθρων 19 παρ.1 περ.

δ, 4 και 25 παρ. 4 του ν. 489/1976, αφού δεν έχει παραδοχές για το εάν η άδεια εγκαταστάσεως και λειτουργίας της ως άνω αλλοδαπής εταιρείας ανακλήθηκε για παράβαση νόμου ή από άλλη αιτία και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή μη οι όροι των ως άνω κανόνων ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκαν.

Επί πλέον ενώ δέχεται η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση ότι η υπ' αριθ. ... δίκυκλη μοτοσικλέτα είχε ασφαλισθεί στην πιο πάνω αλλοδαπή εταιρεία, δεν αναφέρει τον αριθμό του ασφαλιστηρίου συμβολαίου και δεν προσδιορίζει το χρόνο διαρκείας της ασφαλιστικής συμβάσεως, ώστε να ελεγχθεί αν καταλαμβανόταν και η ημερομηνία του ενδίκου ατυχήματος.

Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτός στην ουσία του ο λόγος αναιρέσεως, κατά το σκέλος με το οποίο αποδίδεται η πλημμέλεια στην προσβαλλομένη απόφαση από το άρθρο 559 αριθμός 19 ΚΠολΔ. Συνακόλουθα, πρέπει ν' αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο δικαστήριο που την εξέδωσε, το οποίο θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους, πλην εκείνων που δίκασαν (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσειόντος (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 7551/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών. Παραπέμπτει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 4 Ιουνίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 22 Ιουνίου 2010.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ