120/2020 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 120 / 2020 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 120/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Τζανακάκη, Ελένη Φραγκάκη, Ζαμπέτα Στράτα και Κωνσταντίνο Παναρίτη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, την 1η Μαρτίου 2019, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Χατζηαντωνίου.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ι. Δ. του Σ. και 2) Χ. συζ. Ι. Δ., το γένος Α. Κ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Παπαδημητρίου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-5-2014 αίτηση των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο .... Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 322/2015 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 67/2017 του Μονομελούς Πρωτοδικείου .... Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 2-10-2017 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ζαμπέτα Στράτα, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Η κρινόμενη από 2/10/2017 (με αριθ. καταθ. 8/5-10-2017) αίτηση αναίρεσης κατά της 67/2017 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου ..., η οποία εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (με την οποία δικάζονται, σύμφωνα με το άρθρο 3 του Ν. 3869/2010 και οι υποθέσεις για τη ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων), έχει ασκηθεί νομότυπα, με την κατάθεση του δικογράφου αυτής στη γραμματεία του ως άνω δικαστηρίου (άρθρο 495 § 1 ΚΠολΔ) και εμπρόθεσμα, ήτοι εντός της διετούς προθεσμίας από τη δημοσίευσή της, εφόσον από τα προσκομιζόμενα έγγραφα δεν προκύπτει, ούτε οι διάδικοι επικαλούνται επίδοση αυτής (άρθρο 564 § 3 ΚΠολΔ). Ωσαύτως, έχει κατατεθεί από την αναιρεσείουσα το παράβολο ποσού τριακοσίων (300) ευρώ, που προβλέπεται από την παράγραφο 3 του άρθρου 495 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του Ν. 4335/2015.

Συνεπώς, ενόψει και των διατάξεων των άρθρων 552, 553 § 1β, 556, 558, 577 και 741 του ΚΠολΔ, είναι παραδεκτή και πρέπει να εξεταστεί το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της.

II. Κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αριθμ. 1 εδάφ. α' του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών... Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή. Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά που ανέλεγκτα το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν και την υπαγωγή τους στον νόμο και ιδρύεται αυτός ο λόγος αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση.

Εξάλλου, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 9 παρ. 2 ν. 3869/2010, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το ν. 4161/2013, το οποίο εφαρμόζεται στην προκειμένη περίπτωση, ενόψει του ότι η ένδικη από 8-5-2014 και με αριθμό κατάθεσης 73/ 2014 αίτηση των αναιρεσιβλήτων υποβλήθηκε το έτος 2014 στη γραμματεία του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου (Ειρηνοδικείο ...) "Ο οφειλέτης μπορεί να υποβάλει στο δικαστήριο πρόταση εκκαθάρισης, ζητώντας να εξαιρεθεί από την εκποίηση βεβαρημένο ή μη με εμπράγματη ασφάλεια ακίνητο, που χρησιμεύει ως κύρια κατοικία του, εφόσον τούτο δεν υπερβαίνει το προβλεπόμενο από τις ισχύουσες διατάξεις όριο αφορολόγητης απόκτησης πρώτης κατοικίας, προσαυξημένο κατά πενήντα τοις εκατό.

Στην περίπτωση αυτή το δικαστήριο ρυθμίζει την ικανοποίηση απαιτήσεων των πιστωτών σε συνολικό ποσό που μπορεί να ανέρχεται μέχρι και στο ογδόντα τοις εκατό (80%) της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου της κύριας κατοικίας. Η ρύθμιση μπορεί να προβλέπει και περίοδο χάριτος. Η εξυπηρέτηση της οφειλής γίνεται με επιτόκιο που δεν υπερβαίνει αυτό της ενήμερης οφειλής ή το μέσο επιτόκιο στεγαστικού δανείου με κυμαινόμενο επιτόκιο που ίσχυε σύμφωνα με το στατιστικό δελτίο της Τράπεζας της Ελλάδος κατά τον τελευταίο μήνα για τον οποίο υφίσταται μέτρηση, αναπροσαρμοζόμενο με επιτόκιο αναφοράς αυτό των Πράξεων Κύριας Αναχρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ή, σε περίπτωση καθορισμού σταθερού επιτοκίου, το μέσο επιτόκιο στεγαστικού δανείου για ανάλογη της ρύθμισης περίοδο, όπως ομοίως προκύπτει από το στατιστικό δελτίο της Τράπεζας της Ελλάδος, και χωρίς ανατοκισμό.

Οι απαιτήσεις των πιστωτών που έχουν εμπράγματη ασφάλεια στο ακίνητο ικανοποιούνται προνομιακά από τις καταβολές του οφειλέτη με βάση την παρούσα παράγραφο". Σύμφωνα με τη γνώμη που επικράτησε στο Δικαστήριο, από την απολύτως σαφή γραμματική και μόνο διατύπωση της ως άνω διάταξης, η οποία αναφέρεται "σε συνολικό ποσό που μπορεί να ανέρχεται μέχρι και στο ογδόντα τοις εκατό (80%) της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου της κύριας κατοικίας" και όχι "σε συνολικό ποσό που ανέρχεται στο ογδόντα τοις εκατό (80%) της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου της κύριας κατοικίας" συνάγεται ευθέως ότι το ποσό των απαιτήσεων που μπορεί με τον τρόπο αυτό να ικανοποιηθεί, ως αντάλλαγμα, δύναται να ανέρχεται σε ποσοστό 80% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου της κύριας κατοικίας κατ' ανώτατο ύψος και όχι κατά κατώτατο.

Επομένως, σύμφωνα με την ίδια γνώμη, το ποσό των απαιτήσεων που μπορεί με τον τρόπο αυτό να ικανοποιηθεί, ως αντάλλαγμα, δύναται να ανέρχεται και σε ποσοστό κατώτερο του 80% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου της κύριας κατοικίας. Και ναι μεν ο νόμος δεν παραθέτει στη συνέχεια, ειδικά κριτήρια για τον καθορισμό του ύψους των μηνιαίων καταβολών για το χρέος αυτό, που επιβάλλεται στον οφειλέτη ως πρόσθετο, ώστε να επωφεληθεί από την εξαίρεση της εκποίησης της κύριας κατοικίας, πλην όμως τα κριτήρια αυτά συνάγονται με συστηματική ερμηνεία από την ανάλογη ρύθμιση του άρθρου 8 παρ. 5 του ν. 3869/2010, και είναι ιδίως, η χρόνια ανεργία χωρίς υπαιτιότητα του οφειλέτη, σοβαρά προβλήματα υγείας, ανεπαρκές εισόδημα για την κάλυψη στοιχειωδών βιοτικών αναγκών του οφειλέτη ή άλλοι λόγοι ίδιας τουλάχιστον βαρύτητας.

Η από την προεκτεθείσα διάταξη προβλεπόμενη εξαίρεση της κύριας κατοικίας του οφειλέτη από τη ρευστοποίηση, η οποία άλλωστε δεν παρέχεται σε όλους τους οφειλέτες, αλλά σε αυτούς που η αξία της κατοικίας τους δεν υπερβαίνει ένα όριο, εκπορεύεται καταρχάς από την ανάγκη προστασίας του, ώστε να αποκατασταθεί γενικά η κοινωνική συνοχή (που αποτελεί πάντοτε σκοπό του θετού δικαίου), η οποία έχει διαρραγεί, λόγω του μεγάλου αριθμού ιδιωτών οφειλετών στο κοινωνικό πεδίο των συμβατικών εννόμων σχέσεων προς πιστωτικά ιδρύματα, αλλά και ειδικά, ώστε να παρασχεθεί η δυνατότητα σε έκαστο υπερχρεωμένο κοινωνό (φυσικό πρόσωπο), να αποτελέσει εκ νέου δυναμικό παράγοντα της οικονομικής - συναλλακτικής κοινωνίας.

Δικαιολογείται, όμως, ειδικότερα από την ανάγκη προστασίας της κύριας κατοικίας του, η οποία, υπό την έννοια της οικογενειακής στέγης, ως κοινωνικό αγαθό, απολαμβάνει συνταγματικής προστασίας, κατ' άρθρο 21 του Συντάγματος.

Στην προκειμένη περίπτωση με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά κατά την ανέλεγκτη αυτής κρίση τα παρακάτω: "Οι αιτούντες έχουν τελέσει μεταξύ τους γάμο από το έτος 2008 και είναι γονείς δύο (2) ανηλίκων σήμερα τέκνων, ήτοι του Β. Δ., που γεννήθηκε στις 11-05-2001 και της Δ. Δ., που γεννήθηκε στις 18-05-2005. Ο πρώτος αιτών γεννήθηκε στις 30-07-1967 και η δεύτερη αιτούσα γεννήθηκε στις 23-05-1973.

Οι αιτούντες είναι φυσικά πρόσωπα, χωρίς να έχουν την εμπορική ιδιότητα και πτωχευτική ικανότητα, δεδομένου ότι: α) Ο πρώτος αιτών είναι σήμερα δημόσιος υπάλληλος, υπηρετεί δε μόνιμα από το έτος 1995 στην Ελληνική Αστυνομία, κατέχοντας το βαθμό του αρχιφύλακα. Ο νυν μηνιαίος μισθός του ανέρχεται κατόπιν σχετικών περικοπών και μειώσεων στο καθαρό ποσό των 1.350,14 ευρώ το μήνα.

Πλην των αποδοχών του από την εργασία του δεν λαμβάνει σήμερα κανένα περαιτέρω εισόδημα από κάποια άλλη πηγή. β) Η δεύτερη αιτούσα είναι άνεργη μιας και απολύθηκε το έτος 2013 από την επιχείρηση που εργαζόταν ως ιδιωτική υπάλληλος, δίχως να λαμβάνει σήμερα κανένα απολύτως εισόδημα από την όποια πηγή. Την κύρια και μόνη οικογενειακή στέγη των αιτούντων αποτελεί μία οριζόντια ιδιοκτησία, ήτοι ένα διαμέρισμα με στοιχεία II του ισογείου της με στοιχείο Β οικοδομής, κειμένης επί της δημοτικής οδού ...

αρ. 30, που είναι κτισμένη το έτος 2009 στο υπ' αριθμ. 02 οικόπεδο του υπ' αριθμ. 373 ΟΤ, εντός του σχεδίου πόλεως ... στη συνοικία "..."..., στο οποίο (διαμέρισμα) θα ανήκει κατά αποκλειστική χρήση τμήμα του ακαλύπτου χώρου του οικοπέδου επιφανείας 26,76 τ.μ., όπως το εν λόγω διαμέρισμα (και το κατά χρήση παραχωρηθέν τμήμα του ακαλύπτου χώρου) περιγράφεται λεπτομερώς στο υπ' αριθμ. .../15-07-2010 αγοραπωλητήριο συμβόλαιο της Συμβολαιογράφου ...

Α. Τ., νομίμως μεταγραφέν στο Υποθηκοφυλακείο ... (τ. 718, α/α 96) δυνάμει του οποίου το ανωτέρω διαμέρισμα περιήλθε στην πλήρη συγκυριότητα, συννομή και συγκατοχή των αιτούντων, κατά ποσοστό 1/2 (50%) εξ αδιαιρέτου στον καθένα τους. Με το ίδιο συμβόλαιο περιήλθε στη συνιδιοκτησία των αιτούντων (επίσης κατά 50% εξ αδιαιρέτου στον καθένα τους) και η με στοιχεία Υ2 αποθήκη του υπογείου της αυτής, ως άνω, οικοδομής (Β), αποτελούμενη από ένα ενιαίο χώρο, με επιφάνεια 17,74 τ.μ.

και ποσοστό συνιδιοκτησίας επί του οικοπέδου 1/1000 εξ αδιαιρέτου, ως και ο Ρ2 χώρος στάθμευσης αυτοκινήτου του υπογείου της οικοδομής, αποτελούμενος επίσης από έναν ενιαίο χώρο, εμβαδού 20,35 τ.μ. με ποσοστό συνιδιοκτησίας επί του οικοπέδου 1/1000 εξ αδιαιρέτου. Θα πρέπει δε να υπογραμμισθεί ότι το προπεριγραφόμενο διαμέρισμα των αιτούντων, το υπόγειο και ο χώρος στάθμευσης, ναι μεν εμφανίζονται τυπικά ως ξεχωριστές οριζόντιες, πλην όμως αποτελούν ουσιαστικά ένα μοναδικό και ενιαίο λειτουργικά ακίνητο, συναποτελούμενο από το κυρίως διαμέρισμα, από την υπόγεια αποθήκη του (ακριβώς από κάτω) και τον αντιστοιχούντα χώρο στάθμευσης αυτοκινήτου, που από κοινού συνθέτουν, ως σύνολο, την έννοια και το περιεχόμενο της κύριας οικογενειακής κατοικίας των αιτούντων.

Η νυν αντικειμενική αξία της ανωτέρω κύριας κατοικίας των αιτούντων ανέρχεται στο συνολικό ποσό των 76.018,42 ευρώ που αναλύεται ως εξής: αντικειμενική αξία διαμερίσματος: 69.624 ευρώ, αντικειμενική αξίας αποθήκης: 2.128,80 ευρώ, αντικειμενική αξία χώρου στάθμευσης: 3.571,20 ευρώ και αντικειμενική αξία χρήσης τμήματος του ακαλύπτου: 694,42 ευρώ.

Οι ανωτέρω οριζόντιες, που -όπως προαναφέρθηκε- συναποτελούν την κύρια και μόνη οικογενειακή κατοικία των αιτούντων, δηλαδή το I1 διαμέρισμα, η Υ2 αποθήκη του και ο Ρ2 χώρος στάθμευσής του, βαρύνονται σήμερα με δύο προσημειώσεις υποθήκης, που έχουν εγγραφεί σε βάρος των αιτούντων και των εν λόγω ακινήτων και υπέρ της καθ' ης η αίτηση προς εξασφάλιση των απαιτήσεών της από στεγαστικά δάνεια που έχει χορηγήσει στους αιτούντες και συγκεκριμένα τις εξής (προσημειώσεις): i) για ποσό 79.448 ευρώ, εγγραφείσα στις 11-08-2010 στον τ. 273 με α/α 86 των βιβλίων υποθηκών του Υποθηκοφυλακείου ...

και ii) για ποσό 94.253 ευρώ, εγγραφείσα στις 11-08-2010 στον τ. 273 με α/α 87 των βιβλίων υποθηκών του Υποθηκοφυλακείου .... Επίσης: Α) Ο πρώτος των αιτούντων είναι ιδιοκτήτης (κατά ποσοστό 100%) δύο οχημάτων, ήτοι: i) Του υπ' αριθμ. ΥΗΒ - ... ΙΧΕ αυτοκινήτου εργοστασίου κατασκευής FIAT AUTO SPA μοντέλο ..., κυλινδρισμού 1.370 κ.ε., έτους α' κυκλοφορίας 1999 και ii) του υπ' αριθμ.

ΖΗΤ - ... δικύκλου μοτοποδηλάτου εργοστασίου κατασκευής P.Τ. FEDERAL, μοντέλο ..., κυλινδρισμού 97 κ.ε., έτους α' κυκλοφορίας 1999. Β) Η δεύτερη των αιτούντων είναι αποκλειστική κυρία, νομέας και κάτοχος των κάτωθι ακινήτων: i) Του υπ' αριθμ. 20 οικοπέδου (ακαλύπτου), επιφάνειας 402,88 τ.μ. που βρίσκεται στο υπ' αριθμ. 5 ΟΤ, εντός του νεοπαγούς οικισμού που έχει δημιουργηθεί στη θέση "Α." της κτηματικής περιφέρειας της πόλεως και Δήμου ..., αρτίου και οικοδομήσιμου και συνορευομένου γύρωθεν και εν όλω με δρόμο, με πεζοδρόμιο και με το υπ' αριθμ. 19 οικόπεδο του αυτού οικισμού, όπως το εν λόγω οικόπεδο περιγράφεται ειδικότερα στο υπ' αριθμ. .../08-02-2011 συμβόλαιο αγοραπωλησίας της Συμβολαιογράφου ...

Α. Τ., νομίμως μεταγραφέν στον τ. 734 με α/α 20 των βιβλίων μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου ..., δυνάμει του οποίου το εν λόγω ακίνητο περιήλθε στη δεύτερη των αιτούντων και ii) του υπ' αριθμ. 107 οικοπέδου, επιφάνειας 585 τ.μ., που βρίσκεται στο υπ' αριθμ. 21 ΟΤ εντός του οικισμού του χωρίου "Χ." ..., όπως το εν λόγω οικόπεδο περιγράφεται στον υπ' αριθμ. 18336/26-01-2010 τίτλο κυριότητας της Διεύθυνσης Γεωργικής Ανάπτυξης ..., νομίμως μεταγραφέντος στον τ. 729 με α/α 58 των βιβλίων μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου ..., δυνάμει του οποίου το εν λόγω ακίνητο περιήλθε στη δεύτερη των αιτούντων.

Τα προαναφερόμενα οχήματα του πρώτου των αιτούντων δεν πρόκειται να προκαλέσουν κανένα απολύτως αγοραστικό ενδιαφέρον, ούτε να αποφέρουν κάποιο αξιόλογο τίμημα για την ικανοποίηση της καθ' ης η αίτηση - πιστώτριάς τους, μετά την αφαίρεση και των εξόδων της σχετικής διαδικασίας (αμοιβή εκκαθαριστή, έξοδα δημοσιεύσεων κτλ) καθόσον είναι παλαιά (18ετίας) με πολύ μικρή εμπορική αξία.

Το ίδιο ισχύει και για τα οικόπεδα της δεύτερης των αιτούντων, τα οποία, λόγω των εν γένει χαρακτηριστικών τους, έχουν πολύ μικρή εμπορική αξία, που καθιστά ασύμφορη κάθε προοπτική ρευστοποίησής τους, εάν ληφθεί υπόψη και η βαθύτατη κρίση που μαστίζει το χώρο της αγοράς γης (ανύπαρκτο ενδιαφέρον για επενδύσεις, έλλειψη ρευστότητας, κατακόρυφη πτώση τιμών ακινήτων κτλ).

Πλην των ανωτέρω, οι αιτούντες δεν διαθέτουν άλλα περιουσιακά στοιχεία, ούτε μετοχές και μερίσματα, ούτε τραπεζικές καταθέσεις, ούτε κινητά σημαντικής αξίας, ούτε απαιτήσεις κατά τρίτων. Περαιτέρω οι αιτούντες χωρίς δόλο αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε μόνιμη αδυναμία να εκπληρώσουν τις οικονομικές υποχρεώσεις τους και τις ληξιπρόθεσμες οφειλές που έχουν προς την καθ' ης η αίτηση μετέχουσα Τράπεζα με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.", στην οποία οφείλουν:

Α) από τη με αριθμό ...822 σύμβαση στεγαστικού δανείου - "στεγαστική πίστη" το ποσό των 58.045,05 ευρώ (κεφάλαιο 57.886,46 ευρώ και τόκοι 158,59 ευρώ), το οποίο (δάνειο) είναι εξασφαλισμένο με εμπράγματο δικαίωμα (προσημείωση υποθήκης επί των ανωτέρω οριζοντίων ιδιοκτησιών, που -όπως προαναφέρθηκε- αποτελούν την κύρια και μόνη οικογενειακή κατοικία των αιτούντων), Β) από τη με αριθμό ...830 σύμβαση στεγαστικού δανείου - "στεγαστική πίστη" το ποσό των 74.493,48 ευρώ (κεφάλαιο 74.269,44 ευρώ, τόκοι 201,58 ευρώ και έξοδα

22,46 ευρώ), το οποίο (δάνειο) είναι εξασφαλισμένο με εμπράγματο δικαίωμα (προσημείωση υποθήκης επί των ανωτέρω οριζοντίων ιδιοκτησιών, που -όπως προαναφέρθηκε- αποτελούν την κύρια και μόνη οικογενειακή κατοικία των αιτούντων). Επιπλέον ο πρώτος των αιτούντων οφείλει ατομικά στην καθ' ης μετέχουσα πιστώτρια Τράπεζα με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε." από τη με αριθμό λογαριασμού ...14295 πιστωτική κάρτα το ποσό των 276,68 ευρώ (κεφάλαιο 273,59 ευρώ και τόκοι 3,09 ευρώ).

Με βάση λοιπόν τα ανωτέρω οι συνολικές οφειλές των αιτούντων προς την ανωτέρω καθ' ης η αίτηση ανέρχονται στο ποσό των (58.045,05 ευρώ + 74.493,48 ευρώ =) 132.538,53 ευρώ, ενώ η ατομική οφειλή του πρώτου των αιτούντων προς την ανωτέρω καθ' ης η αίτηση ανέρχεται στο ποσό των 276,68 ευρώ. Συντρέχουν επομένως στο πρόσωπο των αιτούντων οι προϋποθέσεις για την υπαγωγή τους στη ρύθμιση του ν. 3869/2010 και ειδικότερα αυτή των άρθρων 8 παρ. 2.

Έτσι η ρύθμιση των χρεών τους θα γίνει με μηνιαίες καταβολές στην πιο πάνω πιστώτρια από τα εισοδήματά τους, ο χρόνος των οποίων κρίνεται ότι πρέπει να οριστεί σε πέντε (5) έτη (60 μήνες) (άρθρο 8 παρ. 2 του ν. 3869/2010, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 16 παρ. 2 του ν. 4161/2013). Όσον αφορά τον ειδικότερο προσδιορισμό της ρύθμισης αυτής λαμβανομένων υπόψη των βιοτικών αναγκών των αιτούντων και των ανηλίκων τέκνων τους, τα οποία διατρέφονται από αυτούς, με βάση τις συνθήκες ζωής και την ηλικία τους, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται τα στοιχειώδη για τροφή, ένδυση, ηλεκτροφωτισμό, ύδρευση, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη αυτών και των ως άνω τέκνων τους, το προς διάθεση στην πιστώτρια ποσό πρέπει να οριστεί σε εκατό (100) ευρώ το μήνα, όπως αναλύεται ειδικότερα στο διατακτικό της παρούσας.

Επίσης θα πρέπει να οριστούν μηνιαίες καταβολές για τη διάσωση του ως άνω ακινήτου των αιτούντων, το οποίο αποτελεί την κύρια και μόνη οικογενειακή κατοικία των αιτούντων, για το οποίο οι τελευταίοι θα πρέπει να καταβάλουν κατ' άρθρο 9 παρ. 2 Ν. 3869/2010 το 30% στην καθ' ης η αίτηση ως προς τα στεγαστικά δάνεια που υπάρχει εμπράγματη ασφάλεια.

Δεδομένου ότι, όπως προαναφέρθηκε, η αντικειμενική αξία της ανωτέρω κύριας κατοικίας των αιτούντων ανέρχεται στο ποσό των 76.018,42 ευρώ, οι αιτούντες θα πρέπει να καταβάλλουν και για χρονικό διάστημα δεκαπέντε (15) ετών (180 μήνες) το συνολικό ποσό των (78.018,42 χ 30 : 100 =) 22.805,526 ευρώ, ήτοι το ποσό των (22.805,526 ευρώ : 180 μήνες =) 126,69 ευρώ μηνιαίως για δεκαπέντε (15) έτη, όπως ειδικότερα καθορίζεται στο διατακτικό.

Κατόπιν όλων αυτών πρέπει να γίνει δεκτή η έφεση ως προς την ουσιαστική της βασιμότητα, να εξαφανιστεί η εκκαλουμένη και να διακρατηθεί η αίτηση προς διερεύνηση της ουσιαστικής της βασιμότητας και αφού ερευνηθεί κατ' ουσίαν να γίνει εν μέρει δεκτή και να ρυθμιστούν τα χρέη των αιτούντων - εκκαλούντων εξαιρουμένης της εκποίησης της κύριας κατοικίας τους, σύμφωνα με όσα ορίζονται ειδικότερα στο διατακτικό".

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Πρωτοδικείο που δίκασε ως Εφετείο επί της εφέσεως των αναιρεσιβλήτων - αιτούντων κατά της απόφασης του Ειρηνοδικείου, που είχε προσδιορίσει σε ποσοστό 80% της αντικειμενικής αξίας της κύριας κατοικίας των αιτούντων τις καταβολές αυτών για την μερική ικανοποίηση των απαιτήσεων της πιστώτριας τράπεζας - αναιρεσείουσας προς διάσωση της εν λόγω κατοικίας τους, δέχτηκε κατ' ουσίαν την έφεση των αναιρεσιβλήτων κατά της απόφασης του Ειρηνοδικείου και επέβαλε σε αυτούς την υποχρέωση να καταβάλουν, για τη διάσωση της κύριας κατοικίας τους, το ποσό των 22.805,52 ευρώ, που αντιστοιχεί σε ποσοστό 30% της αντικειμενικής αξίας αυτής.

Έτσι που έκρινε το, ως Εφετείο δίκασαν Πρωτοδικείο, και ειδικότερα, με το να ορίσει, κατ' εφαρμογήν της διάταξης του άρθρου 9 τταρ. 2 του Ν. 3869/2010, όπως ίσχυε μετά την τροποποίησή του με το ν. 4161/2013, το συνολικό ποσό που οφείλουν να καταβάλουν οι αιτούντες για τη διάσωση του ακινήτου τους, σε ποσοστό κατώτερο του 80% της αντικειμενικής αξίας του, δεν παραβίασε κατά τη γνώμη της πλειοψηφίας την πιο πάνω διάταξη του ουσιαστικού δικαίου και γι' αυτό, ο από το άρθρο 560 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, μοναδικός λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 1α του άρθρου 560 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το δικάσαν ως Εφετείο Μονομελές Πρωτοδικείο ..., δεν εφάρμοσε σωστά την εν λόγω διάταξη, αφού όρισε εσφαλμένα και παρά το νόμο το συνολικό ποσό που οφείλουν να καταβάλουν οι αιτούντες για τη διάσωση του ακινήτου τους, σε ποσοστό κατώτερο του 80% της αντικειμενικής αξίας του (30% της αντικειμενικής αξίας), ενώ κρίνοντας ορθά και σύμφωνα με το άρθρο 9 παρ. 2 του Ν. 3869/2010, το οποίο και ίσχυε, για την περίπτωση αυτή, θα έπρεπε να ορίσει τις καταβολές σε ποσοστό 80% επί της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου αυτών, καθόσον εν προκειμένω δεν υπήρχε περιθώριο απόκλισης από το ποσοστό του 80% που προέβλεπε η εν λόγω διάταξη, δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τη διάταξη του άρθρου 9 παρ. 2 του Ν. 3869/2010, όπως ίσχυε μετά την τροποποίησή της με το ν. 4161/2013.

Ένα, όμως μέλος του Δικαστηρίου τούτου και συγκεκριμένα η εισηγήτρια Ζαμπέτα Στράτα είχε τη γνώμη ότι από την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 9 § 2 του νόμου 3869/2010, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το νόμο 4161/2013 συνάγεται ότι η εξαίρεση από την εκποίηση της κύριας κατοικίας δεν είναι τελείως ανώδυνη για τον οφειλέτη, αλλά αυτός αναλαμβάνει μία πρόσθετη υποχρέωση, πέραν αυτής που του επιβάλλεται από το δικαστήριο στο πλαίσιο της δικαστικής ρύθμισης των χρεών του άρθρου 8 του Ν. 3869/2010, η απαλλαγή από τα οποία είναι ανεξάρτητη από την εξυπηρέτηση του πρόσθετου χρέους για τη διάσωση της κύριας κατοικίας.

Ειδικότερα, όταν το δικαστήριο, κατ' εφαρμογή της προβλεπόμενης από την ανωτέρω διάταξη ευνοϊκής ρύθμισης, αφού θα μπορούσε να διατάξει κατά την παράγραφο 1 του άρθρου 9 του ανωτέρω νόμου, τη ρευστοποίηση της κύριας κατοικίας, την εξαιρεί από την εκποίηση, ρυθμίζει την ικανοποίηση των πιστωτών των οποίων οι απαιτήσεις ανέρχονται μέχρι το 85% της εμπορικής και μέχρι το 80% της αντικειμενικής αξίας, μετά την 14/6/2013 (έναρξη ισχύος του άρθρου 17 παράγραφος 1 του νόμου 4161/2013) της κύριας κατοικίας, επιβάλλοντας στον οφειλέτη την πρόσθετη υποχρέωση να καταβάλει ποσό ίσο με τα ως άνω ποσοστά.

Έτσι με βάση τη ρύθμιση αυτή, το δικαστήριο καλείται ουσιαστικά, να προβεί σε αναδιάρθρωση των υπολοίπων χρεών του οφειλέτη, που δεν θα ικανοποιηθούν από τις καταβολές επί πενταετία του άρθρου 8 § 2 προς όλους τους πιστωτές του, επιβάλλοντας σ' αυτόν την εξυπηρέτηση ενός πρόσθετου χρέους που αποτελείται από το σύνολο των υπολοίπων των παλαιών χρεών του.

Διαφορετική ερμηνεία της διάταξης αυτής, σύμφωνα με την οποία εναπόκειται στην κρίση του δικαστηρίου το ποσό που θα οριστεί για τη διάσωση της κατοικίας με ανώτατο όριο το 85% της εμπορικής της αξίας ή το 80% της αντικειμενικής της αξίας μετά την έναρξη ισχύος του άρθρου 17 § 1 του Ν. 4161/2013, έχοντας τη δυνατότητα να καθορίσει το ανωτέρω ποσό σε μικρότερο από το προκύπτον από τα ανωτέρω ποσοστά, δεν μπορεί να βρει έρεισμα στη γραμματική διατύπωση της διατάξεως αφού η φράση "μέχρι συνολικό ποσό που ανέρχεται στο 85 ή στο 80%..." αναφέρεται όχι σε δυνατότητα του δικαστηρίου προσδιορισμού του ποσοστού, αλλά στο ανώτατο όριο της πρόσθετης αυτής επιβάρυνσης του οφειλέτη, με την έννοια ότι, εφόσον το ύψος της οφειλής του είναι μεγαλύτερο του 85% της εμπορικής αξίας της κύριας κατοικίας του ή του 80% της αντικειμενικής αξίας της θα απαλλαγεί του πέραν των άνω ποσοστών ποσού της οφειλής.

Μία αντίθετη ερμηνεία της διάταξης θα οδηγούσε σε απαλλαγή του οφειλέτη από τα χρέη του, σύμφωνα με τη ρύθμιση του άρθρου 8 § 5 ακόμα και με μηδενικές καταβολές και, με την παράλληλη ρύθμιση του άρθρου 9 § 2 του ανωτέρω νόμου, σε μικρές καταβολές, δυσανάλογες της αξίας της κύριας κατοικίας του, με διατήρηση του περιουσιακού του αυτού στοιχείου.

Ταυτόχρονα, οι πιστωτές θα στερούνταν ένα σημαντικό περιουσιακό στοιχείο του οφειλέτη τους για την ικανοποίηση μέρους, έστω, των απαιτήσεών τους, πράγμα αντίθετο με το σκοπό του νόμου, όπως αυτός συνάγεται τόσο από τη διάταξη του άρθρου 9 § 1 που δίνει τη δυνατότητα στο δικαστήριο να διατάξει την εκποίηση και της κύριας κατοικίας, όσο και απ' αυτή του άρθρου 4 § 1 που επιβάλλει στον οφειλέτη την υποχρέωση, στο σχέδιο διευθέτησης των οφειλών που θα υποβάλει, να λαμβάνει υπόψη, με εύλογο τρόπο και συσχέτιση, τόσο τα συμφέροντα των πιστωτών όσο και την περιουσία και τα εισοδήματά του.

Εξάλλου, κατά την εισηγητική έκθεση του νόμου, μ' αυτόν δίνεται μεν η δυνατότητα στον οφειλέτη να απαλλαγεί από τα χρέη του, εφόσον όμως δεν υφίστανται περιουσιακά στοιχεία για την ικανοποίηση των πιστωτών του, ειδικά, δε, επί διάσωσης της κύριας κατοικίας του, η δυνατότητα αυτή παρέχεται στον οφειλέτη υπό τους όρους και διαδικασίες που δεν θα θίγουν τα συμφέροντα των πιστωτών.

Εφόσον ο οφειλέτης δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στην πρόσθετη αυτή υποχρέωση, εναπόκειται στη βούλησή του η εξαίρεση ή μη της κυρίας κατοικίας του από την εκποίηση, αφού το δικαστήριο μπορεί να τη διατάξει μόνο μετά από αίτημά του και όχι αυτεπάγγελτα. Με βάση λοιπόν τη ρύθμιση του άρθρ. 9 § 2 του ν. 3869/2010, εφόσον τα υπόλοιπα των χρεών του οφειλέτη, μετά τις καταβολές της ρύθμισης του άρθρ. 8 § 2 του ιδίου νόμου, υπερβαίνουν το ποσό του 85% της εμπορικής αξίας ή του 80% της αντικειμενικής αξίας της κατοικίας του, το δικαστήριο θα προβεί σε ρύθμιση, επιβάλλοντάς του πρόσθετο χρέος για την εξόφληση των οφειλών του αυτών ίσο με το ποσό αυτό του 85% ή του 80% της αντικειμενικής αξίας, απαλλασσομένου του υπολοίπου των χρεών με την τήρηση της ρύθμισης.

Εφόσον, όμως, τα υπόλοιπα των χρεών του είναι μικρότερα του 85% ή του 80%, θα υποχρεωθεί σε καταβολές μέχρι με εξάντληση του οφειλόμενου ποσού. Ενόψει, συνεπώς, των προεκτεθεισών παραδοχών της προσβαλλόμενης απόφασης το ως Εφετείο δικάσαν Πρωτοδικείο παραβίασε κατά τη γνώμη της εισηγήτριας την πιο πάνω διάταξη του ουσιαστικού δικαίου και συνεπώς ο από το άρθρο 560 αριθμ. 1 του Κ.Πολ.Δ.

μοναδικός λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια της εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής της ως άνω διατάξεως είναι βάσιμος και έπρεπε να γίνει δεκτός. Μετά ταύτα, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 § 3 Κ.Πολ.Δ.).

Δικαστικά έξοδα δεν επιβάλλονται σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 8 § 6 του νόμου 3869/2010, που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει κατά πλειοψηφία την από 2-10-2017 αίτηση για αναίρεση της με αριθμό 67/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου .... Και Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Οκτωβρίου 2019. ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Φεβρουαρίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ