Supreme Court dismisses appeal on traffic accident damages, ruling lower court correctly rejected evidence evaluation errors.

Απόφαση 120 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 120/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Ανδρέα Μαρκάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Νοεμβρίου 2005, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Π. Φ. του Β., 2. Σ. συζ. Π. Φ., το γένος Π. Χ., 3. Π. Φ. του Π., 4. Β. Φ. του Π., 5. Δ. Φ. του Π., κατοίκων ..., 6. Χ. Φ. του Β., 7. 'Ο. συζ. Χ. Φ., το γένος Ι. Κ., 8. Μ. συζ. Γ. Ξ., το γένος Χ. Φ., 9. Β. Φ. του Χ., κατοίκων ..., 10. Α. Φ. του Β., κατοίκου ..., 11. 'Α. χήρας Κ. Μ., το γένος Β. Φ., 12. Μ. Μ. του Κ., 13. Ε. συζ. Γ. Λ., το γένος Κ. Μ., κατοίκων ..., 14. 'Ο. συζ. Α. Μ., το γένος Β. Φ., 15. Χ. Μ. του Α., 16. Β. Μ. του Α., κατοίκων ... και 17. Α. συζ. Κ. Π., το γένος Α. Μ., κατοίκου .... 'Ολοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Ρίζο πλην του υπό στοιχείο 15 (Χ. Μ. του Α.), ο οποίος δεν παραστάθηκε. Ο ως άνω πληρεξούσιος δικηγόρος δήλωσε ότι οι υπό στοιχεία 14, 15, 16 και 17 ενεργούν και ως μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι (σύζυγος και τέκνα) του αρχικού διαδίκου και ήδη αποβιώσαντος Α. Μ. του Χρήστου.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Γ. Γ. του Ε., 2. Ε. Γ. του Γ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Καζαντζή, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. και 3. ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Φλώρα Τριανταφύλλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17 Δεκεμβρίου 1998 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αγρινίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5/2000 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 18/2003 οριστική του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 25 Αυγούστου 2003 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όλοι πλην του υπό στοιχείο 15 αναιρεσείοντος, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Βούλγαρης, ανάγνωσε την από 2 Δεκεμβρίου 2004 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Επειδή, όπως προκύπτει από τις επικαλούμενες και προσκομιζόμενες υπ'αριθμ. 1190Β και 191β/9-8-05 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Ιωαννίνων Κ. Α. με επιμέλεια των αναιρεσειόντων επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στον 15ον αναιρεσίβλητο Χ. Μ. του Α. ακριβές αντίγραφο της κρινομένης αιτήσεως αναιρέσεως με την πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για την συζήτηση αυτής κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο. Εφόσον συνεπώς ο αναιρεσίβλητος αυτός δεν παραστάθηκε κατά την ανωτέρω δικάσιμο κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση από το πινάκιο στη σειρά της, πρέπει κατά το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ να προχωρήσει η συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως παρά την απουσία αυτού.

ΙΙ. Επειδή κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Έλλειψη δε ή ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα της αιτιολογίας κατά την έννοια της διατάξεως αυτής υπάρχει όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται διόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόστηκε.

Αντίθετα δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγομένου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφασή του δέχθηκε κατά ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων τα εξής: Ότι την 9-3-1998 και περί ώρα 10.00 ο πρώτος εναγόμενος οδηγούσε το υπ'αριθ. ΜΕ 6230 ΙΧΦ-βυτιοφόρο αυτοκίνητο που ανήκε στην ιδιοκτησία του δευτέρου και ήταν ασφαλισμένο στην τρίτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρία και έβαινε με αυτό στην εθνική οδό Αντιρρίου - Ιωαννίνων, με κατεύθυνση προς Ιωάννινα, κινούμενος κατά της ανωτέρω ώρα στο 63.300 χιλιόμετρο της εν λόγω εθνικής οδού.

Ότι το σημείο αυτό όπου η εθνική οδός έχει συνολικό πλάτος οδοστρώματος 7,1 μέτρα, μία λωρίδα κυκλοφορίας προς κάθε κατεύθυνση, με διπλή διαχωριστική γραμμή στο μέσο της οδού, απαγορευτική της υπερβάσεως προπορευομένου αυτοκινήτου και εισόδου στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και ασφάλτινο έρεισμα πλάτους 1,1 μ.

σε κάθε κατεύθυνση, εισήλθε στο ρεύμα πορείας του εναγομένου το αντιθέτως κινούμενο στην ίδια οδό, με κατεύθυνση προς Αντίρριο, υπ'αριθ. ... ΙΧΕ αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Δ. Φ. και στο οποίο επέβαινε και η ογδόη των εναγόντων Α. Φ., με αποτέλεσμα να συγκρουστούν τα δύο οχήματα και να υποστούν ο μεν οδηγός του ΙΧΕ αυτοκινήτου βαρύτατη κρανιοεγκεφαλική κάκωση από την οποία και επήλθε ο θάνατός του, η δε συνεπιβαίνουσα Α.

Φ. ελαφρότερες σωματικές βλάβες. Ότι ο θανών οδηγός που κατά το χρόνο του ατυχήματος ήταν ηλικίας 68 ετών και ο οποίος δεν είχε προβεί σε αναθεώρηση της άδειας ικανότητας οδηγού μετά τη συμπλήρωση του 65ου έτους της ηλικίας του, δεν είχε επαρκώς στραμμένη την προσοχή του στην οδήγηση του αυτοκινήτου του και στην κίνηση επί της οδού ώστε να είναι σε θέση ανά πάσα στιγμή να εκτελεί τους απαιτουμένους χειρισμούς για ασφαλή οδήγηση, εξαιτίας δε της ελλείψεως της προσοχής αυτής δεν αντιλήφθηκε εγκαίρως ένα ΔΧΕ αυτοκίνητο (ταξί) αγνώστων στοιχείων, που είχε σταθμεύσει στο δεξιό άκρο του ρεύματος, ώστε με ελάττωση της ταχύτητάς του να αναμείνει τη διέλευση του αντιθέτως ερχομένου και ορατού από μεγάλη απόσταση, λόγω της ευθείας οδού, φορτηγού αυτοκινήτου των εναγομένων και να επιχειρήσει κατόπιν αυτού υπέρβαση του σταθμευμένου ΔΧΕ αυτοκινήτου.

Ότι αντιθέτως ο θανών αντιλήφθηκε καθυστερημένα το σταθμευμένο αυτό αυτοκίνητο και προκειμένου να το αποφύγει τροχοπέδησε αποτόμως το δικό του αυτοκίνητο, πραγματοποιώντας συγχρόνως αριστερό αποφευκτικό ελιγμό, κατά την κίνησή του όμως αυτή και αφού διήνυσε με τροχοπέδηση λοξή πορεία μήκους οκτώ μέτρων και εβδομήντα εκατοστών (8,7μ.) προς το μέσο της οδού, εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα πορείας κατά σαράντα έως πενήντα εκατοστά του μέτρου (0,4 - 0,5 μ.) και συγκρούσθηκε με το αντιθέτως ως άνω ερχόμενο φορτηγό αυτοκίνητο των εναγομένων, προσκρούοντας, ειδικότερα, με το εμπρόσθιο αριστερό μέρος του φορτηγού αυτοκινήτου.

Ότι η ως άνω σύγκρουση και ο εντεύθεν θανάσιμος τραυματισμός του ανωτέρω οδηγού του ΙΧΕ αυτοκινήτου οφείλεται σε υπαιτιότητα του θανατωθέντος αυτού οδηγού, του οποίου η προαναφερθείσα οδική συμπεριφορά συνιστά αμέλεια, μη καταβολή δηλονότι της επιμέλειας που επιβάλλεται αντικειμενικά και την οποία πρέπει να τηρεί υπό τις ίδιες περιστάσεις ο συνετός και προσεκτικός οδηγός, η ίδια δε αυτή συμπεριφορά, ικανή κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων να προκαλέσει τροχαίο ατύχημα, προκάλεσε τούτο στη συγκεκριμένη περίπτωση, το οποίο επομένως και συνδέεται αιτιωδώς προς την αμέλεια αυτή του θανόντος.

Ότι αντιθέτως καμία αμέλεια δεν βαρύνει τον εναγόμενο οδηγό στην πρόκληση του ατυχήματος, αφού ο εναγόμενος αυτός κινούμενος κανονικά στην πορεία του και στο άκρον δεξιό της οδού (αν ληφθεί υπόψη η κατά τα προεκτεθέντα είσοδος του ΙΧΕ αυτοκινήτου στο ρεύμα πορείας του, συνολικού πλάτους 3,55 μ. (7,1 μ. : 2), κατά 40 έως 50 εκατοστά και το συνολικό πλάτος του φορτηγού (βυτιοφόρων λυμάτων) αυτοκινήτου 2,5 περίπου μέτρων) με ταχύτητα δε κάτω του επιτρεπομένου ανωτάτου ορίου, αφενός δε δεν παρέλειψε να πράξει ό,τι μπορούσε για την αποφυγή του και ειδικότερα να στρέψει προ της συγκρούσεως το αυτοκίνητό του δεξιότερα επί της οδού και να κινηθεί επί του προαναφερθέντος ασφάλτινου ερείσματος και αυτό γιατί λόγω της αιφνίδιας και απρόβλεπτης από την ανωτέρω δε ελαχίστη απόσταση, είσοδο του αυτοκινήτου του θανόντος στο δικό του ρεύμα πορείας, που δεν του επέτρεπε χρονικώς τον αποφευκτικό ελιγμό (μετά τη σύγκρουση το αυτοκίνητο των εναγομένων εξετράπη της πορείας του προς τα δεξιά και ανετράπη σε παρακείμενο αγρό) και ότι σε κάθε περίπτωση λόγω της προαναφερθείσης λοξής πορείας του αυτοκινήτου του θανόντος η οποία συνεχίστηκε και επί του ρεύματος πορείας του φορτηγού και τυχόν αποφευκτικός προς τα δεξιά (ασφάλτινο έρεισμα) ελιγμός του φορτηγού αυτοκινήτου δεν κρίνεται ικανός και πρόσφορος για την αποφυγή της συγκρούσεως, αφού δεν θα μπορούσε και με τον ελιγμό αυτόν να αποτραπεί η πτώση του ΙΧΕ αυτοκινήτου στο φορτηγό αυτοκίνητο των εναγομένων.- Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο δέχθηκε τις εφέσεις των ήδη αναιρεσιβλήτων (εναγομένων), απέρριψε την έφεση των αναιρεσειόντων (εναγόντων), και αφού εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου (η οποία είχε δεχθεί εν μέρει την αγωγή) απέρριψε την αγωγή αυτή στο σύνολό της.- Με την κρίση του αυτήν το Εφετείο δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 599 § 19 ΚΠολΔ, διότι διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του πλήρεις, σαφείς και όχι αντιφατικές αιτιολογίες για να στηρίξει το διατακτικό της αποφάσεώς του, κατά το οποίο απερρίφθη η αγωγή περί αποζημιώσεως των αναιρεσειόντων, λόγω αποκλειστικής υπαιτιότητας του συγγενούς τους οδηγού του ΙΧΕ αυτοκινήτου Δ.

Φ. και ελλείψεως οιασδήποτε υπαιτιότητας του εναγομένου οδηγού του φορτηγού αυτοκινήτου των εναγομένων (πρώτου αναιρεσιβλήτου Ε. Γ.), ο οποίος κατά τις εκτεθείσες παραδοχές της προσβαλλομένης εκινείτο κανονικώς στο ίδιο αυτού ρεύμα πορείας, στο άκρο δεξιό μέρος αυτού (του ρεύματος πορείας) με ταχύτητα κάτω του επιτρεπομένου ανωτάτου ορίου, δεν προκάλεσε το ατύχημα και δεν παρέλειψε να πράξει ό,τι ήταν δυνατό προς αποφυγή του και συγκεκριμένα να στρίψει το αυτοκίνητό του προ της συγκρούσεως δεξιότερα επί του ερείσματος της οδού, μόλις από μικρή απόσταση λόγω της αιφνίδιας λοξής και απροόπτου εισόδου του οδηγού του ΙΧΕ στο ρεύμα πορείας του, αντελήφθη τον οδηγό του ΙΧΕ να παραβιάζει την διπλή διαχωριστική γραμμή και να κινείται ως άνω στο ίδιο αυτού (εναγομένου - οδηγού) ρεύμα πορείας.

Εν όψει τούτων ο από το άρθρο 559 § 19 ΚΠολΔ πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Ο αυτός λόγος αναιρέσεως κατά το μέρος αυτού με το οποίο αποδίδονται αιτιάσεις στο Εφετείο ότι δεν αιτιολογεί ειδικώς από ποιά αποδεικτικά στοιχεία της δικογραφίας ήχθη στην κρίση του: α) ότι ο οδηγός Δ.

Φ.ς εισήλθε και κινήθηκε λοξώς στο ρεύμα πορείας του εναγομένου οδηγού και ότι ο τελευταίος εκινείτο στο άκρο δεξιό του ρεύματος πορείας αυτού. β) από ποια απόσταση ηδύνατο ο εναγόμενος οδηγός να αντιληφθεί την είσοδο του οδηγού Δ. Φ. στο δικό του ρεύμα και γ) ότι η είσοδος του οδηγού Δ. Φ. στο ρεύμα πορείας του εναγομένου οδηγού ήταν αιφνίδια και απρόβλεπτη, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος διότι αφορά ελλείψεις περί την εκτίμηση αποδείξεων (στάθμιση ανάλυση).

ΙΙΙ. Επειδή ο λόγος αναίρεσης του αριθ. 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Πράγματα δε κατά την έννοια της άνω διάταξης είναι και οι λόγοι εφέσεως.

Επομένως δεν στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός, αν το δικαστήριο που δίκασε έλαβε υπόψη του προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (Ολομ. ΑΠ 12/91). Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο που δίκασε όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφασή του, έλαβε υπόψη τον λόγο της εφέσεως τον οποίο προέβαλαν οι αναιρεσείοντες ότι η εκκαλουμένη έσφαλε ως προς την κρίση της ότι συνυπαίτιος του ατυχήματος κατά 70% ήταν και ο Δ.

Φ. και τον απέρριψε ως αβάσιμο. Επομένως δεν υπέπεσε στον αναιρετικό λόγο της παραγράφου 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και ο τρίτος λόγος της κρινομένης αιτήσεως αναιρέσεως, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Επίσης είναι απορριπτέος ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως από τα άρθρ. 559 § 8 ΚΠολΔ με τον οποίο αποδίδεται αιτίαση ότι το Εφετείο δεν εξήτασε τους λόγους της εφέσεως για την επιδίκαση στους αναιρεσείοντες των αναφερομένων στο αναιρετήριο δαπανών (έξοδα κηδείας, αξία αυτοκινήτου κλπ) αφού το Εφετείο απέρριψε την αγωγή των αναιρεσειόντων λόγω του ότι έκρινε ότι αποκλειστικώς υπαίτιος του ατυχήματος ήταν ο Δ.

Φ. (παρ' αυτών κληρονομηθείς). Προσέτι είναι απορριπτέος ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως με τον οποίο προσάπτονται αιτιάσεις ότι το Εφετείο: 1) παραβίασε την διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ με το να απορρίψει ως μη νόμιμη την αγωγή των 3, 4, 5, 7, 8, 12 και 13 αναιρεσειόντων για επιδίκαση σαυτούς χρηματικής ικανοποιήσεως και 2) διότι δεν διέλαβε επαρκείς αιτιολογίες ως προς την απόρριψη κατά τούτο της αγωγής ως αλυσιτελής διότι αφού δέχθηκε ως αποκλεστικώς υπαίτιον τον θανόντα συγγενή των αναιρεσειόντων ως προς την πρόκληση του ως άνω ατυχήματος δεν είχε λόγον να ασχοληθεί με το ως άνω κεφάλαιο της εφέσεως.- Σημειώνεται ότι εφ'όσον η αγωγή απερρίφθη ως μη νόμιμη ως προς τας ως είρηται αναιρεσείοντες και το δικαστήριο συνεπώς δεν εχώρησε στην ουσίαστική έρευναν της υποθέσεως (κατά το κεφάλαιον περί επιδικάσεως χρηματικής ικανοποιήσεως) ο ως άνω λόγος κατά το δεύτερον μέρος αυτού (από το άρθρ. 559 § 19 ΚΠολΔ) είναι απορριπτέος (και) ως απαράδκετος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 25-8-2003 αίτηση των Π. Φ. κλπ για αναίρεση της 18/2003 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων την οποίαν ορίζει στο ποσόν των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1.170) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 25 Νοεμβρίου 2005.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 13 Ιανουαρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ