1209/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1209 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1209/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Μιλτιάδη Σπυρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 27 Ιανουαρίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Β. Κ. του Θ., κατοίκου ..., 2. Ά. συζ. Β. Κ., κατοίκου ..., 3. Α. Κ. του Β., κατοίκου ..., 4. Γ. Κ. του Β., κατοίκου ... και 5. Β. Κ. και Ά. συζ. Β. Κ., ενεργούντος για λογαριασμό της ανήλικης κόρης τους Ά. Κ., ως ασκούντων την επιμέλεια και γονική μέριμνα αυτής, ηλικίας 16 ετών σήμερα, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Αλέξιου Δημητρακόπουλου, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ. και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Π. Ε. του Λ., κατοίκου ... και ήδη αγνώστου διαμονής ο οποίος δεν παραστάθηκε και δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, 2. Του Ν.Π.Ι.Δ. με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" που εδρεύει στην Αθήνα, και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Γεωργίου Μανουσάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-2-205 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:152/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5269/2010 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 1-11-2010 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου ανέγνωσε την από 10-1-2-12 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε α) να γίνει δεκτή ως προς τους τρεις τελευταίους εκ των αναιρεσειόντων και β) να απορριφθεί, ως προς τους δύο πρώτους εξ αυτών η αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 5269/2010 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Ο πληρεξούσιος του 2ου αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με το άρθρο 26 του Ελληνικού αστικού Κώδικα, οι ενοχές από αδίκημα διέπονται από το δίκαιο της πολιτείας, όπου διεπράχθη το αδίκημα και κατά συνέπεια το δίκαιο αυτό ρυθμίζει, πλην των άλλων και τις αξιώσεις λόγω περιουσιακής ή μη ζημίας, εξ αιτίας της θανατώσεως προσώπου δηλαδή τόσο τη γένεση της αξιώσεως για αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση, όσο και τους υπόχρεους και δικαιούχους της αξιώσεως αυτής.

Εάν, λοιπόν, το αδίκημα τελέσθηκε στην Ελλάδα, η σχέση που δημιουργείται με την τέλεση του αδικήματος, διέπεται από το ελληνικό δίκαιο (Ολ.ΑΠ 14/1997) και επομένως, σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο καθορίζεται, μεταξύ των άλλων, ποία πρόσωπα ανήκουν στην οικογένεια του θανόντος από αδικοπραξία, που δικαιούνται να ζητήσουν χρηματική ικανοποίηση, λόγω ψυχικής οδύνης (άρθρο 932 ΑΚ) και μόνον εάν αμφισβητηθεί η ύπαρξη της συγγενικής σχέσεως, έχουν εφαρμογή (κατά περίπτωση) οι διατάξεις των άρθρων 13, 14, 17 έως 27 του ΑΚ, για να κριθεί εάν ο φερόμενος ως δικαιούχος της αξιώσεως έχει τελικά την ιδιότητα του μέλους της οικογένειας του θανόντος.

Την άποψη αυτή ακολουθεί σταθερά η νομολογία του Αρείου Πάγου (ΑΠ 3/2007, ΑΠ 1847/2009, ΑΠ 937/2010, ΑΠ 525/2010, ΑΠ 597/2010, ΑΠ 581/2010 και Ολ.ΑΠ 10/2011). Εν τούτοις, εάν ήθελε κριθεί ότι, ως προς το ως άνω ζήτημα είναι εφαρμοστέο το δίκαιο της ιθαγενείας του θανόντος και συγκεκριμένα ότι, εάν ο εξ αδικοπραξίας θανών είναι αλβανός υπήκοος, τότε έχει εφαρμογή το αλβανικό δίκαιο, άποψη την οποία ακολούθησε, στην προκειμένη περίπτωση ο Άρειος Πάγος, με την υπ' αριθμ. 799/2009 απόφασή του, με την οποία αναιρέθηκε η υπ' αριθμ. 8626/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών και παραπέμφθηκε η υπόθεση, για να δικασθεί και πάλι από το Εφετείο, το οποίο, δεσμευόμενο πλέον, ως προς το νομικό αυτό ζήτημα, κατά το άρθρο 580§4 ΚΠολΔ, εξέδωσε την αναιρεσιβαλλομένη απόφασή του, τότε πρέπει να λεχθούν τα εξής:

Στο Αλβανικό δίκαιο ρυθμίζεται μεν η αποζημίωση, λόγω θανατώσεως προσώπου (έξοδα διατροφής, διαβιώσεως, κηδείας, άρθρο 643 αλβ. ΑΚ), δεν προβλέπεται, όμως, ο θεσμός της χρηματικής ικανοποιήσεως, λόγω ψυχικής οδύνης και κατ' ακολουθία δεν προβλέπεται ποια πρόσωπα είναι δικαιούχοι τέτοιας αξιώσεως. Κατ' ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων του οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου της Αλβανίας, προκύπτει ότι τα πρόσωπα, που περιλαμβάνονται στην έννοια της οικογένειας είναι τα τέκνα, οι εγγονοί, ο σύζυγος, οι γονείς, τα αδέλφια, οι παππούδες και γιαγιάδες.

Τα ως άνω μέλη της οικογένειας προκύπτουν από τον συνδυασμό των διατάξεων του άρθρου 360 του Αλβ. ΑΚ, το οποίο προβλέπει τα πρόσωπα που καλούνται στην εξ αδιαθέτου διαδοχή, μεταξύ των οποίων είναι και οι αδελφοί και αδελφές (ζήτημα το οποίο είναι κρίσιμο στην προκειμένη περίπτωση) και από το άρθρο 192 του Αλβ.

Κώδικα οικογένειας της 8-5-2003, το οποίο ρυθμίζει τους υπόχρεους διατροφής συγγενικών προσώπων και ορίζει ότι υπόχρεοι προς παροχή διατροφής είναι, μεταξύ των άλλων και οι αδελφοί έναντι των αδελφών τους.

Από τις διατάξεις αυτές, σαφώς συνάγεται ότι οι αδελφοί και αδελφές είναι μέλη της οικογένειας και ότι, σε περίπτωση θανάτου του αδελφού, που προκλήθηκε από αδικοπραξία, δικαιούνται να ζητήσουν χρηματική ικανοποίηση, λόγω ψυχικής οδύνης, την οποία υφίστανται εκ του θανάτου αυτού εάν συνδέονταν με αυτόν με στενό συναισθηματικό δεσμό, ώστε η απώλειά του να προκαλεί σε αυτούς βαθύ ψυχικό πόνο, ανεξάρτητα από το γεγονός εάν διατρέφονται ή όχι από τον θανόντα αδελφό τους, ή ανεξάρτητα από το γεγονός εάν συμβίωναν ή όχι με τον θανόντα.

Επομένως, το Εφετείο, το οποίο, κατ' εφαρμογή του Αλβανικού δικαίου, που κρίθηκε, μετ' αναίρεση, ως εφαρμοστέο στην προκειμένη περίπτωση (με την 799/2009 απόφαση του Αρείου Πάγου), απέρριψε, ως αβάσιμη κατ' ουσία την αγωγή των τριών τελευταίων εκ των εναγόντων - νυν αναιρεσειόντων (αδελφών της θανασίμως τραυματισθείσας κατά το ένδικο τροχαίο ατύχημα), με την αιτιολογία ότι: "δεν αποδείχθηκε ότι αυτοί (αδέλφια του θύματος) εντάσσονται στα μέλη της οικογένειάς του, καθόσον δεν αποδείχθηκε και ότι αυτοί είχαν έναντι αυτού (θύματος) δικαίωμα διατροφής, ενώ και όσον αφορά ειδικότερα στον τρίτο ενάγοντα (ενήλικο αδελφό του θύματος) αυτός δεν συμβιούσε με το θύμα, αλλά ήταν παντρεμένος και είχε αποκτήσει τη δική του οικογένεια", παραβίασε (με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή) τις ως άνω διατάξεις του Αλβανικού δικαίου και υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ προβλεπόμενη πλημμέλεια, όπως αποδίδεται με τους πρώτο και τρίτο (κατ' ορθή εκτίμηση αυτών) λόγους αναίρεσης, οι οποίοι είναι βάσιμοι.

Ως προς τους δύο πρώτους εκ των αναιρεσειόντων (γονείς της θανούσας), η αίτηση αναίρεσης είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη, αφού, όπως αναφέρεται στο αναιρετήριο και όπως προκύπτει από το περιεχόμενο της προσβαλλομένης απόφασης, αυτοί είναι νικήσαντες διάδικοι και δεν νομιμοποιούνται ενεργητικά, προς άσκηση της αναίρεσης (άρθρ. 556 παρ.1 ΚΠολΔ), δεδομένου ότι, ως προς αυτούς έγινε δεκτή η κρινόμενη αγωγή τους, ούτε εξ άλλου, επικαλούνται ότι ως νικήσαντες διάδικοι έχουν έννομο συμφέρον, για την άσκηση αναίρεσης, ώστε να έχει εφαρμογή η παράγραφος 2 της διάταξης του άρθ. 556 ΚΠολΔ.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση, κατά το μέρος της που αφορά το αίτημα των τριών τελευταίων εκ των εναγόντων (αδελφών της θανούσας), για επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως, λόγω ψυχικής οδύνης, να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση, στο εκδόσαν την απόφαση ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενα από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ.3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί το ηττηθέν αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων (άρθ. 176, 183 ΚΠολΔ), κατά τα αναφερόμενα στο διατακτικό.

Αντίθετα, ως προς τους δύο πρώτους εκ των εναγόντων - νυν αναιρεσειόντων (γονείς της θανούσας), πρέπει να απορριφθεί η αναίρεση και να καταδικαστούν οι ηττηθέντες αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 1-10-2010 αίτηση των δύο πρώτων εκ των αναιρεσειόντων (Β. Κ. και Ά. συζ. Β. Κ.), για αναίρεση της υπ' αριθμ. 5269/2010 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Αναιρεί εν μέρει την υπ' αριθμ. 5269/2010 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, ως προς τους τρεις τελευταίους των νυν αναιρεσειόντων (Α. Κ., Γ. Κ. και Ά. Κ.).

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, όπως αναφέρεται στο σκεπτικό, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Μαρτίου 2012.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Ιουνίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ